Adhyaya 253

Verse 1

शूद्र उवाच । पार्वतीकुपिता देवी कथं देवेन शूलिना । प्रसादं च गता शप्त्वा यत्कोपात्क्षुभ्यते जगत्

శూద్రుడు అన్నాడు—కోపించిన దేవి పార్వతి త్రిశూలధారి దేవునితో ఎలా ప్రసన్నత పొందింది? మరియు శాపమిచ్చిన తరువాత, ఆమె కోపంతో జగత్తు క్షుభితమగునప్పుడు, ఆమె ఎలా మళ్లీ అనుగ్రహస్థితికి చేరింది?

Verse 2

कथं स भगवान्रुद्रो भार्याशापमवाप ह । वैकृतं रूपमासाद्य पुनर्दिव्यं वपुः श्रितः

ఆ భగవాన్ రుద్రుడు భార్య శాపానికి ఎలా లోనయ్యాడు? వికృత రూపాన్ని ధరించి, అతడు మళ్లీ దివ్య వపువును ఎలా ఆశ్రయించాడు?

Verse 3

गालव उवाच । देवा रूपाण्यदृश्यानि कृत्वा देव्या महाभयात् । मनुष्यलोके सकले प्रतिमासु च संस्थिताः

గాలవుడు అన్నాడు—దేవి యొక్క మహాభయముచేత దేవతలు తమ రూపాలను అదృశ్యముగా చేసుకొని, సమస్త మనుష్యలోకములో ప్రతిమలలో స్థితిచెందారు.

Verse 4

तेषामपि प्रसन्ना साऽनुग्रहं समुपाकरोत् । विष्णुस्तुता महाभागा विश्वमाताऽघनाशिनी

వారిపట్ల కూడా ప్రసన్నురాలై ఆమె కరుణతో అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించింది. విష్ణువిచే స్తుతింపబడిన ఆ మహాభాగ్యవతి విశ్వమాత పాపనాశినిగా నిలిచింది.

Verse 5

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

వారి ఒత్తిడివల్ల, పార్వతీ శాపభారంతో నియంత్రితుడై, అతడు నిత్యం ఆమెను ప్రసన్నం చేయుటకు ప్రయత్నించాడు. ఆపై ఒక ఋచా ద్వారా శంకరుని ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 6

एते देवा विश्व पूज्या विश्वस्य च वरप्रदाः । मत्प्रसादाद्भविष्यंति भक्तितस्तोषिता नरैः

ఈ దేవతలు సమస్త లోకముచే పూజింపబడతారు, లోకానికి వరాలు ప్రసాదిస్తారు. నా ప్రసాదమువల్ల వారు మనుష్యుల భక్తిచేత తృప్తి పొందుతారు.

Verse 7

त्वामृते मम कर्मेदं कृतं साधुविनिन्दितम् । वेद्यां विवाह काले च प्रत्यक्षं सर्वसाक्षिकम्

నీవు లేకుండా నా ఈ కార్యం చేసినదైతే సద్జనులచేత కూడా నిందింపబడేది. యజ్ఞవేదిక వద్దను, వివాహకాలమందును నీవు ప్రత్యక్షంగా సర్వసాక్షిగా ఉన్నావు.

Verse 8

यत्सप्तमंडलानां च गमनं च करार्पणम् । वह्निश्च वरुणः कृष्णो देवताश्च सवल्लभाः

అంటే సప్తమండలాల చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయుట, అలాగే కరార్పణం (హస్తగ్రహణం/కన్యాదానం) అనే విధి. అక్కడ అగ్ని, వరుణుడు, కృష్ణుడు మరియు ఇతర ప్రియ దేవతలు సాక్షులుగా, శక్తులుగా ఉంటారు.

