Adhyaya 181

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे सर्वेर्नागरैर्ब्राह्मणोत्तमैः । प्रेषितो मध्यगस्तत्र गर्तातीर्थसमुद्भवः

సూతుడు పలికెను—ఈ మధ్యలో ఆ నగరంలోని సమస్త బ్రాహ్మణోత్తములు గర్తాతీర్థసముద్భవుడైన మధ్యగుని అక్కడికి దూతగా పంపిరి।

Verse 2

रेरे मध्यग गत्वा त्वं ब्रूहि तं कुपितामहम् । विप्रवृत्ति प्रहंतारं नीतिमार्गविवर्जितम्

“రే రే మధ్యగ! నీవు వెళ్లి అతనితో చెప్పుము—నేను కోపంతో ఉన్నాను; అతడు బ్రాహ్మణధర్మవృత్తిని నాశనం చేసేవాడు, నీతిమార్గాన్ని విడిచినవాడు.”

Verse 3

एतत्क्षेत्रं प्रदत्तं नः पूर्वेषां च द्विजन्मनाम् । महेश्वरेण तुष्टेन पूरिते सर्पजे बिले

ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని మాకు మరియు మా పూర్విక ద్విజులకు ప్రసన్నుడైన మహేశ్వరుడు ప్రసాదించాడు; సర్పజ బిలాన్ని నింపి భూమిని సురక్షితంగా, యోగ్యంగా చేశాడు।

Verse 4

तस्य दत्तस्य चाद्यैव पितामहशतं गतम् । पंचोत्तरमसन्दिग्धं यावत्त्वं कुपितामह

ఆ దానఫలంగా నేడు కూడా సందేహం లేకుండా వంద ఐదు పితృపరంపరలు మోక్షాన్ని పొందాయి—ఓ క్రోధించిన పితామహా, నీవు శాంతించి తృప్తిగా ఉన్నంతవరకు।

Verse 5

न केनापि कृतोऽस्माकं तिरस्कारो यथाऽधुना । त्वां मुक्त्वा पापकर्माणं न्यायमार्गविवर्जितम्

ఇప్పుడు జరుగుతున్నట్లుగా మా పట్ల అవమానం ఎవరూ చేయలేదు—నిన్ను తప్ప, ఓ పాపకర్మి, న్యాయమార్గాన్ని విడిచినవాడా।

Verse 6

नागरैर्ब्राह्मणैर्बाह्यं योऽत्र यज्ञं समाचरेत् । श्राद्धं वा स हि वध्यः स्यात्सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

ఇక్కడ నాగర బ్రాహ్మణులను వెలుపల ఉంచి యజ్ఞం గానీ శ్రాద్ధం గానీ ఆచరించేవాడు, సమస్త ద్విజులచే శిక్షార్హుడు (వధ్యుడు) అవుతాడు।

Verse 7

न तस्य जायते श्रेयस्तत्समुत्थं कथंचन । एतत्प्रोक्तं तदा तेन यदा स्थानं ददौ हि नः

ఆ అనుచిత కర్మం వల్ల ఏ విధమైన శ్రేయస్సు కూడా కలగదు. మాకు ఈ స్థానాన్ని ప్రసాదించినప్పుడు అతడు అప్పుడే ఇదే ప్రకటించాడు।

Verse 8

तस्माद्यत्कुरुषे यज्ञं ब्राह्मणैर्नागरैः कुरु । नान्यथा लप्स्यसे कर्तुं जीवद्भिर्नागरैर्द्विजैः

కాబట్టి నీవు చేయు యజ్ఞమేదైనా నాగర బ్రాహ్మణులతోనే నిర్వహించు. లేనిచో నాగర ద్విజులు జీవించి ఉన్నంతవరకు నీవు దానిని చేయుటకు అనుమతి పొందవు.

Verse 9

एवमुक्तस्ततो गत्वा मध्यगो यत्र पद्मजः । यज्ञमण्डपदूरस्थो ब्राह्मणैः परिवारितः

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత అతడు అక్కడి నుండి వెళ్లి పద్మజుడు (బ్రహ్మ) ఉన్న మధ్యస్థానానికి చేరాడు. యజ్ఞమండపానికి కొద్దిదూరంలో బ్రాహ్మణులతో పరివృతుడై నిలిచివున్నాడు.

