Adhyaya 23

Verse 2

। सूत उवाच । तस्यैव पश्चिमे भागे मृगतीर्थमनुत्तमम् । अस्ति पुण्यतमं ख्यातं समस्ते धरणीतले । तत्र ये मानवास्तीर्थे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां स्नानं कुर्वंतिभास्करे

సూతుడు పలికెను—అదే ప్రాంతపు పశ్చిమ భాగంలో ‘మృగతీర్థం’ అనే అనుత్తమ తీర్థం ఉంది; అది సమస్త భూమండలంలో పరమ పుణ్యదాయకమని ప్రసిద్ధి. స్థిరమైన శ్రద్ధతో కూడిన వారు చైత్ర శుక్ల చతుర్దశి నాడు సూర్యోదయ సమయంలో అక్కడ స్నానం చేస్తే మహా పుణ్యాన్ని పొందుతారు।

Verse 3

मध्ये स्थिते न ते यांति तिर्यग्योनौ कथंचन । अपि पापसमोपेता दोषैः सर्वैः समन्विताः

ఆ తీర్థక్షేత్ర మధ్యలో స్థితులైన వారు ఏ విధంగానూ తిర్యగ్యోనిలో (పశుజన్మలో) పడరు; వారు పాపభారంతో, సమస్త దోషాలతో కూడినవారైనా సరే।

Verse 4

कृतघ्ना नास्तिकाश्चौरा मर्यादाभेदकास्तथा । स्नाता ये तत्र सत्तीर्थे ते यांति परमां गतिम् । विमानवरमारूढाः स्तूयमानाश्च किंनरैः

కృతఘ్నులు, నాస్తికులు, దొంగలు, మర్యాదలను అతిక్రమించేవారైనా—ఆ సత్తీర్థంలో స్నానం చేస్తే—పరమగతిని పొందుతారు; ఉత్తమ విమానంపై అధిరోహించి కిన్నరులచే స్తుతింపబడుతారు।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । मृगतीर्थं कथं तत्र संजातं सूतनंदन । किं प्रभावं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతనందన! అక్కడ మృగతీర్థం ఎలా ఉద్భవించింది? దాని ప్రభావాన్ని మాకు వివరించుము; మా కుతూహలం మహత్తరము.

Verse 6

सूत उवाच । पूर्वं तत्र महारण्ये नानामृगगणावृते । नानाविहंगसंघुष्टे नानावृक्षसमाकुले

సూతుడు పలికెను—పూర్వం అక్కడ మహారణ్యం ఉండెను; అది నానావిధ మృగగణాలతో నిండినది, విభిన్న పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగినది, అనేక వృక్షాలతో సాంద్రమైనది.

Verse 7

समायाता महारौद्रा लुब्ध काश्चापपाणयः । कृष्णांगा भ्रममाणास्ते यमदूता इवाऽपरे

అప్పుడు మహారౌద్రులైన కొందరు వేటగాళ్లు ధనుస్సు చేతబట్టి అక్కడికి వచ్చిరి. నల్లని అవయవాలతో తిరుగుచూ, వారు యమదూతల వలెనే కనిపించిరి.

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे दृष्टं मृगयूथं तरोरधः । उपविष्टं सुविश्रब्धं तैस्तदा द्विज सत्तमाः

ఇంతలో, హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! వారు ఒక చెట్టు క్రింద మృగయూథాన్ని చూచిరి; అది నిశ్చింతగా అక్కడ కూర్చుండెను.

Verse 9

अथ तांल्लुब्धकान्दृष्ट्वा दूरतोऽपि भयातुराः । पलायनपराः सर्वे मृगा जग्मुर्द्रुतं ततः

ఆపై ఆ వేటగాళ్లను దూరం నుండే చూసి భయాక్రాంతులైన మృగాలన్నీ పారిపోవాలని నిశ్చయించి, ఆ స్థలంనుండి వేగంగా పరుగెత్తిరి.