Verse 9

चतुर्दिक्ष्वंग संयुक्ता देवब्राह्मणसंयुताः । एतेषामग्रतो दिब्यं कृत्वा त्वं जनसंसदि

నాలుగు దిక్కులలో విధి అంగములతో సమ్యక్‌ సమన్వితుడై, దేవబ్రాహ్మణులతో కూడి—వారి సమక్షంలో నీవు జనసభలో దివ్యకర్మను ఆచరించితివి।

Verse 10

प्रमादात्सत्त्वमापन्नो व्यभिचारं कथं कृथाः । गुरुवोऽपि न सन्मार्गे प्रवर्त्तंते जनौघवत्

సాత్త్విక స్వభావం పొందిన నీవు, ప్రమాదంతో వ్యభిచారాన్ని ఎలా చేయగలవు? గురువులకూడా జనప్రవాహంలా కొట్టుకుపోయి సన్మార్గంలో నడవకపోవచ్చు—కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉండు।

Verse 11

निग्राह्याः सर्वलोकेषु प्रबुद्धैः श्रूयते श्रुतौ । पुत्रेणापि पिता शास्यः शिष्येणापि गुरुः स्वयम्

శ్రుతిలో జాగ్రత్తగలవారు ప్రకటించినట్లు—సర్వలోకాలలో దుష్కర్ములను నియంత్రించాలి. కుమారుడే తండ్రిని శాసించగలడు; శిష్యుడే గురువును కూడా।

Verse 12

क्षत्रियैर्ब्राह्मणः शास्यो भार्यया च पतिस्तथा । उन्मार्गगामिनं श्रेष्ठमपि वेदान्तपारगम्

బ్రాహ్మణుడు ఉన్మార్గగామి అయితే క్షత్రియులచేత కూడా శాసింపబడాలి; అలాగే భార్యచేత భర్త కూడా—అతడు తప్పు మార్గంలో నడిస్తే, అతడు శ్రేష్ఠుడై వేదాంతపారగుడైనా సరే।

Verse 13

नीचैरपि प्रशास्येत श्रुतिराह सनातनी । सन्मार्ग एव सर्वत्र पूज्यते नापथः क्वचित्

సనాతన శ్రుతి చెబుతుంది—నీచస్థితివారిచేత కూడా శాసనం స్వీకరించవచ్చు. ఎక్కడైనా సన్మార్గమే పూజ్యము; అపథం ఎక్కడా కాదు।

Verse 14

येन स्वकुलजो धर्मस्त्यक्तः स पतितो भवेत् । मृतश्च नरकं प्राप्य दुःखभारेण युज्यते

తన కులధర్మాన్ని విడిచినవాడు పతితుడవుతాడు; మరణానంతరం నరకాన్ని చేరి దుఃఖభారంతో నలిగిపోతూ బంధింపబడతాడు।

Verse 15

धर्मं त्यजति नास्तिक्याज्ज्ञातिभेदमुपागतः । स निग्राह्यः सर्वलोकैर्मनुधर्मपरायणैः

నాస్తిక్యంతో ధర్మాన్ని విడిచి బంధువుల మధ్య భేదభావంలో పడినవాడిని, మనుధర్మపరాయణులైన సమస్త ప్రజలు నియంత్రించాలి।

Verse 16

कुलधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्देशधर्मान्महेश्वर । ये त्यजंति च तेऽवश्यं कुलाच्च पतिता जनाः

హే మహేశ్వరా! కులధర్మం, బంధుధర్మం, దేశధర్మం విడిచేవారు తప్పక పతితులవుతారు—తమ సమాజం నుండికూడా పడిపోతారు।

Verse 17

अग्नित्यागो व्रतत्यागो वचनत्याग एव च । धर्मत्यागो नैव कार्यः कुर्वन्पतित एव हि

అగ్ని త్యాగం, వ్రత త్యాగం, మాట త్యాగం కూడా జరిగినా—ధర్మాన్ని మాత్రం విడవకూడదు; ధర్మాన్ని విడిచేవాడు నిజంగా పతితుడే అవుతాడు।

Verse 18

न पिता न च ते माता न भ्राता स्वजनोऽपि च । पश्यते तव वार्तां च अस्पृश्यस्त्वमदन्विषम्

నీ తండ్రి కాదు, తల్లి కాదు, అన్నదమ్ములు కాదు, స్వజనులూ కాదు—ఎవరూ నీ సంగతి చూడరు, నీ వార్తను అడగరు; నీవు అస్పృశ్యుడవుతావు, ఎవ్వరూ తాకని విషంలా.

