
ఈ అధ్యాయం ప్రశ్న–సమాధాన రూపంలో సాగుతుంది. ఋషులు ధర్మరాజుడు (యముడు)తో సంబంధమైన మానవావతార పుత్రుడు ఎవరో అడుగగా, సూతుడు అతడు పాండువు వంశ/క్షేత్రంలో జన్మించిన యుధిష్ఠిరుడని, క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడని చెప్పాడు. యుధిష్ఠిరుని ధార్మిక రాజధర్మం ప్రతిపాదించబడుతుంది—పూర్తి దక్షిణలతో రాజసూయ యాగం నిర్వహించి, ఐదు అశ్వమేధ యాగాలను కూడా విధివిధానాలతో సంపూర్ణంగా ముగించాడు; అందువల్ల అతడు యజ్ఞసంపూర్ణతకు, ధర్మాధారిత రాజ్యపాలనకు ఆదర్శంగా నిలుస్తాడు. తదుపరి ఒక మర్మవాక్యం వస్తుంది—పుత్రులు అనేకమంది కావాలని కోరుకున్నా, తండ్రి కర్తవ్యసంతృప్తికి ఒక్క పుత్రుడే చాలు; అతడు గయకు వెళ్లి పితృకర్మలు చేయగలిగినా, లేదా అశ్వమేధం నిర్వహించినా, లేదా నీలవృషభం (నీల రంగు ఎద్దు)ను విముక్తి/ఉత్సర్గం చేసినా సరిపోతుంది. సూతుడు ఈ కథనాన్ని ధర్మవృద్ధికరమైన ఉపదేశంగా ముగిస్తూ, రాజధర్మ ఆదర్శాన్ని తీర్థపుణ్య నైతికతతో కలిపి చూపిస్తాడు.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं पुत्रो मानुषविग्रहः । भविष्यति यमस्यात्र कः संभूतः स सूतज
ఋషులు పలికిరి—ఓ సూతపుత్రా! నీవు చెప్పినట్లు ఇక్కడ యమునికి మానవదేహధారి కుమారుడు కలుగునని; ఆ కుమారుడుగా జన్మించినవాడు ఎవరు?
Verse 2
सूत उवाच । तस्य पुत्रः समुत्पन्नः पांडोः क्षेत्रे महीतले । युधिष्ठिर इति ख्यातः सर्वक्षत्रियपुंगवः
సూతుడు పలికెను—అతని కుమారుడు భూమిపై పాండువంశ క్షేత్రంలో జన్మించెను; అతడు యుధిష్ఠిరుడని ప్రసిద్ధి పొందెను, సమస్త క్షత్రియులలో అగ్రగణ్యుడు.
Verse 3
राजसूयो मखो येन इष्टः सम्पूर्णदक्षिणः । सर्वान्भूमिपतीन्वीर्यात्संविधाय करप्रदान्
అతడు సంపూర్ణ దక్షిణలతో రాజసూయ యాగాన్ని నిర్వహించాడు; తన వీర్యంతో సమస్త భూపతులను క్రమబద్ధం చేసి వారికి కరప్రదానం చేయించాడు।
Verse 4
अश्वमेधाः कृताः पंच तथा सम्पूर्णदक्षिणाः । भ्रामयित्वा हयं भूमौ पश्चात्प्राप स सद्गतिम्
అతడు సంపూర్ణ దక్షిణలతో ఐదు అశ్వమేధ యాగాలు చేశాడు; యజ్ఞాశ్వాన్ని భూమిపై సంచరింపజేసి అనంతరం సద్గతిని పొందాడు।
Verse 5
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् । यजेत वाऽश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्
అనేక మంది కుమారులను కోరాలి—వారిలో ఒక్కడైనా గయకు వెళితే; లేదా అశ్వమేధ యాగం చేస్తే; లేక నీలవర్ణ వృషభాన్ని దానార్థం విడిచిపెడితే।
Verse 6
यदनेन वृतं मत्तः पुत्रित्वं सुमहात्मना । हयमेधान्महायज्ञान्कर्ता स्यादस्य वै सुतः
ఆ మహాత్ముడు నన్ను ఆశ్రయించి పుత్రత్వాన్ని వరంగా ఎంచుకున్నాడు; అందువల్ల అతని కుమారుడు నిజంగా అశ్వమేధాది మహాయాగాల కర్త అవుతాడు।
Verse 7
मन्येत कृतकृत्यत्वं येन पुत्रेण धर्मपः । अन्यैः पुत्रशतैः किं वा वंशानुद्धारकारकैः
ఏ కుమారుని వల్ల ధర్మపతి తనను కృతకృత్యుడిగా భావిస్తాడో, అప్పుడు వంశోద్ధారకులైన వందలాది ఇతర కుమారులతో ఏమి అవసరం?
Verse 8
सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं धर्मराजसुतोद्भवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठा धर्मवृद्धिकरं परम्
సూతుడు పలికెను—ధర్మరాజుని పుత్రుని జన్మకు సంబంధించినదంతా మీకు నేను వివరించితిని. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, ఈ పరమాఖ్యానం ధర్మవృద్ధికరమై మంగళప్రదము.
Verse 140
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धर्मराजपुत्राख्यानवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तर शततमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్ర శ్లోకసంహితలో—షష్ఠ నాగరఖండమున, శ్రీహాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘ధర్మరాజపుత్రాఖ్యానవర్ణనం’ అను నామముగల నూట నలభైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.