
ఈ అధ్యాయంలో నందికేశ్వరుడు శుద్ధసత్త్వ స్వభావం దుర్లభమని, రజస్-తమస్ ప్రాబల్యం ఎక్కువని చెప్పి ధర్మబోధకు పునాది వేస్తాడు. అనంతరం కర్మవైచిత్ర్య సూత్రాన్ని వివరించి, విభిన్న కర్మాలకు విభిన్న ఫలితాలు ఉంటాయని—నరకాల వివరణ, యమదూతల శిక్షలు, దుఃఖస్థితులు, అధమ జన్మలు, అలాగే శరీర రోగాలు-వికలాంగతలు వంటి ఫలితాలను పేర్కొంటాడు. బ్రహ్మహత్య, సురాపానం, దొంగతనం, పరస్త్రీగమనం, విశ్వాసఘాతం, అసత్యం, ధర్మనింద వంటి పాపాలకు తగిన ఫలితాలను అనుసంధానించి చెబుతాడు; ఈ లోకంలోనే వ్యాధి, అవమానం, సామాజిక పతనం వంటి సూచకాలను నైతిక బోధగా చూపుతాడు. చివరికి పాపఫలాన్ని గ్రహించినవాడు ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలని, విశేషంగా భక్తులు అరుణక్షేత్రంలో విధివిధానాలతో శుద్ధికర్మలు ఆచరించాలని ఉపదేశిస్తాడు; శ్రోత శాంతి-పరిహార మార్గాలను ప్రార్థిస్తాడు.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अरण्याद्गौतमं शांतमुटजद्वार आगतम् । प्रत्याधातुं प्रववृते शिवभक्तिर्जगन्मयी
బ్రహ్ముడు పలికెను—అరణ్యమునుండి శాంతుడైన గౌతమ ముని కుటీరద్వారమునకు రాగానే, జగన్మయమైన శివభక్తి అతనిని స్వాగతించి స్వీకరించుటకు ముందుకు సాగెను।
Verse 2
आलुलोके समायातं गौतमं शिष्यसेवितम् । लंबमानशिरःश्मश्रुसम्पूर्णमुखमण्डलम्
అతడు చూచెను—శిష్యుల సేవతో కూడి గౌతముడు వచ్చుచున్నాడు; వేలాడుచున్న జటలు, గడ్డమీసాలతో అతని ముఖమండలం నిండియుండెను।
Verse 3
जटाभिरतिताम्राभिस्तीर्थस्नानविशुद्धिभिः । न्यस्तरुद्राक्षमणिभिर्ज्वालाभिरिव पावकम्
అతితామ్రవర్ణ జటలతో, తీర్థస్నానశుద్ధితో, ధరించిన రుద్రాక్షమణులతో అతడు జ్వాలలతో చుట్టబడిన అగ్నివలె ప్రకాశించెను।
Verse 4
भस्मत्रिपुण्ड्रकोपेतविशालनिटिलोज्वलम् । शुक्लयज्ञोपवीतेन पूर्णं रुद्राक्षदामभिः
భస్మత్రిపుండ్రంతో యుక్తమైన విశాల నిటిలం ప్రకాశించెను; శ్వేత యజ్ఞోపవీతం ధరించి, రుద్రాక్షదామములతో సర్వాంగమున అలంకృతుడై యుండెను।
Verse 5
दधानं वल्कले रक्ते तपः कृशितविग्रहम् । जपंतं वैदिकान्मंत्रान्रुद्रप्रीतिकरान्बहून्
అతడు ఎర్ర వల్కలవస్త్రము ధరించి, తపస్సుతో కృశించిన దేహముతో, రుద్రునకు ప్రీతికరమైన అనేక వైదిక మంత్రాలను జపించుచుండెను।
Verse 6
शम्भुनावसितोदात्तसारूप्यमिव भाषितम् । तेजोनिधिं दयापूर्णं प्रत्यक्षमिव भास्करम्
శంభునిచే ఆమోదించబడిన ఉదాత్త సారూప్యము వలె, తేజోనిధి, దయాపూర్ణుడు మరియు ప్రత్యక్ష సూర్యుని వలె కనిపించేవాడు.