Verse 19

अस्थिमालाचिताभस्म जटाधारी कुचैलवान् । चपलो मुक्तमर्यादस्तस्थुं नार्हसि मेऽग्रतः

అస్థిమాల ధరించి, చితాభస్మంతో లిప్తుడై, జటాధారిగా చిరిగిన వస్త్రాలు ధరించినవాడా—చంచలుడవై మర్యాదను విడిచినవాడా—నీవు నా ముందర నిలువుటకు అర్హుడవు కాదు।

Verse 20

अब्रह्मण्योऽव्रती भिक्षुर्दुष्टात्मा कपटी सदा । नार्हसि त्वं मम पुरः संभाषयितुमीश्वर

నీవు బ్రాహ్మణహితైషి కాడు; వ్రతరహితుడవు; పేరుకే భిక్షువు, అంతరంగంలో దుష్టుడవు, ఎల్లప్పుడూ కపటుడవు। ఓ ఈశ్వరా, నా ముందర మాటలాడుటకు నీవు అర్హుడవు కాదు।

Verse 21

एवं सा रुदती देवी बाष्पव्याकुललोचना । महादुःखयुतैवासीद्देवेशेऽनुनयत्यपि

ఇలా దేవి విలపించింది; కన్నీళ్లతో ఆమె కళ్ళు వ్యాకులమయ్యాయి. దేవాధిదేవుని శాంతింపజేయాలని ప్రయత్నించినప్పటికీ ఆమె మహాదుఃఖంతో నిండిపోయింది।

Verse 22

पुनरेव प्रकुपिता हरं प्रोवाच भामिनी । तवार्जवं न हृदये काठिन्यं वेद्मि नित्यदा

మళ్లీ కోపంతో ఆ భామిని హరునితో పలికింది—“నీ హృదయంలో నాకెక్కడా ఆర్జవం కనిపించదు; నిత్యం నీ కాఠిన్యమే నాకు తెలిసింది.”

Verse 23

ब्राह्मणैस्त्वासुरैरुक्तं तन्मृषा प्रतिभाति मे । यस्मान्मयि महादुष्टभाव एव कृतस्त्वया

ఆ బ్రాహ్మణులు—ఆసురభావంతో ఉన్నట్లుగా—చెప్పినది నాకు అసత్యంగా అనిపిస్తోంది; ఎందుకంటే నీవు నాపైనే మహాక్రూరమైన అనుమానాన్ని స్థిరపరిచావు।

Verse 24

ब्राह्मणा वंचिता यस्माद्ब्राह्मणैस्त्वं हनिष्यसे । एवमुक्त्वा भगवती पुनराह न किञ्चन

“బ్రాహ్మణులు వంచింపబడ్డారు గనుక, బ్రాహ్మణుల చేతనే నీవు హతుడవు అవుతావు.” అని చెప్పి, భగవతి మరల ఏమీ పలకలేదు.

Verse 25

ईशः प्रसन्नवदनामुपचारैरथाकरोत् । शनैर्नीतिमयैर्वाक्यैर्हेतुमद्भिर्महेश्वरः

అప్పుడు ఈశ్వరుడు మహేశ్వరుడు సౌమ్య ఉపచారాలతో ఆమె ముఖాన్ని ప్రసన్నం చేయుటకు యత్నించి, నెమ్మదిగా నీతి-ధర్మమయమైన, హేతువంతమైన వాక్యాలతో ఆమెను సంభోదించాడు.

Verse 26

प्रसन्नलोचनां ज्ञात्वा किंचित्प्राह हरस्ततः । कोपेन कलुषं वक्त्रं पूर्णचन्द्र समप्रभम्

ఆమె కళ్లలో ప్రసన్నత కనిపించిందని తెలిసి హరుడు కొద్దిగా పలికాడు; అయినా ఆమె ముఖము—పూర్ణచంద్రుని వంటి కాంతితో ఉన్నదైనా—కోపంతో ఇంకా మలినమైయే ఉంది.

Verse 27

कस्मात्त्वं कुरुषे भद्रे युक्तमेव वचो न ते । सर्वभूतदया कार्या प्राणिनां हि हितेच्छया

“భద్రే, నీవు ఇలా ఎందుకు పలుకుతున్నావు? నీ మాటలు యుక్తమైనవి కావు. సమస్త ప్రాణుల హితాన్ని కోరుతూ అన్ని భూతాల పట్ల దయ ఆచరించాలి.”

Verse 28

यद्यपीष्टो हि यस्यार्थो न कार्यं परपीडनम् । जगत्सर्वं सुतप्रायं तवास्ति वरवर्णिनि

“తనకు ఇష్టమైన లక్ష్యం ఉన్నా సరే, ఇతరులను పీడించకూడదు. ఓ వరవర్ణినీ, ఈ సమస్త జగత్తు నీకు కుమారసమానమే.”

