Adhyaya 24

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र विष्णुपदं नाम तीर्थं तीर्थे शुभे स्थितम् । अपरं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

సూతుడు పలికెను—అక్కడ ఆ శుభతీర్థక్షేత్రంలో ‘విష్ణుపద’ అనే తీర్థం ఉంది; ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, అది మరొక తీర్థం, సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 2

अयने दक्षिणे प्राप्ते यस्तत्पूज्य समाहितः । निवेदयेत्तथात्मानं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

దక్షిణాయనం వచ్చినప్పుడు ఎవడు మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి ఆ (విష్ణుపద)ను పూజించి, స్థిరమైన శ్రద్ధతో అక్కడ తనను తాను సమ్యకంగా అర్పించునో,

Verse 3

स मृतोऽप्ययने याम्ये तद्विष्णोः परमं पदम् । प्राप्नोति नात्र संदेहस्तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः

అతడు దక్షిణాయన సమయంలో మరణించినా, ఆ విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని పొందుతాడు; ఓ ద్విజోత్తములారా, ఇందులో సందేహం లేదు—అది ఆ తీర్థప్రభావం।

Verse 4

तथा चैवोत्तरे प्राप्ते पूजयित्वा यथाविधि । सम्यङ्निवेदयेद्भक्त्या आत्मानं यः समाहितः । सोऽपि विष्णोः पदं पुण्यं प्राप्य संजायते सुखी

అలాగే ఉత్తరాయనం వచ్చినప్పుడు ఎవడు మనస్సును నియంత్రించి విధివిధానంగా పూజ చేసి, భక్తితో తనను తాను సమ్యకంగా అర్పించునో, అతడూ విష్ణువు యొక్క పుణ్యపదాన్ని పొంది సుఖిగా ఉంటాడు।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । कथं तत्र पदं जातं विष्णोरव्यक्तजन्मनः । कथं निवेद्यते तत्र सम्यगात्माऽ यनद्वये

ఋషులు పలికిరి—అవ్యక్తజన్ముడైన విష్ణువుని ‘పాదముద్ర’ అక్కడ ఎలా ఏర్పడింది? అలాగే అయనద్వయంలో (ఉత్తరాయణ–దక్షిణాయణ) అక్కడ ఆత్మను సమ్యగ్గా ఎలా నివేదించాలి?

Verse 6

तस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे यत्फलं लभ्यते नरैः । तत्सर्वं सूतज ब्रूहि परं कौतृहलं हि नः

దానిని కేవలం దర్శించినా లేదా స్పర్శించినా మనుష్యులకు లభించే ఫలమేదో, ఓ సూతపుత్రా, అది అంతటినీ చెప్పుము; మా కుతూహలం మహత్తరము.

Verse 7

सूत उवाच । बलिर्बद्धो यदा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तदा क्रमैस्त्रिभिर्व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

సూతుడు పలికెను—సర్వశక్తిమంతుడైన విష్ణువు బలిని బంధించినప్పుడు, మూడు అడుగులతో చరాచరములతో కూడిన త్రిలోకమంతా వ్యాపించెను.

Verse 8

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संन्यस्तः प्रथमः क्रमः । महर्लोके द्विती यस्तु तदा तेन महात्मना

హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో మొదటి అడుగు నిలిపెను; రెండవ అడుగును ఆ మహాత్ముడు అప్పుడు మహర్లోకంలో స్థాపించెను.

Verse 9

तृतीयस्य समुद्योगं यदा चक्रे स चक्रधृक् । तदा भिन्नं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मांडं लघुतां गतम्

చక్రధారి ప్రభువు మూడవ అడుగు వేయుటకు ఉద్యమించినప్పుడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, బ్రహ్మాండము భేదింపబడి, నిగూఢంగా లఘుత్వమును పొందినట్లు అయెను.

Verse 10

पादाग्रेणाथ संभिन्ने ब्रह्मांडे निर्मलं जलम् । अंगुष्ठाग्रेण संप्राप्तं क्रमेण धरणीतले

ప్రభువు పాదాగ్రంతో బ్రహ్మాండము భేదింపబడినప్పుడు నిర్మల జలము ఉద్భవించింది; ఆయన అంగుష్ఠాగ్రము ద్వారా అది క్రమంగా భూమితలానికి దిగివచ్చింది।

Verse 11

ब्रह्मलोकं तदा कृत्स्नं प्लावयित्वा जलं हि तत् । शुद्धस्फटिकसंकाशं कुन्देन्दुसदृशद्युति । मत्स्यकच्छपसंकीर्णं ग्राहयूथैः समाकुलम्

ఆ జలము అప్పుడు సమస్త బ్రహ్మలోకాన్ని ముంచెత్తింది. అది శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించి, కుందపుష్పం మరియు చంద్రునిలా కాంతిమంతంగా ఉండి; చేపలు, కచ్ఛపాలతో నిండిపోయి, గ్రాహగణాల గుంపులతో కిక్కిరిసింది।

Verse 12

ततः प्रभृति सा लोके गंगा विष्णुपदी स्मृता । पवित्रमपि तत्क्षेत्रं नयन्ती सा पवित्रताम्

