
ఈ అధ్యాయంలో అజ్ఞానం, నిర్లక్ష్యం, కోరిక లేదా అపరిపక్వత వల్ల పాపం చేసినవాడు సాధారణ ప్రాయశ్చిత్తం చేయకపోయినా, తక్షణ పాపక్షయానికి ఉపాయాన్ని వివరించారు. ఆనర్తుడు వెంటనే ఉపశమనమిచ్చే విధానాన్ని అడుగుతాడు; భర్తృయజ్ఞుడు ‘పాప-పిండ’ దానవిధిని చెబుతాడు—ఇరవై ఐదు పలముల బరువైన స్వర్ణపిండం. ఇది అపరపక్షంలో, స్నానం చేసి శుద్ధవస్త్రాలు ధరించి, మండపం/వేదికను సిద్ధం చేసి చేయవలెనని చెప్పబడింది. దాత భూమి మొదలుకొని తత్త్వక్రమంలో భూతాలు, ఇంద్రియాదులను మంత్రోచ్చారణతో పూజిస్తాడు. అనంతరం వేద-వేదాంగపారంగతుడైన బ్రాహ్మణుని ఆహ్వానించి పాదప్రక్షాళన, వస్త్రాభరణాదులతో గౌరవించి, తగిన మూర్తి/పిండాన్ని సమర్పిస్తాడు; అధికార మంత్రంతో “మునుపటి పాపం ఈ దానరూపంలో నిక్షిప్తమవుతోంది” అని పాపసంక్రమణను ప్రకటిస్తారు. బ్రాహ్మణుడు ప్రతిగ్రహమంత్రం పలికి స్వీకరిస్తాడు; తరువాత దక్షిణ ఇచ్చి గౌరవంగా పంపిస్తారు. ఫలలక్షణాలుగా శరీరంలో తేలిక, కాంతివృద్ధి, శుభస్వప్నాలు చెప్పబడ్డాయి; ఈ విధానాన్ని వినడమే కూడా పవిత్రతనిస్తుందని పేర్కొన్నారు. కాపాలేశ్వర సందర్భంలో ఫలం మరింతగా ఉంటుందని, గాయత్రీతో హోమం చేయాలని కూడా సూచించారు।
Verse 1
आनर्त उवाच । मूर्खत्वाद्वा प्रमादाद्वा कामाद्बालस्यतोऽपि वा । यो नरः कुरुते पापं प्रायश्चित्तं करोति न
ఆనర్తుడు పలికెను—మూర్ఖత్వం వల్లగానీ, నిర్లక్ష్యం వల్లగానీ, కోరిక వల్లగానీ, బాల్యభావం వల్లగానీ, ఎవడు పాపం చేసి ప్రాయశ్చిత్తం చేయడంలేదో…
Verse 2
तस्य पापक्षयकरं पुण्यं ब्रूहि द्विजोत्तम । येन मुक्तिर्भवेत्सद्यो यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो
హే ద్విజోత్తమా! అతని పాపక్షయకరమైన పుణ్యోపాయాన్ని చెప్పుము; దానివలన తక్షణమే ముక్తి కలుగునట్లు—నాపై ప్రసన్నుడవైతే, హే ప్రభో।
Verse 3
लोभमोहपरो योऽसौ पापपिंडं महामुने । प्रददाति विधिं ब्रूहि येन यच्छाम्यहं द्रुतम्
హే మహామునీ! లోభమోహాలకు లోనైన ఆ వ్యక్తి ‘పాపరూప పిండం’ ఏ విధానంతో సమర్పించవలెనో చెప్పుము; ఆ విధానంతో నేను దీన్ని త్వరగా చేయదలచుకున్నాను।
Verse 4
भर्तृयज्ञ उवाच । दद्यात्स्वपिंडं सौवर्णं पंचविंशत्पलात्मकम्
భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—ఇరవై ఐదు పలముల బరువుగల స్వర్ణపిండాన్ని దానం చేయవలెను।
Verse 5
विधायापरपक्षे तु स्नापयित्वा विधानतः । मंडपाद्यं च प्राक्कृत्वा स्नात्वा धौतांबरः शुचिः
తదుపరి కృష్ణపక్షంలో దానిని ఏర్పాటు చేసి, నియమానుసారం స్నానక్రియను నిర్వహించాలి. ముందుగా మండపాది సామగ్రిని సిద్ధం చేసి, తాను స్నానం చేసి, కడిగిన వస్త్రాలు ధరించి శుచిగా ఉండాలి।
Verse 6
तदा स्वरूपं पृथ्व्यादि पूजयेत्पापकृन्नरः । तथा स मुच्यते पापात्तत्कृताद्धि न संशयः
