Adhyaya 265

Verse 1

ऋषय ऊचुः । प्रभूतानि त्वयोक्तानि व्रतानि नियमास्तथा । प्रसुप्ते पुंडरीकाक्षे येषां संख्या न विद्यते

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా! మీరు అనేక వ్రతాలు, నియమాలు చెప్పారు; పుండరీకాక్ష ప్రభువు యోగనిద్రలో శయనించినప్పుడు ఆ వ్రతాల సంఖ్యే లెక్కలేనంతగా ఉంది।

Verse 2

अशक्त्या हि शरीरस्य नियमानां कथं चरेत् । व्रतं हि सुकुमारांगो दानैर्वापि वदस्व नः

శరీరం బలహీనమైతే కఠిన నియమాలను ఎలా ఆచరించగలం? కాబట్టి సుకుమార దేహులకు తగిన వ్రతమో, లేక దానధర్మ మార్గమో మాకు చెప్పండి।

Verse 3

सूत उवाच । अशक्तो नियमं कर्तुं सुकुमारो भवेत्तु यः । तेन तत्र प्रकर्तव्यं विख्यातं भीष्मपंचकम्

సూతుడు పలికెను—పూర్తి నియమాన్ని చేయలేని వాడైనా, లేదా సుకుమార దేహుడైనా, అతడు అక్కడ ప్రసిద్ధమైన ‘భీష్మ-పంచక’ అనే ఐదు రోజుల వ్రతాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 4

कार्त्तिकस्य सिते पक्ष एकादश्यां समाहितः । प्रातरुत्थाय विप्रेंद्र कर्तव्यं दंतधावनम्

కార్త్తిక శుక్లపక్ష ఏకాదశినాడు మనస్సును సమాధానంగా ఉంచి—ప్రాతఃకాలంలో లేచి, ఓ విప్రేంద్రా—దంతధావనం (పళ్ల శుద్ధి) చేయవలెను।

Verse 5

ततस्तु नियमं कुर्याद्वासुदेवपरायणः । पूर्वोक्तानां च सर्वेषां नियमानां द्विजोत्तमाः

ఆ తరువాత వాసుదేవుని శరణు పొందినవాడై, ఓ ద్విజోత్తమా, ముందుగా చెప్పబడిన అన్ని నియమాలతో కూడి ఆ నియమాన్ని ఆచరించాలి।

Verse 6

उपवासः प्रकर्तव्यस्तस्मिन्नहनि भक्तितः । अशक्त्या वा शरीरस्य हेमं दद्यात्स्वशक्तितः

ఆ రోజున భక్తితో ఉపవాసం చేయాలి; లేదా శరీరం అశక్తమైతే తన సామర్థ్యానుసారం స్వర్ణదానం చేయాలి।

Verse 7

ब्राह्मणाय हविष्यान्नं दातव्यं वैष्णवैर्नरैः । एवं पञ्चदिनं यावत्कर्तव्यं व्रतमुत्तमम्

వైష్ణవ పురుషులు బ్రాహ్మణునికి హవిష్యాన్నం దానం చేయవలెను. ఈ విధంగా ఐదు దినములు వరకు ఈ ఉత్తమ వ్రతము ఆచరించవలెను.

Verse 8

पूजनीयो हृषीकेशो जलशायिस्वरूपधृक् । गंधैर्धूपैश्च नैवेद्यै रात्रिजागरणैरपि

జలశాయీ స్వరూపధారి హృషీకేశుని పూజించవలెను—సుగంధ ద్రవ్యాలతో, ధూపంతో, నైవేద్యంతో, రాత్రి జాగరణతో కూడి.

Verse 9

षष्ठेऽहनि ततो जाते पूजयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । तांश्च वस्त्रैर्हिरण्येन मिष्टान्नेन प्रभक्तितः

ఆపై ఆరవ దినము వచ్చినప్పుడు ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను పూజించవలెను; భక్తితో వారికి వస్త్రాలు, స్వర్ణం, మిష్టాన్నం సమర్పించవలెను.

Verse 10

ततः कृतांजलिर्भूत्वा याचयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । सर्वे मे नियमाः प्राप्ता युष्माकं च प्रसादतः

ఆపై కరజోడించి ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను ప్రార్థించవలెను—“మీ ప్రసాదముచేత నా నియమములన్నియు సంపూర్ణమయ్యాయి.”

Verse 11

ततस्तैरपि वक्तव्यं चतुर्मासीसमुद्भवम् । व्रतानां नियमानां च व्रतं भूयात्तवाखिलम्

అప్పుడు వారూ ఇలా పలుకుదురు—“చాతుర్మాస్య కాలమునుంచి ఉద్భవించిన వ్రతాలు, నియమాలతో కూడిన నీ సమస్త వ్రతము సంపూర్ణమగుగాక.”