అప్పటినుంచి లోకంలో ఆమె ‘గంగా’—‘విష్ణుపదీ’గా స్మరించబడింది. ఇప్పటికే పవిత్రమైన క్షేత్రాన్నికూడా ఆమె మరింత పవిత్రతకు నడిపిస్తుంది।

Verse 13

एवं विष्णोः पदं तत्र संजातं मुनिसत्तमाः । सर्वपापहरं पुंसां तदा विष्णुपदी स्मृता

ఇలా, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, అక్కడ విష్ణువు యొక్క పాదచిహ్నము ప్రదర్శితమైంది. అది మనుషుల సమస్త పాపాలను హరించునది; అందుకే అప్పుడు అది ‘విష్ణుపదీ’గా స్మరించబడింది।

Verse 14

यस्तस्यां श्रद्धया युक्तः स्नानं कृत्वा यथोदितम् । स्पर्शयेत्तत्पदं विष्णोः स याति परमं पदम्

శ్రద్ధతో అక్కడ శాస్త్రోక్త విధంగా స్నానం చేసి, విష్ణువు యొక్క ఆ పాదచిహ్నాన్ని స్పర్శించినవాడు పరమపదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 15

यस्तत्रकुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स्नात्वा विष्णुपदीतोये गयाश्राद्धफलं लभेत्

ఎవడు అక్కడ సమ్యక్ శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేస్తాడో, అతడు విష్ణుపదీ జలంలో స్నానం చేసి ప్రసిద్ధ గయా-శ్రాద్ధ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 16

माघमासे नरः स्नानं प्रातरुत्थाय तत्र यः । करोति सततं मर्त्यः स प्रयागफलं लभेत्

మాఘమాసంలో ఎవడు ప్రాతఃకాలం లేచి అక్కడ నిత్యం స్నానం చేస్తాడో, అతడు ప్రయాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 17

अथवा वत्सरं यावत्क्षणं कृत्वात्र भक्तितः । तत्र स्नानं च यः कुर्यात्स मुक्तिं लभते नरः

లేదా క్షణమాత్రమైనా గానీ, ఒక సంవత్సరం వరకైనా గానీ—భక్తితో అక్కడ స్నానం చేసే వాడు ముక్తిని పొందుతాడు.

Verse 18

यस्यास्थीनि जले तत्र क्षिप्यंते मनुजस्य च । अपि पाप समाचारः स प्राप्नोति परां गतिम्

ఎవరి అస్తికలు అక్కడి జలంలో వేయబడతాయో, అతడు పాపాచారుడైనా పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 19

अपि पक्षिपतंगा ये पशवः कृमयो मृगाः । प्रविष्टाः सलिले तस्मिंस्तृषार्ता भक्तिवर्जिताः

పక్షులు, పురుగులు కూడా—పశువులు, కృములు, మృగాలు—కేవలం దాహంతో బాధపడుతూ, భక్తి లేకున్నా, ఆ జలంలో ప్రవేశిస్తాయి.

Verse 20

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता देहांते चातिदुर्लभम् । चक्रिणस्तत्पदं यांति जरामरणवर्जितम्

వారికూడా పాపముల నుండి విముక్తులై, దేహాంతమున చక్రధారి భగవంతుని అత్యంత దుర్లభమైన పరమపదమును చేరుదురు; అది జరా-মరణరహితం।

Verse 21

किं पुनः श्रद्धयोपेताः पर्वकाल उपस्थिते । दत्त्वा दानं द्विजेन्द्राणां नरा वेदविदां द्विजाः

అయితే మరి ఏమి చెప్పాలి? పర్వకాలము వచ్చినప్పుడు శ్రద్ధతో కూడిన జనులు వేదవిదులైన శ్రేష్ఠ ద్విజేంద్ర బ్రాహ్మణులకు దానం చేయునప్పుడు ఫలం మరింత అధికం.

Verse 22

तत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महर्षिणा । विष्णुपद्याः समालोक्य प्रभावं पापनाशनम्

ఈ సందర్భమున, విష్ణుపదీ యొక్క పాపనాశక ప్రభావమును మహిమను దర్శించి మహర్షి నారదుడు పూర్వము ఒక గాథను పాడెను.

Verse 23

किं व्रतैर्नियमैर्वापि तपोभिर्विविधैर्मखैः । कृतैर्विष्णुपदीतोये संस्थिते धरणीतले

భూమిపై విష్ణుపదీ యొక్క పవిత్ర జలము ఉన్నప్పుడు, వ్రతములు-నియమములు, వివిధ తపస్సులు లేదా అనేక యజ్ఞములు చేయుటకు ఏమి అవసరం?

Verse 24

एकः सर्वेषु तीर्थेषु स्नानं मर्त्यः समाचरेत् । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

ఒక మానవుడు అన్ని తీర్థములలో స్నానం చేసిన ఫలం ఒకటి; కాని విష్ణుపదీ జలములో ఒక్కసారి స్నానం చేయుట ఆ సమస్త ఫలముల మొత్తానికి సమానమైన ఫలమును ఇస్తుంది.

