
అధ్యాయం 64లో సూతుడు తీర్థకేంద్రిత దేవీమాహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తాడు. ‘చమత్కారీ దేవి’ని ఒక “చమత్కార-నరేంద్రుడు” విశ్వాసంతో ప్రతిష్ఠించి, కొత్తగా స్థాపించిన నగరాన్ని మరియు ప్రజలను, ముఖ్యంగా భక్త బ్రాహ్మణులను రక్షించేందుకు ఏర్పాటు చేశాడని చెబుతుంది. మహానవమి రోజున దేవీపూజ చేస్తే సంవత్సరం పొడవునా అభయం లభిస్తుంది—దుష్టభూతాలు, శత్రువులు, వ్యాధులు, దొంగలు మొదలైన హానుల నుండి రక్షణ కలుగుతుంది. శుక్లాష్టమి నాడు శుద్ధభక్తుడు ఏకాగ్రతతో పూజిస్తే ఇష్టసిద్ధి పొందుతాడు; నిష్కామ సాధకుడు దేవీకృపతో సుఖం మరియు మోక్షాన్ని పొందుతాడని పేర్కొంటుంది. దృష్టాంతంగా దశార్ణదేశపు రాజు చిత్రరథుడు శుక్లాష్టమి నాడు విస్తారంగా ప్రదక్షిణ చేస్తుంటాడు. బ్రాహ్మణులు అతని అసాధారణ భక్తిని అడిగితే, అతడు పూర్వజన్మను చెబుతాడు—దేవాలయ సమీపంలో నివసించిన చిలుకగా ఉండగా గూడు లోపలికి బయటికి వెళ్తూ అనుకోకుండా ప్రతిరోజూ ప్రదక్షిణ జరిగేది; అక్కడే మరణించి, జాతిస్మర రాజుగా పునర్జన్మించాడు. అందువల్ల ప్రదక్షిణ అనుకోకుండా జరిగినా ఫలప్రదం, శ్రద్ధతో చేస్తే మరింత మహాఫలమని బోధిస్తుంది. చివరగా—భక్తితో చేసిన ప్రదక్షిణ పాపాలను తొలగిస్తుంది, కోరిన ఫలాలను ఇస్తుంది, మోక్షలక్ష్యానికి తోడ్పడుతుంది; ఒక సంవత్సరం ఈ ఆచారాన్ని నిలుపుకున్నవాడు తిర్యక్ యోనుల్లో పునర్జన్మ పొందడని చెప్పబడింది.
Verse 1
। सूत उवाच । चमत्कारी पुरा देवी तत्रैवास्ति द्विजोत्तमाः । चमत्कारनरेंद्रेण स्थापिता श्रद्धया पुरा
సూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా, ఆ స్థలంలోనే ‘చమత్కారీ’ అనే దేవి విరాజిల్లుచున్నది. పూర్వకాలంలో ‘చమత్కార’ అనే రాజు శ్రద్ధతో ఆమెను ప్రతిష్ఠించాడు।
Verse 2
यया स महिषः पूर्वं निहतो दानवो रणे । कौमारव्रतधारिण्या मायाशतसहस्रधृक्
ఆమె చేతనే ఆ మహిషరూప దానవుడు పూర్వం యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు—ఆ దేవి కౌమారవ్రతధారిణి, శతసహస్ర మాయాశక్తులను ధరించువది।
Verse 3
यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना । तस्य संरक्षणार्थाय तदा सा स्थापिता द्विजाः
ఆ మహాత్ముడు అక్కడ ఆ నగరాన్ని నిర్మించినప్పుడు—హే ద్విజులారా—ఆ నగర రక్షణార్థం ఆమెను ప్రతిష్ఠించారు।
Verse 4
पुरस्य तस्य रक्षार्थं तथा तत्पुरवासिनाम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां भक्त्या भावितचेतसाम्
ఆ నగర రక్షణార్థమును, అలాగే నగరవాసుల రక్షణార్థమును—ముఖ్యంగా భక్తితో భావితచిత్తులైన సమస్త బ్రాహ్మణేంద్రుల కోసం—(ఆ దేవి స్థాపితమై ఉంది)।
