Adhyaya 229

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे शम्भुर्गणैः सर्वैः समावृतः । इन्द्राद्यैश्च सुरैः सर्वेः क्रोधसंरक्तलोचनः । जगाम वृषमारुह्य पुरीं चैवामरावतीम्

సూతుడు పలికెను—ఇంతలో శంభువు సమస్త గణాలతో ఆవరించబడి, ఇంద్రాది దేవతలతో కూడి, కోపంతో ఎర్రబడిన నేత్రాలతో, వృషభారూఢుడై అమరావతీ నగరానికి వెళ్లెను.

Verse 2

अंधकोऽपि समालोक्य संप्राप्तां देववाहिनीम् । सगणां च महादेवं परितोषं परं गतः

అంధకుడు కూడా దేవవాహినిని వచ్చినట్లు చూసి, గణులతో కూడిన మహాదేవుని దర్శించి, పరమ సంతోషంతో నిండిపోయెను.

Verse 3

निश्चक्रामाथ युद्धाय बलेन चतुरंगिणा । वरं स्यंदनमारुह्य सुश्वेताश्ववहं शुभम्

అనంతరం అతడు చతురంగిణీ బలంతో యుద్ధానికి బయలుదేరెను. శుభమైన, మెరిసే తెల్లని అశ్వాలు లాగు శ్రేష్ఠ రథాన్ని అధిరోహించెను.

Verse 4

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । गणैश्च विकृताकारैर्मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

అనంతరం దేవులు–దానవుల మధ్య, వికృతమైన భయంకర రూపాల గణులతో కూడ ఘోర యుద్ధం చెలరేగింది; అక్కడ వెనుదిరగడం అంటే మరణాన్నే ఆహ్వానించుట.

Verse 6

एकवर्षसहस्रांतं यावद्युद्धमवर्तत । दिनेदिने क्षयं यांति तत्र देवा न दानवाः । ततो वर्षसहस्रांते संक्रुद्धः शशिशेखरः । त्रिशूलेन समुद्यम्य स्वहस्तेन व्यभेदयत्

పూర్తి వెయ్యేళ్ల పాటు యుద్ధం కొనసాగింది. రోజురోజుకీ అక్కడ దేవులే క్షీణించారు, దానవులు కాదు. అప్పుడు వెయ్యేళ్ల చివర చంద్రశేఖరుడు కోపించి, త్రిశూలాన్ని ఎత్తి తన చేతితోనే అతనిని ఛేదించాడు।

Verse 7

स विद्धोऽपि स्वयं तेन त्रिशूलेन महासुरः । ब्रह्मणो वरमाहात्म्यान्नैव प्राणैविर्युज्यते

ఆ త్రిశూలంతో గాయపడినప్పటికీ ఆ మహాసురుడు ప్రాణాలను విడువలేదు; బ్రహ్మదేవుని వరప్రభావ మహిమ వల్లనే।

Verse 8

ततो भूयोऽपि चोत्थाय चक्रे युद्धं महात्मना । जघान च स संक्रुद्धो विशेषेण बहून्गणान्

తర్వాత అతడు మళ్లీ లేచి ఆ మహాత్ముడైన ప్రభువుతో యుద్ధం చేశాడు; కోపంతో ప్రత్యేకంగా అనేక గణులను సంహరించాడు।

Verse 9

शंकरं ताडयामास गदाघातैर्मुहुर्मुहुः

అతడు మళ్లీ మళ్లీ గదా ప్రహారాలతో శంకరుని కొట్టసాగాడు।

Verse 10

एवं वर्षसहस्रांतमभूत्सार्द्धं पिनाकिना । रौद्रं युद्धमन्धकस्य सर्वलोकभयावहम्

ఇలా వెయ్యి సంవత్సరాలకు మించిన కాలం పినాకధారి భగవాన్ శివునితో అంధకుని రౌద్ర యుద్ధం సాగింది; అది సమస్త లోకాలకు భయంకరమైంది।

Verse 11

त्रिशूलभिन्नो दैत्यः स यदा मृत्युं न गच्छति । उत्थायोत्थाय कुरुते प्रहारान्गदया बली

త్రిశూలంతో చీల్చబడినప్పటికీ ఆ బలవంతుడైన దైత్యుడు మరణాన్ని పొందలేదు; మళ్లీ మళ్లీ లేచి గదతో దెబ్బలు కొడుతూ ఉండెను।