Verse 25

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं हि तत्

బ్రాహ్మణులకు అన్ని విధాల దానాలు ఇచ్చినవానికి కలిగే పుణ్యఫలం ఎంతయో, విష్ణుపదీ తీర్థజలంలో ఒక్కసారి స్నానం చేసినవాడికీ అంతే సమఫలం కలుగును।

Verse 26

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे वर्षास्वाकाशमाश्रितः । जलाश्रयश्च हेमंत एकः स्यात्पुरुषः क्षितौ

భూమిపై ఒక పురుషుడు గ్రీష్మంలో పంచాగ్ని సాధన చేయవచ్చు, వర్షాకాలంలో తెరిచిన ఆకాశం కింద ఉండవచ్చు, హేమంతంలో జలాశ్రయంగా నివసించవచ్చు—ఇలా ఋతువులనుబట్టి ఘోర తపస్సు ఆచరించును।

Verse 27

अन्यो विष्णुपदीतोये स्नात्वा विष्णुपदं स्पृशेत् । तावुभावपि निर्दिष्टौ समौ पुरुषसत्तमौ

ఇంకొకడు విష్ణుపదీ జలంలో స్నానం చేసి విష్ణువు పాదచిహ్నాన్ని స్పర్శించును; ఈ ఇద్దరూ సమానులని ప్రకటించబడ్డారు—పురుషోత్తములు।

Verse 28

एकांतरोपवासी य एकः स्याज्जीवितावधि । एकोविष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

జీవితాంతం ఒక రోజు విడిచి ఒక రోజు ఉపవాసం చేసే వాడికి కలిగే ఫలం ఎంతయో, విష్ణుపదీ జలంలో ఒక్కసారి స్నానం చేసిన ఫలం కూడా ఆ రెండింటితో సమానం అవుతుంది।

Verse 29

त्रिरात्रोपोषितस्त्वेको यावद्वर्षशतं नरः । एको विष्णुपदीतोये स्नाति द्वाभ्यां समं फलम्

శత సంవత్సరాల వరకు పునఃపునః మూడు రాత్రుల ఉపవాసం చేసే మనిషికి కలిగే ఫలం ఎంతయో, విష్ణుపదీ జలంలో ఒక్కసారి స్నానం చేసిన ఫలం కూడా ఆ రెండింటితో సమానం అవుతుంది।

Verse 30

सूत उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो द्विजसत्तमाः । विरराम मुनीनां स बहूनां पुरतोऽसकृत्

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు అనేక ఋషులు, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో పునఃపునః ఉపదేశించి మౌనమయ్యెను।

Verse 31

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत । संस्पृशेच्च पदं विष्णोर्य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో అక్కడ స్నానం చేయవలెను; తన పరమ శ్రేయస్సును కోరువాడు విష్ణువు పాదముద్రను భక్తితో స్పర్శించవలెను।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमात्मानं विनिवेदयेत् । विष्णोः पदस्य संप्राप्ते अयने दक्षिणोत्तरे

ఋషులు పలికిరి—మీరు చెప్పినట్లు, విష్ణువు పాదముద్రను చేరినప్పుడు దక్షిణాయనమో ఉత్తరాయనమో వచ్చిన కాలంలో ఆత్మనివేదనం చేయవలెనని—

Verse 33

तत्केन विधिना सूत मन्त्रैश्च वद सत्वरम् । वयं येन च तत्कुर्मः सर्वं भक्तिसमन्विताः

ఓ సూతా, అది ఏ విధానంతో, ఏ మంత్రాలతో చేయవలెనో త్వరగా చెప్పుము; మేమందరం భక్తితో కూడి దానిని ఆచరించగలుగుదుము।

Verse 34

सूत उवाच । दक्षिणे चोत्तरे चापि संप्राप्ते चायनद्वये । पूजयित्वा पदं विष्णोरिमं मन्त्रमुदीरयेत्

సూతుడు పలికెను—దక్షిణాయనమో ఉత్తరాయనమో, ఈ రెండు అయనాల్లో ఏదైనా వచ్చినప్పుడు, విష్ణువు పాదముద్రను పూజించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించవలెను।

Verse 35

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यद्यकस्माद्भवेन्मम । तत्ते पदं गतिर्मे स्यादहं ते भृत्यतां गतः

ఆరు నెలల లోపల నాకు అకస్మాత్తుగా మరణం కలిగితే, నీ ఆ పవిత్ర పాదమే నాకు శరణమూ గతియూ కావాలి; నేను నీ దాస్యభావంలో ప్రవేశించితిని।

Verse 36

एवं प्रोच्य हरिं पश्चात्पूजयेद्ब्राह्मणांस्ततः । अथ तैः सममश्नीयात्ततः प्राप्नोति सद्गतिम्

ఇలా హరిని సంబోధించిన తరువాత బ్రాహ్మణులను పూజించాలి; ఆపై వారితో కలిసి భోజనం చేయాలి—అద్వారా సద్గతిని పొందుతాడు।