Adhyaya 59

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे रविः पूर्वं विदुरेण प्रतिष्ठितम् । शिवश्च परया भक्त्या तथा विष्णुर्द्विजोत्तमाः

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆ క్షేత్రంలో పూర్వకాలంలో విదురుడు రవిని ప్రతిష్ఠించాడు; అలాగే పరమభక్తితో శివుని, అలాగే విష్ణువును కూడా స్థాపించాడు.

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या मानुषो भक्तितस्ततः । स यास्यति परं स्थानं यज्ञैरपि सुदुर्लभम्

ఏ మనిషి ఆ దేవతలను భక్తితో పూజిస్తాడో, అతడు ఆ భక్తి ఫలంగా పరమస్థానాన్ని పొందుతాడు; అది యజ్ఞాలతో కూడ అత్యంత దుర్లభం.

Verse 3

हस्तिनापुरसंस्थेन विदुरेण पुरा द्विजाः । गालवो मुनिशार्दूलः पृष्टः स्वगृहमागतः

హే ద్విజులారా! పూర్వకాలంలో హస్తినాపురంలో నివసించిన విదురుడు, తన గృహానికి వచ్చిన మునిశార్దూలుడు గాలవుని ప్రశ్నించాడు।

Verse 4

अपुत्रस्य गतिर्लोके कीदृक्संजायते परे । एतन्मे पृच्छतो ब्रूहि कृत्वा सद्भावमुत्तमम्

పుత్రహీనుని గతి ఈ లోకంలో ఏ విధంగా ఉంటుంది? పరలోకంలో అతనికి ఏమవుతుంది? నేను పరమ సద్భావం, భక్తితో అడుగుతున్నాను—దయచేసి చెప్పండి।

Verse 5

गालव उवाच । अपुत्रस्य गतिर्नास्ति मृतः स्वर्गं न गच्छति । द्वादशानामपि तथा यद्येकोऽपि न विद्यते

గాలవుడు అన్నాడు—పుత్రహీనునికి (ధర్మరీత్యా) గతి లేదు; అతడు మరణించిన తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లడు. అలాగే పన్నెండు రకాల పుత్రుల్లో ఒక్కడైనా లేకపోతే ఇదే ఫలితం అని చెప్పబడింది।

Verse 6

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । पौनर्भवः पुनर्दत्तः कुंडो गोलस्तथा परः । कानीनश्च सहोढश्च अश्वत्थो ब्रह्मवृक्षकः

ఔరసుడు, క్షేత్రజుడు, క్రయక్రీతుడు, పాలితుడు; పౌనర్భవుడు, పునర్దత్తుడు, కుండుడు, గోలుడు మరియు ఇతరుడు; కానీనుడు, సహోఢుడు; అశ్వత్థుడు, బ్రహ్మవృక్షకుడు—ఇవి శాస్త్రోక్త పుత్రభేదాలు।

Verse 7

एतेषामपि यद्येकः पुरुषाणां न जायते । तन्नूनं नरके वासः पुंसंज्ञे वै प्रजायते

ఈవిధాల మధ్య కూడా పురుషునికి ఒక్క పుత్రుడైనా జన్మించకపోతే, ‘పురుష’ అని పిలువబడినవానికి నిశ్చయంగా నరకవాసమే అని విధిగా చెప్పబడింది।

Verse 8

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य गालवस्य महात्मनः । अपुत्रत्वात्परं दुःखं जगाम विदुरस्तदा

సూతుడు పలికెను—మహాత్ముడు గాలవుని వచనము విని, విదురుడు అప్పుడే పుత్రహీనత కారణంగా ఘోర దుఃఖమున పడెను।

Verse 9

तप्तस्तं गालवः प्राह मा त्वं दुःखपदं व्रज । मद्वाक्यात्पुत्रकं वृक्षं विष्णुसंज्ञं द्रुतं कुरु

కరుణతో కదిలిన గాలవుడు అన్నాడు—“నీవు దుఃఖస్థితికి పోకుము. నా వాక్యబలముతో ఈ వృక్షమును త్వరగా పుత్రునిగా స్వీకరించి ‘విష్ణు’ అని నామకరణము చేయుము।”

Verse 10

तस्मात्प्राप्स्यसि निःशेषं फलं पुत्रसमुद्भवम् । गत्वा पुण्यतमे देशे रक्तशृंगस्य मूर्धनि

“అందువలన నీవు పుత్రప్రాప్తి వల్ల కలిగే సంపూర్ణ ఫలమును పొందుదువు—పరమ పుణ్యదేశమైన రక్తశృంగ పర్వత శిఖరమునకు వెళ్లినప్పుడు।”