Verse 12

तथा तं शंकरो ज्ञात्वा मृत्युना परिवर्जितम् । ब्रह्मणो वरदानेन सर्वेषां च दिवौकसाम्

శంకరుడు బ్రహ్మ వరదానంతో మరణానికి అతీతుడై, సమస్త దేవతలకు బాధాకరుడైన వాడని తెలుసుకొని అతని అమరత్వాన్ని గ్రహించాడు।

Verse 13

ततो निर्भिद्य शूलाग्रैः प्रोत्क्षिप्य गगनांगणे । छत्रवद्धारयामास लंबमानमधोमुखम् । अक्षरद्रुधिरं भूमौ गात्रेभ्यो वर्ष्मसंभवम्

అప్పుడు శివుడు త్రిశూలాగ్రాలతో అతనిని ఛేదించి ఆకాశమండలంలోకి ఎగరేసి, ఛత్రంలా పైకి పట్టి నిలిపెను; అతడు తలక్రిందులుగా వేలాడుతూ ఉండగా, అతని అవయవాల నుంచి పుట్టిన రక్తం నిరంతరం భూమిపై చిందింది।

Verse 14

यावद्वर्षसहस्रांते चर्मास्थि स्नायुरेव च । धातुत्रयं स्थितं तस्य नष्टमन्यच्चतुष्टयम्

వెయ్యి సంవత్సరాల చివరికి అతనిలో చర్మం, ఎముకలు, స్నాయువులు మాత్రమే మిగిలాయి; మూడు ధాతువులు నిలిచాయి, మిగిలిన నాలుగు నశించాయి।

Verse 15

स ज्ञात्वा बल संहीनमात्मानं धातुसंक्षयात् । सामोपायं ततश्चके स्तुत्वा सार्धं पिनाकिना

ధాతుక్షయమువలన తన్ను బలహీనుడనిగా తెలిసికొని, తరువాత సామోపాయమును ఆశ్రయించి పినాకీ శివుని సన్నిధిలో స్తుతి చేసెను।

Verse 16

अन्धक उवाच । न त्वं देवो मया ज्ञातो वाग्दुष्टेन दुरात्मना । ईदृग्वीर्यसमोपेतस्तद्युक्तं भवता कृतम्

అంధకుడు అన్నాడు—దుష్టవాక్యుడను, దురాత్ముడను అయిన నేను నిన్ను దేవుడని గుర్తించలేదు. ఇంతటి వీర్యసంపన్నుడవై నీవు చేసినది నీకు తగినదే।

Verse 17

अनुरूपं मदांधस्याविवेकस्य सुरोत्तम । स्ववीर्यमदयुक्तस्य विवेक रहितस्य च

హే దేవోత్తమా! మదముతో అంధుడై, అవివేకుడై, స్వవీర్యమదముతో మత్తుడై, వివేకరహితుడైన వానికి ఇది తగినదే।

Verse 18

दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेवच । न तिष्ठति चिरं कालं यथाऽहं मदगर्वितः

దుర్వినీతుడు శ్రీ, విద్య, ఐశ్వర్యములను పొందినప్పటికీ దీర్ఘకాలం నిలువడు; మదగర్వంతో ఉబ్బిన నేను నిలువనట్లే।

Verse 19

पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसंभवः । त्राहि मां देव ईशान सर्वपापहरो भव

నేను పాపిని, పాపకర్ముడను, పాపాత్మను, పాపసంభవుడను. హే దేవ ఈశానా! నన్ను రక్షించుము; నా సమస్త పాపాలను హరించుము।

Verse 20

दुःखितोऽहं वराकोऽहं दीनोऽहं शक्तिवर्जितः । त्रातुमर्हसि मां देव प्रपन्नं शरणं विभो

నేను దుఃఖితుడను, నేను దీనుడను, నేను శక్తివర్జితుడను. ఓ దేవా, ఓ సర్వవ్యాపి విభో! శరణాగతుడైన నన్ను రక్షించవలెను.

Verse 21

दुष्टोऽहं पापयुक्तोऽहं सांप्रतं परमेश्वर । तेन बुद्धिरियं जाता तवोपरि ममानघ

హే పరమేశ్వరా! నేను దుష్టుడను, ఇప్పటికీ పాపయుక్తుడను. అందుచేత, హే అనఘ ప్రభూ, నా బుద్ధి నీ వైపే నిలిచింది.