Verse 7
आलोक्य तं महात्मानं वृद्धं शंभुपदाश्रयम् । कृतांजलिपुटा गौरी प्रणन्तुमुपचक्रमे
శంభుని పాదాలను ఆశ్రయించిన ఆ మహాత్ముడైన వృద్ధుని చూసి, గౌరీదేవి చేతులు జోడించి నమస్కరించడానికి ఉపక్రమించింది.
Verse 8
कृतांजलिं मुनिर्वीक्ष्य समस्तजगदम्बिकाम् । किमेतदिति साश्चर्यं वारयन्प्रणनाम सः
సమస్త లోకములకు తల్లియైన ఆమె చేతులు జోడించి ఉండటం చూసి, ఆ ముని ఆశ్చర్యంతో 'ఇదేమిటి?' అని వారిస్తూ ఆమెకు నమస్కరించాడు.
Verse 9
स्वागतं गौरि सुभगे लोकमातर्दयानिधे । व्याजेन भक्तसंरक्षां कर्तुमत्रागतास्यहो
స్వాగతం గౌరీ! ఓ సౌభాగ్యవతీ, లోకమాత, దయానిధీ! ఆహా, భక్తులను రక్షించడానికి ఏదో ఒక నెపంతో నువ్వు ఇక్కడికి వచ్చావు.
Verse 10
अहो मान्ये मान्यमर्थं विज्ञायैव पुरा वयम् । पृथग्भावमिवालंब्य शिष्यादिभिः समागताः
ఓ పూజ్యురాలా! గౌరవనీయమైన ప్రయోజనాన్ని ముందే తెలుసుకుని, మేము శిష్యులతో కలిసి వేరే భావంతో ఇక్కడికి వచ్చాము.
Verse 11
यद्देवि ते न चेत्किंचिन्मायाविलसितन्निजम् । ततः प्रपंचसंसिद्धिः कथमेव भविष्यति
హే దేవీ, ఇది అంతా నీ స్వీయ మాయా-లీలావిలాసం కాకపోతే, ఈ వ్యక్తమైన జగత్తు స్థాపన ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
Verse 12
तिष्ठत्वशेषं मे वक्तुं मायाविलसितं तव । न शक्यते यन्निर्णेतुं त्वदीयैश्च कदाचन
నీ మాయా-లీలావిలాసమంతటిని వర్ణించుటను నేను పక్కన పెడుతున్నాను; ఎందుకంటే అది నీ వారిచేత కూడా ఎప్పుడూ పూర్తిగా నిర్ణయించబడదు.
Verse 13
आस्यतां पावने शुद्धं आसने कुशनिर्मिते । गृह्यतां पाद्यमर्घं च दत्तं च विधिवन्मया
ఈ పవిత్రమైన, శుద్ధమైన కుశ-నిర్మిత ఆసనంపై ఆసీనులవండి; నేను విధివిధానంగా సమర్పించిన పాద్యమును, అర్ఘ్యమును స్వీకరించండి.
Verse 14
इति शिष्यैः समानीते दर्भांके परमासने । आसीनामंबिकां वृद्धो मुनिरानर्च भक्तिमान्
ఇలా శిష్యులు తెచ్చిన కుశ-ఆవృత పరమాసనంపై ఆసీనమైన అంబికను, వృద్ధ ముని భక్తితో ఆరాధించాడు.
Verse 15
निवेद्य सकलां पूजां भक्तिभावसमन्वितः । गौर्या समभ्यनुज्ञातः स्वयमप्यासने स्थितः
భక్తిభావంతో సమస్త పూజను సమర్పించి, గౌరీ అనుమతి పొందిన తరువాత, అతడు తానే తన ఆసనంలో కూర్చున్నాడు.