Verse 12

ततो विसर्ज्य तान्विप्रान्भोजनं स्वयमाचरेत् । सर्वाहारेण राजेंद्र पंचगव्यप्रपूर्वकम्

ఆ తరువాత ఆ బ్రాహ్మణులను గౌరవంతో వీడ్కోలు చెప్పి, ఓ రాజేంద్రా, తానే భోజనం చేయాలి. ముందుగా పంచగవ్యాన్ని సేవించి, తరువాత అన్ని రకాల ఆహారాలతో నియమభంగం చేయాలి।

Verse 13

यः करोति व्रतं तस्य फलं स्याद्बहुपुण्यदम् । यः पुनर्व्रतमेतद्धि कुरुते दिनपंचकम् । उपवासपरस्तस्य फलं शतगुणं भवेत्

ఈ వ్రతాన్ని ఎవడు ఆచరిస్తాడో అతనికి బహు పుణ్యప్రదమైన ఫలం లభిస్తుంది. మరల ఎవడు ఉపవాసపరుడై ఇదే వ్రతాన్ని ఐదు రోజులు చేస్తాడో, అతని ఫలం శతగుణమవుతుంది.

Verse 14

एकादश्यां हरेः पूजां जातिपुष्पैः समाचरेत् । द्वादश्यां बिल्वपत्रेण शतपत्र्या ततः परम् । त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां सुरभ्या भक्तिपूर्वकम्

ఏకాదశీనాడు హరిని మల్లెపూలతో విధివిధానంగా పూజించాలి. ద్వాదశీనాడు బిల్వపత్రాలతో, ఆ తరువాత శతదళ పద్మంతో. త్రయోదశీ, చతుర్దశీలలో సుగంధ ద్రవ్యాలతో భక్తిపూర్వకంగా పూజించాలి.

Verse 15

भृंगराजेन पुण्येन पौर्णमास्यां प्रपूजयेत् । प्रतिपद्दिवसे सर्वैः पूजनीयो जनार्दनः । गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्

పౌర్ణమినాడు పుణ్యప్రదమైన భృంగరాజంతో (ప్రభువును) పూజించాలి. ప్రతిపద రోజున అందరూ జనార్దనుని పూజించవలెను. (సిద్ధం చేయాలి) గోమూత్రం, గోమయం, క్షీరం, దధి, సర్పిస్, కుశోదకం.

Verse 16

प्रतिपद्दिवसे सर्वान्प्राशयेत्कायशुद्धये । अगरं गुग्गुलं चैव कर्पूरं तगरं त्वचा

ప్రతిపద రోజున కాయశుద్ధి కోసం అందరికీ (శుద్ధిద్రవ్యాన్ని) ప్రాశనం చేయించాలి. అందులో అగరు, గుగ్గులు, కర్పూరం, తగరం మరియు సుగంధ త్వచ (దాల్చినచెక్క మొదలైనవి) వాడాలి.

Verse 17

एकैकं निर्वपेद्धूपं प्रतिपद्दिवसेऽखिलम् । जलशायी जगद्योनिः शेषपर्यंकमाश्रितः

ప్రతిపదా దినమున సమస్త ధూపద్రవ్యములను ఒక్కొక్కటిగా క్రమముగా సమర్పించవలెను. శేషపర్యంకమున శయనించు, జగద్యోని జలశాయీ ప్రభువును ధ్యానించవలెను.

Verse 18

अर्घं गृह्णातु मे देवो भीष्मपंचकसिद्धये । मंत्रेणानेन दातव्यो ह्यर्घो देवस्य भक्तितः

“భీష్మపంచకసిద్ధి కొరకు నా అర్ఘ్యమును దేవుడు స్వీకరించుగాక.” ఈ మంత్రంతో భక్తితో దేవునికి అర్ఘ్యము తప్పక సమర్పించవలెను.

Verse 19

शंखतोयं समादाय सपुष्पफलचंदनैः । नैवेद्यं परमान्नं च स्वशक्त्या निर्वपेद्द्विजाः

ఓ ద్విజులారా, శంఖజలమును తీసుకొని పుష్పఫలచందనములతో కూడ, తన శక్తి మేరకు నైవేద్యము—ప్రత్యేకించి పరమాన్నము—సమర్పించవలెను.