Verse 5
यस्तामभ्यर्चयेत्सम्यङ्महानवमिवासरे । कृत्स्नं संवत्सरं तस्य न भयं जायते क्वचित्
మహానవమి దినమున ఆ దేవిని సమ్యక్గా ఆరాధించువానికి, సంపూర్ణ సంవత్సరమంతట ఎక్కడా భయం కలుగదు।
Verse 6
भूतप्रेतपिशाचेभ्यः शत्रुतश्च विशेषतः । रोगेभ्यस्तस्करेभ्यश्च दुष्टेभ्योऽन्येभ्य एव च
భూత-ప్రేత-పిశాచముల నుండి, ముఖ్యంగా శత్రువుల నుండి; రోగముల నుండి, దొంగల నుండి, ఇతర దుష్టుల నుండి కూడ (రక్షణ కలుగుతుంది)।
Verse 7
यंयं काममभिध्यायञ्छुक्लाष्टम्यां नरः शुचिः । तां पूजयति सद्भक्त्या स तमाप्नोत्यसंशयम्
శుచియైన మనిషి శుక్లపక్ష అష్టమినాడు ఏ ఏ కోరికను ధ్యానించి ఆ దేవిని సద్భక్తితో పూజిస్తాడో, అతడు నిస్సందేహంగా దానిని పొందుతాడు।
Verse 8
निष्कामः सुखमाप्नोति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः । तस्या देव्याः प्रसादेन सत्यमेतन्मयोदितम्
నిష్కామ భక్తుడు సుఖమును పొందును; మోక్షమునందు ఇక్కడ సందేహమే లేదు. ఆ దేవి ప్రసాదముచే ఇదే సత్యమని నేను పలికితిని।
Verse 9
तामाराध्य गताः पूर्वं सिद्धिं भूरिर्महीभुजः । ब्राह्मणाश्च तथान्येऽपि योगिनः परमेश्वरीम्
ఆ పరమేశ్వరీ దేవిని ఆరాధించి పూర్వకాలమున అనేక రాజులు మహాసిద్ధిని పొందిరి; బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర యోగులు కూడ (సిద్ధిని పొందిరి)।
Verse 11
तस्या आयतने पूर्वमाश्चर्यमभवन्महत् । यत्तद्वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः
ఆ దేవి ఆలయంలో పూర్వకాలంలో ఒక మహా ఆశ్చర్యం జరిగింది. దానిని నేను మీకు వర్ణిస్తాను—మీరు సమాధానచిత్తంతో వినండి.
Verse 12
आसीच्चित्ररथोनाम पूर्वं पार्थिवसत्तमः । दशार्णाधिपतिः ख्यातः सर्वशत्रुनिबर्हणः
పూర్వకాలంలో చిత్రరథుడు అనే ఉత్తమ రాజు ఉండెను. అతడు దశార్ణ దేశాధిపతిగా ప్రసిద్ధుడు, సమస్త శత్రువులను నశింపజేసేవాడు.
Verse 13
शुक्लाष्टम्यां सदा भक्त्या स तस्याः श्रद्धयान्वितः । अष्टोत्तरशतं यावत्प्रचकार प्रदक्षिणाम्
శుక్లపక్ష అష్టమీనాడు అతడు నిత్యం భక్తి-శ్రద్ధలతో వచ్చి, ఆ దేవిని ఒక వంద ఎనిమిది సార్లు వరకు ప్రదక్షిణ చేసెను.
Verse 14
ततः प्रणम्य तां देवीं संप्रयाति पुनर्गृहम् । सैन्येन चतुरंगेण समंतात्परिवारितः
తర్వాత ఆ దేవికి నమస్కరించి అతడు మళ్లీ తన గృహానికి బయలుదేరెను; చతురంగ సైన్యము అతనిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి ఉండెను.
Verse 15
एवं तस्य नरेंद्रस्य प्रदक्षिणरतस्य च । जगाम सुमहान्कालो देव्या भक्तिरतस्य च
ఈ విధంగా ప్రదక్షిణలో రతుడై, దేవీభక్తిలో లీనుడైన ఆ నరేంద్రునకు మహత్తర కాలము గడిచిపోయెను.