Verse 10

यत्प्रोक्तं नागरैः सर्वैः सविशेषं तदा हि सः । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह सांत्वपूर्वमिदं वचः

అప్పుడు నాగరులందరూ విశేషంగా చెప్పిన మాటలను విని, పద్మజుడు (బ్రహ్మ) ముందుగా సాంత్వనతో ఈ వాక్యాలను పలికాడు.

Verse 11

मानुषं भावमापन्न ऋत्विग्भिः परिवारितः । त्वया सत्यमिदं प्रोक्तं सर्वं मध्यगसत्तम

నేను మానవభావాన్ని ధరించి ఋత్విజులతో పరివృతుడై ఉన్నప్పటికీ, ఓ మధ్యస్థులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు చెప్పినదంతా సత్యమే.

Verse 12

किं करोमि वृताः सर्वे मया ते यज्ञकर्मणि । ऋत्विजोऽध्वर्यु पूर्वा ये प्रमादेन न काम्यया

నేను ఏమి చేయగలను? యజ్ఞకర్మకు అధ్వర్యు మొదలైన ఋత్విజులందరినీ నేను ముందే నియమించాను; ఇది నా అజాగ్రత్త వల్ల జరిగింది, కావాలని చేసినది కాదు.

Verse 13

तस्मादानय तान्सर्वानत्र स्थाने द्विजोत्तमान् । अनुज्ञातस्तु तैर्येन गच्छामि मखमण्डपे

కాబట్టి ఆ సర్వ ద్విజోత్తములను ఇక్కడ ఈ స్థలానికి తీసుకురా. వారు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత నేను యజ్ఞమండపానికి వెళ్తాను.

Verse 14

मध्यग उवाच । त्वं देवत्वं परित्यज्य मानुषं भावमाश्रितः । तत्कथं ते द्विजश्रेष्ठाः समागच्छंति तेंऽतिकम्

మధ్యగుడు అన్నాడు—నీవు దేవత్వాన్ని విడిచి మానవభావాన్ని ఆశ్రయించావు. అప్పుడు ఆ ద్విజశ్రేష్ఠులు నీ సమీపానికి ఎలా వచ్చి చేరుతారు?

Verse 15

श्रेष्ठा गावः पशूनां च यथा पद्मसमुद्भव । विप्राणामिह सर्वेषां तथा श्रेष्ठा हि नागराः

హే పద్మసముద్భవా! పశువులలో గోవులు యథా శ్రేష్ఠమో, అలాగే ఇక్కడి సమస్త విప్రులలో నాగర బ్రాహ్మణులే నిజంగా శ్రేష్ఠులు.

Verse 16

तत्माच्चेद्वांछसि प्राप्तिं त्वमेतां यज्ञसंभवाम् । तद्भक्त्यानागरान्सर्वान्प्रसादय पितामह

కాబట్టి యజ్ఞసంభవమైన ఈ సిద్ధిని నీవు కోరితే, హే పితామహా! భక్తితో సమస్త నాగరులను ప్రసన్నుల్ని చేయుము.

Verse 17

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पद्मजो भीत ऋत्विग्भिः परिवारितः । जगाम तत्र यत्रस्था नागराः कुपिता द्विजाः

సూతుడు అన్నాడు—అది విని పద్మజుడు (బ్రహ్మ) భయపడుతూ, ఋత్వికులతో పరివృతుడై, కోపించిన నాగర ద్విజులు నిలిచిన చోటుకు వెళ్లెను.

Verse 18

प्रणिपत्य ततः सर्वान्विनयेन समन्वितः । प्रोवाच वचनं श्रुत्वा कृतांजलिपुटः स्थितः

అప్పుడు అతడు వినయసంపన్నుడై అందరికీ ప్రణామం చేసి, వారి మాట విని, కరజోడించి నిలిచి వచనం పలికెను।

Verse 19

जानाम्यहं द्विजश्रेष्ठाः क्षेत्रेऽस्मिन्हाट केश्वरे । युष्मद्बाह्यं वृथा श्राद्धं यज्ञकर्म तथैव च

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ హాటకేశ్వర క్షేత్రంలో మీరులేక చేయబడిన శ్రాద్ధమూ యజ్ఞకర్మమూ నిష్ఫలమని నేను తెలుసు।

Verse 20

कलिभीत्या मयाऽनीतं स्थानेऽस्मिन्पुष्करं निजम् । तीर्थं च युष्मदीयं च निक्षेपोऽ यंसमर्पितः

కలిభయంతో నేను నా స్వంత పుష్కరాన్ని ఈ స్థలానికి తెచ్చాను; మరియు ఈ తీర్థనిక్షేపాన్ని మీకే సమర్పించాను—ఇది మీదే.

