Adhyaya 276

Verse 1

सूत उवाच । तथान्येऽपि वसन्तीह रुद्रा एकादशैव तु । सञ्जाता ब्राह्मणश्रेष्ठा मुनीनां हितकाम्यया

సూతుడు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! ఇక్కడ మరికొన్ని రుద్రులు కూడా ఉన్నారు; వారు నిజంగా పదకొండు మంది, మునుల హితాన్ని కోరుకొని ప్రదర్శితులై ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు।

Verse 2

यैर्दृष्टैः पूजितै र्वापि स्तुतैर्वाथ नमस्कृतैः । विपाप्मा जायते मर्त्यः सर्वदोषविवर्जितः

వారిని దర్శించినా, పూజించినా, స్తుతించినా లేదా నమస్కరించినా మానవుడు పాపరహితుడై సమస్త దోషాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । एक एव श्रुतो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन । गौरी भार्याप्रिया यस्य स्कन्दः पुत्रः प्रकीर्तितः

ఋషులు అన్నారు—రుద్రుడు ఏకైకుడని, ఏ విధంగానూ రెండవడు లేడని మేము విన్నాము. ఆయనకు ప్రియ భార్య గౌరీ, కుమారుడు స్కందుడని ప్రసిద్ధి।

Verse 4

तेनैकं विद्महे रुद्रं नान्यमीशं कथंचन । तस्माद्ब्रूहि महाभाग सर्वानेतान्सुविस्तरात्

అందువల్ల మేము రుద్రునే ఏకైకుడిగా తెలుసుకున్నాము; ఏ విధంగానూ మరొక ఈశ్వరుడు లేదు. కాబట్టి, ఓ మహాభాగ, ఇవన్నీ విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 5

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । एक एव स्थितो रुद्रो न द्वितीयः कथंचन

సూతుడు అన్నాడు—ఓ మహాభాగులారా, మీరు పలికింది సత్యమే. రుద్రుడు ఏకైకుడిగానే నిలిచియున్నాడు; ఏ విధంగానూ రెండవడు లేదు।

Verse 6

परं यथा च सञ्जाता रुद्रा एकादशात्र भोः । तथाहं कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

ఇప్పుడు, హే భోః, ఇక్కడ ఏకాదశ రుద్రులు ఎలా ఉద్భవించారో అలాగే నేను కీర్తిస్తాను. మీరు సమాహితచిత్తంతో వినండి।

Verse 7

वाराणस्यां पुरा संस्था मुनयः शंसितव्रताः । हाटकेश्वरदेवस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः

పూర్వకాలంలో వారాణసిలో ప్రశంసిత వ్రతాలలో స్థితులైన మునులు హాటకేశ్వర దేవుని దర్శనార్థం అత్యంత ఉత్సుకులయ్యారు।

Verse 8

प्रस्थिताः समयं कृत्वा स्पर्धमानाः परस्परम् । अहंपूर्वमहं पूर्वं वीक्षयिष्यामि तं विभुम्

వారు సమయాన్ని నిర్ణయించుకొని బయలుదేరి పరస్పరం పోటీ పడుతూ—“నేనే ముందుగా, నేనే ముందుగా; ఆ విభువును మొదట దర్శిస్తాను” అన్నారు।

Verse 9

सर्वेषामग्रतो भूत्वा पाताले हाटकेश्वरम् । यश्चादौ तत्र गत्वा च नेक्षयिष्यति तं हरम् । सर्वेषां श्रमजं पापं तस्यैकस्य भविष्यति

“అందరిలో ముందుగా పాతాళంలో హాటకేశ్వరుని చేరి, అక్కడ మొదటగా వెళ్లి కూడా ఆ హరుని దర్శించకపోతే, అందరి శ్రమజన్య పాపం ఆ ఒక్కనికే కలుగుతుంది” అని అన్నారు।

Verse 10

एवमुक्त्वा ततः सर्वे वाराणस्यां ततः परम् । प्रस्थिता धावमानाश्च वेगेन महता ततः

ఇలా చెప్పి వారు అందరూ వారాణసి నుండి బయలుదేరి, మహా వేగంతో పరుగెత్తుతూ ముందుకు సాగారు।

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । ज्ञात्वा तेषामभिप्रायं मिथः स्पर्द्धासमुद्भवम् । आत्मनो दर्शनार्थाय बहुभक्तिपुरस्कृतम्

ఇంతలో హాటకేశ్వరసంజ్ఞిత దేవుడు వారి పరస్పర పోటీ నుండి పుట్టిన అభిప్రాయాన్ని తెలిసికొని, తన దర్శనార్థం బహు భక్తితో కూడిన వారి ఆకాంక్షను గ్రహించాడు।

