Adhyaya 14

Verse 1

। सूत उवाच । यदन्यत्तत्र सञ्जातमाश्चर्यं द्विजसत्तमाः । तदहं कीर्तयिष्यामि रहस्यं हृदि संस्थितम्

సూతుడు పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అక్కడ మరొక ఆశ్చర్యం ఏది సంభవించిందో, దానిని నేను ఇప్పుడు కీర్తిస్తాను; నా హృదయంలో నిలిచిన ఆ రహస్యాన్ని.

Verse 2

चमत्कारपुरे कश्चिद्वैश्यजातिसमुद्भवः । बभूव पुरुषो मूको दरिद्रेण समन्वितः

చమత్కారపురంలో వైశ్యకులంలో జన్మించిన ఒక పురుషుడు ఉండెను. అతడు మూకుడై, దారిద్ర్యభారంతో బాధపడెను.

Verse 3

यो दौःस्थ्यात्सर्वलोकानां करोति पशुरक्षणम् । कुटुम्बभरणार्थाय संतुष्टो येनकेनचित्

దారిద్ర్యవశాత్ అతడు అందరి పశువులను కాపాడుచుండెను. కుటుంబపోషణార్థం ఏ కొద్దిపాటి దొరికినా దానితోనే సంతుష్టుడై ఉండెను.

Verse 4

कदाचिद्रक्षतस्तस्य पशूंस्तान्वनभूमिषु । पशुरेको विनिष्क्रांतः स्वयूथात्तृणलोभतः

ఒకసారి అతడు అరణ్యప్రదేశాలలో ఆ పశువులను కాపాడుచుండెను. అప్పుడు గడ్డి మీద ఆశతో ఒక పశువు తన గుంపు నుండి బయటకు వెళ్లిపోయెను.

Verse 5

कृष्ण पक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे द्विजोत्तमाः । न तदा लक्षितस्तेन गच्छमानो यदृच्छया

హే ద్విజోత్తములారా, చైత్రమాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు ఆ పశువు యదృచ్ఛగా వెళ్లిపోయెను; ఆ సమయంలో అతడు దానిని గమనించలేదు.

Verse 6

अथ यावद्गृहं प्राप्तः स मूकः पशुपालकः । तावत्तस्य च गोः स्वामी भर्त्सयन्समुपागतः

అనంతరం ఆ మూక పశుపాలకుడు ఇంటికి చేరగానే, ఆ గోవు యజమాని అతనిని దూషిస్తూ అక్కడికి వచ్చెను.

Verse 7

किं पाप न समायातः पशुरेकोऽद्य नो यथा । नूनं त्वया हतः सोऽपि विक्रीतोऽपिहितोऽथवा । तस्मा दानय मे क्षिप्रं निराहारोऽपि गां त्वरात्

ఓ పాపీ! నేడు నా పశువుల్లో ఒక్కటైనా ఎందుకు తిరిగి రాలేదు? నిశ్చయంగా నీవు దానిని చంపివుంటావు, లేదా అమ్మివుంటావు, లేక దాచివుంటావు. కాబట్టి వెంటనే నాకు ఒక ఆవు ఇవ్వు—ఉపవాసమైనా త్వరగా.

Verse 8

तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तः स मूकः पशुपालकः । निष्क्रांतो यष्टिमादाय निराहारोऽपि मन्दिरात्

అది విని భయంతో వణికిన ఆ మూగ పశుపాలకుడు కర్రను పట్టుకొని ఇంటి నుంచి బయటికి వెళ్లాడు—ఏమీ తినకుండానే.

Verse 9

ततोऽरण्यं समासाद्य वीक्षांचक्रे समंततः । सूक्ष्मदृष्ट्या स दुर्गाणि गहनानि वनानि च

తర్వాత అరణ్యానికి చేరి అతడు చుట్టూ వెతకసాగాడు; సూక్ష్మ దృష్టితో దుర్గమ మార్గాలు, ఘనమైన అడవులు కూడా పరిశీలించాడు.

Verse 10

अथ तेन क्वचिद्दृष्टं पदं तस्य पशोः स्फुटम् । अटव्यां भ्रममाणेन परिज्ञातं च कृत्स्नशः

అప్పుడు అతడు ఎక్కడో ఆ పశువు యొక్క స్పష్టమైన అడుగుజాడలను చూశాడు; అడవిలో తిరుగుతూ ఆ దారిని పూర్తిగా గుర్తించాడు.

