Adhyaya 218

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । एतत्सामान्यतः प्रोक्तं मया श्राद्धं यथा नरैः । कर्त्तव्यं विप्रपूर्वैर्यद्वर्णैः पार्थिवसत्तम

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—హే రాజశ్రేష్ఠా! బ్రాహ్మణులనుండి ప్రారంభించి అన్ని వర్ణాల మనుష్యులు శ్రాద్ధాన్ని ఎలా చేయవలెనో, అది నేను సాధారణంగా వివరించితిని।

Verse 2

अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वशाखायाः स्मृतं नृप । स्वदेशवर्णजातीयं यथा स्यादत्र निर्वृतिः

ఇకపై, హే నృపా! స్వశాఖలో స్మృతమైన విధానాన్ని, అలాగే దేశం, వర్ణం, జాతి అనుగుణమైన ఆచారాన్ని చెప్పుదును; దీనివల్ల ఇక్కడ యథోచిత తృప్తి, శుద్ధి కలుగును।

Verse 3

श्राद्धे श्रद्धा यतो मूलं तेन श्राद्धं प्रकीर्तितम् । तत्तस्मिन्क्रियमाणे तु न किंचिद्व्यर्थतां व्रजेत्

శ్రాద్ధకర్మకు శ్రద్ధే మూలము; అందువల్ల దానిని ‘శ్రాద్ధం’ అని కీర్తిస్తారు. ఆ భావంతో చేయబడితే అందులో ఏదీ వ్యర్థమగదు।

Verse 4

अनिष्टमपि राजेन्द्र तस्माच्छ्राद्धं समा चरेत् । विप्रपादोदकं यत्तु भूमौ पतति पार्थिव

కాబట్టి, హే రాజేంద్రా! అనిష్ట పరిస్థితులలోనూ శ్రాద్ధాన్ని విధివిధానంగా ఆచరించాలి. హే పార్థివా! బ్రాహ్మణుని పాదప్రక్షాళన జలం భూమిపై పడితే అది పుణ్యప్రదం అవుతుంది।

Verse 6

जाता ये गोत्रजाः केचिदपुत्रा मरणं गताः । ते यांति परमां तृप्तिममृतेन यथा सुराः । विप्रपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम्

తమ గోత్రంలో పుట్టి సంతానము లేక మరణించినవారు, అమృతంతో తృప్తి పొందిన దేవతలవలె పరమ తృప్తిని పొందుతారు. భూమి నిలిచినంతకాలం, బ్రాహ్మణుని పాదప్రక్షాళన జలంతో తడిసిన పితృదేవతలు కమలపాత్రాలలో నీటిని పానము చేస్తారు.

Verse 7

श्राद्धेऽथ क्रियमाणे तु यत्किंचित्पतति क्षितौ । पुष्पगन्धोदकं चान्नमपि तोयं नरेश्वर

హే నరేశ్వరా! శ్రాద్ధక్రియ జరుగుతున్నప్పుడు భూమిపై ఏదైనా పడితే—పువ్వు, సుగంధజలం, అన్నం, లేదా సాధారణ నీరు కూడా—అది తన స్వరూపంతోనే అర్పణసమానమైన ఫలాన్ని ఇస్తుంది.

Verse 8

तेन तृप्तिं परां यांति ये कृमित्वमुपागताः । कीटत्वं वापि तिर्यक्त्वं व्यालत्वं च नराधिप

హే నరాధిపా! ఆ పడిపోయిన అర్పణం వలన కృములుగా మారినవారు, కీటకులుగా, తిర్యక్‌ (పశువులుగా), లేదా వ్యాలులుగా (సర్పరూపంగా) అయినవారు—అందరూ పరమ తృప్తిని పొందుతారు.

Verse 9

यदुच्छिष्टं क्षितौ याति पात्रप्रक्षालनोद्भवम् । तेन तृप्तिं परां यांति ये प्रेतत्वमुपागताः

పాత్రాలను కడిగినప్పుడు ఏర్పడే ఉచ్ఛిష్టం భూమిపై పడితే, దానివల్ల ప్రేతత్వాన్ని పొందినవారూ పరమ తృప్తిని పొందుతారు.

Verse 10

ये चापमृत्युना केचिन्मृत्युं प्राप्ताः स्ववंशजाः । असंस्कृतप्रमीतानां त्यागिनां कुलयोषिताम्

మరియు తమ వంశంలో అపమృత్యువుతో మరణించినవారు—సంస్కారాలు జరగకుండా మరణించినవారు, పరిత్యజింపబడినవారు, అలాగే కులస్త్రీలు అటువంటి బాధకు లోనైనవారు—వారూ (శ్రాద్ధ) ఫలంలో భాగస్వాములు అవుతారు.

Verse 11

उच्छिष्टभागधेयं स्याद्दर्भेषु विकिरश्च यः । विकिरेण प्रदत्तेन ते तृप्तिं यांति चाखिलाः

దర్భగడ్డపై ఉచ్ఛిష్టాన్ని చల్లడం వారి నియత భాగమవుతుంది; ఆ చల్లిన అర్పణవల్ల వారందరూ తృప్తి పొందుతారు।

Verse 12

यत्किंचिन्मंत्रहीनं वा कालहीनमथापि वा । विधिहीनं च संपूर्णं दक्षिणायां तु तद्भवेत्

శ్రాద్ధంలో ఏది మంత్రహీనమో, కాలహీనమో, విధిహీనమో—అది అంతా దక్షిణ వల్ల నిశ్చయంగా సంపూర్ణమవుతుంది।