Verse 12

लघुना रक्ष्यमाणेन सर्वेषां च महात्मनाम् । नागरंध्रेण निष्क्रम्य पातालाच्चैव तत्क्षणात्

వేగమైన రక్షకుని సంరక్షణతో, సమస్త మహాత్ముల హితార్థం, ఆయన ‘నాగర-రంధ్రం’ ద్వారా నిష్క్రమించి పాతాళం నుండే తక్షణమే ప్రదర్శితుడయ్యాడు।

Verse 13

एकादशप्रकारं स कृत्वा रूपं मनोहरम् । त्रिशूलभृत्त्रिनेत्रं च कपर्देन विभूषितम्

ఆయన ఏకాదశ విధాల మనోహర రూపాన్ని ధరించి, త్రిశూలధారి, త్రినేత్రుడు, కపర్దం (జటాజూటం)తో విభూషితుడై ప్రదర్శితుడయ్యాడు।

Verse 15

ततस्ते वै समालोक्य पुरस्थं वृषभध्वजम् । जानुभ्यां धरणीं गत्वा स्तुतिं चक्रुस्ततस्ततः

అప్పుడు తమ ముందున్న వృషభధ్వజుడైన ప్రభువును చూసి, వారు మోకాళ్లపై నేలపై వాలిపోయి, మళ్లీ మళ్లీ స్తుతి చేయసాగారు।

Verse 16

एको जानाति देवोऽयं मम संदर्शनं गतः । देवदेवो महादेवः प्रथमं भक्तवत्सलः

ఈ దేవుడే ఒక్కడే తెలుసు—ఆయన నాకు దర్శనమిచ్చాడు; దేవదేవుడు మహాదేవుడు, సర్వప్రథముడు, భక్తవత్సలుడు।

Verse 17

अन्यो जानाति मे पूर्वं जातस्ते तापसोत्तमः । स्तुतिं चक्रुश्च विप्रेंद्रा जानुभ्यामवनिं गताः

హే తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడా! మరొకడు నా పూర్వకర్మలను తెలుసు; ఆ విప్రేంద్రులు మోకాళ్లపై నేలపై వాలిపోయి స్తుతి చేశారు।

Verse 18

तापसा ऊचुः । नमो देवाधिदेवाय सर्वदेवमयाय च । नमः शांताय सूक्ष्माय नमश्चांधकभेदिने

తపస్వులు పలికిరి— దేవాధిదేవుడైన, సర్వదేవమయుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం. శాంతుడైన సూక్ష్మస్వరూపునకు నమస్కారం; అంధకసంహారకునకు నమస్కారం.

Verse 19

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये दिवं संश्रिताः सदा । जीवापयंति जगतीं वायुभिश्च पृथग्विधैः

సదా దివిలో నివసించే సమస్త రుద్రులకు నమస్కారం; నానావిధ ప్రాణవాయువుల ద్వారా వారు ఈ జగత్తును జీవింపజేసి ధరిస్తారు.

Verse 20

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो ये स्थिता वारुणीं दिशम् । रक्षंति सर्वलोकांश्च पिशाचानां दुरात्मनाम्

వరుణదిక్కు (పడమర)లో నిలిచిన సమస్త రుద్రులకు నమస్కారం; దురాత్మ పిశాచుల నుండి వారు సమస్త లోకాలను రక్షిస్తారు.

Verse 21

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो दिशमूर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्भूतार्नां जंभकाद्भयात्

ఊర్ధ్వదిశలో ఆశ్రయించిన సమస్త రుద్రులకు నమస్కారం; భూతగణాల మరియు జంభకుని భయము నుండి వారు సమస్త లోకాలను కాపాడుతారు.

Verse 22

नमोऽस्तु सर्वरुद्रेभ्यो येऽध ऊर्ध्वं समाश्रिताः । रक्षंति सकलांल्लोकान्कूष्मांडानां भयात्सदा

అధో మరియు ఊర్ధ్వంలో ఆశ్రయించిన సమస్త రుద్రులకు నమస్కారం; కూష్మాండుల భయము నుండి వారు సదా సమస్త లోకాలను రక్షిస్తారు.