Verse 11

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्ववृद्धिशुभोदये । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विदुरस्तत्क्षणाद्ययौ

హాటకేశ్వర క్షేత్రములో—అక్కడ సర్వవృద్ధి, శుభోదయము కలుగునట్లు—ఆ వచనమును విని విదురుడు తక్షణమే బయలుదేరెను।

Verse 12

तत्स्थानं गालवोद्दिष्टं हर्षेण महतान्वितः । तत्राश्वत्थतरुं स्थाप्य पुत्रत्वे चाभिषेच्य च

గాలవుడు సూచించిన స్థలమునకు చేరి మహా హర్షముతో, అక్కడ అశ్వత్థ వృక్షమును స్థాపించి, దానిని పుత్రస్థానములో అభిషేకించెను।

Verse 13

वैवाहिकेन विधिना कृतकृत्यो बभूव ह । ततो बभ्राम तत्क्षेत्रं तीर्थयात्रापरायणः

వివాహవిధి ప్రకారం సంస్కారాన్ని సమ్యక్‌గా నిర్వహించి అతడు కృతకృత్యుడయ్యాడు. ఆపై తీర్థయాత్రాపరాయణుడై ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో సంచరిస్తూ తీర్థాలను దర్శించాడు.

Verse 15

स दृष्ट्वा कुरुवृद्धस्य कीर्तनानि महात्मनः । ततश्चक्रे मतिं तत्र दिव्यप्रासादकर्मणि

కురువృద్ధుడైన మహాత్ముని కీర్తనలు, ప్రసిద్ధ కార్యాలను చూసి అతడు అక్కడే దివ్యప్రాసాదం (మందిరం) నిర్మించాలనే సంకల్పం చేసుకున్నాడు.

Verse 16

ततो माहेश्वरं लिंगं वटाधस्ताद्विधाय सः । विष्णुं च स्थापयामास अश्वत्थस्य तरोरधः

ఆపై అతడు వటవృక్షం క్రింద మాహేశ్వర లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించి, అశ్వత్థ (రావి) వృక్షం క్రింద విష్ణువును కూడా స్థాపించాడు.

Verse 17

निवेश्य च तथा दिव्यं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । एतद्देवत्रयं क्षेत्रे युष्माकं हि मया कृतम् । भवद्भिः सकला चास्य चिन्ताकार्या सदैव हि

ఇలా దివ్య ప్రతిష్ఠలు చేసి అతడు బ్రాహ్మణులకు తెలియజేశాడు— “ఈ క్షేత్రంలో ఈ దేవత్రయాన్ని మీకోసం నేనే స్థాపించాను. కాబట్టి మీరు అందరూ దీని సంపూర్ణ సంరక్షణ, నిర్వహణను ఎల్లప్పుడూ చేయాలి.”

Verse 18

ब्राह्मणा ऊचुः । वयमस्य करिष्यामो यात्राद्याः सकलाः क्रियाः

బ్రాహ్మణులు అన్నారు— “దీనికి సంబంధించిన యాత్ర మొదలైన సమస్త క్రియలను, అవసరమైన అన్ని విధులను మేము నిత్యం విధివిధానంగా నిర్వహిస్తాము.”

Verse 19

तथा वंशोद्भवा ये च पुत्राः पौत्रास्तथापरे । करिष्यंति क्रियाः सर्वास्त्वं गच्छ स्वगृहं प्रति

అలాగే మా వంశంలో పుట్టిన కుమారులు, మనవళ్లు మరియు తరువాతివారూ సమస్త క్రియాకర్మలను నిర్వహిస్తారు. నీవు ఇప్పుడు నీ స్వగృహానికి వెళ్ళుము.

Verse 20

ततो जगाम विदुरः स्वपुरं प्रति हर्षितः । कृतकृत्यो द्विजास्ते च चक्रुर्वाक्यं तदुद्भवम्

అప్పుడు విదురుడు హర్షంతో తన నగరానికి బయలుదేరెను. ఆ ద్విజ బ్రాహ్మణులూ కృతకృత్యులై ఆ పవిత్ర సందర్భానికి తగిన వాక్యములు పలికిరి.

Verse 21

माघमासस्य सप्तम्यां सूर्यवारेण यो नरः । पूजयेद्भास्करं तत्र स याति परमां गतिम्

మాఘమాసపు సప్తమి ఆదివారమున పడినప్పుడు, ఆ పుణ్యస్థలంలో భాస్కరుని (సూర్యదేవుని) పూజించువాడు పరమగతిని పొందును.