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं व्रतं वै भीष्मपंचकम् । संप्राप्यते फलं चैव व्रतानां नियमैः सह

ఇట్లు భీష్మపంచకమనే వ్రతమునకు సంబంధించిన సమస్త విధానము మీకు వివరించబడినది. వ్రతనియమ-నిగ్రహములతో కూడ దాని ఫలము నిశ్చయంగా లభించును.

Verse 21

ऋषय ऊचुः यदेतद्भवता प्रोक्तमशून्यशायिनीव्रतम् । इन्द्रेण यत्कृतं पूर्वं तुष्ट्यर्थं चक्रपाणिनः । प्रसुप्तस्य महाभाग फलं चैव प्रकीर्तितम्

ఋషులు పలికిరి—ఓ మహాభాగ, మీరు వివరించిన అశూన్యశాయినీ వ్రతము, పూర్వము ఇంద్రుడు చక్రపాణి భగవంతుని తృప్తికై చేసినది; అలాగే యోగనిద్రలో శయనించు ప్రభువు సందర్భమున దాని ఫలమును కూడా మీరు ప్రకటించారు.

Verse 22

कस्मिन्काले प्रकर्तव्यं केनैव विधिना तथा । तस्मात्सूत महाभाग विधानं विस्तराद्वद

ఇది ఏ కాలంలో చేయవలెను, ఏ విధానంతో చేయవలెను? కనుక, మహాభాగ సూతా, ఆ విధానాన్ని విస్తరించి చెప్పుము।

Verse 23

सूत उवाच । श्रावण्यां समतीतायां द्वितीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय विप्रेन्द्रा नक्षत्रे विष्णुदैवते । पापिष्ठैः पतितैर्म्लेच्छैः संभाषं नैव कारयेत्

సూతుడు పలికెను—శ్రావణమాసం గడచి ద్వితీయ దినము వచ్చినప్పుడు, ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, ప్రాతఃకాలమే లేచియుండవలెను. విష్ణుదైవత నక్షత్రదినమున అత్యంత పాపులు, పతితులు, మ్లేచ్ఛులతో సంభాషణ చేయకూడదు।

Verse 24

ततो मध्याह्नसमये स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । जलशायिनमासाद्य मंत्रेणानेन पूजयेत्

తరువాత మధ్యాహ్న సమయంలో స్నానము చేసి, శుభ్రంగా ఉతికిన వస్త్రాలు ధరించి, శుచిగా ఉండి, జలశయనుడైన ప్రభువును సమీపించి ఈ మంత్రంతో పూజించవలెను।

Verse 25

श्रीवत्सधारिञ्छ्रीकांत श्रीधामञ्छ्रीपतेऽव्यय । गार्हस्थ्यं मा प्रणाशं मे यातु धर्मार्थकामदम्

ఓ శ్రీవత్సధారీ, ఓ శ్రీకాంతా, ఓ శ్రీధామా, ఓ అవ్యయ శ్రీపతే! నా గార్హస్థ్యము నశించకుండుగాక; అది ధర్మార్థకామాలను ప్రసాదించునట్లు ఉండుగాక।

Verse 26

पितरो मा प्रणश्यंतु मा प्रणश्यंतु चाग्नयः । देवता मा प्रणश्यंतु मत्तो दांपत्यभेदतः

నా పితృదేవతలు నశించకుండుగాక; పవిత్ర అగ్నులు నశించకుండుగాక; దాంపత్యభేదం వల్ల దేవతలు నన్ను విడిచి పోకుండుగాక।

Verse 27

लक्ष्म्या वियुज्यसे कृष्ण न कदाचिद्यथा भवान् । तथा कलत्रसम्बन्धो देव मा मे प्रणश्यतु

హే కృష్ణా! నీవు లక్ష్మీదేవితో ఎప్పుడూ వియోగం పొందనట్లే, హే దేవా, నా దాంపత్యబంధం ఎప్పటికీ నశించకూడదు।

Verse 28

लक्ष्म्या ह्यशून्यं शयनं यथा ते देव सर्वदा । शय्या ममाप्यशून्यास्तु तथा जन्मनि जन्मनि

హే దేవా! లక్ష్మీతో కూడిన నీ శయనం ఎల్లప్పుడూ శూన్యం కానట్లే, నా శయ్య కూడా జన్మ జన్మలలో శూన్యం కాకుండుగాక।

Verse 29

एवमर्थं निवेद्याथ ततो विप्रं प्रपूजयेत् । यथाशक्त्या द्विजश्रेष्ठा वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

ఇలా మన కోరికను నివేదించిన తరువాత, బ్రాహ్మణుని విధివిధానంగా పూజించి సత్కరించాలి। హే ద్విజశ్రేష్ఠా! యథాశక్తి ధన విషయంలో మోసం విడిచిపెట్టాలి।