Verse 21

ऋत्विजोऽमी समानीता गुरुणा यज्ञसिद्धये । अजानता द्विजश्रेष्ठा आधिक्यं नागरात्मकम्

యజ్ఞసిద్ధి కోసం నా గురువు ఈ ఋత్విజులను తీసుకొచ్చాడు; హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, నాగరుల అధిక్యాధికారాన్ని వారు తెలియకుండానే ఉన్నారు।

Verse 22

तस्माच्च क्षम्यतां मह्यं यतश्च वरणं कृतम् । एतेषामेव विप्राणामग्निष्टोमकृते मया

అందువల్ల నన్ను క్షమించండి; ఎందుకంటే అగ్నిష్టోమ యజ్ఞార్థం నేను ఈ బ్రాహ్మణులనే వరిణించాను।

Verse 23

एतच्च मामकं तीर्थं युष्माकं पापनाशनम् । भविष्यति न सन्देहः कलिकालेऽपि संस्थिते

ఇది నా ఈ తీర్థం మీ పాపాలను నశింపజేస్తుంది—సందేహమే లేదు; కలియుగంలోనూ ఇది ప్రభావవంతంగా నిలుస్తుంది।

Verse 24

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि त्वं नागरैर्बाह्यं यज्ञं चात्र करिष्यसि । तदन्येऽपि सुराः सर्वे तव मार्गानुयायि नः । भविष्यन्ति तथा भूपास्तत्कार्यो न मखस्त्वया

బ్రాహ్మణులు అన్నారు—నాగరులను వెలివేసి నీవు ఇక్కడ యజ్ఞం చేస్తే, ఇతర దేవతలందరూ నీ మార్గాన్నే అనుసరిస్తారు; అలాగే రాజులూ. కాబట్టి నీవు అటువంటి మఖాన్ని చేయకూడదు।

Verse 25

यद्येवमपि देवेश यज्ञकर्म करिष्यसि । अवमन्य द्विजान्सर्वाक्षिप्रं गच्छास्मदंतिकात्

అయినప్పటికీ, ఓ దేవేశా, నీవు యజ్ఞకర్మ చేయాలని పట్టుబడితే, సమస్త ద్విజులను అవమానించి మా సమీపం నుండి త్వరగా వెళ్లిపో।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । अद्यप्रभृति यः कश्चिद्यज्ञमत्र करिष्यति । श्राद्धं वा नागरैर्बाह्यं वृथा तत्संभविष्यति

బ్రహ్ముడు అన్నాడు—ఈ రోజు నుండి ఎవడు ఇక్కడ నాగరులను వెలివేసి యజ్ఞం గాని శ్రాద్ధం గాని చేస్తాడో, అది వ్యర్థమైపోతుంది।

Verse 27

नागरोऽपि च यो न्यत्र कश्चिद्यज्ञं करिष्यति । एतत्क्षेत्रं परित्यज्य वृथा तत्संभविष्यति

మరియు ఏ నాగరుడైనా ఈ క్షేత్రాన్ని విడిచి ఇతరత్రా యజ్ఞం చేస్తే, ఆ యజ్ఞం కూడా వ్యర్థమవుతుంది।

Verse 28

मर्यादेयं कृता विप्रा नागराणां मयाऽधुना । कृत्वा प्रसादमस्माकं यज्ञार्थं दातुमर्हथ । अनुज्ञां विधिवद्विप्रा येन यज्ञं करोम्यहम्

హే విప్రులారా! నాగరుల కొరకు నేను ఇప్పుడు ఈ మర్యాదా-నియమాన్ని స్థాపించితిని. కావున మా మీద ప్రసన్నులై యజ్ఞార్థమునకు కావలసినదాన్ని దయచేసి దానముగా ఇవ్వండి. అలాగే హే బ్రాహ్మణులారా! విధివిధానముగా అనుమతిని ప్రసాదించండి, తద్వారా నేను యజ్ఞాన్ని నిర్వహించగలను.

