Adhyaya 223

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । श्राद्धार्हैर्ब्राह्मणैः कार्यं श्राद्धं दर्शे तु पार्वणम् । विपरीतं न कर्तव्यं श्राद्धमेकं कथंचन

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—శ్రాద్ధార్హులైన బ్రాహ్మణులతోనే శ్రాద్ధం చేయాలి; అమావాస్యనాడు పార్వణ శ్రాద్ధం చేయవలెను. ఏ పరిస్థితిలోనూ ఒక్క శ్రాద్ధమూ విరుద్ధ విధంగా చేయరాదు.

Verse 2

जारजातापविद्धाद्यैर्यो नरः श्राद्धमाचरेत् । ब्राह्मणैस्तु न संदेहस्तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

జారజ, అపవిద్ధ మొదలైన వారిచే ఎవడు శ్రాద్ధం ఆచరిస్తాడో, అప్పుడు—బ్రాహ్మణులు ఉన్నా కూడా—సందేహం లేకుండా ఆ శ్రాద్ధం ఫలహీనమవుతుంది.

Verse 3

आनर्त उवाच । भयं मे सुमहज्जातमत्र यत्परिकीर्तितम् । जारजातापविद्धैस्तु यच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ఆనర్తుడు పలికెను—ఇక్కడ ప్రకటించిన మాట విని నాకు మహాభయం కలిగింది; జారజాతులు, త్యాజ్యులు మొదలైనవారి చేత చేయబడిన శ్రాద్ధం నిష్ఫలమగును.

Verse 4

मनुना द्वादश प्रोक्ताः किल पुत्रा महामते । अपुत्राणां च पुत्रत्वं ये कुर्वंति सदैव हि

ఓ మహామతీ! మనువు ద్వాదశ విధాలైన పుత్రులను చెప్పినట్లు ప్రసిద్ధం; వారు పుత్రులేని వారికి కూడా నిత్యం ‘పుత్ర’స్థానమును, పుత్రకార్యమును కల్పిస్తారు.

Verse 5

औरसः क्षेत्रजश्चैव क्रयक्रीतश्च पालितः । प्रतिपन्नः सहोढश्च कानीनश्चापि सत्तम

ఓ సత్తమా! ఔరస పుత్రుడు, క్షేత్రజ పుత్రుడు, క్రయక్రీత (కొనబడిన) పుత్రుడు, పాలిత పుత్రుడు, ప్రతిపన్న (స్వీకృత) పుత్రుడు, సహోఢ (వధువుతో వచ్చిన) పుత్రుడు, కానీన (కన్యాజాత) పుత్రుడు—ఇవీ (అందులో) పేర్కొనబడినవి.

Verse 6

तथान्यौ कुण्डगोलौ च पुत्रावपि प्रकीर्तितौ

అలాగే మరి ఇద్దరు—కుండ మరియు గోల—వారూ పుత్రులుగా ప్రకటించబడ్డారు.

Verse 7

शिष्यश्च रक्षितो मृत्योस्तथाश्वत्थो वनांतिगः । किमेते नैव कथिता यत्त्वमेवं प्रजल्पसि

మరియు శిష్యుడు, మృత్యువునుండి రక్షింపబడినవాడు, ‘అశ్వత్థ’ మరియు వనాంతిగ (అరణ్యసీమలో నివసించువాడు)—నీవు ఇలా పలుకుతుంటే వీరు ఎందుకు చెప్పబడలేదు?

Verse 8

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग सर्वे ते धर्मतः सुताः । परं युगत्रये प्रोक्ता न कलौ कलुषापहाः

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—హే మహాభాగ! ఇది సత్యమే; ధర్మతః వారు అందరూ పుత్రులుగా గణింపబడతారు. కాని ఇది మూడు పూర్వయుగాలకే చెప్పబడింది; కలియుగంలో కలుషాన్ని తొలగించరు.

Verse 9

तदर्थं तेषु सन्तानं तावन्मात्रं युगेयुगे । सत्त्वाढ्यानां च लोकानां न कलौ चाल्पमेधसाम्

ఆ కారణంగా ఆ యుగాలలో యుగయుగాలలో సంతాన విషయమై అనుమతి అంతమాత్రమే పరిమితమైంది; ఎందుకంటే లోకాలు సత్త్వసంపన్నంగా ఉండేవి. కానీ కలియుగంలో అల్పమెధావుల మధ్య ఆ నియమం నిలవదు.