Verse 30

एवं भाद्रपदे मासि आश्विने कार्तिके तथा । पूजयेच्च जगन्नाथं जलशायिनमच्युतम्

అదేవిధంగా భాద్రపద, ఆశ్విన, అలాగే కార్తిక మాసాలలో జలశాయీ అచ్యుతుడైన జగన్నాథుని పూజించాలి।

Verse 31

अक्षारभोजनं कार्यं विशेषात्तैलवर्जितम् । समाप्तौ च ततो दद्याद्ब्राह्मणेंद्राय भक्तितः

అక్షార-భోజనం చేయాలి, ముఖ్యంగా నూనెను వర్జించాలి। ముగింపులో భక్తితో ఒక ప్రముఖ బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వాలి।

Verse 32

फलव्रीहिसमोपेतां शय्यां वस्त्रसमन्विताम् । सुवर्णं दक्षिणायां च तथैव च फलं लभेत्

ఫలములు, వ్రీహులు కలిగిన శయ్యను వస్త్రములతో సహా దానం చేయాలి; అలాగే దక్షిణగా స్వర్ణమును కూడా ఇవ్వాలి. అట్లే తగిన పుణ్యఫలము లభిస్తుంది.

Verse 33

एवं यः कुरुते सम्यग्व्रतमेतत्समाहितः । तस्य तुष्टिपथं याति जलशायी जगद्गुरुः

ఇలా ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ వ్రతాన్ని సక్రమంగా ఆచరించువాడి పట్ల, జలశాయీ జగద్గురు నారాయణుడు తృప్తి మార్గమున సాగి సంపూర్ణంగా ప్రసన్నుడగును.

Verse 34

यथा शक्रस्य संतुष्टः पूर्वमेव द्विजोत्तमाः । अशून्यं शयनं तस्य भवेज्जन्मनि जन्मनि

హే ద్విజోత్తములారా! యథా ఆది నుండే శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సంతుష్టుడగునో, అలాగే అతని శయనం జన్మ జన్మాంతరములలోనూ శూన్యమగదు.

Verse 35

अष्टमासकृतं पापमज्ञानाज्ज्ञानतोऽपि वा । अशून्यशयनात्सर्वं व्रतान्नाशं नयेत्पुमान्

అజ్ఞానముచేత గానీ, తెలిసికొని గానీ ఎనిమిది నెలలలో చేసిన పాపమంతయు ‘అశూన్యశయన’ వ్రతమువలన నశిస్తుంది; ఈ వ్రతమే దానిని వినాశమునకు నడిపిస్తుంది.

Verse 36

पुत्रहीना च या नारी काकवन्ध्या च या भवेत् । विधवा या करोत्येतद्व्रतमेवं समाहिता । तस्यास्तुष्टो जगन्नाथः कायशुद्धिं प्रयच्छति

పుత్రహీనురాలైన స్త్రీ గానీ, ‘కాకవంధ్య’ గానీ, విధవ గానీ—ఇలా ఏకాగ్రంగా ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, జగన్నాథుడు ప్రసన్నుడై ఆమెకు కాయశుద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 37

न तस्या जायते बुद्धिः कदाचित्पापसंभवा । न कामोपहता बुद्धिः कथंचिदपि जायते

ఆమెకు పాపసంభవమైన బుద్ధి ఎప్పుడూ జనించదు; అలాగే కామనచేత కలుషితమైన చిత్తబుద్ధి కూడా ఏ విధంగానూ ఆమెకు కలుగదు।

Verse 38

कुमारिकापि या सम्यग्व्रतमेतत्समाचरेत् । सा पतिं लभते विप्राः कुलीनं रूपसंयुतम्

ఓ విప్రులారా! ఏ కన్య అయినా ఈ వ్రతాన్ని విధిగా ఆచరిస్తే, ఆమెకు కులీనుడూ రూపసంపన్నుడైన భర్త లభిస్తాడు।

Verse 39

निष्कामः कुरुते यस्तु व्रतमेतत्समाहितः । चातुर्मास्युद्भवानां च नियमानां फलं लभेत्

ఎవడు ఫలాపేక్ష లేక సమాహితచిత్తంతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తాడో, అతడు చాతుర్మాస్యసంబంధ నియమాల ఫలమును కూడా పొందుతాడు।

Verse 265

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने अशून्यशयनव्रतमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని జలశాయీ ఉపాఖ్యానాంతర్గత ‘అశూన్యశయన వ్రతమాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే రెండువందల అరవై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।