Verse 29

सूत उवाच । ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तुष्टैरनुज्ञातः पितामहः । चकार विधिवद्यज्ञं ये वृता ब्राह्मणाश्च तैः

సూతుడు పలికెను—ఆనందించిన ఆ బ్రాహ్మణులచే విధివిధానముగా అనుమతి పొందిన పితామహుడు (బ్రహ్మ) వారు నియమించిన బ్రాహ్మణులతో కూడి శాస్త్రోక్తంగా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించెను.

Verse 30

विश्वकर्मा समागत्य ततो मस्तकमण्डनम् । चकार ब्राह्मणश्रेष्ठा नागराणां मते स्थितः

ఆపై విశ్వకర్మ వచ్చి మస్తకాభరణాన్ని (మకుట-సజ్జను) నిర్మించెను. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! అతడు నాగరుల అంగీకృత ఆచారానుసారమే కార్యం చేసెను.

Verse 31

ब्रह्मापि परमं तोषं गत्वा नारदमब्रवीत् । सावित्रीमानय क्षिप्रं येन गच्छामि मण्डपे

బ్రహ్మ కూడా పరమానందంతో నారదునితో పలికెను—“సావిత్రిని త్వరగా తీసుకురా, నేను యజ్ఞమండపానికి వెళ్లుటకు.”

Verse 32

वाद्यमानेषु वाद्येषु सिद्धकिन्नरगुह्यकैः । गन्धर्वैर्गीतसंसक्तैर्वेदोच्चारपरैर्द्विजैः । अरणिं समुपादाय पुलस्त्यो वाक्यमब्रवीत्

సిద్ధులు, కిన్నరులు, గుహ్యకులు వాద్యాలు మ్రోగించుచుండగా; గంధర్వులు గానంలో లీనులై ఉండగా; వేదోచ్చారణలో నిమగ్నమైన ద్విజులు దిశలన్నీ నింపుచుండగా—పులస్త్యుడు అరణిని (అగ్ని మథన కట్టెలను) చేతబట్టి ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 33

पत्नी ३ पत्नीति विप्रेन्द्राः प्रोच्चैस्तत्र व्यवस्थिताः

అక్కడ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు తమ తమ స్థానాలలో నిలిచి గట్టిగా కేకలేశారు— “పత్నీ! పత్నీ!” అని।

Verse 34

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा नारदं मुनिसत्तमम् । संज्ञया प्रेषयामास पत्नी चानीयतामिति

ఇంతలో బ్రహ్మ మునిశ్రేష్ఠుడైన నారదునికి సంకేతమిచ్చి పంపి— “నా పత్నిని ఇక్కడికి తీసుకురా” అని ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 35

सोऽपि मंदं समागत्य सावित्रीं प्राह लीलया । युद्धप्रियोंऽतरं वांछन्सावित्र्या सह वेधसः

అతడూ మెల్లగా వచ్చి సావిత్రితో లీలగా మాట్లాడాడు; వెధసుడు (బ్రహ్మ)తో సావిత్రి మధ్య యుద్ధప్రియ భావానికి కలహావకాశం దొరకాలని చూస్తూ।

Verse 36

अहं संप्रेषितः पित्रा तव पार्श्वे सुरेश्वरि । आगच्छ प्रस्थितः स्नातः सांप्रतं यज्ञमण्डपे

హే సురేశ్వరీ, నీ పతియే నన్ను నీ వద్దకు పంపాడు. రా— ఆయన స్నానం చేసి బయలుదేరి, ఇప్పుడు యజ్ఞమండపంలో ఉన్నాడు।

Verse 37

परमेकाकिनी तत्र गच्छमाना सुरेश्वरि । कीदृग्रूपा सदसि वै दृश्यसे त्वमनाथवत्

హే సురేశ్వరీ, నీవు అక్కడికి పూర్తిగా ఒంటరిగా వెళ్తున్నావు; సభలో నీవు ఎలా కనిపిస్తావు— ఆశ్రయం లేనట్టుగా?

Verse 38

तस्मादानीयतां सर्वा याः काश्चिद्देवयोषितः । याभिः परिवृता देवि यास्यसि त्वं महामखे

కాబట్టి ఏ ఏ దేవలోక స్త్రీలు ఉన్నారో వారందరినీ తీసుకురండి. ఓ దేవీ, వారి పరివారంతో నీవు మహాయజ్ఞానికి వెళ్లుదువు.