అప్పుడు పాపకర్మ చేసిన మనిషి భూమి మొదలైన తత్త్వాల స్వరూపాలను పూజించాలి; అలా చేయుటవలన అతడు తాను చేసిన పాపాల నుండి విముక్తుడగును—ఇందులో సందేహం లేదు।
Verse 7
चतुर्विंशतितत्त्वानि पृथिव्यादीनि यानि च । तेषां नामभिस्तत्पिंडं पूजयेतन्नराधिपः
పృథివి మొదలైన ఇరవై నాలుగు తత్త్వాలను వాటి వాటి నామాలతో ఆహ్వానించి, ఆ నామాల ద్వారానే రాజు ఆ పిండాన్ని పూజించాలి।
Verse 8
ॐ पृथिव्यै नमः । ॐ अद्भ्यो नमः । ॐ तेजसे नमः । ॐ वायवे नमः । ॐ आकाशाय नमः । ॐ घ्राणाय नमः । ॐ जिह्वायै नमः । ॐ चक्षुषे नमः । ॐ त्वचे नमः । ॐ श्रोत्राय नमः । ॐ गन्धाय नमः । ॐ रसाय नमः । ॐ रूपाय नमः । ॐ स्पर्शाय नमः । ॐ शब्दाय नमः । ॐ वाचे नमः । ॐ पाणिभ्यां नमः । ॐ पादाभ्यां नमः । ॐ पायवे नमः । ॐ उपस्थाय नमः । ॐ मनसे नमः । ॐ बुद्ध्यै नमः । ॐ चित्ताय नमः । ॐ अहंकाराय नमः । ॐ क्षेत्रात्मने नमः । ॐ परमात्मने नमः । धूपं धूरसि मंत्रेण अग्निर्ज्योतीति दीपकम् । युवा सुवासेति च ततो वासांसि परिधापयेत्
ఇలా జపించాలి—“ఓం పృథివ్యై నమః, ఓం అద్భ్యో నమః, ఓం తేజసే నమః, ఓం వాయవే నమః, ఓం ఆకాశాయ నమః; ఓం ఘ్రాణాయ నమః, ఓం జిహ్వాయై నమః, ఓం చక్షుషే నమః, ఓం త్వచే నమః, ఓం శ్రోత్రాయ నమః; ఓం గంధాయ నమః, ఓం రసాయ నమః, ఓం రూపాయ నమః, ఓం స్పర్శాయ నమః, ఓం శబ్దాయ నమః; ఓం వాచే నమః, ఓం పాణిభ్యాం నమః, ఓం పాదాభ్యాం నమః, ఓం పాయవే నమః, ఓం ఉపస్థాయ నమః; ఓం మనసే నమః, ఓం బుద్ధ్యై నమః, ఓం చిత్తాయ నమః, ఓం అహంకారాయ నమః; ఓం క్షేత్రాత్మనే నమః, ఓం పరమాత్మనే నమః।” తరువాత “ధూరసి” మంత్రంతో ధూపం అర్పించి, “అగ్నిర్జ్యోతిః” మంత్రంతో దీపం సమర్పించి, “యువా సువాసాః” మంత్రంతో వస్త్రాలు ధరింపజేయాలి।
Verse 9
ततो ब्राह्मणमानीय वेदवेदांगपारगम् । प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वासांसि परिधापयेत्
తర్వాత వేదాలు, వేదాంగాలలో పారంగతుడైన బ్రాహ్మణుని తీసుకొచ్చి, అతని పాదాలను కడిగి, అతనికి వస్త్రాలు ధరింపజేయాలి।
Verse 10
केयूरैः कंकणैश्चैव अंगुलीयकभूषणैः
కేయూరాలు, కంకణాలు మరియు ఉంగరాల ఆభరణాలతో కూడ।
Verse 11
भूषयित्वा तनुं तस्य ततो मूर्तिं समानयेत् । मंत्रेणानेन राजेंद्र ब्राह्मणाय निवेदयेत्
అతని దేహాన్ని అలంకరించిన తరువాత, ఆపై ప్రతిమను (సువర్ణమూర్తిని) తీసుకురావాలి; ఓ రాజేంద్రా, ఈ మంత్రంతో దానిని బ్రాహ్మణునికి నివేదించాలి।
Verse 12
एष आत्मा मया दत्तस्तव हेममयो द्विज । यत्किंचिद्विहितं पापं पूर्वं भूयात्तवाखिलम्
హే ద్విజా! స్వర్ణరూపమైన ఈ ఆత్మప్రతీకాన్ని నేను నీకు దానమిచ్చితిని. పూర్వం జరిగిన ఏ పాపమైతే ఉందో, అది సమస్తమూ నీదగునుగాక.