Verse 11

ततश्च तत्पदान्वेषी स जगाम वनाद्वनम् । चमत्कारपुरस्यास्य समंताद्द्विजसत्त माः

తర్వాత ఆ అడుగుజాడలను వెతుకుతూ అతడు అడవినుంచి అడవికి వెళ్లాడు; ఈ చమత్కారపురం చుట్టూ అన్ని వైపులా తిరిగాడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా.

Verse 12

एवं प्रदक्षिणा तस्य जाता पशुदिदृक्षया । स्थानस्य चैव निर्वेशे पशोश्चापिद्विजोत्तमाः

ఇలా పశువును చూడాలని/తిరిగి పొందాలని కోరుతూ అతడు అనుకోకుండా ప్రదక్షిణ చేశాడు; ఆ స్థలపు సమస్త పరిసరమూ, పశువు ఉన్న చోటూ కూడా స్పష్టమైపోయింది, ఓ ద్విజోత్తములారా।

Verse 13

प्रदक्षिणावसाने च पशुर्लब्धो हि तेन सः । निशांतेऽथ गृहं नीत्वा स्वामिने विनिवेदितः

ప్రదక్షిణ ముగిసిన వెంటనే అతడికి ఆ పశువు నిజంగా దొరికింది. ఆపై రాత్రి చివరలో దాన్ని ఇంటికి తీసుకెళ్లి యజమానికి సమర్పించాడు.

Verse 14

चैत्रे पुण्यतमे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । क्षेत्रे पुण्यतमे देवास्तीर्थान्या यांति सर्वशः

అత్యంత పుణ్యకరమైన చైత్ర మాసంలో, కృష్ణపక్ష చతుర్దశి నాడు, ఆ పరమ పవిత్ర క్షేత్రంలో దేవతలు అన్ని దిశల నుంచీ తీర్థాలకు వస్తారు.

Verse 15

एवमज्ञानभावेन कृता ताभ्यां प्रदक्षिणा । पशुपालपशुभ्यां वै सुपुण्ये तत्र वासरे

ఇలా అజ్ఞానభావంతోనైనా, అక్కడ ఆ అత్యంత పుణ్యదినంలో గొల్లవాడు మరియు పశువు—ఇద్దరూ ప్రదక్షిణ చేశారు.

Verse 16

निराहारस्य मूकस्य साहारस्य पशोस्तथा

—ఉపవాసంగా ఉన్న మూకునివి, అలాగే ఆహారం పొందిన పశువునివి కూడా।

Verse 17

विना स्नानेन भक्षाच्च दैवाद्द्विजवरोत्तमाः । ततः काले व्यतिक्रांते कियन्मात्रे स्वकर्मतः । उभौ पंचत्वमापन्नौ पृथक्त्वेनायुषः क्षये

హే ద్విజోత్తములారా, స్నానం చేయక, భోజనం చేయక దైవయోగమున కొంత కాలము గడిచిన తరువాత, తమ తమ కర్మానుసారముగా ఆయుష్షు క్షయమై, వారు ఇద్దరూ వేరువేరుగా మరణమును (పంచత్వమును) పొందిరి।

Verse 18

ततश्च पशुपालस्तु दशार्णाधिपतेः सुतः । संजातस्तत्प्रभावेन पूर्वजातिमनुस्मरन्

అనంతరం ఆ పశుపాలుడు ఆ తీర్థప్రభావముచేత దశార్ణాధిపతి కుమారుడిగా జన్మించి, తన పూర్వజన్మను స్మరించుచుండెను।

Verse 20

अथागत्य स राजेंद्रस्तेनैव सह मंत्रिणा । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम्

అనంతరం ఆ రాజేంద్రుడు అదే మంత్రితో కలిసి అక్కడికి వచ్చి, కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు ఆమె (పవిత్ర సన్నిధి) ముందర ప్రదక్షిణను ఆచరించెను।

Verse 21

चक्रे संवत्सरस्यांते श्रद्धया परया युतः । निराहारश्च मौनेन पदातिर्द्विजसत्तमाः

హే ద్విజసత్తములారా, సంవత్సరాంతమున అతడు పరమ శ్రద్ధతో ఆచరించెను—నిరాహారముగా, మౌనవ్రతముతో, పాదచారిగా।

Verse 22

एकदा तत्र चाऽयाता मुनयः शंसितव्रताः । तीर्थे पापहरे पुण्ये विश्वामित्रसमुद्भवे

ఒకసారి అక్కడికి ప్రసిద్ధవ్రతముల మునులు వచ్చిరి—విశ్వామిత్రసముద్భవమైన, పాపహరమూ పుణ్యప్రదమూ అయిన ఆ తీర్థమునకు।