Verse 39

एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठो नारदो मुनिसत्तमः । अब्रवीत्पितरं गत्वा तातांबाऽकारिता मया

ఇలా చెప్పి మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు—“తండ్రీ, అమ్మను నేను పిలిపించాను.”

Verse 41

पुलस्त्यं प्रेषयामास सावित्र्या सन्निधौ ततः । गच्छ वत्स त्वमानीहि स्थानं सा शिथिलात्मिका । सोमभारपरिश्रांतं पश्य मामूर्ध्वसंस्थितम्

అప్పుడు సావిత్రి సన్నిధిలో అతడు పులస్త్యుని పంపాడు—“వెళ్లు వత్సా, ఆమెను ఆమె స్థానానికి తీసుకురా; ఆమె మనసు శిథిలమైంది. సోమభారంతో అలసిన నేను పై నిలిచి ఉన్నాను—చూడు.”

Verse 42

एष कालात्ययो भावि यज्ञकर्मणि सांप्रतम् । यज्ञयानमुहूर्तोऽयं सावशेषो व्यवस्थितः

ఇప్పుడే యజ్ఞకర్మలో ఆలస్యం కలగబోతోంది. యజ్ఞానికి బయలుదేరే ఈ శుభ ముహూర్తం ఇంకా మిగిలి ఉంది—కొద్దే మిగిలింది.

Verse 43

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुलस्त्यः सत्वरं ययौ । सावित्री तिष्ठते यत्र गीतनृत्यसमाकुला

ఆ మాటలు విని పులస్త్యుడు వేగంగా వెళ్లాడు; సావిత్రి పాటలు, నృత్యాలతో కళకళలాడే చోట నిలిచి ఉంది.

Verse 44

ततः प्रोवाच किं देवि त्वं तिष्ठसि निराकुला । यज्ञयानोचितः कालः सोऽयं शेषस्तु तिष्ठति

అప్పుడు అతడు పలికెను—“హే దేవీ, నీవు ఎందుకు నిశ్చింతగా నిలిచియున్నావు? యజ్ఞయాత్రకు తగిన సమయం ఇదే; కొద్దిసమయమే మిగిలి ఉంది.”

Verse 45

तस्मादागच्छ गच्छामस्तातः कृच्छ्रेण तिष्ठति । सोमभारार्द्दितश्चोर्ध्वं सर्वैर्देवैः समावृतः

“కాబట్టి రా, మనము వెళ్లుదాం. నీ తండ్రి కష్టంగా నిలిచియున్నాడు, సోమభారంతో బాధపడుచున్నాడు; అతని పైగా సమస్త దేవతలు చుట్టుముట్టి ఉన్నారు.”

Verse 46

सावित्र्युवाच । सर्वदेववृतस्तात तव तातो व्यवस्थितः । एकाकिनी कथं तत्र गच्छाम्यहमनाथवत्

సావిత్రి పలికెను—“ప్రియుడా, నీ తండ్రి అక్కడ సమస్త దేవతలచే పరివృతుడై స్థితుడై ఉన్నాడు. నేను ఒంటరిగా అక్కడికి ఎలా వెళ్లగలను, అనాథవలె?”

Verse 47

तद्ब्रूहि पितरं गत्वा मुहूर्तं परिपाल्यताम्

“కాబట్టి నీవు వెళ్లి తండ్రికి చెప్పు—ఒక ముహూర్తం వేచి ఉండవలెను.”

Verse 48

यावदभ्येति शक्राणी गौरी लक्ष्मीस्तथा पराः । देवकन्याः समाजेऽत्र ताभिरेष्याम्यह८द्रुतम्

“ఈ సమాజంలో శక్రాణి (ఇంద్రాణి), గౌరీ, లక్ష్మీ మరియు ఇతర దేవకన్యలు వచ్చేవరకు వేచియుండండి; నేను వారితో కలిసి త్వరగా వచ్చెదను.”

Verse 49

सर्वासां प्रेषितो वायुर्निमत्रणकृते मया । आगमिष्यन्ति ताः शीघ्रमेवं वाच्यः पिता त्वया

వారందరికీ ఆహ్వానం ఇవ్వుటకై నేను వాయువును పంపితిని. వారు శీఘ్రముగా వచ్చెదరు—ఇదే నీవు నీ తండ్రికి చెప్పుము.

