Adhyaya 153

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति रूपतीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यग्विरूपो रूपवान्भवेत्

సూతుడు పలికెను—అక్కడ మరొక అనుత్తమమైన తీర్థము ఉంది, దాని పేరు రూపతీర్థము; అక్కడ సమ్యక్గా స్నానము చేసినవాడు విరూపుడైనను రూపవంతుడగును।

Verse 2

पूर्वं भगवता तेन ब्रह्मणा लोक कर्तृणा । सृष्टिं कृत्वा च विस्तीर्णां यथोक्तं च चतुर्विधाम्

పూర్వము లోకకర్త అయిన భగవాన్ బ్రహ్మ, యథోక్తముగా విస్తారమైన చతుర్విధ సృష్టిని సృజించి।

Verse 3

ततः स चिन्तयामास रूपसंचयसंयुताम् । एकामप्सरसं दिव्यां देवमायां सृजाम्यहम्

అనంతరం ఆయన ఆలోచించెను—“రూపసంచయసంపన్నమైన ఒక దివ్య అప్సరసను, దేవమాయనే నేను సృష్టించుదును।”

Verse 4

ततश्च सर्वदेवानां समादाय तिलंतिलम् । रूपं च निर्ममे पश्चादत्याश्चर्यमयीं च ताम्

అప్పుడు ఆయన సమస్త దేవతల నుండి తిలతిల భాగాన్ని సమీకరించి, తరువాత ఆమె సౌందర్యరూపాన్ని నిర్మించాడు; ఆమెను అత్యాశ్చర్యమయిగా సృష్టించాడు।

Verse 5

यां दृष्ट्वा क्षोभमापन्नः स्वयमेव पितामहः

ఆమెను చూచి స్వయంగా పితామహుడు (బ్రహ్మ) కూడా కలతకు లోనయ్యాడు।

Verse 6

ततस्तां प्रेषयामास कैलासं प्रति पद्मजः । गच्छ देवि महादेवं प्रणमस्व शुचिस्मिते

అప్పుడు పద్మజుడు (బ్రహ్మ) ఆమెను కైలాసానికి పంపి ఇలా అన్నాడు— “వెళ్లు దేవి, మహాదేవునికి నమస్కరించు, ఓ శుచిస్మితే।”

Verse 7

ततः सा सत्वरं गत्वा कैलासं पर्वतोत्तमम् । अपश्यच्छंकरं तत्र निर्विष्टं पार्वतीसमम्

తర్వాత ఆమె వేగంగా పర్వతోత్తమమైన కైలాసానికి వెళ్లి, అక్కడ పార్వతితో కలిసి ఆసీనుడైన శంకరుని చూచింది।

Verse 9

शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता

శంకరుడు కూడా ఆమెను చూచి పరమ విస్మయానికి లోనయ్యాడు; కానీ మర్యాదాభయంతో ఆమెను పూర్తిగా చూడక, పక్కన నిలిచిన పార్వతిని చూచాడు. తరువాత ఆమె మహేశ్వరునికి ప్రణామం చేసి ప్రదక్షిణం చేసింది; పరమ శ్రద్ధతో, అంజలి ముద్రలో నిలిచింది।

Verse 10

यावद्दक्षिणपार्श्वस्था तावद्वक्त्रं स दक्षिणम् । प्रचकार महादेवस्तदुपाकृष्टलोचनः

ఆమె ఆయన కుడి పార్శ్వంలో ఉన్నంతకాలం మహాదేవుడు తన ముఖాన్ని కుడివైపే తిప్పెను; ఆమెవైపు ఆకర్షితమైన నేత్రాలతో చూచెను।

Verse 11

पश्चिमायां यदा साऽभूत्प्रदक्षिणवशाच्छुभा । पश्चिमं वदनं तेन तदर्थं च कृतं ततः

ఆ శుభమయి ప్రదక్షిణ బలంతో పశ్చిమ పార్శ్వానికి వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రయోజనార్థమే దేవుడు పశ్చిమ ముఖాన్ని నిర్మించెను।

Verse 12

एवमुत्तरसंस्थायां तस्यां देवेन शंभुना । उत्तरं वदनं क्लृप्तं गौरीभीतेन चेतसा । न ग्रीवां चालयामास कथंचिदपि स द्विजाः

అదేవిధంగా ఆమె ఉత్తరదిశలో నిలిచినప్పుడు, గౌరీభయంతో కలవరపడిన మనస్సుతో శంభుదేవుడు ఉత్తర ముఖాన్ని ఏర్పరచెను; ఓ ద్విజులారా, ఆయన ఏ విధంగానూ మెడను కదల్చలేదు।