Verse 16
कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्र संगतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्देवीगृहसमाश्रितान्
ఆపై ఒక సమయంలో ఆ రాజు అక్కడికి వచ్చి, దేవీ మందిర ప్రాంగణంలో ఆశ్రయించిన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను చూచెను।
Verse 17
अग्रस्थांस्तान्द्विजान्सर्वान्नमश्चक्रे समाहितः
మనస్సు సమాహితంగా ఉంచి, ముందుగా నిలిచిన ఆ సమస్త ద్విజులకు నమస్కరించెను।
Verse 18
ततस्तैः सहितैस्तत्र सहासीनः कथाः शुभाः । राजर्षीणां पुराणानां विप्रर्षीणां चकार ह
ఆపై వారితో కలిసి అక్కడ కూర్చొని, శుభకథలను చర్చించెను—ప్రాచీన రాజర్షుల పురాణకథలు, విప్రర్షుల గాథలు।
Verse 19
ततः कस्मिन्कथांते स पृष्टस्तैर्द्विजसत्तमैः । कौतूहलसमोपेतैर्विनयावनतः स्थितः
ఆపై ఒక కథాంతంలో, కౌతూహలంతో నిండిన ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు అతనిని ప్రశ్నించిరి; అతడు వినయంతో వంగి నిలిచెను।
Verse 20
राजन्पृच्छामहे सर्वे त्वां वयं कौतुकान्विताः । तस्मात्कीर्तय चेद्गुह्यं न तत्तव व्यवस्थितम्
‘ఓ రాజా, మేమందరం కౌతూహలంతో నిన్ను అడుగుచున్నాము; కనుక ఇది నీకు గోప్యంగా ఉంచవలసినది కాకపోతే, దయచేసి వివరించుము।’
Verse 21
मासिमासि सदाष्टम्यां त्वं शुक्लायां सुदूरतः । आगत्य देवतायाश्च प्रकरोषि प्रदक्षिणाम्
ప్రతి నెల శుక్లపక్ష అష్టమీనాడు నీవు ఎంతో దూరం నుంచి వచ్చి దేవికి ప్రదక్షిణ చేస్తావు।
Verse 22
यत्नेनान्याः परित्यज्य सर्वाः पूजादिकाः क्रियाः । नूनं वेत्सि फलं कृत्स्नं यत्प्रदक्षिणसंभवम्
నీవు యత్నపూర్వకంగా ఇతర పూజాదిక క్రియలన్నీ విడిచిపెట్టి, ప్రదక్షిణ వల్ల కలిగే సంపూర్ణ ఫలాన్ని నిశ్చయంగా తెలుసుకున్నావు.
Verse 23
राजोवाच सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । रहस्यमपि वक्तव्यं युष्माकं सांप्रतं मया
రాజు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మీరు చెప్పినది సత్యమే. ఇప్పుడు మీకు సంబంధించిన ఒక రహస్యాన్ని నేను వెల్లడించవలసి ఉంది.
Verse 24
अहमास शुकः पूर्वमस्मिन्नायतने शुभे । देव्याः पश्चिमदिग्भागे कुलायकृतसंश्रयः
పూర్వం ఈ శుభ ఆలయంలో నేను శుకుడు (చిలుక)గా ఉన్నాను; దేవి పశ్చిమ భాగంలో గూడు కట్టి అక్కడే ఆశ్రయించాను.
Verse 25
तत्र निर्गच्छतो नित्यं कुर्वतश्चप्रवेशनम् । प्रदक्षिणाभवद्देव्या नित्यमेव द्विजोत्तमाः
అక్కడ నేను ప్రతిరోజూ బయటకు వెళ్లి మళ్లీ లోనికి ప్రవేశించేవాడిని; ఓ ద్విజోత్తములారా, అది నిత్యం దేవి ప్రదక్షిణగానే మారేది.
