Adhyaya 172

Verse 1

। सूत उवाच । ततःप्रभृति च्छिद्राणि विश्वामित्रो निरीक्षयन् । वसिष्ठस्य वधार्थाय संस्थितो द्विजसत्तमाः

సూతుడు పలికెను—అప్పటినుండి ద్విజశ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రుడు వశిష్ఠుని వధించుటకై లోపములను గమనిస్తూ సిద్ధమై నిలిచెను.

Verse 2

आत्मशक्तिप्रभावेन मशकस्य यथा गजः । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते विश्वामित्रेण सा नदी

తన స్వశక్తి ప్రభావముచేత, దోమ ఏనుగుగా మారినట్లు; మరొక దినమున విశ్వామిత్రుడు వచ్చినపుడు ఆ నది…

Verse 3

समाहूता समायाता द्रुतं सा स्त्रीस्वरूपिणी । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा आदेशो दीयतां मम । ब्रह्मर्षे येन कार्येण समाहूतास्मि सांप्रतम्

పిలువబడగానే ఆమె స్త్రీరూపముతో వేగముగా వచ్చెను. అంజలి ఘటించి పలికెను—హే బ్రహ్మర్షీ, నాకు ఆజ్ఞ ఇవ్వండి; ఏ కార్యమునకై నన్ను ఇప్పుడు పిలిచితిరి?

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । यदा निमज्जनं कुर्यात्तव तोये महानदि । परमं वेगमास्थाय तदाऽनय ममांतिकम्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఓ మహానదీ! వసిష్ఠుడు నీ జలంలో మునిగినప్పుడు, పరమ వేగం ధరించి అతనిని నా సమీపానికి తీసికొని రా।

Verse 5

पूर्णश्रोत्रं जले नैव व्याकुलांगं व्यवस्थितम् । निहन्मि येन शीघ्रं च नान्यच्छिद्रं प्रलक्षये

అతడు నీటిలో నిలిచి ఉన్నాడు; చెవులు నీటితో నిండినవి, అవయవాలు వ్యాకులమై అస్థిరంగా ఉన్నాయి. ‘ఏ ఉపాయంతో నేను త్వరగా సంహరించగలను? మరే బలహీన స్థానం నాకు కనబడటం లేదు.’

Verse 6

एवमुक्ता तदा तेन विश्वामित्रेण सा नदी । वित्रस्ता भयसंयुक्ता शापाद्वाक्यमुवाच सा

విశ్వామిత్రుడు ఇలా పలికినప్పుడు ఆ నది భయంతో వణికింది; శాపభయంతో కూడి ప్రతివచనంగా మాటలు పలికింది।

Verse 7

नाहं द्रोहं करिष्यामि वसिष्ठस्य महात्मनः । ब्रह्मर्षे न च ते युक्तं कर्तुं वै ब्रह्मणो वधम्

నేను మహాత్ముడైన వసిష్ఠునికి ద్రోహం చేయను. ఓ బ్రహ్మర్షీ! నీకు బ్రాహ్మణవధ చేయడం యుక్తం కాదు.

Verse 8

यदि त्वं ब्रह्मणा प्रोक्तो ब्रह्मर्षिः स्वयमेव तु । कामान्नायं वसिष्ठस्तु तस्मात्कोपं परित्यज

స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు నిన్ను బ్రహ్మర్షిగా ప్రకటించి ఉంటే, కోరికకు లోబడకుము. ఈ వసిష్ఠుడు విరోధించదగినవాడు కాదు; కనుక కోపాన్ని విడిచిపెట్టు.

Verse 9

मनसापि वधं यस्तु ब्राह्मणस्य विचिंतयेत् । तप्तकृच्छ्रेण मुच्येत मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

మనసులోనైనా బ్రాహ్మణవధను ఆలోచించువాడు—స్వయంభువ మనువు చెప్పినట్లు—‘తప్తకృచ్ఛ్ర’ అనే ఘోర ప్రాయశ్చిత్తంతోనే ఆ పాపం నుండి విముక్తి పొందును।

Verse 10

वाचया प्रवदेद्यस्तु ब्राह्मणस्य वधं नरः । चांद्रायणेन शुद्धिः स्यात्तस्य देवोऽब्रवीदिदम्

వాక్కుతో బ్రాహ్మణవధాన్ని పలికే మనిషికి శుద్ధి ‘చాంద్రాయణ’ వ్రతం ద్వారానే కలుగుతుంది—ఇదే దేవవాక్యంగా ప్రకటించబడింది।

Verse 11

तस्मान्नाहं करिष्यामि तव वाक्यं कथंचन । वसिष्ठार्थं तु यत्प्रोक्तं कुरु यत्तव रोचते

కాబట్టి నీ ఆజ్ఞను నేను ఏ విధంగానూ నెరవేర్చను. వశిష్ఠుని విషయమై చేయవలసినది ఏదైనా ఉంటే, నీకు నచ్చినట్లు నీవే చేయుము।

Verse 12

तच्छ्रुत्वा कुपितस्तस्या विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः । शशाप तां नदीं श्रेष्ठां यत्तद्वक्ष्यामि श्रूयताम्

అది విని ద్విజోత్తముడైన విశ్వామిత్రుడు కోపంతో ఉప్పొంగి, ఆ శ్రేష్ఠ నదిని శపించాడు. “ఇప్పుడు నేను చెప్పేది వినుడి.”