Verse 13

तस्मान्न दक्षिणाहीनं श्राद्धं कार्यं विपश्चिता । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिं पितॄणामात्मनश्च यः

కాబట్టి పితృదేవతలకూ తనకూ శాశ్వత తృప్తి కోరువాడు, జ్ఞాని, దక్షిణలేని శ్రాద్ధం చేయకూడదు।

Verse 14

दक्षिणारहितं श्राद्धं यथैवोषरवर्षितम् । यथा तमसि नृत्यं च गीतं वा बधिरस्य च

దక్షిణలేని శ్రాద్ధం ఉసర నేలపై కురిసిన వాన వంటిది; చీకటిలో నాట్యం వంటిది; లేదా చెవిటివానికి పాడిన పాట వంటిది।

Verse 15

श्राद्धं दत्त्वा च युक्त्वा च श्राद्धे निष्कामतां व्रजेत् । न स्वाध्यायः प्रकर्तव्यो न ग्रामांतरकं व्रजेत्

శ్రాద్ధాన్ని సమర్పించి విధివిధానంగా ముగించిన తరువాత, శ్రాద్ధ విషయంలో నిష్కామభావంలో ఉండాలి; ఆ రోజు స్వాధ్యాయం చేయకూడదు, మరో గ్రామానికి వెళ్లకూడదు।

Verse 16

श्राद्धभुग्रमणीतल्पं तदहर्योऽधिगच्छति । तं मासं पितरस्तस्य जायंते वीर्यभोजिनः

శ్రాద్ధాన్నం భుజించి అదే రోజున స్త్రీసంగమునకు పోవాడు దోషభాగి అవుతాడు; ఆ నెలంతా అతని పితృదేవతలు అతని వీర్యమునే ఆహారముగా పొందుతారని చెప్పబడింది।

Verse 17

श्राद्धभुक्छ्राद्धदाता च यः सेवयति मैथुनम् । तस्य संवत्सरं यावत्पितरः शुक्रभोजिनः । प्रभवंति न संदेह इत्येषा वैदिकी श्रुतिः

శ్రాద్ధభోజనము చేసినవాడైనా, శ్రాద్ధదాతయైనా—యెవడు మైథునమును సేవిస్తాడో, అతని పితృదేవతలు ఒక సంవత్సరం వరకూ కేవలం శుక్రమునే ఆహారముగా పొందుతారు; సందేహం లేదు—ఇది వైదిక శ్రుతి।

Verse 18

श्राद्धे भुक्त्वाथ दत्त्वा वा यः श्राद्धं कुरुतेल्पधीः । स्वाध्यायं पितरस्तस्य यावत्संवत्सरं नृप । व्यर्थश्राद्धफलाः संतः पीड्यंते क्षुत्पिपासया

ఓ రాజా! శ్రాద్ధంలో భుజించి గానీ, శ్రాద్ధం ఇచ్చి గానీ, అల్పబుద్ధితో మళ్లీ దానిని విధిభ్రష్టంగా చేయువాడి పితృదేవతలు ఒక సంవత్సరం పాటు ఆ శ్రాద్ధఫలము లభించక ఆకలి దాహాలతో బాధపడతారు।

Verse 19

श्राद्धे भुक्त्वाऽथ दत्त्वा वा यः श्राद्धं मानवाधमः । ग्रामातरं प्रयात्यत्र तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

శ్రాద్ధంలో భుజించి గానీ, శ్రాద్ధం ఇచ్చి గానీ, ఆ చోటు విడిచి మరొక గ్రామానికి వెళ్లే నీచుడు చేసిన ఆ శ్రాద్ధం నిష్ఫలమవుతుంది।

Verse 20

ब्राह्मणेन न भोक्तव्यं समायाते निमंत्रणे । अथ भुंक्ते च यो मोहात्स प्रयाति ह्यधोगतिम्

కొత్త ఆహ్వానం వచ్చిన వేళ బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేయకూడదు; మోహవశంగా భుజించేవాడు నిశ్చయంగా అధోగతికి పడతాడు।

Verse 21

यजमानेन च तथा न कार्यं भोजनं परम् । कुर्वंति ये नराः सर्वे ते यांति नरकं ध्रुवम्

యజమాని (శ్రాద్ధకర్త) ఆ తరువాత మరొక భోజనం చేయకూడదు. అలా చేసే మనుష్యులు అందరూ నిశ్చయంగా నరకానికి వెళ్తారు.

Verse 22

श्राद्धे भुक्त्वाऽथ दत्त्वा वा श्राद्धं यो युद्धमाचरेत् । असंदिग्धं हि तच्छ्राद्धं स मन्दो व्यर्थतं नयेत्

శ్రాద్ధంలో భోజనం చేసిన తరువాత గానీ, శ్రాద్ధం ఇచ్చిన తరువాత గానీ ఎవడు యుద్ధం/కలహం చేస్తాడో, ఆ మూర్ఖుడు నిస్సందేహంగా ఆ శ్రాద్ధాన్ని వ్యర్థం చేస్తాడు.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दोषानेतान्परित्यजेत् । श्राद्धभुग्यजमानश्च विशेषेण महीपते

కాబట్టి, ఓ మహీపతే, ఈ దోషాలను సమస్త ప్రయత్నంతో విడిచిపెట్టాలి—ప్రత్యేకంగా శ్రాద్ధభోజి మరియు యజమాని (కర్త) మాత్రం తప్పక.

Verse 218

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धनियमवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, ఆరవ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్ర మహాత్మ్యంలో, శ్రాద్ధకల్పంలో ‘శ్రాద్ధ నియమ వర్ణనం’ అనే 218వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.