Verse 23

याज्ञवल्क्यो भरद्वाजः शुनःशेपोऽथ गालवः । देवलो भागुरिर्धौम्यः कश्य पश्च्यवनो भृगुः

యాజ్ఞవల్క్యుడు, భరద్వాజుడు, శునఃశేపుడు, గాలవుడు; దేవలుడు, భాగురి, ధౌమ్యుడు, కశ్యపుడు, చ్యవనుడు, భృగువు—ఈ మహర్షులు అక్కడికి సమాగమించారు।

Verse 24

तथान्ये शंसिताऽत्मानो ब्रह्मचर्यपरायणाः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तस्मिन्क्षेत्रे समागताः

అలాగే మరికొందరు—ప్రశంసనీయాచారులు, ఆత్మసంయములు, బ్రహ్మచర్యపరాయణులు—తీర్థయాత్రా సందర్భమున ఆ పుణ్యక్షేత్రానికి చేరుకున్నారు।

Verse 25

तान्दृष्ट्वा स महीपालः प्रणिपत्य कृतांजलिः । यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं पूजयामास भक्तितः

వారిని చూచి ఆ రాజు కృతాంజలిగా నమస్కరించి, జ్యేష్ఠతా-శ్రేష్ఠతల ప్రకారం భక్తితో వారిని పూజించాడు।

Verse 26

ततस्तेषां स मध्ये च संनिविष्टो महीपतिः । तथागतः स भूपालः सर्वै स्तैश्चाभिनंदितः

అనంతరం ఆ మహీపతి వారి మధ్య కూర్చున్నాడు; ఈ విధంగా వారి సన్నిధికి వచ్చిన ఆ భూపాలుడు అందరిచేత అభినందింపబడి ప్రశంసింపబడ్డాడు।

Verse 27

ततश्चक्रुः कथा दिव्या मुनयस्ते महीपतेः । पुरतो मुनिमुख्यानां चरितानि महात्मनाम्

అప్పుడు ఆ మునులు రాజునకు దివ్యకథలను చెప్పిరి—మునిశ్రేష్ఠులైన మహాత్ముల చరిత్రలు, కర్మవృత్తాంతములు।

Verse 28

राजर्षीणां पुराणानां धर्मशास्त्रसमुद्भवाः । आनंदं तस्य राजर्षेर्जनयंतो द्विजोत्तमाः

రాజర్షుల విషయమైన పురాణాలు, ధర్మశాస్త్రాల నుండి ఉద్భవించిన ఉపదేశాలను ఆధారంగా చేసుకొని ఆ ఉత్తమ ద్విజులు తమ బోధలతో ఆ రాజర్షిని ఆనందింపజేశారు।

Verse 29

अथ क्वाऽपि कथांते स पार्थिवस्तैर्महर्षिभिः । पृष्टः कौतूहलाविष्टैर्दत्त्वा श्रौतीस्तदाशिषः

తర్వాత ఎప్పుడో కథాంతంలో ఆ రాజు, శ్రౌత విధానానుసారంగా వారికి ఆశీర్వచనాలు సమర్పించి, కుతూహలంతో నిండిన మహర్షులచే ప్రశ్నింపబడ్డాడు।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वर्षेवर्षे महीपाल त्वमत्राऽगत्य यत्नतः । करोषि मंत्रिणा सार्धं पुरस्याऽस्य प्रदक्षिणाम्

ఋషులు అన్నారు—ఓ మహీపాలా! నీవు సంవత్సరానికొకసారి శ్రద్ధతో ఇక్కడికి వచ్చి, నీ మంత్రితో కలిసి ఈ నగరాన్ని ప్రదక్షిణ చేస్తావు।

Verse 31

अस्मिन्क्षेत्रे सुतीर्थानि संति पार्थिवसत्तम । तथाऽन्यानि प्रसिद्धानि देवतायतनानि च

ఓ పార్థివసత్తమా! ఈ క్షేత్రంలో ఉత్తమ తీర్థాలు ఉన్నాయి; అలాగే దేవతల నివాసమైన ఇతర ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 32

आदरस्तेषु वै राजन्नास्ति स्वल्पो ऽपि कर्हिचित् । एतन्नः कौतुकं जातं न चेद्गुह्यं प्रकीर्तय

ఓ రాజా! వాటి పట్ల నీ ఆదరం ఎప్పుడూ స్వల్పమాత్రమూ తగ్గదు. ఇది మా కుతూహలాన్ని రేపింది; గుప్తం కాకపోతే వివరించు।

Verse 33

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विनयाऽवनतः स्थितः । स प्रोवाच वचो भूपः किंचिद्व्रीडासमन्वितः

సూతుడు పలికెను—వారి మాటలు విని రాజు వినయంతో వంగి నిలిచెను. తరువాత కొంత లజ్జతో కూడి సమాధాన వాక్యమును పలికెను.