Verse 10

कलावेव समाख्यातो व्यवहारः प्रपा तदः । अल्पसत्त्वा यतो लोकास्तेन चैष विधिः स्मृतः

కాబట్టి కలియుగానికే ఆచరణకు సంబంధించిన ఈ ప్రత్యేక వ్యవహారం ప్రకటించబడింది; ఎందుకంటే ప్రజలు అల్పసత్త్వులు, అందువల్ల ఈ విధి స్మృతిగా నిలిచింది.

Verse 11

अत्र यः संकरं कुर्याद्योनेस्तस्य फलं शृणु । ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात्पुत्रो ब्रह्मघ्नः संप्रजायते

ఇక్కడ యోనిద్వారా వర్ణసంకరాన్ని చేసేవాని ఫలితాన్ని విను: బ్రాహ్మణి స్త్రీలో బ్రాహ్మణుని నుండి పుట్టిన కుమారుడైనా ‘బ్రహ్మఘ్నుడు’—బ్రాహ్మణహంత—అవుతాడు.

Verse 12

सर्वाधमानामधमो यो वारड इति स्मृतः

సర్వ అధములలో అత్యధముడిగా స్మృతుల్లో ‘వారడ’ అని చెప్పబడినవాడు అతడే.

Verse 13

क्षत्रियाच्च तथा सूतो वैश्यान्मागध एव च । शूद्रात्तथांत्यजः प्रोक्तस्तेनैते वर्जिताः सुताः

క్షత్రియుని నుండి సూతుడు, వైశ్యుని నుండి మాగధుడు, శూద్రుని నుండి అలాగే అంత్యజుడు పుత్రుడని చెప్పబడెను; అందుచేత వీరు వర్జనీయులని భావింపబడిరి.

Verse 14

एतेषामपि निर्दिष्टाः सप्त राजन्सुपुत्रकाः । पंच वंशविनाशाय पूर्वेषां पातनाय च

ఓ రాజా, వీరిలోనూ ఏడు విధాల ‘సుపుత్రులు’ నిర్దిష్టమైయున్నారు; అయితే ఐదు విధాలు వంశనాశమునకును పూర్వజుల పతనమునకును కారణమని స్మరించబడెను.

Verse 15

औरसः प्रतिपन्नश्च क्रीतः पालित एव च । शिष्यश्च दत्तजीवश्च तथाश्वत्थश्च सप्तमः

ఔరసుడు, ప్రతిపన్నుడు, క్రీతుడు, పాలితుడు, శిష్యపుత్రుడు, దత్తజీవుడు మరియు ‘ఆశ్వత్థ’—ఇవే ఏడవదాకా అంగీకృత పుత్రులు.

Verse 16

पुंनाम्नो नरकाद्घोराद्रक्षंति च सदा हि ते । पतन्तं पुरुषं तत्र तेन ते शोभनाः स्मृताः

వారు ‘పుంనామ్’ అనే ఘోర నరకమునుండి ఎల్లప్పుడూ రక్షించుదురు; అక్కడ పడిపోతున్న పురుషుని उद्धరించుదురు; అందుచేత వారు ‘శోభన’ పుత్రులని స్మరింపబడుదురు.

Verse 17

क्षेत्रजश्च सहोढश्च कानीनः कुण्डगोलकौ । पंचैते पातयंतिस्म पितॄन्स्वर्गगतानपि

క్షేత్రజుడు, సహోఢుడు, కానీనుడు, అలాగే కుండ మరియు గోలక—ఈ ఐదుగురు స్వర్గగతులైన పితృదేవతలనుకూడా పతనమునకు గురిచేస్తారని చెప్పబడెను.

Verse 18

एतस्मात्कारणाच्छ्राद्धं जारजातस्य तद्वृथा

ఈ కారణముచేత జారజాతుడు (వ్యభిచారజన్ముడు) చేసిన శ్రాద్ధం ఫలరహితమై వ్యర్థమగును।

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धार्हानर्हब्राह्मणादिवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో—షష్ఠ గ్రంథమైన నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని శ్రాద్ధకల్పంలో ‘శ్రాద్ధార్హానర్హ బ్రాహ్మణాదివర్ణనం’ అను నామముగల ద్విశత త్రయోవింశతితమ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।