Verse 50

सूत उवाच । सोऽपि गत्वा द्रुतं प्राह सोमभारार्दितं विधिम् । नैषाभ्येति जगन्नाथ प्रसक्ता गृहकर्मणि

సూతుడు పలికెను: అతడును శీఘ్రముగా వెళ్లి సోమయాగభారంతో బాధపడుచున్న బ్రహ్మదేవునితో పలికెను—“ఓ జగన్నాథా! ఆమె రాలేదు; గృహకార్యములలో నిమగ్నమై ఉంది.”

Verse 51

सा मां प्राह च देवानां पत्नीभिः सहिता मखे । अहं यास्यामि तासां च नैकाद्यापि प्रदृश्यते

ఆమె నాతో చెప్పెను—“దేవుల భార్యలతో కలిసి యాగమునకు నేను వెళ్తాను; కాని వారిలో ఒక్కరైనా ఇప్పటివరకు ఇక్కడ కనిపించలేదు.”

Verse 52

एवं ज्ञात्वा सुरश्रेष्ठ कुरु यत्ते सुरोचते । अतिक्रामति कालोऽयं यज्ञयानसमुद्रवः । तिष्ठते च गृहव्यग्रा सापि स्त्री शिथिलात्मिका

ఇది తెలిసి, ఓ సురశ్రేష్ఠా, నీకు సముచితమని తోచినదే చేయుము. కాలము గడచుచున్నది, యజ్ఞయాన సిద్ధతలో కలకలం; ఆమె కూడా గృహకార్యములలో వ్యగ్రమై నిలిచియున్నది—ఆమె సంకల్పము శిథిలము.

Verse 53

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुलस्त्यस्य पितामहः । समीपस्थं तदा शक्रं प्रोवाच वचनं द्विजाः

అతని మాటలు విని పులస్త్యుని పితామహుడైన బ్రహ్మదేవుడు, ఓ ద్విజులారా, అప్పుడు సమీపమున నిలిచిన శక్రునితో పలికెను.

Verse 54

ब्रह्मोवाच । शक्र नायाति सावित्री सापि स्त्री शिथिलात्मिका । अनया भार्यया यज्ञो मया कार्योऽयमेव तु

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే శక్రా! సావిత్రి రావడం లేదు; ఆమె కూడా స్త్రీ, సంకల్పంలో శిథిలురాలు. కాబట్టి ఈ భార్యతోనే ఈ యజ్ఞాన్ని నేనే నిర్వహించాలి.

Verse 55

गच्छ शक्र समानीहि कन्यां कांचित्त्वरान्वितः । यावन्न क्रमते कालो यज्ञयानसमुद्भवः

హే శక్రా! త్వరగా వెళ్లి ఏదైనా కన్యను తీసుకొని రా; యజ్ఞసంబంధమైన శుభ ముహూర్తం గడిచిపోకముందే.

Verse 56

पितामहवचः श्रुत्वा तदर्थं कन्यका द्विजाः । शक्रेणासादिता शीघ्रं भ्रममाणा समीपतः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! పితామహుడు (బ్రహ్ముడు) పలికిన మాట విని, ఆ కార్యార్థం శక్రుడు సమీపంలో తిరుగుతున్న ఒక కన్యను త్వరగా చేరి సమీపించాడు.

Verse 57

अथ तक्रघटव्यग्रमस्तका तेन वीक्षिता । कन्यका गोपजा तन्वी चंद्रास्या पद्मलोचना

అప్పుడు అతడు చూచెను—మజ్జిగ కుండపై మనసు పెట్టి తల వంచిన ఒక గోపకన్యను; ఆమె సన్నని దేహముగలది, చంద్రవదన, పద్మనయన.

Verse 58

सर्वलक्षणसंपूर्णा यौवनारंभमाश्रिता । सा शक्रेणाथ संपृष्टा का त्वं कमललोचने

ఆమె సమస్త శుభలక్షణాలతో పరిపూర్ణమై, యౌవనారంభాన్ని ఆశ్రయించింది. అప్పుడు శక్రుడు ఆమెను అడిగెను—“హే కమలనయన! నీవెవరు?”