Verse 13
इति दानमंत्रः । ततस्तु ब्राह्मणो राजन्मंत्रमेतं समुच्चरेत्
ఇది దానమంత్రం. అనంతరం, హే రాజా, బ్రాహ్మణుడు ఈ మంత్రాన్ని విధివిధానంగా గట్టిగా ఉచ్చరించవలెను.
Verse 14
यत्किंचिद्विहितं पापं त्वया पूर्वंमया हि तत् । गृहीतं मूर्तिरूपं तत्ततस्त्वं पापवर्जितः । इति प्रतिग्रहमंत्रः
నీచేత పూర్వం జరిగిన ఏ పాపమైతే ఉందో, దానిని నేను మూర్తిరూపంగా స్వీకరించితిని; అందువల్ల నీవు ఇప్పుడు పాపవర్జితుడవు. ఇది ప్రతిగ్రహమంత్రం.
Verse 15
एवं दत्त्वा विधानेन ततो विप्रं विसर्जयेत् । एवं कृते ततो राजंस्तस्मै दत्त्वाथ दक्षिणाम्
ఇలా విధానపూర్వకంగా దానం చేసి, ఆపై విప్రుని గౌరవంతో పంపివేయవలెను. ఇది పూర్తైన తరువాత, హే రాజా, అతనికి దక్షిణను కూడా ఇవ్వవలెను.
Verse 16
यथा तुष्टिं समभ्येति ततः पापं नयत्यसौ । तस्मिन्कृते महाराज प्रत्ययस्तत्क्षणाद्भवेत्
ఆయన (బ్రాహ్మణుడు/గ్రాహకుడు) సంతుష్టుడైనప్పుడు, అప్పుడు పాపాన్ని తొలగించి తీసుకుపోతాడు. అది జరిగిన వెంటనే, హే మహారాజా, తక్షణమే నిశ్చయం కలుగును.
Verse 17
शरीरं लघुतामेति तेजोवृद्धिश्च जायते । स्वप्ने च वीक्षते रात्रौ संतुष्टमनसः स्थितान्
శరీరం లఘువుగా మారి తేజస్సు వృద్ధి చెందుతుంది. అలాగే రాత్రి స్వప్నంలో సంతుష్టమనస్సుతో నిలిచిన వారిని దర్శిస్తాడు.
Verse 18
नरान्स्त्रियः सितैर्वस्त्रैः श्वेतमाल्यानुलेपनैः । श्वेतान्गोवृषभानश्वांस्तीर्थानि विविधानि च
తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన పురుషులు-స్త్రీలు, తెల్ల మాలలు మరియు తెల్ల అనులేపనాలతో అలంకరితులై కనిపిస్తారు. అలాగే తెల్ల గోవులు, వృషభాలు, అశ్వాలు మరియు నానావిధ తీర్థాలు కూడా దర్శనమిస్తాయి.
Verse 19
एतत्ते सर्वमाख्यातं पापपिंडस्य दापनम् । श्रवणादपि राजेंद्र यस्य पापैः प्रमुच्यते
పాపపిండ దాన విధానం—ఇదంతా నీకు వివరించబడింది. ఓ రాజేంద్రా, దీని శ్రవణమాత్రంతోనే మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
Verse 20
अन्यत्रापि महादानं पापपिण्डो हरेन्नृप
ఓ నృపా, ఇతరత్రా కూడా ఈ మహాదానం—పాపపిండం—పాపాన్ని హరిస్తుంది.
Verse 21
एकजन्मकृतं पापं निजकायेन निर्मितम् । कपालेश्वरदेवस्य सहस्रगुणितं हरेत्
ఒక జన్మలో చేసిన, తనದೇ శరీరంతో సృష్టించిన పాపాన్ని—కపాలేశ్వర దేవుడు సహస్రగుణంగా హరిస్తాడు.
Verse 22
पूर्ववच्चैव कर्तव्यो वेदिमंडपयोर्विधिः । परं होमः प्रकर्तव्यो गायत्र्या केवलं नृप
మునుపటివలెనే వేదికా-మండపాల విధిని నిర్వహించవలెను. అనంతరం, ఓ రాజా, కేవలం గాయత్రీమంత్రంతోనే హోమం చేయవలెను.
Verse 270
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कपालेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यप्रसंगेन पापपिंडप्रदानविधानवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, కపాలేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్య ప్రసంగముగా ‘పాపనాశక పిండప్రదాన విధివర్ణన’ అనే 270వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.