Verse 13

एतस्मिन्नंतरे तत्र नारदो मुनिपुंगवः । अब्रवीत्पार्वतीं पश्चात्प्रणिपत्य महेश्वरम्

అంతలో అక్కడ మునిపుంగవుడైన నారదుడు ముందుగా మహేశ్వరునికి ప్రణామం చేసి, తరువాత పార్వతితో మాటలాడెను।

Verse 14

नारद उवाच । पश्य पार्वति ते पत्युश्चेष्टितं गर्हितं यथा । दृष्ट्वा रूपवतीं नारीं कृतं ।मुखचतुष्टयम्

నారదుడు అన్నాడు—ఓ పార్వతీ, చూడు, నీ భర్త ప్రవర్తన ఎంత నిందనీయం; రూపవతియైన స్త్రీని చూచి ఆయన తనకోసం నాలుగు ముఖాలను చేసుకున్నాడు।

Verse 16

हास्यस्य पदवीमद्य त्वं गमिष्यसि पार्वति । सर्वासां देवपत्नीनां ज्ञात्वान्यासक्तमीश्वरम्

పార్వతీ, ఈ రోజు దేవపత్నులందరి మధ్య నీవు పరిహాసాస్పదమవుతావు; ప్రభువు మరొకదానిపై ఆసక్తుడని వారు తెలిసికొనగానే.

Verse 17

एतद्देवि विजानासि यादृक्चित्तं शिवोद्भवम् । अस्या उपरि वेश्याया निंदिताया विचक्षणैः

దేవీ, శివోద్భవమైన మనస్సు ఎటువంటిదో నీవు బాగా తెలుసు; అయినా అది విచక్షణులు నిందించే ఈ వేశ్యపైనే మొగ్గుతుంది.

Verse 18

समादाय निजे हर्म्य एतां संस्थापयिष्यति । परं लज्जासमोपेतो न ब्रवीति वचः शुभे

ఆమెను తీసుకొని తన స్వంత మందిరంలో స్థాపిస్తాడు; కానీ లజ్జతో నిండిపోయి, ఓ శుభే, ఒక్క మాట కూడా పలకడు.

Verse 19

अहमेतद्विजानामि न त्वया सदृशी क्वचित् । अस्ति नारी तथाऽन्योपि विजानाति सुरेश्वरि

నేను ఇది తెలుసు—నీ వంటి స్త్రీ ఎక్కడా లేదు; ఓ సురేశ్వరీ, నీలా ఈ విషయాలను గ్రహించే మరో స్త్రీ కూడా లేదు.

Verse 20

ततो निरोधया मास द्रुतं सा पर्वतात्मजा । सर्वनेत्राणि देवस्य महिषीधर्ममाश्रिता

అప్పుడు పర్వతకుమార్తె త్వరగా (ఆయనను) నియంత్రించింది; ధర్మపత్నిగా మహిషీధర్మాన్ని ఆశ్రయించి దేవుని సమస్త దృష్టులను ఆపింది.

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे शैला विशीर्यंति समंततः । मर्यादां संत्यजंति स्म सर्वे च मकरालयाः

అంతలో అన్ని దిక్కులా పర్వతాలు చీలిపోవసాగాయి; మకరాలయమైన సముద్రాలన్నీ తమ తమ మర్యాదా సరిహద్దులను విడిచిపెట్టాయి.

Verse 22

प्रलयस्य समुत्थानं संजातं द्विजसत्तमाः । तावद्ब्रह्मदिनं प्राप्तं परमं सृष्टिलक्षणम्

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ప్రళయానంతర ఉత్థానం సంభవించింది; ఆపై సృష్టి-లక్షణాలతో కూడిన పరమ ‘బ్రహ్మదినం’ వచ్చింది.

Verse 23

निमेषेण पुनस्तस्य प्रलयस्य प्रजापतेः । ब्रह्मणः सा निशा प्रोक्ता सर्वं तोयमयं भवेत्

మళ్లీ ఒక నిమిషంలోనే ప్రజాపతికి సంబంధించిన ఆ ప్రళయం సంభవిస్తుంది; అదే ‘బ్రహ్మరాత్రి’ అని చెప్పబడింది, అప్పుడు సమస్తం జలమయమవుతుంది.