Verse 34

यत्पृष्टोऽस्मि द्विजश्रेष्ठा युष्माभिः सांप्रतं मम । तद्गुह्यं न मयाऽख्यातं कस्यचिद्धरणीतले

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మీరు ఇప్పుడే నన్ను అడిగిన ఆ గూఢ రహస్యాన్ని నేను భూమిపై ఎవరికీ చెప్పలేదు.

Verse 35

तथाऽपि हि प्रकर्तव्यं युष्माकं सत्यमेव हि । अपि गुह्यतमं चेत्स्याच्छृण्वंतु मुनिसत्तमाः

అయినప్పటికీ మీ అభ్యర్థన నెరవేర్చవలసిందే; అది సత్యమూ సముచితమూ. అది అత్యంత గూఢమైనదైనా, హే మునిశ్రేష్ఠులారా, వినండి.

Verse 36

सूत उवाच । ततः स कथयामास पूर्वजातिसमुद्भवम् । वृत्तांतं तन्मुनींद्राणां तेषां ब्राह्मणसत्तमाः

సూతుడు పలికెను—అప్పుడు, హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, అతడు పూర్వజన్మమునుండి ఉద్భవించిన ఆ వృత్తాంతాన్ని వివరించెను—ఆ మునీంద్రుల విషయమైన సంపూర్ణ ప్రసంగాన్ని.

Verse 37

यथा नष्टः पशुस्तस्य कृता यद्वदवेक्षणा । यथा प्रदक्षिणा जाता चमत्कारपुरस्य तु

అతని పశువు ఎలా పోయిందో, దాని కోసం ఎలా అన్వేషణ చేయబడిందో; అలాగే చమత్కారపురం యొక్క ప్రదక్షిణ ఎలా జరిగిందో.

Verse 38

जातिस्मृतिर्यथा जाता प्राक्तनी तत्प्रभावतः । राज्यप्राप्तिर्विभूतिश्च तथेष्टाप्तिः पदेपदे

ఆ ప్రభావముచేత యథావిధిగా పూర్వజన్మస్మృతి కలిగెను; రాజ్యప్రాప్తి, ఐశ్వర్యమును పొందెను; అలాగే అడుగడుగునా ఇష్టసిద్ధి కలిగెను।

Verse 39

तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे प्रहृष्टाः पृथिवीपतेः । आशीर्वादान्बहून्दत्त्वा साधुसाध्विति चाऽब्रुवन्

అది విని భూపతిని గూర్చి సమస్త మునులు పరమానందించిరి; అనేక ఆశీర్వాదములు ఇచ్చి—“సాధు! సాధు!” అని పలికిరి.

Verse 40

समुत्थाय ततश्चक्रुः पुरस्तस्याः प्रदक्षिणाम् । यथोक्तविधिना सर्वे श्रद्धया परया युताः

అనంతరం వారు లేచి, యథోక్త విధానమున, పరమశ్రద్ధతో యుక్తులై, ఆమె ముందర ప్రదక్షిణ చేయిరి.

Verse 41

गताश्च परमां सिद्धिं तत्प्रभावात्सुदुर्लभाम् । जपयज्ञप्रदानैर्या तीर्थसेवादिकैरपि

మరియు ఆ ప్రభావముచేత వారు పరమసిద్ధిని పొందిరి—జపము, యజ్ఞము, దానము లేదా తీర్థసేవాదులచేత కూడ అత్యంత దుర్లభమైనదానిని.

Verse 42

सोऽपि राजा स मन्त्री च जातौ वैमानिकौ सुरौ । अद्याऽपि तौ हि दृश्येते तारारूपौ नभस्तले

ఆ రాజు మరియు అతని మంత్రి కూడ వైమానిక దేవతలుగా జన్మించిరి; నేటికీ వారు ఆకాశమందు తారారూపములుగా దర్శనమిచ్చుచున్నారు.