Verse 13

यस्मात्पापे वचो मह्यं न कृतं कुनदि त्वया । तस्माद्रक्तप्रवाहस्ते जलजोऽयं भविष्यति

ఓ పాపినీ నదీ! నీవు నా వాక్యాన్ని చేయలేదు; అందుచేత నీ ఈ జలజ ప్రవాహం రక్తప్రవాహంగా మారును।

Verse 14

एवमुक्त्वा करात्तोयं सप्तवाराभिमंत्रितम् । चिक्षेपाथ जले तस्याः क्रोधसंरक्तलोचनः

ఇట్లు చెప్పి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతడు చేతిలో నీటిని తీసుకొని, దానిని ఏడు సార్లు మంత్రాభిమంత్రితం చేసి, ఆపై ఆమె జలంలో విసిరివేశాడు।

Verse 15

ततश्च तत्क्षणाज्जातं तत्तोयं रुधिरं द्विजाः । सारस्वतं सुपुण्यं च यदासीच्छंखसंनिभम्

అప్పుడే, ఓ ద్విజులారా, ఆ నీరు రక్తమై మారింది—అది ముందుగా శంఖంలా ప్రకాశించిన అత్యంత పుణ్యమైన సారస్వత జలమై ఉన్నప్పటికీ।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भूतप्रेतनिशाचराः । पीत्वापीत्वा प्रनृत्यंति गायंति च हसंति च

ఇంతలో భూతాలు, ప్రేతాలు, నిశాచరులు అక్కడికి వచ్చారు; మళ్లీ మళ్లీ త్రాగి వారు నర్తించసాగారు, పాడసాగారు, నవ్వసాగారు।

Verse 17

ये तत्र तापसाः केचित्तटे तस्या व्यवस्थिताः । ते सर्वेऽपि च तां त्यक्ता दूरदेशं समाश्रिताः

అక్కడ ఆమె తీరంలో నివసిస్తున్న కొందరు తపస్వులు—వారందరూ ఆ స్థలాన్ని విడిచి దూరదేశంలో ఆశ్రయం పొందారు।

Verse 18

बहिर्वासाश्च ये तत्र नागराः समवस्थिताः । चण्डशर्म प्रभृतयस्तेऽपि याताः सुदूरतः

అక్కడ బయటి నివాసాల్లో స్థిరపడిన నాగరులు—చండశర్మ మొదలైనవారు—వారూ చాలా దూరానికి వెళ్లిపోయారు।

Verse 19

वसिष्ठोऽपि मुनिश्रेष्ठो जगामार्बुदपर्वतम् । विश्वामित्रस्तु विप्रर्षिश्चमत्कारपुरं गतः

మునిశ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు కూడా అర్బుద పర్వతానికి వెళ్లెను; బ్రహ్మర్షి విశ్వామిత్రుడు చమత్కారపురానికి గెళ్లెను.

Verse 20

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्स्थितं विप्रसंकुलम् । तत्राश्रमपदं कृत्वा तपस्तेपे सुदारुणम्

బ్రాహ్మణులతో నిండిన హాటకేశ్వరుని పవిత్ర క్షేత్రంలో అక్కడ ఆశ్రమస్థానాన్ని ఏర్పరచుకొని అతికఠినమైన తపస్సు చేసెను.

Verse 21

येन सृष्टिक्षमो जातः स्पर्धते ब्रह्मणा सह । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा सारस्वतं जलम्

దీనివలన అతడు సృష్టి చేయగలవాడై బ్రహ్మతో కూడ పోటీ పడెను—సారస్వత జలం ఎలా అట్లా అయ్యెనో, అది అంతా మీకు నేను వివరించితిని.

Verse 22

रुधिरत्वमनुप्राप्तं विश्वामित्रस्य शापतः । चंडशर्मादयो विप्रा यथा देशांतरं गताः

విశ్వామిత్రుని శాపమువలన అది రక్తస్వరూపమైందె; మరియు చండశర్మ మొదలైన బ్రాహ్మణులు ఎలా దేశాంతరానికి వెళ్లిరో—అదియు వివరించబడెను.