Verse 23

असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा भूमिमाश्रिताः । नमस्तेभ्योऽपि सर्वेभ्यस्तेषां रक्षंति ये रुजः

భూమిపై అసంఖ్యాత సహస్ర రుద్రులు నివసిస్తున్నారు. వారందరికీ నమస్కారం—జీవులను రోగాలు, బాధలు, క్లేశాల నుండి రక్షించువారికి।

Verse 24

एवं स्तुतास्तु ते रुद्रा एकादशतपस्विभिः । एकादशापि तान्प्रोचुर्भक्तिनम्रांस्तु तापसान्

ఈ విధంగా పదకొండు తపస్వులచే స్తుతింపబడిన ఆ రుద్రులు, భక్తితో నమ్రులైన ఋషులను చూచి, ఆ పదకొండుగురు వారితో పలికారు।

Verse 25

रुद्रा ऊचुः । एकादशप्रकारोऽहं तुष्टो वस्तापसोत्तमाः । बहुभक्त्यतिरेकेण व्रियतां च यथेप्सितम्

రుద్రులు పలికిరి—నేను ఏకాదశ రూపాలలో స్థితుడను; ఓ తపస్సులలో శ్రేష్ఠులారా, మీపై నేను ప్రసన్నుడను. మీ అపార భక్తివల్ల మీకు ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకొనుడి।

Verse 26

तापसा ऊचुः । यदि तुष्टोसि नो देव यदि यच्छसि वांछितम् । एकादशप्रकारैस्तु सदा स्थेयमिहैव तु

తపస్వులు పలికిరి—ఓ దేవా, మీరు మాపై ప్రసన్నులై, కోరినదాన్ని అనుగ్రహిస్తే, మీ ఏకాదశ రూపాలతో సదా ఇక్కడే నిలిచియుండండి।

Verse 27

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वतीर्थमये शुभे । आराधनं प्रकुर्वाणा वसामो येन वै वयम्

సర్వతీర్థమయమైన శుభ హాటకేశ్వరజ క్షేత్రంలో మేము నిరంతరం ఆరాధన చేస్తూ నివసించుదుము—అందువల్ల అక్కడే మా వాసం స్థిరమగునట్లు।

Verse 28

श्रीभगवानुवाच । एकादशप्रकारा या मूर्तयो निर्मिता मया । एताभिरेव सर्वाभिः स्थास्याम्यत्र सदैव हि

శ్రీభగవానుడు పలికెను—నేను ఏకాదశ విధములుగా మూర్తులను ప్రదర్శించితిని; ఆ సమస్త రూపముల ద్వారానే నేను ఇక్కడ నిత్యము నిలిచియుందును।

Verse 29

आद्या तु मम या मूर्तिः सा कैलासं समाश्रिता । संतिष्ठति सदैवात्र कैलासे पर्वतोत्तमे

నా ఆద్య మూర్తి కైలాసమును ఆశ్రయించియున్నది; పర్వతోత్తమమైన కైలాసమందు అది సదా స్థిరముగా నిలిచియుంటుంది।

Verse 30

एतास्तु मूर्तयोऽस्माकं स्थास्यंत्यत्रैव सर्वदा । सर्वेषामेव लोकानां हिताय द्विजसत्तमाः

హే ద్విజసత్తములారా! మా ఈ మూర్తులు ఇక్కడనే సర్వదా నిలిచియుంటాయి—సమస్త లోకాల హితార్థముగా।

Verse 31

नामभिश्च क्रमेणैव युष्मदीयैः स्वयं द्विजाः । विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा एता मूर्तीर्ममात्र वै । पूजयिष्यंति ये मर्त्यास्ते यास्यंति परां गतिम्

మరియు హే ద్విజులారా! మీరు స్వయంగా క్రమముగా మీ మీ నామములతో వీటికి నామకరణము చేయుదురు. విశ్వామిత్ర హ్రదములో స్నానము చేసి ఇక్కడ నా ఈ మూర్తులను పూజించు మానవులు పరమగతిని పొందుదురు।

Verse 32

किं वाचा बहुनोक्तेन भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । या तासां क्रियते पूजा एकादशगुणा भवेत्

హే ద్విజోత్తములారా! మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించి చెప్పుట ఎందుకు? ఆ మూర్తులకు చేయబడిన పూజ ఫలము ఏకాదశగుణముగా వృద్ధి చెందును।

Verse 33

एवमुक्त्वा त्रिनेत्रस्तु तत्रैवादर्शनं गतः । तेऽपि तत्राश्रमं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । मूर्तीश्च ताः समाराध्य संप्राप्ताः परमं पदम्

ఇట్లు పలికిన త్రినేత్రుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను. ఆ తపస్వులు పరమశ్రద్ధతో అదే స్థలమున ఆశ్రమము స్థాపించి ఆ మూర్తులను ఆరాధించి పరమపదమును పొందిరి.

