Adhyaya 120

Verse 1

सूत उवाच । एवं शक्रादयो देवा जितास्ते तु रणाजिरे । महिषेण ततो राज्यं त्रैलोक्येऽपि चकार सः

సూతుడు పలికెను—ఇలా యుద్ధరంగంలో ఇంద్రాది దేవతలు ఓడిపోయారు; ఆపై మహిషుడు త్రిలోకాలపై కూడా తన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 2

यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु सारभूतं प्रपश्यति । गजवाजिरथाश्वादि सर्वं गृह्णाति सोऽसुरः

త్రిలోకాలలో అతనికి ఏది శ్రేష్ఠమై విలువైనదిగా కనిపించిందో—ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు మొదలైనవి—ఆ అసురుడు అన్నిటినీ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు।

Verse 3

एवं प्रवर्तमानस्य तस्य देवाः सवासवाः । वधार्थं मिलिताश्चक्रुः कथा दुःखसम न्विताः

అతడు ఇలా దౌర్జన్యంగా ప్రవర్తించుచుండగా, ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు అతని వధార్థం సమవేతులయ్యారు; వారి ఆలోచన దుఃఖంతో నిండింది।

Verse 4

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । दृष्ट्वा तं माहिषं सर्वं व्यवहारं महोत्कटम्

అదే సమయంలో మునిశ్రేష్ఠుడు నారదుడు అక్కడికి వచ్చాడు; మహిషుని అత్యంత ఉగ్రమైన సమస్త ప్రవర్తనను చూచి, అన్నిటినీ గమనించాడు।

Verse 5

ततश्च कथयामास सर्वं तेषां सविस्त रम् । तस्य संचेष्टितं भूरि लोकत्रयप्रपीडनम्

అనంతరం అతడు వారికి సమగ్రంగా వివరించాడు—మహిషుని అనేక కార్యాలు, అలాగే త్రిలోకముపై అతడు చేసిన ఘోరపీడనం।

Verse 6

अथ तेषां महाकोपो भूय एवाभ्यवर्धत । नारदस्य वचः श्रुत्वा तादृग्लोककथोद्भवम्

ఆపై నారదుని వచనాలు—లోకాలలో జరుగుతున్న విషయాల నుండి పుట్టిన వార్త—విని వారి మహాకోపం మరింతగా పెరిగింది।

Verse 7

तेषां कोपोद्भवो घर्मो वक्त्रद्वारेण निर्ययौ । येन दिङ्मंडलं सर्वं तत्क्षणात्कलुषीकृतम्

వారి కోపమునుండి పుట్టిన దహనం నోటి ద్వారముగా బయలుదేరి, క్షణములోనే సమస్త దిక్చక్రాన్ని కలుషితం చేసి అంధకారమయం చేసింది।

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे तत्र कार्तिकेयः समभ्ययात् । पप्रच्छ च किमेतद्धि देवानां कोपकारणम् । येन कालुष्यतां प्राप्तं दिक्चक्रं सकलं मुने च । नारद उवाच । एतेषां सांप्रतं स्कन्द मया वार्ता निवेदिता । त्रैलोक्यं दानवैः सर्वैर्यथा नीतं मदोत्कटैः

అంతలో అక్కడికి కార్తికేయుడు వచ్చి అడిగాడు—“మునివర్యా! దేవతల కోపానికి కారణమేమిటి? దాని వల్ల సమస్త దిక్చక్రం కలుషితమైంది.” నారదుడు అన్నాడు—“స్కందా! నేను ఇప్పుడే వారికి వార్త నివేదించాను—మదోత్కటులైన సమస్త దానవులు ఎలా త్రిలోకాన్ని వశపరచుకున్నారో।”

Verse 10

स्त्रीरत्नमश्वरत्नं वा न किंचित्कस्यचिद्गृहे । ते दृष्ट्वा मोक्षयंति स्म दुर्निवार्या मदोत्कटाः

ఎవరి ఇంటిలోనూ స్త్రీరత్నమో అశ్వరత్నమో ఏదీ మిగలలేదు; ఎందుకంటే వారు దుర్నివార్యులు, మదోత్కటులు, కనిపించినదంతా లాక్కొని పోయేవారు।

Verse 11

तच्छ्रुत्वा कार्तिकेयस्य विशेषात्संप्रजायत । वक्त्रद्वारेण देवानां यथा कोपः समागतः

అది విని కార్తికేయుని కోపము విశేషంగా ఉద్భవించింది; దేవతల కోపము వారి ముఖద్వారమున వెలువడినట్లే।

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे जाता तत्कोपांते कुमारिका । सर्वलक्षणसंपन्ना दिव्यतेजोऽन्विता शुभा

అదే క్షణంలో, ఆ కోపాంతంలో, ఒక కుమారిక జన్మించింది—సర్వ శుభలక్షణసంపన్నగా, దివ్యతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, మంగళమయిగా।

Verse 13

कार्तिकेयस्य कोपेन कोपे मिश्रे दिवौकसाम् । यस्माज्जातात्र सा कन्या तस्मात्कात्यायनी स्मृता

కార్తికేయుని కోపమునుండి—దేవతల కోపముతో మిశ్రమమైన ఆ కోపమునుండి—ఆ కన్య జన్మించినందున ఆమె ‘కాత్యాయనీ’ అని స్మరించబడుతుంది।