Verse 16
उवाच दशनज्योत्स्नापरिधौतदिशामुखः । पुलकांचितसर्वांगः सानंदाश्रु सगद्गदम्
అప్పుడు ఆయన పలికెను—దంతజ్యోత్స్నతో దిశాముఖాలు కడిగినట్లుగా ప్రకాశించెను; సర్వాంగమున రోమాంచము, ఆనందాశ్రువులు ప్రవహించగా, స్వరం గద్గదమైంది।
Verse 17
अहो देवस्य माहात्म्यं शम्भोरमिततेजसः । सद्भक्त रक्षणाय त्वामादिशद्भक्तवत्सलः
అహో! అపార తేజస్సుగల శంభు దేవుని మహాత్మ్యం ఎంత ఆశ్చర్యకరం. సద్భక్తుల రక్షణార్థం భక్తవత్సలుడు నిన్ను ఆదేశించెను।
Verse 18
असिद्धमन्यल्लब्धव्यं किं वान्यत्तव विद्यते । अम्बैतद्भक्तिमाहात्म्यं संदर्शयितुमीश्वरः
అమ్మా! నీకు ఇంకా ఏది అసిద్ధం, లేదా ఇంకేమి పొందవలసి ఉంది? ప్రభువు భక్తి మహాత్మ్యాన్ని మాత్రమే దర్శింపజేయదలచెను।
Verse 19
कैलासशैलवृत्तांतः कंपातटतपःस्थितः । अरुणाद्रिसमादेशः सर्वं ज्ञातमिदं मया
కైలాసశైల వృత్తాంతము, కంపా తీరమున తపస్సు స్థితి, మరియు అరుణాద్రి (అరుణాచల) సంబంధ ఆదేశము—ఇదంతా నేను తెలిసికొన్నాను।
Verse 20
आगतासि महाभागे भक्ताश्रममिमं स्वयम् । स्नेहेन करुणामूर्ते कर्त्तव्यमुपदिश्यताम्
మహాభాగే! నీవు స్వయంగా ఈ భక్తాశ్రమమునకు వచ్చితివి. కరుణామూర్తీ! స్నేహపూర్వకంగా మాకు కర్తవ్యమేమిటో ఉపదేశించుము।
Verse 21
इति तस्य वचः श्रुत्वा महर्षेः सर्ववेदिनः । अंबिका प्राह कुतुकात्स्तुवन्ती तं महामुनिम्
సర్వవేదజ్ఞుడైన మహర్షి వాక్యాలను విని, అంబిక ఆనందకుతూహలంతో ఆ మహామునిని స్తుతిస్తూ ఇలా పలికింది।
Verse 22
महावैभवमेतत्ते देवदेवः स्वयं शिवः । मध्ये तपस्विनां त्वं तु द्रष्टव्य इति चादिशत्
ఇది నీ మహావైభవం—దేవదేవుడైన స్వయంశివుడు ‘తపస్వుల మధ్య నిన్నే దర్శించాలి’ అని ఆజ్ఞాపించాడు।
Verse 23
आगमानां शिवोक्तानां वेदानामपि पारगः । तपसा शंभुभक्तानां त्वमेव शिवसंमतः
శివోక్త ఆగమాలకూ, వేదాలకూ నీవు పారంగతుడు; శంభుభక్తుడై తపస్సు చేసినందున నీవే శివసమ్మతుడు।
Verse 24
अरुणाचल नाम्नाहं तिष्ठामीत्यब्रवीच्छिवः । अस्याचलस्य माहात्म्यं श्रोतव्यं च भवन्मुखात्
శివుడు ‘నేను అరుణాచల అనే నామంతో ఇక్కడ నిలిచియున్నాను’ అని పలికాడు; కాబట్టి ఈ పర్వత మహాత్మ్యాన్ని మీ ముఖం నుంచే వినాలి।
Verse 25
प्राप्तास्म्यहं तपः कर्तुमरुणाचलसन्निधौ । भवतां दर्शनादेव स्वयमीशः प्रसीदति
నేను అరుణాచల సన్నిధిలో తపస్సు చేయడానికి వచ్చాను; మీ దర్శనమాత్రంతోనే స్వయంగా ఈశ్వరుడు ప్రసన్నుడవుతాడు।
Verse 26
शिवभक्तेन संभाषा शिवसंकीर्त्तनश्रवः । शिवलिंगार्चनं लोके वपुर्ग्रहफलोदयः
శివభక్తునితో సంభాషణ, శివనామసంకీర్తన శ్రవణం, ఈ లోకంలో శివలింగార్చన—ఇవి మానవదేహప్రాప్తి ఫలాల ఉదయములు.