Verse 59

कुमारी वा सनाथा वा सुता कस्य ब्रवीहि नः

నీవు కన్యవా, లేక ఎవరి ఆశ్రయములో ఉన్నావా? నీవు ఎవరి కుమార్తెవో మాకు చెప్పుము।

Verse 60

कन्यो वाच । गोपकन्यास्मि भद्रं ते तक्रं विक्रेतुमागता । यदि गृह्णासि मे मूल्यं तच्छीघ्रं देहि मा चिरम्

కన్య పలికెను—నీకు మంగళము కలుగుగాక. నేను గోపకుమార్తెను; మజ్జిగను అమ్ముటకు వచ్చితిని. నీవు తీసుకుంటే నా ధరను త్వరగా ఇవ్వుము, ఆలస్యం చేయకు।

Verse 61

तच्छ्रुत्वा त्रिदिवेन्द्रोऽपि मत्वा तां गोपकन्यकाम् । जगृहे त्वरया युक्तस्तक्रं चोत्सृज्य भूतले

అది విని త్రిదివాధిపతి ఇంద్రుడు ఆమెను గోపకన్యగా భావించి త్వరగా పట్టుకున్నాడు; మజ్జిగను నేలపై పారవేశాడు।

Verse 62

अथ तां रुदतीं शक्रः समादाय त्वरान्वितः । गोवक्त्रेण प्रवेश्याथ गुह्येनाकर्षयत्ततः

అప్పుడు శక్రుడు ఏడుస్తున్న ఆ కన్యను త్వరతో ఎత్తుకొని, ఆవు నోటిద్వారా లోపల ప్రవేశింపజేసి, గుప్త మార్గమునుండి బయటకు లాగెను।

Verse 63

एवं मेध्यतमां कृत्वा संस्नाप्य सलिलैः शुभैः । ज्येष्ठकुण्डस्य विप्रेन्द्राः परिधाय्य सुवाससी

ఇలా ఆమెను అత్యంత మేధ్యముగా చేసి, శుభజలములతో స్నానమాచరింపజేసి—హే విప్రశ్రేష్ఠులారా—జ్యేష్ఠకుండమున ఆమెకు శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరింపజేసిరి।

Verse 64

ततश्च हर्षसंयुक्तः प्रोवाच चतुराननम् । द्रुतं गत्वा पुरो धृत्वा सर्वदेवसमागमे

అప్పుడు ఆనందంతో నిండినవాడు చతురాననుడు (బ్రహ్మ)తో ఇలా అన్నాడు— “త్వరగా వెళ్లి, సమస్త దేవతల మహాసభలో ఆమెను ముందుభాగంలో నిలుపుము.”

Verse 65

कन्यकेयं सुरश्रेष्ठ समानीता मयाऽधुना । तवार्थाय सुरूपांगी सर्वलक्षणलक्षिता

“హే సురశ్రేష్ఠా! ఈ కన్యను నేను ఇప్పుడే నీ కోసమే తీసుకొచ్చాను— సుందరాంగి, సమస్త శుభలక్షణాలతో అలంకృతురాలు.”

Verse 66

गोपकन्या विदित्वेमां गोवक्त्रेण प्रवेश्य च । आकर्षिता च गुह्येन पावनार्थं चतुर्मुख

“ఆమె గోపకన్య అని తెలిసి, గోవు ముఖం ద్వారా ప్రవేశింపజేసి, తరువాత గుప్త మార్గం ద్వారా బయటకు లాగబడింది— ఓ చతుర్ముఖా! శుద్ధి నిమిత్తమే.”

Verse 67

श्रीवासुदेव उवाच । गवां च ब्राह्मणानां च कुलमेकं द्विधा कृतम् । एकत्र मंत्रास्तिष्ठंति हविरन्यत्र तिष्ठति

శ్రీ వాసుదేవుడు అన్నాడు— “గోవులకూ బ్రాహ్మణులకూ కులం ఒక్కటే; అది రెండు విధాలుగా కనిపిస్తుంది. ఒకచోట మంత్రాలు నిలుస్తాయి, మరొకచోట హవిస్‌ (యజ్ఞాహుతి) నిలుస్తుంది.”