Verse 24

अथ तत्र गणाः सर्वे भृगिनंदिपुरःसराः । सोऽपि देवमुनिर्भीतस्तामुवाच सुरेश्वरीम्

అప్పుడు అక్కడ భృగి, నంది ముందుండగా సమస్త గణాలు సమవేశమయ్యాయి; ఆ దేవముని కూడా భయంతో దేవేశ్వరి దేవిని ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 25

मुंचमुंच सुरज्येष्ठे देवनेत्राणि संप्रति । नोचेन्नाशः समस्तस्य लोकस्यास्य भविष्यति

‘ఓ సురజ్యేష్ఠే! ఇప్పుడే దేవనేత్రాలను విడిచిపెట్టు, విడిచిపెట్టు; లేకపోతే ఈ సమస్త లోకానికి వినాశం కలుగుతుంది.’

Verse 26

एवं प्रोक्ताऽपि सा देवी यावच्च न मुमोच तम् । तावद्देवेन लालाटं विसृष्टं लोचनं परम्

ఇలా చెప్పబడినప్పటికీ దేవి అతనిని అంతవరకు విడిచిపెట్టలేదు; అప్పుడు దేవుడు తన లలాటం నుండి పరమ నేత్రాన్ని సృష్టించి వెలువరించాడు।

Verse 27

कृपाविष्टेन लोकानां येन रक्षा प्रजायते । न शक्तो वारितुं देवीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्

లోకాలపై కరుణతో ఆవరించబడి—దాని వల్ల వారి రక్షణ కలుగునట్లు—ప్రాణాలకన్నా భారమైన ఆ దేవిని ఆపుటకు అతడు శక్తుడుకాలేదు।

Verse 28

अंबिकां विबुधाः प्राहुस्त्र्यंबकाणि यतो द्विजाः । तस्मात्संकीर्त्यते लोके त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः

హే ద్విజా! జ్ఞానులు అంబికను ‘త్ర్యంబకా’ (త్రినేత్రి) అని పిలుచుటవలన, దేవేశ్వరుడైన సురేశ్వరుడూ లోకంలో ‘త్ర్యంబక’ అని కీర్తింపబడుతున్నాడు।

Verse 29

ततः संत्यज्य तं देवं देवी पर्वतपुत्रिका । प्रोवाच कोपरक्ताक्षी पुरःस्थां तां तिलोत्तमाम्

అప్పుడు పర్వతపుత్రిక అయిన దేవి ఆ దేవుని పక్కన పెట్టి, కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, ముందర నిలిచిన తిలోత్తమాతో పలికింది।

Verse 30

यस्मान्मे दयितः पापे त्वया रूपाद्विडंबितः । चतुर्वक्त्रः कृतस्तस्मात्त्वं विरूपा भव द्रुतम्

‘ఓ పాపినీ! నీ సౌందర్యం వల్ల నీవు నా ప్రియుని అవమానించి అతనిని చతుర్ముఖుడిగా చేసితివి; కనుక నీవు వెంటనే విరూపిణి కావు!’

Verse 31

ततः सा सहसा भूत्वा तत्क्षणाद्भग्ननासिका । शीर्णकेशा बृहद्दंता चिपिटाक्षी महोदरा

అప్పుడే ఆమె ఆ క్షణంలోనే అకస్మాత్తుగా ముక్కు విరిగినదానివలె అయింది. జుట్టు చెదిరి, పళ్లు పెద్దవై, కళ్ళు చపటగా, పొట్ట ఉబ్బిపోయింది.

Verse 32

अथ वीक्ष्य निजं देहं तथाभूतं वराप्सराः । प्रोवाच वेपमाना सा कृतांजलिपुटा स्थिता

ఆపై ఆ శ్రేష్ఠ అప్సర తన దేహం అలా మారినదాన్ని చూసి వణుకుతూ, అంజలి పెట్టి నిలబడి పలికింది.

Verse 33

अहं संप्रेषिता देवि प्रणामार्थं त्रिशूलिनः । ब्रह्मणा तेन चायाता युष्माकं च विशेषतः

దేవీ! నేను త్రిశూలధారి ప్రభువు (శివుడు)కు నమస్కారం అర్పించుటకు పంపబడినదానిని. అలాగే ఆ బ్రహ్మ కూడా నన్ను పంపాడు—ప్రత్యేకంగా మీ పాదాలకు వందనం చేయుటకై.

Verse 34

निर्दोषाया विरागायास्तस्माद्युक्तं न ते भवेत् । शापं दातुं प्रसादं मे तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि

నేను నిర్దోషిని, విరాగముతో ఉన్నదానిని; కనుక నన్ను శపించడం మీకు యుక్తం కాదు. అందువల్ల నాకు శాపం కాక, ప్రసాదమే చేయవలసినది.

