
ఈ అధ్యాయంలో సూతుని వర్ణన ద్వారా యాజ్ఞవల్క్యుడు–బ్రహ్మ మధ్య సంభాషణ వస్తుంది. అంతరంగ వ్యథతో యాజ్ఞవల్క్యుడు చిత్తశుద్ధి కోసం, ఆధ్యాత్మిక స్పష్టతనిచ్చే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని అడుగుతాడు. బ్రహ్మ ఉపాయం చెబుతాడు—అత్యంత పుణ్యప్రదమైన హాటకేశ్వర-క్షేత్రంలో శూలిన శివుని లింగాన్ని స్థాపించు; ఆ క్షేత్రం సঞ্চిత పాపాలను నశింపజేసి శుద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది. ఇక్కడ ప్రాయశ్చిత్త తత్త్వం వివరించబడుతుంది—అజ్ఞానంతో గానీ తెలిసి గానీ చేసిన దోషాలకు ప్రతికారంగా శివాలయ నిర్మాణం, లింగకేంద్రిత భక్తిపూజ నైతిక అంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది; సూర్యోదయం రాత్రిని తొలగించినట్లే. కలియుగంలో అనేక తీర్థాలు ఫలహీనమవుతాయనే ఆందోళనను చెప్పి, హాటకేశ్వర-క్షేత్రాన్ని దానికి మినహాయింపుగా మహాఫలదాయకమని నిలుపుతారు. బ్రహ్మ వెళ్లిన తరువాత యాజ్ఞవల్క్యుడు లింగప్రతిష్ఠ చేసి, అష్టమి మరియు చతుర్దశి రోజుల్లో భక్తితో లింగాభిషేకం (స్నాపనం) చేయాలని నియమం ప్రకటిస్తాడు; దీని వల్ల దోషాలు క్షాళితమై పవిత్రత తిరిగి వస్తుందని చెబుతారు. ఆ లింగమే హాటకేశ్వర-క్షేత్రంలో “యాజ్ఞవల్క్యేశ్వర”గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.
Verse 1
सूत उवाच । एवं संशोचते यावदात्मानं परिगर्हयन् । ततस्तु ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमभ्येत्य भो द्विजाः
సూతుడు పలికెను: ఓ బ్రాహ్మణులారా, అతడు ఈ విధంగా శోకిస్తూ, తనను తాను నిందించుకుంటుండగా, బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా వచ్చి అతనితో పలికెను.
Verse 2
त्वया शंका न कर्तव्या सुतस्यास्य कृते द्विज । अज्ञानादेव ते जातो दैवयोगेन बालकः
హే ద్విజా! ఈ బాలుడు నీ కుమారుడనే విషయములో నీవు సందేహము చేయకుము. అజ్ఞానముచేతనే, దైవయోగమున ఈ బాలుడు నీకు జన్మించాడు.
Verse 3
याज्ञवल्क्य उवाच । तथापि देव मे शुद्धिर्हृदयस्य न जायते । तस्माद्वद सुरश्रेष्ठ प्रायश्चित्तं विशुद्धये
యాజ్ఞవల్క్యుడు పలికెను—హే దేవా! అయినప్పటికీ నా హృదయశుద్ధి కలుగుటలేదు. కావున, హే సురశ్రేష్ఠా, సంపూర్ణ విశుద్ధికై ప్రాయశ్చిత్తమును చెప్పుము.
Verse 4
ब्रह्मोवाच । यदि ते चित्तशुद्धिस्तु न कथंचित्प्रवर्तते । तत्स्थापय महाभाग लिंगं देवस्य शूलिनः
బ్రహ్మ పలికెను—నీకు చిత్తశుద్ధి ఏ విధముగానూ కలుగకపోతే, హే మహాభాగా, శూలధారి దేవుడు (శివుడు) యొక్క లింగమును స్థాపించుము.
Verse 5
अज्ञानाज्ज्ञानतोवापि यत्पापं कुरुते नरः । ब्रह्महत्यादिकं चापि स्त्रीवधाद्वापि यद्भवेत्
అజ్ఞానముచేత గానీ, తెలిసికొని గానీ, మనిషి ఏ పాపమును చేసినా—బ్రహ్మహత్యాదులు గానీ, స్త్రీవధమువరకు గానీ—ఏ దోషము కలిగినను;
Verse 6
पंचेष्टिकामयं वापि यः कुर्याद्धरमन्दिरम् । तस्य तन्नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा
పంచ ఇష్టకామనలతోనే ప్రేరితుడై ఎవడు హరుడు (శివుడు) యొక్క మందిరమును నిర్మించునో, అతనికి ఆ దోషము నశించును—సూర్యోదయమున చీకటి తొలగినట్లు.