Verse 34

अन्योऽपि यः पुमांस्ताश्च आराधयति श्रद्धया । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

ఇతరుడైన ఏ మనుష్యుడైనా శ్రద్ధాభక్తులతో ఆ (మూర్తులను) ఆరాధించునట్లయితే, దేవ మహేశ్వరుడు నివసించు పరమస్థానమును పొందును.

Verse 35

ततः प्रभृति ते जाता रुद्रा एकादशैव तु । संख्यया देवदेवस्य महेश्वरवपुर्धराः

అప్పటినుండి దేవదేవుడైన మహేశ్వరుని స్వరూపధారులుగా సంఖ్యలో పదకొండు రుద్రులు ఉద్భవించిరి.

Verse 36

तेजोत्तमास्ते संयुक्तास्त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः

వారు పరమ తేజస్సుతో, ఏకోద్దేశ్యముగా సంయుక్తులై, త్రినేత్రులై, శూలధారులై ఉన్నారు. ఓ ద్విజోత్తములారా, మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించితిని.

Verse 37

एकादशप्रकारस्तु यथा जातो महेश्वरः । चैत्रे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यां दिने स्थिते

మహేశ్వరుడు ఏకాదశ విధములుగా ఎలా ప్రాదుర్భవించెనో—అది చైత్రమాస శుక్లపక్ష చతుర్దశి తిథినాడు జరిగినది.

Verse 38

यस्तान्पूजयते भक्त्या स याति परमां गतिम् । अधनो धनमाप्नोति ह्यपुत्रः पुत्रवान्भवेत्

ఎవడు వారిని భక్తితో పూజిస్తాడో అతడు పరమగతిని పొందుతాడు. దరిద్రుడు ధనం పొందును; సంతానం లేనివాడు పుత్రసంతానవంతుడగును.

Verse 39

सरोगो रोगमुक्तस्तु पराभूतो रिपुक्षयम् । तत्समाराधनादेव कामानंत्यमवाप्नुयात्

రోగగ్రస్తుడు రోగముక్తుడగును; పరాజితుడు శత్రునాశాన్ని పొందును. ఆ సమారాధన వలననే కోరిన ఫలముల అనంతసిద్ధి కలుగును.

Verse 40

यः पुनः शिवदीक्षाढ्यो भस्मस्नानपरायणः । तत्समाराधनं कुर्याच्छृणु तस्यापि यत्फलम्

మరియు శివదీక్షతో యుక్తుడై భస్మస్నానంలో నిమగ్నుడైనవాడు—ఆ సమారాధనను చేస్తే, అతనికి కలుగు ఫలమును కూడా వినుము.

Verse 41

यदन्यः प्राप्नुयान्मर्त्यस्तत्पूजासंभवं फलम् । षडक्षरेण मंत्रेण पुष्पेणैकेन तत्फलम्

ఇతర మానవుడు ఆ పూజవలన పొందే ఫలమేదో, అదే ఫలము (దీక్షిత భక్తునికి) షడక్షర మంత్రజపంతో మరియు ఒక్క పుష్పార్పణతోనే లభించును.

Verse 42

शिवदीक्षाधरो यस्तु शतघ्नं लभते फलम् । तस्माच्छतघ्नमाप्नोति शैवात्पाशुपतश्च यः । तस्मात्कालमुखो यश्च महाव्रतधरश्च यः

శివదీక్షను ధరించినవాడు శతగుణ ఫలాన్ని పొందును. శైవునికన్నా శతగుణముగా అధిక ఫలం పాశుపతుడు పొందును. అతనికన్నా శ్రేష్ఠుడు కాలముఖుడు; మహావ్రతధారియూ అలాగే శ్రేష్ఠుడు.

Verse 43

मूर्तीर्यास्ताश्च ये भक्त्या विनताः पूजयंति च । सर्वेषामेव तेषां तु फलं शतगुणं भवेत्

భక్తితో వినయంగా నమస్కరించి ఆ పవిత్ర మూర్తులను పూజించువారికి, వారందరికీ ఫలం నిశ్చయంగా శతగుణమవుతుంది।

Verse 183

शशिखंडधरं चैव रुण्डमालाप्रधारकम् । समं चैव स्थितस्तेषां दर्शने शंकरः प्रभुः

చంద్రకళాధారి ఒక రూపాన్ని, ముండమాల ధరించిన మరొక రూపాన్ని దర్శించి, ప్రభువు శంకరుడు వారి ఎదుట సమభావంతో అచల దృష్టిగా నిలిచెను।

Verse 276

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्य एकादशरुद्रोत्पत्ति वर्णनं नाम षट्सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గతంగా ‘ఏకాదశ రుద్రోత్పత్తి వర్ణనం’ అనే 276వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।