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीनं सत्यं च पार्वती । पश्चात्तापसमोपेता ततः प्रोवाच सुप्रियम्

ఆమె దీనమైన, సత్యమైన మాటలు విని పార్వతి పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయి, ఆపై తన ప్రియురాలితో స్నేహంగా పలికింది.

Verse 36

स्त्रीस्वभावात्समायातः कोपोऽयं त्वां प्रति द्रुतम् । तस्मादागच्छ गच्छावो मया सार्धं धरातले

స్త్రీస్వభావంలోని త్వరితత్వం వల్ల నీపై ఈ కోపం వెంటనే ఉద్భవించింది. కాబట్టి రా, నా వెంట భూమిమీదకు వెళ్లుదాం.

Verse 37

तत्रास्ति रूपदं तीर्थं मया चोत्पादितं स्वयम् । माघशुक्लतृतीयायां स्नानार्थं विमलोदकम्

అక్కడ రూపప్రదమైన ఒక తీర్థం ఉంది; దానిని నేనే స్వయంగా సృష్టించాను. మాఘ శుక్ల తృతీయనాడు స్నానార్థం దాని జలం నిర్మలమైనది.

Verse 38

या नारी प्रातरुत्थाय तत्र स्नानं समाचरेत् । सा स्याद्रूपवती नूनमदृष्टे रविमंडले

ఏ స్త్రీ ఉదయాన్నే లేచి అక్కడ స్నానం చేస్తుందో, ఆమె నిశ్చయంగా రూపవతిగా అవుతుంది—సూర్యమండలాన్ని చూడకముందే.

Verse 39

सदा माघे तृतीयायां तत्र स्नानं करोम्यहम् । अद्य सा तत्र यास्यामि स्नानाय कृतनिश्चया

నేను ప్రతి మాఘ తృతీయనాడు అక్కడ స్నానం చేస్తాను. ఈరోజు కూడా స్నానానికి దృఢనిశ్చయంతో అక్కడికి వెళ్తాను.

Verse 40

सूत उवाच । एवमुक्त्वा समादाय सा देवी तां तिलोत्तमाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे रूपतीर्थं जगाम च

సూతుడు పలికెను: ఇలా చెప్పి ఆ దేవి తిలోత్తమను వెంట తీసుకొని హాటకేశ్వర పుణ్యక్షేత్రంలోని రూపతీర్థానికి వెళ్లింది.

Verse 41

तत्र स्नानं स्वयं चक्रे विधिपूर्वं सुरेश्वरी । तस्या ह्यनन्तरं सापि भक्तियुक्ता तिलोत्तमा

అక్కడ దేవేశ్వరి దేవి విధిపూర్వకంగా స్వయంగా స్నానం చేసింది. ఆమె అనంతరం భక్తియుక్తమైన తిలోత్తమా కూడా స్నానం చేసింది.

Verse 42

ततः कांतिमती जाता तत्क्षणादेव भामिनी । पूर्वमासीयद्थारूपा तथासाऽभूद्विशेषतः

అప్పుడే ఆ భామిని కాంతిమతిగా మారింది. తన పూర్వరూపాన్ని తిరిగి పొందింది; విశేషంగా మరింత ప్రకాశవంతంగా వెలిగింది.

Verse 43

अथ तुष्टिसमायुक्ता तां प्रणम्य सुरेश्वरीम् । प्रोवाच विस्मयाविष्टा हर्षगद्गदया गिरा

ఆపై తృప్తితో నిండిన ఆమె దేవేశ్వరి దేవిని నమస్కరించింది. ఆశ్చర్యంతో మునిగిపోయి ఆనందంతో గద్గద స్వరంతో పలికింది.

Verse 44

प्राप्तं रूपं महादेवि त्वत्प्रसादाच्चिरन्तनम् । ब्रह्मलोकं गमिष्यामि मामनुज्ञातुमर्हसि

ఓ మహాదేవి! నీ ప్రసాదంతో నాకు నా చిరంతన రూపం లభించింది. ఇప్పుడు నేను బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాను; దయచేసి వెళ్లుటకు అనుమతి ఇవ్వు.

Verse 45

गौर्युवाच । वरं यच्छामि ते पुत्रि यत्किंचिद्धृदि संस्थितम् । तस्मात्प्रार्थय विश्रब्धा न वृथा मम दर्शनम्

గౌరీ చెప్పింది—కుమార్తె! నీ హృదయంలో ఉన్న ఏ కోరికయైనా నేను వరంగా ఇస్తాను. కాబట్టి నిశ్చింతగా కోరుకో; నా దర్శనం వ్యర్థం కాదు.