Verse 29

जगत्पूज्या त्वमेवैका सर्वरूपधरानघे । मया यदि कृतं कर्मावद्यं देव हिताय वै

హే అనఘే, సర్వరూపధారిణీ! జగత్తంతా పూజించేది నీవే ఏకైక దేవి. నా చేత ఏదైనా నింద్యకర్మ జరిగి ఉంటే, అది నిజంగా దేవతల హితార్థమే.

Verse 30

तथाप्येवं तव सुतो भविष्यति न संशयः । अथवा मम सर्वेभ्यः प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

అయినప్పటికీ ఇదే జరుగుతుంది—నీకు కుమారుడు తప్పక జన్మిస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. నిజానికి నీవు నాకు నా ప్రాణాలన్నిటికన్నా ఎక్కువ ప్రియమైనదానివి.

Verse 31

यदिच्छसि तथा कुर्यां तथा तव मनोरथान् । प्रसन्नवदना भूत्वा कथयस्व वरानने

నీవు ఏది కోరితే అది నేను చేస్తాను; అలాగే నీ మనోరథాలూ నెరవేరుతాయి. హే వరాననే, ప్రసన్నవదనమై నీవు కోరే వరాలను చెప్పు.

Verse 32

इत्युक्ता सा भगवती पुनराह महेश्वरम् । चातुर्मास्ये च संप्राप्ते महाव्रत धरो यदि

ఇలా అనబడిన తరువాత ఆ భగవతి మళ్లీ మహేశ్వరునితో పలికింది—“పవిత్ర చాతుర్మాస్య కాలం వచ్చినప్పుడు, హే మహావ్రతధరా, మీరు యెడల…”

Verse 33

देवतानां च प्रत्यक्षं तांडवं नर्तसे यदि । पारयित्वा व्रतं सम्यग्ब्रह्मचर्यं महेश्वर

“దేవతల ప్రత్యక్ష సన్నిధిలో మీరు తాండవం నర్తిస్తే; మరియు హే మహేశ్వరా, బ్రహ్మచర్యంతో కూడి ఆ వ్రతాన్ని సమ్యక్గా పూర్తిచేసి…”

Verse 34

मत्प्रीत्यै यदि देहार्थं वैष्णवं च प्रयच्छसि । शापस्यानुग्रहं कुर्यां प्रसववदना सती

నా ప్రీతికోసం దేహహితకరమైన వైష్ణవస్వరూప వరం నీవు ప్రసాదిస్తే, నేను—ప్రసవించబోయే తల్లివలె ముఖముగల సతీ—శాపాన్ని అనుగ్రహంగా మారుస్తాను।

Verse 35

नान्यथा मम चित्तं त्वां विश्वासमनुगच्छति । तच्छ्रुत्वा भगवांस्तुष्टस्तथेति प्रत्युवाच ताम्

ఇతర విధంగా నా హృదయం నీపై విశ్వాసానికి వెళ్లదు. ఇది విని భగవంతుడు సంతోషించి ఆమెతో—“తథాస్తు” అని పలికెను।

Verse 36

सापि हृष्टा भगवती शापस्यानुग्रहे वृता

ఆ భగవతీ కూడా హర్షించి శాపాన్ని అనుగ్రహంగా మార్చుటకు సంకల్పించి నిలిచెను।

Verse 37

इदं पुराणं मनुजः शृणोति श्रद्धायुक्तो भेदबुद्ध्या दृढत्वम् । तस्या वश्यं जीवितं सर्वसिद्धं मर्त्याः सत्यात्तच्छ्रयत्वं प्रयांति

శ్రద్ధతో ఈ పురాణాన్ని వినే మనిషి, భేదవివేకంలో దృఢత పొందినవాడై, జీవితం మీద వశత్వం మరియు సమస్త సిద్ధులను పొందుతాడు; సత్యబలంతో మానవులు ఆ పరమాశ్రయాన్ని శరణు పొందుతారు।

Verse 253

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये शंकरकृतपार्वत्यनुनयो नाम त्रिपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణం ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని శేషశాయీ ఉపాఖ్యానాంతర్గత బ్రహ్మా–నారద సంభాషణలోని చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో “శంకరకృత పార్వతీ అనునయము” అను 253వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।