Verse 7
विशेषेण महाभाग हाटकेश्वरसंभवे । क्षेत्रे तत्र सुमेध्ये तु सर्वपातकनाशने
ప్రత్యేకంగా, ఓ మహాభాగా! హాటకేశ్వరుని అవతరణతో సంబంధమైన ఆ పరమ పవిత్ర క్షేత్రంలో, అది అత్యంత మేధ్యమై సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది।
Verse 8
कलिकाले च संप्राप्ते यत्र पापं न विद्यते । अहमप्यत्र वांछामि यज्ञं कर्तुं द्विजोत्तम
కలియుగం వచ్చినప్పటికీ యత్ర పాపం లేదు, ఆ చోట నేను కూడా యజ్ఞం చేయాలని కోరుతున్నాను, ఓ ద్విజోత్తమా।
Verse 9
आनयिष्यामि तत्तीर्थं पुष्करं चात्मनः प्रियम् । कलिकालभयाच्चैतद्यावन्नो व्यर्थतां व्रजेत्
నా ప్రియమైన తీర్థమైన పుష్కరాన్ని నేను ఇక్కడికి తీసుకొస్తాను; కలికాల భయంతో ఈ పుణ్యం వ్యర్థం కాకుండా ఉండుగాక।
Verse 10
कलिकाले तु संप्राप्ते तीर्थानि सकलानि च । यास्यंति व्यर्थतां विप्र मुक्त्वेदं क्षेत्रमुत्तमम्
కలియుగం వచ్చినప్పుడు, ఓ విప్రా! ఈ ఉత్తమ క్షేత్రాన్ని తప్ప మిగతా అన్ని తీర్థాలు వ్యర్థమవుతాయి।
Verse 11
सूत उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । याज्ञवल्क्योऽपि तच्छ्रुत्वा पितामहवचोऽ खिलम्
సూతుడు పలికెను—ఇలా చెప్పి చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ) ఆపై అదృశ్యమయ్యాడు. యాజ్ఞవల్క్యుడు కూడా పితామహుని సమస్త వచనాలను పూర్తిగా విని।
Verse 12
लिंगं संस्थापयामास ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । अब्रवीच्च ततो वाक्यं मेघगंभीरया गिरा
ఆ క్షేత్రం అనుత్తమమని తెలిసి ఆయన లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు. అనంతరం మేఘగర్జనవంటి గంభీర స్వరంతో వాక్యమును పలికెను.
Verse 13
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यो लिंगं मामकं त्विदम् । स्नापयिष्यति सद्भक्त्या तस्य पापं प्रयास्यति
అష్టమి మరియు చతుర్దశి నాడు ఎవడు నా ఈ లింగాన్ని సద్భక్తితో స్నాపనం చేయించునో, అతని పాపం తొలగిపోవును.
Verse 14
परदारकृतं यच्च मात्रापि च समं कृतम् । क्षालयिष्यति तत्पापं स्नापितं पूजितं परैः
పరస్త్రీగమనమునుండి కలిగిన పాపమూ, తల్లిపట్ల అపరాధసమానమైన ఘోర పాపమూ—ఈ (లింగం) స్నాపనం చేసి పూజించినచో కడుగబడును.
Verse 15
अस्मिन्नहनि संप्राप्ते तस्य पक्षसमुद्भवम् । प्रयास्यति कृतं पापं यदज्ञानाद्विनिर्मितम्
ఈ పవిత్ర దినం వచ్చినప్పుడు ఆ పక్షంలో కూడిన పాపములు తొలగిపోవును—అజ్ఞానవశాత్తు చేసిన దోషములు లయమగును.
Verse 16
ततःप्रभृति विख्यातो याज्ञव ल्क्येश्वरः शुभः । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठा हाटकेश्वरसंज्ञके
అప్పటినుండి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, హాటకేశ్వరమని పిలువబడే ఆ క్షేత్రంలో ‘యాజ్ఞవల్క్యేశ్వర’ అనే శుభప్రభువు ప్రసిద్ధుడయ్యెను.
Verse 175
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये याज्ञवल्क्येश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కందమహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “యాజ్ఞవల్క్యేశ్వర ఉత్పత్తి మహాత్మ్యవర్ణనం” అనే నామంతో ఒక వంద డెబ్బై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।