Verse 10

अथ ते सन्निधौ दृष्ट्वा गंभीरं सलिलाशयम् । प्रविष्टा हरिणाः सर्वे भयार्ताः शरपीडिताः

అప్పుడు సమీపంలో ఉన్న గంభీరమైన జలాశయాన్ని చూచి, భయంతో ఆర్తులై వేటగాళ్ల బాణాలతో బాధపడిన ఆ హరিণాలన్నీ అందులో ప్రవేశించాయి।

Verse 11

ततस्तत्सलिलस्यांतस्ते मृगाः सर्व एव हि । मानुषत्वमनुप्राप्तास्तत्प्रभावा द्द्विजोत्तमाः

తర్వాత ఆ పవిత్ర జలమధ్యంలో, ఓ ద్విజోత్తమా, ఆ మృగాలన్నీ ఆ తీర్థ మహిమ ప్రభావంతోనే నిశ్చయంగా మానవత్వాన్ని పొందాయి।

Verse 12

अथ तान्मानुषीभूतान्पप्रच्छुर्लुब्धका मृगान् । मृगयूथं समायातं मार्गेणानेन सांप्रतम् । केन मार्गेण निर्यातं तस्माद्वदत मा चिरम्

అప్పుడు వేటగాళ్లు మానవరూపం పొందిన ఆ మృగాలను అడిగారు—“ఇప్పుడే ఈ దారిలో ఒక మృగగుంపు వచ్చింది; అది ఏ మార్గం ద్వారా వెళ్లిపోయింది? వెంటనే చెప్పండి, ఆలస్యం చేయకండి।”

Verse 13

मानुषा ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुषत्वं सुदुर्लभम् । तीर्थस्याऽस्य प्रभावेन प्राप्ताः सत्यं न संशयः

మానవరూపం పొందిన వారు అన్నారు—“మేమే ఆ హరిణాలన్నీ. ఈ తీర్థ ప్రభావంతో అత్యంత దుర్లభమైన మానవత్వాన్ని పొందాము; ఇది సత్యం, సందేహం లేదు।”

Verse 15

स्नानमात्रात्ततः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । दिव्यगात्रधरा सर्वे संजाताः पार्थिवोत्तमाः

అనంతరం కేవలం స్నానం మాత్రంతోనే వారు అందరూ దివ్య మాల్యాలు, దివ్య అనులేపనాలతో అలంకృతులయ్యారు; దివ్య కాంతిమయ శరీరాలు ధరించి భూమిపై ఉత్తమ పురుషులుగా జన్మించారు।

Verse 16

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । स्नानमात्रेण ते प्राप्ता लुब्धकास्तादृशं वपुः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతా! నీవు చెప్పినది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం; స్నానమాత్రముతోనే ఆ లుబ్ధక వేటగాళ్లు అటువంటి దివ్య వపువును పొందిరి.

Verse 17

तथा मानुष्यमापन्ना मृगास्तोयावगाहनात् । तत्कथं मेदिनीपृष्ठे तत्तीर्थं संबभूव ह

అలాగే నీటిలో అవగాహనచేత మృగములు మనుష్యత్వమును పొందిరి; అయితే భూమి పైన ఆ తీర్థం ఎలా ఉద్భవించెను?

Verse 18

सूत उवाच । लिंगभेदोद्भवं तोयं यत्पुरा वः प्रकीर्तितम् । आच्छन्नं पांसुभिः कृत्स्नं वायुना शक्रशासनात्

సూతుడు పలికెను—లింగభేదమునుండి ఉద్భవించిన ఆ జలమును, నేను ముందుగా మీకు చెప్పినదే; ఇంద్రుని ఆజ్ఞచేత వాయువు ధూళితో దానిని పూర్తిగా కప్పివేసెను.

Verse 19

वल्मीकरंध्रमासाद्य तन्निष्क्रांतं पुनर्द्विजाः । कालेन महता तत्र प्रदेशे स्वल्पमेव हि

హే ద్విజులారా! అది వల్మీక రంధ్రాన్ని చేరి మళ్లీ బయటికి వెలువడెను; ఎంతో కాలం గడిచిన తరువాత ఆ ప్రాంతంలో అది స్వల్పమాత్రముగా మాత్రమే కనిపించెను.

Verse 20

यत्र स्नातः पुरा सद्यस्त्रिशंकुः पृथिवीपतिः । दिव्यं वपुः पुनः प्राप्त श्चंडालत्वेन संस्थितः

ఎక్కడ పూర్వము భూపతి త్రిశంకు రాజు స్నానము చేసెనో, అక్కడ చండాలస్థితిలో ఉన్నప్పటికీ అతడు తక్షణమే మళ్లీ దివ్య వపువును పొందెను.

Verse 21

एतस्मात्कारणात्तत्र स्नाताः सारंगलुब्धकाः । सर्वे पापविनिर्मुक्ताः संप्राप्ताः परमं वपुः

ఈ కారణముచేత అక్కడ జింకను వెంబడించిన వేటగాళ్లు స్నానం చేశారు; వారు అందరూ పాపముల నుండి విముక్తులై పరమోత్తమ దివ్యరూపాన్ని పొందారు।