Adhyaya 196
సూతుడు వర్ణించెను—అనర్తదేశాధిపతి తన కుమార్తె రత్నవతీ యౌవనప్రాప్తి చెంది అపూర్వ సౌందర్యంతో విరాజిల్లుట చూచి, కన్యాదానధర్మం గురించి ఆలోచించెను. కార్యసాధనలోభంతో అర్హతలేని వరునికి కుమార్తెను ఇచ్చుట మహాదోషకరం, అనిష్టఫలదాయకమని నీతివాక్యం ప్రకటించబడింది. తగిన వరుడు దొరకకపోవడంతో రాజు ప్రసిద్ధ చిత్రకారులను భూమండలమంతటా పంపి—యువకులు, కులీనులు, గుణవంతులైన రాజుల చిత్రాలను తెప్పించి రత్నవతీకి చూపమని ఆజ్ఞాపించెను; ఆమె ధర్మోచితంగా వరుణ్ని ఎన్నుకొని, తండ్రి దోషం తగ్గునట్లు। ఆ చిత్రాలలో దాశార్ణాధిపతి బృహద్బలుడు సర్వగుణసంపన్నుడై యోగ్యుడని నిర్ణయించబడెను. అప్పుడు అనర్తరాజు దూత ద్వారా బృహద్బలునికి వివాహ ఆహ్వానం పంపి, ప్రసిద్ధి గాంచిన పరమసుందరి రత్నవతీని ఇచ్చుటకు ప్రతిపాదించెను. ఆ సందేశం విని బృహద్బలుడు ఆనందించి, చతురంగ సైన్యంతో వెంటనే అనర్తేశుని నగరమునకు ప్రయాణమయ్యెను; ఇట్లే ఈ అధ్యాయంలో చెప్పబడిన మైత్రీయాత్ర ఆరంభమగును।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः । अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् । आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्
సూతుడు పలికెను—అప్పుడు ఆనర్త రాజు, యౌవనాన్ని పొందిన తన కుమార్తెను, అపూర్వ సౌందర్యంతోను ఉత్తమ వర్ణంతోను యుక్తమైన ఆమెను చూచి, మనసులో ఆలోచించెను—‘ఈ కన్యను నేను ఎవరికిచ్చి వివాహం చేయుదును?’
Verse 2
अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् । कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति
లాభం లేదా స్వార్థం అనే లోభంతో తన కుమార్తెను అర్హతలేని వరునికి ఇచ్చినవాడు నరకానికి పోతాడు।
Verse 3
एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः । न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्
ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా అతనికి చాలా కాలం గడిచిపోయింది; అయినా ఆమెకు తగిన అత్యుత్తమ వరుడు ఎవడూ కనిపించలేదు।
Verse 4
अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये । चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा
అప్పుడు అతడు సమస్త జీవుల నివాసస్థానాలలో సంచరించగల, చిత్రకళలో ప్రసిద్ధులైన చిత్రకారులను పంపించాడు।
Verse 5
गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् । लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्
నా ఆజ్ఞతో మీరు భూమిపై ఉన్న సమస్త రాజుల వద్దకు వెళ్లండి; వస్త్రపటంపై చిత్రించి తరువాత వాటిని చూపండి।
Verse 6
सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् । पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि
నా కుమార్తె తనకు ఇష్టమైన నరాధిపతిని చూసి భర్తగా వరించునట్లు; అప్పుడు నాపై ఏ దోషమూ ఉండదు।
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा । प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च
అతని మాట విని ఆ చిత్రకారులందరూ అప్పుడు భూమిమీద అంతటా, రాజుల గృహాలకూ బయలుదేరారు।
Verse 8
ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् । रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः । रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्
వారు యౌవనప్రాప్తులై, రూప-ఔదార్య-గుణసంపన్నులైన రాజులను చిత్రించి, ఆ రాజు ఆజ్ఞతో రత్నవతీ ముందర ఒక్కొక్కటిగా చూపించారు।
Verse 9
अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया
అప్పుడు వారందరిలో దశార్ణదేశపు శుభాధిపతి రాజు వృహద్బలుని ఆమె భర్తగా వరిచింది।
Verse 10
तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह
అప్పుడు అనర్తాధిపతి ఆనందించి అతనివద్దకు దూతను పంపాడు; ఇది వివాహ విషయమని స్పష్టంగా గ్రహించి ఈ మాటలు పలికాడు।
Verse 11
गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्
“నా సందేశంతో దశార్ణాధిపతిని చేరండి. వినయంతో వెళ్లి అతనితో చెప్పండి—వివాహార్థం నా సమీపానికి రమ్మని.”
Verse 12
समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्
“రండి, నేను నా స్వకన్యను మీకు ఇస్తాను—రత్నవతీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, త్రిలోకములలోనూ సుందరిగా కీర్తింపబడినది.”
Verse 13
गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्
అతడు వేగంగా రాజు వృహద్బలుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లి, అనర్తాధిపతి యొక్క సమస్త సందేశాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేశాడు।
Verse 14
सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् । परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति । सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः
అతడును వారి అనుత్తమ వాక్యాన్ని అకస్మాత్తుగా విని పరమ సంతోషాన్ని పొందీ ఆ నగరమునకు బయలుదేరెను. రాజు మహత్తర చతురంగ సైన్యంతో కూడి యాత్ర చేసెను.
Verse 196
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యమందు, ‘దశార్ణాధిపతి బృహద్బలుని అనర్తేశపురం ప్రతియాగమన వర్ణనం’ అను నామముగల 196వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.