Verse 46

तिलोत्तमोवाच । अहमत्र करिष्यामि क्षेत्रे तीर्थं निजं शुभे । त्वत्प्रसादेन तद्देवि यातु ख्यातिं धरातले

తిలోత్తమా పలికెను—హే శుభదేవీ, ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో నేను నా స్వంత తీర్థాన్ని స్థాపించెదను. హే దేవి, నీ ప్రసాదముచేత అది భూమిపై ఖ్యాతిని పొందుగాక।

Verse 47

त्वया तत्रापि कर्तव्यं वर्षांते स्नानमेव हि । हितार्थं सर्वनारीणां रूपसौभाग्यदायकम्

మరియు నీవు కూడ వర్షాంతంలో అక్కడ తప్పక స్నానం చేయవలెను. అది సమస్త స్త్రీల హితార్థమై, రూపసౌభాగ్యాలను ప్రసాదించును।

Verse 48

गौर्युवाच । चैत्रशुक्लतृतीयायां सदाहं त्वत्कृते शुभे । स्नानं तत्र करिष्यामि मध्याह्ने समुपस्थिते

గౌరీ పలికెను—హే శుభే, నీ కొరకు నేను చైత్ర శుక్ల తృతీయ నాడు, మధ్యాహ్నం వచ్చినప్పుడు, ఎల్లప్పుడూ అక్కడ స్నానం చేయుదును।

Verse 49

हितार्थं सर्वनारीणां तव वाक्यादसंशयम् । या तत्र दिवसे नारी तस्मिंस्तीर्थे करिष्यति

సమస్త స్త్రీల హితార్థం కోసం—నీ వాక్యముచేత నిస్సందేహంగా—ఆ దినమున ఆ తీర్థంలో ఏ స్త్రీ స్నానం చేయునో...

Verse 50

स्नानं सा सौख्यसंयुक्ता भविष्यति सुखान्विता । स्पृहणीया च नारीणां सर्वासां धरणीतले

ఆమె స్నానం చేసి సౌఖ్యసంపన్నురాలై, సుఖాన్వితగా నిలుచును. భూమిపై సమస్త స్త్రీలలో ఆమె స్పృహణీయురాలై, అనుకరణీయురాలగును।

Verse 51

पुरुषोऽपि सुभक्त्या यस्तत्र स्नानं करिष्यति । सप्तजन्मानि रूपाढ्यः ससौभाग्यो भविष्यति

యే పురుషుడైనా శుద్ధభక్తితో అక్కడ స్నానం చేస్తే, అతడు ఏడు జన్మల వరకు రూపవంతుడై సౌభాగ్యవంతుడవుతాడు.

Verse 52

सूत उवाच । एवमुक्ता तदा देव्या साप्सरा द्विजसत्तमाः । चक्रे कुण्डं सुविस्तीर्णं विमलोदप्रपूरितम्

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! దేవి ఇలా ఆజ్ఞాపించగా, ఆ అప్సర ఒక విశాలమైన కుండాన్ని నిర్మించింది; అది నిర్మలమైన, మలినరహిత జలంతో నిండియుండెను.

Verse 53

उपकंठे ततस्तस्य स्थापयामास पार्वतीम् । ततो जगाम संहृष्टा ब्रह्मलोकं तिलोत्तमा

ఆపై ఆ కుండ తీరంలో ఆమె పార్వతీదేవిని ప్రతిష్ఠించింది. తరువాత హృదయం ఆనందంతో నిండగా తిలోత్తమా బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లింది.

Verse 54

ततः प्रभृति संजातं कुण्डमप्सरसा कृतम् । स्नानमात्रैर्नरैर्यत्र सौभाग्यं लभ्यते द्विजाः

అప్పటినుంచి అప్సర నిర్మించిన ఈ కుండ ప్రసిద్ధమైంది. ఓ ద్విజులారా! అక్కడ కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనుష్యులు సౌభాగ్యాన్ని పొందుతారు.

Verse 55

नारीभिश्च विशेषेण पुत्रप्राप्तिरनुत्तमा । तथान्यदपि यत्किंचिद्वांछितं हृदये स्थितम्

మహిళలకు ప్రత్యేకంగా ఉత్తమమైన పుత్రప్రాప్తి కలుగుతుంది; అలాగే హృదయంలో ఉన్న ఏ ఇతర కోరిక అయినా నెరవేరుతుంది.

Verse 153

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽप्सरःकुण्डोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణములో ఏకాశీతిసాహస్ర్య సంహితలో, షష్ఠమైన నాగరఖండములో, శ్రీహాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గతంగా ‘అప్సరఃకుండోత్పత్తి మహాత్మ్యవర్ణనం’ అను నామముగల 153వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।