Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 115

Devanagari script

अथौष्ठास्वादनं यावत्तस्याः स कुरुते द्विजः । तावत्क्षीरं विनिष्क्रांतं तादृग्रूपं तदाननात्

Transliteration

athauṣṭhāsvādanaṃ yāvattasyāḥ sa kurute dvijaḥ | tāvatkṣīraṃ viniṣkrāṃtaṃ tādṛgrūpaṃ tadānanāt

Translation

ఆపై ఆ ద్విజుడు ఆమె పెదవులను ఆస్వాదించినంతకాలం, అంతకాలం అదే రూపమైన క్షీరం ఆమె ముఖమునుండి ప్రవహించెను.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle); आरम्भ/अनन्तरार्थक

• ओष्ठास्वादनम्: tasting/sucking of the lips
• ओष्ठास्वादनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ओष्ठ-आस्वादन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (ओष्ठयोः आस्वादनम्)

• यावत्: as long as
• यावत्: Kāla-parimāṇa (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative); ‘as long as’

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• कुरुते: does
• कुरुते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• द्विजः: the twice-born (Brahmin)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तावत्: for that long
• तावत्: Kāla-parimāṇa (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय (correlative); ‘so long/that long’

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा—कर्तृ/विषयः

• विनिष्क्रान्तम्: flowed out
• विनिष्क्रान्तम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-निस्-क्रम् (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (क्षीरम् इति विशेषणम्)

• तादृक्: such
• तादृक्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (रूपम् इति विशेषणम्)

• रूपम्: form/appearance
• रूपम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (Demonstrative/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (आननात् इत्यस्य निर्देशः)

• आननात्: from the mouth
• आननात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (continuing narration)

Visual Art Cues

Scene: Milk flows from the woman’s mouth in a continuous white stream while the brāhmaṇa remains at her lips; the crowd watches in stunned reverence as the miracle persists over time.

Characters & Entities

• brāhmaṇa (dvija)
• kanyā (maiden)
• kṣīra (milk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text presents visible auspicious signs as confirmations of purification and the re-establishment of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is specified in this verse; it is embedded in a broader pilgrimage-mahātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse narrates an act within an expiatory framework; the explicit prescription (prāyaścitta) is stated earlier, not detailed here.