Verse 14

ततस्तस्या ददौ वज्रमायुधं त्रिदशाधिपः । शक्तिं स्कन्दः सुतीक्ष्णाग्रां चापं देवो जनार्दनः

అప్పుడు త్రిదశాధిపతి ఇంద్రుడు ఆమెకు వజ్రాయుధమును ఇచ్చెను; స్కందుడు అత్యంత తీక్ష్ణాగ్రమైన శక్తిని ఇచ్చెను; దేవుడు జనార్దనుడు ధనుస్సును ప్రసాదించెను।

Verse 15

त्रिशूलं च महादेवः पाशं च वरुणः स्वयम् । आदित्यश्च सितान्बाणांश्चंद्रमाश्चर्म चोत्तमम्

మహాదేవుడు ఆమెకు త్రిశూలమును ఇచ్చెను, వరుణుడు స్వయంగా పాశమును ఇచ్చెను; ఆదిత్యుడు శ్వేతబాణములను ఇచ్చెను, చంద్రుడు ఉత్తమ కవచమును (ఢాల) ప్రసాదించెను।

Verse 16

निस्त्रिंशं निरृतिस्तुष्ट उल्मुकं च हुताशनः । वायुश्च च्छुरिकां तीक्ष्णां धनदः परिघं तथा

సంతోషించిన నిరృతి ఆమెకు ఖడ్గాన్ని ఇచ్చింది; హుతాశనుడు (అగ్ని) జ్వలించే ఉల్ముకాన్ని ఇచ్చాడు; వాయువు పదునైన చ్ఛురికను ఇచ్చాడు; ధనదుడు (కుబేరుడు) అలాగే ఇనుప పరీఘాన్ని ఇచ్చాడు।

Verse 17

दण्डं प्रेताधिपो रौद्रं वधाय सुरविद्विषाम् । द्वादशैवं समालोक्य साऽयुधानि द्विजोत्तमाः

ప్రేతాధిపతి (యముడు) దేవశత్రువుల వధార్థం భయంకరమైన దండాన్ని ఇచ్చాడు। ఓ ద్విజోత్తమా! ఈ విధంగా ఆ ద్వాదశ దివ్యాయుధాలను సమేతంగా చూచి, వారు వధకార్యానికి సిద్ధులయ్యారు।

Verse 18

कात्यायनी ततश्चक्रे भुजद्वादशकं तदा । जग्राह च द्रुतं तानि सुरास्त्राणि दिवौकसाम्

అప్పుడు కాత్యాయనీ ద్వాదశ భుజాలను ప్రదర్శించి, దివౌకసులైన దేవుల దేవాస్త్రాలను వేగంగా గ్రహించింది।

Verse 19

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्संप्रहृष्टतनूरुहा । यदर्थं विबुधश्रेष्ठाः सृष्टा तद्ब्रूत मा चिरम्

అప్పుడు ఆనందరోమాంచిత దేహముతో ఆమె వారందరితో పలికింది—“ఓ విబుధశ్రేష్ఠులారా! ఏ ప్రయోజనార్థం నన్ను సృష్టించారో, అది ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పండి।”

Verse 20

सर्वं कार्यं करिष्यामि युष्माकं नात्र संशयः । देवा ऊचुः । महिषो दानवो रौद्रः समुत्पन्नोऽत्र सांप्रतम्

“మీ కార్యమంతా నేను నిర్వర్తిస్తాను; ఇందులో సందేహం లేదు।” దేవులు అన్నారు—“ఇక్కడ ఇప్పుడే మహిష అనే క్రూర దానవుడు ఉద్భవించాడు।”

Verse 21

अवध्यः सर्वभूतानां मानुषाणां विशेषतः । मुक्त्वैकां योषितं तेन त्वमस्माभिर्विनिर्मिता

అతడు సమస్త భూతులకు—ప్రత్యేకించి మనుష్యులకు—అవధ్యుడు. ఒక్క స్త్రీని తప్ప అతడిని సంహరించలేరు; అందుకే నిన్ను మేము నిర్మించాము.

Verse 22

तस्मात्त्वं सांप्रतं गच्छ विंध्याख्यं पर्वतोत्तमम् । तपस्तत्र कुरुष्वोग्र तेजो येनाभिवर्धते

కాబట్టి ఇప్పుడు ‘వింధ్య’ అనే ఉత్తమ పర్వతానికి వెళ్లు. అక్కడ ఘోర తపస్సు చేయి; దానివల్ల నీ దివ్య తేజస్సు వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 23

ततस्तु तेजःसंयुक्तां त्वां ज्ञात्वा वयमेव हि । अग्रे धृत्वा करिष्यामो युद्धं तेन दुरात्मना

ఆపై నీవు ఆ సముపార్జిత తేజస్సుతో యుక్తురాలివని తెలిసి, మేమే నిన్ను ముందుభాగంలో నిలిపి ఆ దురాత్మునితో యుద్ధం చేస్తాము.

Verse 24

ततस्त्वच्छस्त्रनिर्दग्धः पंचत्वं स प्रयास्यति । वयं च त्रिदशैश्वर्यं लभिष्यामो हतद्विषः

అప్పుడు నీ ఆయుధాల దహనంతో అతడు నశించి అంతమొందుతాడు; మేము శత్రువులను హతమార్చి త్రిదశాధిపత్యాన్ని మళ్లీ పొందుతాము.