Verse 68

धेनूदराद्विनिष्क्रांता तज्जातेयं द्विजन्मनाम् । अस्याः पाणिग्रहं देव त्वं कुरुष्व मखाप्तये

“ఆమె ధేనువు ఉదరం నుండి వెలువడింది; అందువల్ల ఆమె ద్విజుల వర్గానికి చెందినది. ఓ దేవా! యజ్ఞఫలసిద్ధి కోసం ఆమె పాణిగ్రహణం (వివాహం) నీవే చేయుము.”

Verse 69

यावन्न चलते कालो यज्ञयानसमुद्भवः

కాలము ముందుకు సాగనంతవరకు, యజ్ఞయానమునుండి ఉద్భవించిన ఈ మార్గము కొనసాగుచుండును।

Verse 70

रुद्र उवाच । प्रविष्टा गोमुखे यस्मादपानेन विनिर्गता । गायत्रीनाम ते पत्नी तस्मादेषा भविष्यति

రుద్రుడు పలికెను—ఆమె గోముఖమున ప్రవేశించి అపానమార్గమున వెలువడినందున, ఈమె నీ భార్యగా ‘గాయత్రీ’ అనే నామముతో భవించును।

Verse 71

ब्रह्मोवाच । वदन्तु ब्राह्मणाः सर्वे गोपकन्याप्यसौ यदि । संभूय ब्राह्मणीश्रेष्ठा यथा पत्नी भवेन्मम

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈమె నిజముగా గోపకన్యయైతే, సమస్త బ్రాహ్మణులు ప్రకటించండి; సమూహమై ఈమెను బ్రాహ్మణీశ్రేష్ఠగా నిర్ధారించి నా భార్యగా యోగ్యమని చెప్పండి।

Verse 72

ब्राह्मणा ऊचुः । एषा स्याद्ब्राह्मणश्रेष्ठा गोपजातिविवर्जिता । अस्मद्वाक्याच्चतुर्वक्त्र कुरु पाणिग्रहं द्रुतम्

బ్రాహ్మణులు పలికిరి—ఈమె బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠ, గోపజాతి విరహిత; మా వాక్యమునుబట్టి, ఓ చతుర్వక్త్రా, శీఘ్రముగా పాణిగ్రహణము చేయుము।

Verse 73

सूत उवाच । ततः पाणिग्रहं चक्रे तस्या देवः पितामहः । कृत्वा सोमं ततो मूर्ध्नि गृह्योक्तविधिना द्विजाः

సూతుడు పలికెను—అనంతరం దేవపితామహుడు ఆమె పాణిగ్రహణము చేసెను; తదుపరి ద్విజులు గృహ్యవిధి ప్రకారము ఆమె శిరస్సుపై సోమమును స్థాపించిరి।

Verse 74

संतिष्ठति च तत्रस्था महादेवी सुपावनी । अद्यापि लोके विख्याता धनसौभाग्यदायिनी

అక్కడే పరమపావన మహాదేవి స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమై విరాజిల్లుచున్నది; నేటికీ లోకమందు ధనసౌభాగ్యదాయినిగా ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 76

कन्या हस्तग्रहं तत्र याऽप्नोति पतिना सह । सा स्यात्पुत्रवती साध्वी सुखसौभाग्यसंयुता

ఆ పవిత్రస్థలంలో భర్తతో కలిసి హస్తగ్రహణ సంస్కారం పొందిన కన్య, సాధ్విగా పుత్రవతీ అయి సుఖసౌభాగ్యసంపన్నురాలవుతుంది।

Verse 77

पिंडदानं नरस्तस्यां यः करोति द्विजोत्तमाः । पितरस्तस्य संतुष्टास्तर्पिताः पितृतीर्थवत्

హే ద్విజోత్తములారా, అక్కడ పిండదానం చేసే మనిషి పితరులు సంతుష్టులై తృప్తి పొందుతారు; అది ప్రసిద్ధ పితృతీర్థంలో చేసినట్లే ఫలిస్తుంది।

Verse 79

यस्तस्यां कुरुते मर्त्यः कन्यादानं समाहितः । समस्तं फलमाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

ఎవడు అక్కడ సమాహితచిత్తుడై కన్యాదానం చేస్తాడో, అతడు రాజసూయ-అశ్వమేధ యాగముల సమస్త ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 181

इति श्रीस्कादे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गायत्रीविवाहे गायत्रीतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरशततमोअध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో గాయత్రీవివాహప్రసంగాంతర్గత ‘గాయత్రీతీర్థమాహాత్మ్యవర్ణన’ నామక 181వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।