Adhyaya 146
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 146

Adhyaya 146

ఈ అధ్యాయంలో ఋషులు సూతుని అడుగుతారు—ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, అశ్వినులు అనే దేవగణాల పేర్లను ఖచ్చితంగా లెక్కతో చెప్పి, ఈ క్షేత్రంలో ఆరాధనకు తగిన దినక్రమాన్ని కూడా నిర్దేశించమని. సూతుడు సమాధానంగా—వృషధ్వజ, శర్వ, త్ర్యంబక మొదలైన రుద్రగణం; ధ్రువ, సోమ, అనిల, అనల, ప్రభాస మొదలైన ఎనిమిది వసువులు; వరుణ, సూర్య, ఇంద్ర, ఆర్యమన్, ధాతా, భగ, మిత్ర మొదలైన పన్నెండు ఆదిత్యులు; అలాగే దివ్య వైద్యులైన నాసత్య, దస్ర అనే అశ్విన ద్వయం అని వివరిస్తాడు. ఈ ముప్పైమూడు దేవాధిపతులు ధర్మరక్షణార్థం క్షేత్రంలో నిత్యం సన్నిధిగా ఉంటారని చెప్పబడుతుంది. రుద్రారాధన అష్టమి, చతుర్దశి రోజుల్లో; వసుపూజ దశమి (ప్రత్యేకంగా అష్టమి) రోజున; ఆదిత్యారాధన షష్ఠి, సప్తమి రోజుల్లో; రోగశమనార్థం అశ్వినపూజ ద్వాదశి రోజున చేయవలెనని నియమం. ఈ నియమబద్ధ భక్తితో అపమృత్యు నివారణ, స్వర్గాది ఉత్తమగతుల ప్రాప్తి, ఆరోగ్యలాభం ఫలితాలుగా ప్రతిపాదించబడతాయి.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । आदित्यानां च सर्वेषां वसुरुद्रादिकाश्विनाम् । प्रत्येकशः समाचक्ष्व नामानि त्वं महामते

ఋషులు పలికిరి— హే మహామతీ! సమస్త ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు మరియు అశ్వినీకుమారుల పేర్లను మాకు ఒక్కొక్కటిగా వివరించుము.

Verse 2

सूत उवाच । वृषध्वजश्च शर्वश्च मृगव्याधस्तृतीयकः । अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी षष्ठ एव हि

సూతుడు పలికెను— వృషధ్వజుడు, శర్వుడు, మూడవడు మృగవ్యాధుడు; అజైకపాదు, అహిర్బుధ్న్యుడు, పినాకీ— ఇవే ఇక్కడ మొదటి ఆరు నామములు.

Verse 3

दहनश्चेश्वरश्चैव कपाली नवमस्तथा । वृषाकपिस्तु दशमो रुद्रस्त्र्यंबक एव च

దహనుడు, ఈశ్వరుడు; తొమ్మిదవడు కపాలీ; పదవడు వృషాకపి; అలాగే రుద్రుడు, త్ర్యంబకుడును.

Verse 4

धुरो ध्रुवश्च सोमश्च मखश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

ధుర, ధ్రువ, సోమ, మఖ, అనిల, అనల, ప్రత్యూష, ప్రభాస— ఈ ఎనిమిది వసువులని ప్రకటించబడినవి.

Verse 5

वरुणश्च तथा सूर्यो भानुः ख्यातश्च तापनः । इंद्रश्चैवार्यमा चैव धाता चैव भगस्तथा

వరుణుడు; అలాగే సూర్యుడు, భానుడు, ప్రసిద్ధ తాపనుడు; ఇంద్రుడు, అర్యమా, ధాత, భగుడు కూడా.

Verse 6

गभस्तिर्धर्मराजश्च स्वर्णरेता दिवाकरः । मित्रश्च वासुदेवश्च द्वादशैते च भास्कराः

గభస్తి, ధర్మరాజు, స్వర్ణరేత, దివాకరుడు, మిత్రుడు, వాసుదేవుడు— వీరే ద్వాదశ భాస్కరులు (సౌర దేవతలు).

Verse 7

नासत्यश्चैव दस्रश्च ख्यातावेतौ तथाश्विनौ । देववैद्यौ महाभागौ त्वाष्ट्रीगर्भसमुद्भवौ

నాసత్యుడు మరియు దస్రుడు—ఈ ఇద్దరూ అశ్వినౌ అని ప్రసిద్ధులు. వారు దేవవైద్యులు, మహాభాగ్యశాలులు, త్వాష్ట్రీ గర్భసంభవులు.

Verse 8

त्रयस्त्रिंशत्समाख्याता एते ये सुरनायकाः । क्षेत्रेऽत्रैवास्थिता नित्यं दानवानां वधाय च

ఈ సురనాయకులు ‘త్రయస్త్రింశత్’ అని, అంటే ముప్పైమూడు దేవతలుగా ప్రసిద్ధులు. వారు ఈ పవిత్ర క్షేత్రంలోనే నిత్యం నివసించి, దానవుల సంహారార్థమూ ఉంటారు.

Verse 9

यस्तान्संपूजयेद्भक्त्या पुरुषः संयतेंद्रियः । यथोक्तदिवसे प्राप्ते नापमृत्युः प्रजायते

ఇంద్రియనిగ్రహంతో భక్తిగా వారిని పూజించే పురుషునికి, చెప్పబడిన దినం వచ్చినప్పటికీ అపమృత్యువు కలగదు.

Verse 10

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां रुद्राः पूज्या विचक्षणैः । तस्मिन्क्षेत्रे विशेषेण वांछद्भिः परमं पदम्

అష్టమి మరియు చతుర్దశి తిథుల్లో వివేకులు రుద్రులను పూజించాలి—ప్రత్యేకంగా ఆ క్షేత్రంలో—పరమపదాన్ని కోరువారు.

Verse 11

दशम्यां वसवः पूज्यास्तथाष्टम्यां विशेषतः । स्वर्गं समीहमानैश्च विलासैर्विविधैस्तथा

దశమి తిథిన వసువులను పూజించాలి, అలాగే ప్రత్యేకంగా అష్టమి తిథిన కూడా—స్వర్గాన్ని కోరువారు, నానావిధ అర్పణలు మరియు ఉత్సవాచారాలతో కూడి.

Verse 12

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां च पूजनीया दिवाकराः । ये वांछन्ति नराः सत्त्वं परिपंथिविवर्जितम्

షష్ఠి మరియు సప్తమి తిథులలో సూర్యదేవుని పూజించాలి; స్థిరమైన ప్రాణశక్తి, శత్రు-అడ్డంకులేని జీవితం కోరువారు అలా చేయుదురు।

Verse 13

देववैद्यौ तथा पूज्यौ द्वादश्यां व्याधिसंक्षयम् । ये वांछन्ति सदा मर्त्या नीरुजा सम्भवंति ते

ద్వాదశి తిథిన దేవవైద్యులైన అశ్వినీకుమారులను పూజించాలి; వ్యాధినాశం కోరువారు సదా నిరోగులై నిలుస్తారు।

Verse 146

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽमरेश्वरकुण्डमाहात्म्यवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ‘అమరేశ్వరకుండమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే 146వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।