Adhyaya 248
ఈ అధ్యాయంలో వాణీ పలాశ వృక్షాన్ని (బ్రహ్మవృక్షం) పవిత్ర ప్రకృతిలో దేవస్వరూపంగా మహిమాపూర్వకంగా వివరిస్తుంది. పలాశాన్ని అనేక ఉపచారాలతో సేవించదగినది, కోరికలను నెరవేర్చేది, మహాపాపాలను నాశనం చేసేదిగా చెప్పబడింది. దాని ఆకుల ఎడమ-కుడి-మధ్య స్థానాల్లో దేవత్రయానికి ప్రతీకాత్మక సంబంధం చూపించి, వేర్లు, కాండం, కొమ్మలు, పుష్పాలు, ఆకులు, ఫలాలు, తొక్క, గుజ్జు—ప్రతి భాగంలో దేవతల నివాసం ఉందని ‘వృక్షదేహ తత్త్వం’గా ప్రతిపాదిస్తుంది. పలాశ ఆకులతో చేసిన పాత్రల్లో భోజనం చేస్తే మహాయజ్ఞఫలం, అనేక అశ్వమేధాలకు సమానమైన పుణ్యం—ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో—లభిస్తుందని పేర్కొంటుంది. ఆదివారాల్లో పాలతో పూజ, గురువారాల్లో భక్త్యాచరణ విశేషంగా ప్రశంసించబడింది; ఉదయాన్నే పలాశ దర్శనం కూడా శుద్ధికరమని చెప్పబడింది. చివరికి పలాశాన్ని ‘దేవబీజం’గా, బ్రహ్మ యొక్క ప్రత్యక్ష రూపంగా నిర్ధారించి, చాతుర్మాస్యంలో విశ్వాసంతో సేవించడం శుద్ధి మరియు దుఃఖనివారణకు ఆచారమార్గమని ఉపదేశిస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
वाण्युवाच । पलाशो हरिरूपेण सेव्यते हि पुराविदैः । बहुभिर्ह्युपचारैस्तु ब्रह्मवृक्षस्य सेवनम्
వాణి పలికింది—పురాతన సంప్రదాయాన్ని తెలిసినవారు పలాశ వృక్షాన్ని హరి-స్వరూపంగా భావించి సేవిస్తారు. ఈ బ్రహ్మవృక్ష సేవను అనేక ఉపచారాలు, అర్పణలతో చేయవలెను.
Verse 2
सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्
ఇది సర్వకామప్రదమని, మహాపాతకనాశనమని చెప్పబడింది. పలాశంలో మూడు ఆకులు ఉంటాయి; మధ్య ఆకును విష్ణు శాపచిహ్నితమని స్మరిస్తారు.
Verse 3
वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः
ఎడమవైపు బ్రహ్మ, కుడివైపు హరుడు (శివుడు) మాత్రమే నివసిస్తాడని కీర్తించబడింది. పలాశపాత్రంలో నిత్యం భోజనం చేసే నరోత్తముడు సదా పుణ్యభాగి అవుతాడు.
Verse 4
अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । चातुर्मास्ये विशेषेण भोक्तुर्मोक्षप्रदं भवेत्
అతడు సందేహం లేకుండా సహస్ర అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు. ప్రత్యేకంగా చాతుర్మాస్యంలో ఇది భోక్తకు మోక్షప్రదమవుతుంది.