Verse 26
ततः कालेन मे मृत्युः संजातोऽत्रैव मंदिरे । तत्प्रभावेण संजातो राजा जातिस्मरोऽत्र हि
తర్వాత కాలక్రమేణ నా మరణం ఇదే మందిరంలోనే సంభవించింది. దాని ప్రభావంతోనే ఇదే స్థలంలో నేను పూర్వజన్మస్మృతితో కూడిన రాజుగా జన్మించాను.
Verse 27
एतस्मात्कारणाद्दूरात्समभ्येत्य प्रदक्षिणाम् । करोम्यस्या द्विजश्रेष्ठा देवतायाः समाहितः
ఈ కారణంతోనే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నేను దూరం నుంచైనా వచ్చి ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ దేవతకు ప్రదక్షిణ చేస్తాను.
Verse 28
पुरा भक्तिविहीनेन कुलाये वसता मया । कृता प्रदक्षिणा देव्यास्तेन जातोऽस्मि भूपतिः
పూర్వం నేను భక్తి లేనివాడిని, గూడు లోనే నివసించేవాడిని; అయినా దేవి ప్రదక్షిణ చేశాను—దాని వల్లనే నేను రాజుగా జన్మించాను.
Verse 29
अधुना श्रद्धया युक्तो यत्करोमि प्रदक्षिणाम् । किं मे भविष्यति श्रेयस्तन्न वेद्मि द्विजोत्तमाः
ఇప్పుడు నేను శ్రద్ధతో కూడి ప్రదక్షిణ చేస్తున్నాను; దీని వల్ల నాకు ఏ మహాశ్రేయస్సు కలుగుతుందో—నాకు తెలియదు, ఓ ద్విజోత్తములారా.
Verse 30
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तस्य ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुवादं तथा चक्रुस्तस्य भूपस्य हर्षिताः
సూతుడు అన్నాడు—ఆ రాజు మాటలు విని ఆ బ్రాహ్మణులు ఆశ్చర్యంతో కన్నులు విప్పి, హర్షంతో ఆ నరపతిని స్తుతించారు.
Verse 31
ततः स पार्थिवः सर्वान्प्रणम्य द्विजसत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ तूर्णं स्वगृहाय ससैनिकः
అనంతరం ఆ రాజు సమస్త ద్విజసత్తములకు నమస్కరించి, వారి అనుమతి పొందిన తరువాత, సైన్యంతో కూడి వేగంగా తన రాజభవనానికి బయలుదేరెను।
Verse 32
अधुना श्रद्धया युक्तो यः करोति प्रदक्षिणाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम्
ఇప్పుడు శ్రద్ధతో ఎవడు ప్రదక్షిణ చేయునో, వాడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై కోరిన ఫలమును పొందును।
Verse 33
ततः प्रभृति ते विप्राः सर्वे भक्तिपुरःसराः । तस्याः प्रदक्षिणां चक्रुस्तथान्ये मुक्तिहेतवे
అప్పటినుండి ఆ విప్రులందరూ భక్తిని ముందుంచి ఆమె ప్రదక్షిణను చేసిరి; ఇతరులూ ముక్తి హేతువుగా అలాగే చేసిరి।
Verse 34
प्राप्ताश्च परमां सिद्धिं वांछितां तत्प्रभावतः । इह लोके परे चैव दुर्लभां त्रिदशैरपि
దాని ప్రభావముచేత వారు కోరిన పరమసిద్ధిని ఇహలోకమందును పరలోకమందును పొందిరి; అది దేవతలకైనా దుర్లభము।
Verse 35
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तां देवीमिह संश्रयेत् । सर्वकामप्रदां नृणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताम्
కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నములతో ఇక్కడ ఆ దేవిని శరణు పొందవలెను; ఆమె ఆ క్షేత్రమందు స్థితమై నరులకు సర్వకామఫలప్రదాయిని।
Verse 6410
यस्तस्याः श्रद्धयोपेतः प्रकरोति प्रदक्षिणाम् । नित्यं संवत्सरं यावत्तिर्यग्योनौ न स व्रजेत्
శ్రద్ధతో కూడి ఒక సంవత్సరం పాటు నిత్యం ఆమెకు ప్రదక్షిణ చేయువాడు తిర్యగ్యోని, అనగా పశుజన్మాన్ని ఎప్పటికీ పొందడు।