Verse 22

शिवं वा सोमवारेण शुक्लाष्टम्यां विशेषतः । शयने बोधने विष्णुं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

లేదా సోమవారమున—ప్రత్యేకించి శుక్లపక్ష అష్టమిన—శివుని పూజించవలెను; అలాగే విష్ణువు శయనము మరియు బోధన వ్రతకాలములలో సమ్యక్ శ్రద్ధతో విష్ణువును ఆరాధించవలెను.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवानां तत्त्रयं शुभम् । पूजनीयं विशेषेण नरैः स्वर्गतिमीप्सुभिः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో దేవతల ఆ శుభ త్రయాన్ని పూజించవలెను—ప్రత్యేకించి స్వర్గగతిని కోరువారు.

Verse 24

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं मुनयः संशितव्रताः । विदुरेश्वरमाराध्य शतशोऽथ सहस्रशः

అక్కడ పూర్వకాలంలో దృఢవ్రతులైన మునులు విదురేశ్వరుని ఆరాధించి వందలుగా, వేలలుగా సిద్ధిని పొందారు।

Verse 25

ततस्तत्सिद्धिदं ज्ञात्वा लिंगं वै पाकशासनः । पांसुभिः पूरयामास यथा कश्चिन्न बुध्यते

ఆ లింగం సిద్ధిదాయకమని తెలిసిన పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) దానిని ధూళితో నింపి మూసివేశాడు, ఎవరూ గుర్తించకుండా ఉండేందుకు।

Verse 26

कस्यचित्त्वथ कालस्य विदुरस्तत्र चागतः । दृष्ट्वा लोपगतं लिंगं दुःखेन महतान्वितः

కొంతకాలం తరువాత విదురుడు అక్కడికి వచ్చాడు; లింగం కనబడకపోవడం చూసి అతడు మహా దుఃఖంతో కుంగిపోయాడు।

Verse 27

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं कुरु विषादं हि लिंगार्थे विदुराधुना

అదే సమయంలో ఒక అశరీరవాణి పలికింది—“విదురా, ఇప్పుడు లింగం విషయమై విషాదపడకుము।”

Verse 28

योऽयं स दृश्यते वालो वटस्तस्य तले स्थिता । देवद्रोणिः सुरेशेन पांसुभिः परिपूरिता

“నీవు చూస్తున్న ఆ చిన్న వటవృక్షం కింద దేవద్రోణి ఉంది; దానిని సురేశుడు (ఇంద్రుడు) ధూళితో నింపివేశాడు.”

Verse 29

ततो गजाह्वयात्तूर्णं समानीय धनं बहु । शोधयामास तत्स्थानं दिवारात्रमतन्द्रितः

అనంతరం అతడు గజాహ్వయము (హస్తినాపురము) నుండి త్వరగా విస్తారమైన ధనసామగ్రిని తెప్పించి, ఆ స్థలాన్ని పగలు-రాత్రి అలసట లేకుండా శుద్ధి చేయసాగెను।

Verse 30

ततो विलोक्य तान्देवान्हर्षेण महतान्वितः । प्रासादं निर्ममे तेषां योग्यं साध्वभिसंस्थितम्

ఆపై ఆ దేవతలను దర్శించి అతడు మహా హర్షంతో నిండిపోయి, వారికి తగినట్లు సక్రమంగా యోజింపబడి దృఢంగా స్థాపితమైన ప్రాసాదసదృశ మందిరాన్ని నిర్మించెను।

Verse 31

कैलासशिखराकारं भास्करार्थे महामुनिः । जटामध्यगतं दृष्ट्वा वटस्य च महेश्वरम्

భాస్కరారాధనార్థం ఆ మహాముని జటల మధ్యన స్థితమై, వటవృక్షంలో విరాజిల్లే మహేశ్వరుని దర్శించి, ఆయనను కైలాసశిఖరసమాన రూపంగా భక్తితో భావించెను।

Verse 32

प्रासादं नाकरोत्तत्र लिंगं यावन्न चालयेत् । वासुदेवस्य योग्यां च कृत्वा शालां बृहत्तराम्

అక్కడ లింగము కదలకుండునంతవరకు అతడు ప్రాసాదాన్ని నిర్మించలేదు; అలాగే వాసుదేవునికి తగిన విశాలమైన శాల (మండపం)ను కూడా నిర్మించెను।

Verse 33

दत्त्वा वृत्तिं च संहृष्टो ब्राह्मणेभ्यो निवेद्य च । जगाम स्वाश्रमं भूयो विप्रानामंत्र्य तांस्ततः

బ్రాహ్మణులకు జీవనోపాధి వృత్తిని దానమిచ్చి, హర్షంతో విధివిధానంగా సమర్పించి, ఆ విప్రులను వీడ్కోలు చెప్పి అతడు మళ్లీ తన ఆశ్రమానికి వెళ్లెను।