Verse 5
पयसा वाथ दुग्धेन रविवारेऽनिशं यदि । चातुर्मास्येऽर्चितो यैस्तु ते यांति परमंपदम्
ఆదివారము నాడు నిరంతరం జలముతో గానీ పాలతో గానీ ఆరాధించబడితే, చాతుర్మాస్యంలో యెవరు అర్చించిరో వారు పరమపదమును పొందుదురు।
Verse 6
दृश्यते यदि पालाशः प्रातरुत्थाय मानवैः । नरकानाशु निर्धूय गम्यते परमं पदम्
మనుష్యులు ఉదయాన్నే లేచి పలాశవృక్షాన్ని దర్శించితే, వారు నరకస్థితులను త్వరగా తొలగించి పరమపదమును చేరుదురు।
Verse 7
पालाशः सर्वदेवानामाधारो धर्मसाधनम् । यत्र लोभस्तु तस्य स्यात्तत्र पूज्यो महातरुः
పలాశము సమస్త దేవతలకు ఆధారము, ధర్మసాధనానికి సాధనము. దాని విషయమై ఎక్కడ లోభము కలుగునో అక్కడ ఆ మహావృక్షమునే (లోభాన్ని విడిచి) పూజించవలెను।
Verse 8
यथा सर्वेषु वर्णेषु विप्रो मुख्यतमो भवेत् । मध्ये सर्वतरूणां च ब्रह्मवृक्षो महोत्तमः
ఎలాగైతే సమస్త వర్ణములలో బ్రాహ్మణుడు ప్రధానుడిగా భావింపబడునో, అలాగే సమస్త వృక్షములలో బ్రహ్మవృక్షము పరమోత్తమము।
Verse 9
यस्य मूले हरो नित्यं स्कंधे शूलधरःस्वयम् । शाखासु भगवान्रुद्रः पुष्पेषु त्रिपुरांतकः
దాని మూలమున హరుడు నిత్యము నివసించును; దాని కాండమున స్వయంగా శూలధరుడు నిలుచును. దాని శాఖలలో భగవాన్ రుద్రుడు, దాని పుష్పములలో త్రిపురాంతకుడు విరాజిల్లును।
Verse 10
शिवः पत्रेषु वसति फले गणपतिस्तथा । गंगापतिस्त्वचायां तु मज्जायां भगवा न्भवः
దాని ఆకులలో శివుడు నివసిస్తాడు; ఫలంలో గణపతి. దాని తొక్కలో గంగాపతి విరాజిల్లుతాడు; గుజ్జులో స్వయంగా భగవాన్ భవుడు (శివుడు) ఉన్నాడు.
Verse 11
ईश्वरस्तु प्रशाखासु सर्वोऽयं हरवल्लभः । हरः कर्पूरधवलो यथावद्वर्णितः सदा
దాని ఉపశాఖలన్నింటిలోనూ ఈ ఈశ్వరుడు సర్వత్రా ఉన్నాడు—హరునికి ప్రియుడు. కర్పూరధవళుడైన హరుడు (శివుడు) ఇక్కడ ఎల్లప్పుడూ యథావిధిగా వర్ణించబడుతున్నాడు.
Verse 12
तथा ह्ययं ब्रह्मरूपः सितवर्णो महाभगः । चिंतितो रिपुनाशाय पापसंशोषणाय च
నిజంగా ఇతడు బ్రహ్మస్వరూపుడు, శ్వేతకాంతితో ప్రకాశించే మహామంగళకరుడు. ఇతనిని ధ్యానిస్తే శత్రునాశం జరుగుతుంది, పాపాలు కూడా శుష్కించి క్షయమవుతాయి.
Verse 13
मनोरथप्रदानाय जायते नात्र संशयः । गुरुवारे समायाते चातुर्मास्ये तथैव च
మనోరథాలను ప్రసాదించుటకు ఇది తప్పక ఫలిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. ముఖ్యంగా గురువారం వచ్చినప్పుడు, అలాగే పవిత్ర చాతుర్మాస్య కాలంలో కూడా.
Verse 14
पूजितश्च स्तुतो ध्यातः सर्वदुःखविनाशकः
ఆరాధించబడినప్పుడు, స్తుతించబడినప్పుడు, ధ్యానించబడినప్పుడు—అతడు సమస్త దుఃఖాలను నశింపజేస్తాడు.
Verse 15
देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्
దేవులు స్తుతించదగిన ఆ పరమ ‘దేవబీజం’—మూర్తిమంతమైన బ్రహ్మ—బ్రహ్మవృక్షత్వాన్ని పొందింది. స్థాణు-రూపంగా దీనిని నిత్యం శ్రద్ధతో సేవించాలి; చాతుర్మాస్యంలో సేవిస్తే ఇది పాపనాశకమవుతుంది.
Verse 248
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पालाशमहिमवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్ర తీర్థమాహాత్మ్యంలో, శేషశాయీ ఉపాఖ్యానంలో, బ్రహ్మ-నారద సంభాషణలో, చాతుర్మాస్యమాహాత్మ్యంలో, పైజవనోపాఖ్యానాంతర్గత ‘పలాశ మహిమావర్ణనం’ అనే రెండువందల నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.