Adhyaya 16
ఈ 16వ అధ్యాయంలో సూతుడు హాటకేశ్వర-సంభవ పుణ్యక్షేత్రంలో రక్తశృంగ సాన్నిధ్యాన్ని భక్తితో సేవించడం అత్యుత్తమ ఫలదాయకమని ప్రతిపాదిస్తాడు. జ్ఞానులు ఇతర కార్యాలను విడిచి ఆ స్థలంలోనే నివసిస్తూ దైవసాన్నిధ్య సేవలో నిమగ్నులవ్వాలని ఉపదేశం ఇస్తాడు. దానం, క్రియాకాండ, సంపూర్ణ దక్షిణలతో అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు, చాంద్రాయణ–కృచ్ఛ్ర వంటి కఠిన వ్రతాలు, ప్రభాసం మరియు గంగ వంటి ప్రసిద్ధ తీర్థాలు—ఇవన్నీ పోల్చి, ఈ క్షేత్ర పుణ్యానికి పదహారవ భాగానికీ సమానం కాదని చెప్పబడింది. పూర్వకాల రాజర్షులు అక్కడ సిద్ధిని పొందారని ఉదాహరణలు చెప్పి, కాలవశాత్ నశించిన జంతువులు, పక్షులు, సర్పాలు, క్రూరమృగాలు కూడా ఆ స్థలసంబంధంతో దివ్యలోకాన్ని పొందుతాయని పేర్కొంటుంది. తీర్థాలు నివాసంతో శుద్ధి చేస్తాయి; హాటకేశ్వరక్షేత్రం మాత్రం స్మరణంతోనే, దర్శనంతో మరింతగా, ప్రత్యేకంగా స్పర్శతో అత్యధికంగా పవిత్రం చేస్తుందని—దేహస్పర్శ ద్వారా పవిత్రత సిద్ధాంతాన్ని వివరించింది.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः । रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः
సూతుడు పలికెను—కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో ఇతర సమస్త క్రియలను విడిచి, వివేకులు రక్తశృంగుని పవిత్ర సాన్నిధ్యాన్ని సేవించవలెను।
Verse 2
किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि । तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्
దానాలతో ఏమి ప్రయోజనం, క్రియాకాండాలతో ఏమి, యజ్ఞాలతో ఏమి, వ్రతాలతో కూడ ఏమి? భక్తితో హాటకేశ్వరసంబంధమైన ఆ పుణ్యక్షేత్రాన్నే సేవించవలెను।
Verse 3
अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు—సంపూర్ణ దక్షిణలతో నిర్వహించినవైనా—ఆ క్షేత్ర మహిమ ముందు పదహారవ భాగానికీ సమానమవు।
Verse 4
चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
చాంద్రాయణ వ్రతాలు, కృచ్ఛ్ర తపస్సులు, సాంతపన ప్రాయశ్చిత్తాలూ—ఆ పుణ్యక్షేత్ర మహిమ ముందు పదహారవ భాగానికీ సమానమవు।
Verse 5
प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
ప్రభాసాది తీర్థాలు, గంగాది పవిత్ర నదులూ—ఆ క్షేత్రపు పుణ్యమహిమ ముందు పదహారవ భాగానికీ సరిపోవు।
Verse 6
भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
అన్ని భూమిదానాలు, దయ మొదలైన సమస్త ధర్మాలూ—ఆ పుణ్యక్షేత్ర మహిమ ముందు పదహారవ భాగానికీ సమానమవు।
Verse 7
तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः । पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः
అక్కడ పూర్వకాలంలో అనేక రాజర్షులు సిద్ధిని పొందారు; అలాగే పశువులు, పక్షులు, సర్పాలు, సింహాలు, వ్యాఘ్రాలు, మృగాదులూ (ఆ స్థలప్రభావంతో అనుగ్రహితులయ్యారు)।
Verse 9
तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् । यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा
అక్కడ కాలవశంగా నశించినవారైనా దేవాలయం (దేవలోకం) చేరారు; అలాగే అక్కడ వ్రతరహితుడైనా, కేవలం వ్యవసాయకర్మలో నిమగ్నుడైనా—అతడూ (ఆ మహిమ ఫలాన్ని పొందుతాడు).
Verse 10
श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् । पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्
ఆ క్షేత్ర ఉద్భవానికి సంబంధించిన పరమ గూఢ రహస్యాన్ని వినుడి. ఈ క్షేత్రంలోని తీర్థాలు ఇక్కడ మనుష్యులను కేవలం అక్కడ నివసించడంవల్లనే పవిత్రం చేస్తాయి.
Verse 11
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि । किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः
ఓ విప్రులారా, హాటకేశ్వర క్షేత్రం స్మరణమాత్రంతోనే పవిత్రం చేస్తుంది; మరి దర్శనంతో ఎంత ఎక్కువో, ప్రత్యేకంగా స్పర్శతో మరింత విశేషం.
Verse 16
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रक्तशृङ्गसांनिध्यसेवनफलश्रैष्ठ्यवर्णनंनाम षोडशोऽ ध्यायः
ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వర-క్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘రక్తశృంగ సాన్నిధ్య సేవన ఫల శ్రైష్ఠ్య వర్ణన’ అనే పదహారవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.