Verse 22

सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना

సర్వ పాపక్షయం జరిగినప్పుడు శివుని పట్ల భక్తిభావం మరియు స్థిరధ్యానం కలుగుతాయి.

Verse 23

नाममात्रमपि त्र्यक्ष यस्ते कीर्तयति प्रभो । सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति किं पुनः पूजने रतः

హే త్రినేత్ర ప్రభూ! ఎవడు కేవలం నీ నామమాత్రాన్ని కీర్తిస్తాడో, వాడుకూడా ముక్తిని పొందుతాడు; మరి నీ పూజలో రతుడైనవాడి సంగతి ఏమనాలి!

Verse 24

तव पूजा विहीनानां दिनान्यायांति यांति च । यानि देव मृतानां च तानि यांति न जीवताम्

హే దేవా! నీ పూజలేని వారి దినాలు కేవలం వచ్చి పోతుంటాయి; అవి మృతుల దినాలవలె—జీవులవిగా కావు.

Verse 25

कुष्ठी वा रोगयुक्तो वा पंगुर्वा बधिरोऽपि वा । मा भूत्तस्य कुले जन्म शंभुर्यत्र न देवता

నేను కుష్ఠరోగి అయినా, ఇతర వ్యాధులతో బాధపడినా, కుంటివాడైనా, చెవిటివాడైనా సరే—శంభువును దేవుడిగా పూజించని వంశంలో నాకు జన్మ కలగకూడదు।

Verse 26

तस्मान्मोचय मां देव स्वागतं कुरु सांप्रतम् । गतो मे दानवो भावस्त्यक्तं राज्यं तथा विभो

కాబట్టి, ఓ దేవా! నన్ను విముక్తుడిని చేయుము; ఇప్పుడే నన్ను సాదరంగా స్వీకరించుము. ఓ విభో, నాలోని దానవభావం తొలగిపోయింది; రాజ్యమును కూడా నేను త్యజించాను।

Verse 27

त्यक्ताः पुत्राश्च पौत्राश्च पत्न्यश्च विभवैः सह । त्रिः सत्येन सुरश्रेष्ठ तव पादौ स्पृशाम्यहम्

పుత్రులు, మనవళ్లు, భార్యలు కూడా—సంపదతో సహా—నేను త్యజించాను. ఓ దేవశ్రేష్ఠా, సత్యంగా నేను నీ పాదాలను మూడుసార్లు స్పృశిస్తున్నాను।

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा तं गतकल्मषम् । उत्तार्य शनकैः शूलाद्विनयावनतं स्थितम्

అతని మాటలు విని, అతడు పాపరహితుడని గ్రహించి, (ప్రభువు) అతనిని మెల్లగా త్రిశూలం నుండి దింపాడు; అతడు వినయంతో వంగి అక్కడ నిలిచాడు।

Verse 29

ततो नाम स्वयं चक्रे भृंगिरीटिरिति प्रभुः । अब्रवीच्च सदा मे त्वं वल्लभः संभविष्यसि

అప్పుడు ప్రభువు స్వయంగా అతనికి ‘భృంగిరీటి’ అనే నామం పెట్టి, ఇలా అన్నాడు—‘నీవు ఎల్లప్పుడూ నాకు ప్రియుడవై ఉంటావు।’

Verse 30

नन्दिनोऽपि गजास्यस्य महाकालस्य पुत्रक । तिष्ठ सौम्य मया सौख्यं न स्मरिष्यसि बांधवान्

ఓ ప్రియ బాలకా! నంది మరియు గజాననుని వలె మహాకాలుని కుమారుడవు—ఓ సౌమ్యా, నాతో ఇక్కడే నిలిచివుండు. నా సాన్నిధ్యంలో సుఖంగా నివసిస్తే నీవు ఇక లోకబంధువులను స్మరించవు.

Verse 31

स तथेति प्रतिज्ञाय प्रणम्य शशिशेखरम् । तस्थौ सर्वगणैर्युक्तः प्रभुसंश्रयसंयुतः

అతడు ‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, శశిశేఖరుడైన పరమేశ్వరునికి నమస్కరించి, సమస్త గణములతో కూడి, పరమ ప్రభువు శరణాశ్రయములో స్థిరపడి అక్కడే నిలిచెను.

Verse 229

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये भृंगीरिट्युत्पत्तिवर्णनंनामैकोनत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వర-క్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ‘భృంగీరిటి ఉత్పత్తి వర్ణనము’ అను ద్విశత-ఏకోనత్రింశత్తమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.