Verse 27
तस्मान्ममैतन्माहात्म्यं श्रोतव्यं भवतो मुखात् । सुव्यक्तमुपदेशेन ज्ञानतोऽसि पिता मम
కాబట్టి నా ఈ మహాత్మ్యాన్ని మీ ముఖమునుండి వినవలెను. మీ స్పష్టమైన ఉపదేశముచేత, జ్ఞానద్వారా, మీరు నాకు తండ్రివలె ఉన్నారు.
Verse 28
इति तस्या वचः श्रुत्वा गौतमस्तपसां निधिः । आचख्यौ गिरिशं ध्यायन्नरुणाचलवैभवम्
ఆ మాటలు విని తపస్సుల నిధి గౌతముడు గిరీశ్వరుని ధ్యానించి, అనంతరం అరుణాచల వైభవాన్ని వివరించాడు.
Verse 29
अज्ञातमिव यत्किंचित्पृच्छ्यते च पुनस्त्वया । अवैमि सर्वविद्यानां माया शैवी त्वमेव सा
నీవు మళ్లీ ఏదో తెలియనట్లు ప్రశ్నిస్తున్నావు. నేను గ్రహిస్తున్నాను—సర్వ విద్యలకు ఆధారమైన శైవీ మాయ నీవే.
Verse 30
अथवा भक्तवक्त्रेण शिववैभवसंश्रवः । शिक्षणं शांभवं तेषां तव तुष्टेश्च कारणम्
లేదా భక్తుని ముఖమునుండి శివ వైభవాన్ని వినడం—వారికి శాంభవ బోధన, అలాగే మీ తృప్తికి కూడా కారణం.
Verse 31
पठितानां च वेदानां यदावृत्तफलावहम् । वदतां शृण्वतां लोके शिवसंकीर्त्तनं तथा
వేదాలను పునఃపునః పఠించుట వలన ఫలం లభించునట్లు, ఈ లోకమందు శివసంకీర్తనం—చెప్పినదైనా వినినదైనా—ఫలప్రదమగును.
Verse 32
सफलान्यद्य सर्वाणि तपांसि चरितानि मे । यदहं शंभुनादिष्टं माहात्म्यं कीर्त्तये श्रुतम्
ఈ రోజు నేను ఆచరించిన సమస్త తపస్సులు ఫలించాయి; ఎందుకంటే శంభువు ఆజ్ఞాపించిన, నేను వినిన ఈ మహాత్మ్యాన్ని ఇప్పుడు కీర్తిస్తున్నాను.
Verse 33
शिवाशिवप्रसादेन माहात्म्यमिदमद्भुतम्
శివుని ప్రసాదముచేత ఈ అద్భుత మహాత్మ్యం ప్రకాశించింది.
Verse 34
अरुणाचलमाहात्म्यं दुरितक्षयकारणम् । श्रूयतामनवद्यांगि पुरावृत्तमिदं महत्
అరుణాచల మహాత్మ్యం పాపక్షయకారణము. హే నిర్దోషాంగీ, ఈ మహత్తర పురావృత్తాంతాన్ని వినుము.
Verse 35
अरुणाद्रिमयं लिंगमाविर्भूतं यथा पुरा । न शक्यते पुनर्वक्तुमशेषं वक्त्रकोटिभिः
పూర్వకాలంలో అరుణాద్రిమయ లింగం ఎలా ఆవిర్భవించిందో, దానిని మళ్లీ సంపూర్ణంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు—కోటిముఖాలతోనైనా కాదు.
Verse 36
अरुणाचलमाहात्म्यं ब्रह्मणामपि कोटिभिः । ब्रह्मणा विष्णुना पूर्वं सोमभास्करवह्निभिः
అరుణాచల మహాత్మ్యాన్ని కోట్లాది బ్రహ్మలకైనా పూర్తిగా వర్ణించలేరు. పూర్వకాలంలో బ్రహ్మా, విష్ణువు, అలాగే సోముడు, సూర్యుడు, అగ్నియూ దానిని ప్రఖ్యాతి చేశారు.
Verse 37
इन्द्रादिभिश्च दिक्पालैः पूजितश्चाष्टसिद्धये । सिद्धचारणगंधर्व यक्षविद्याधरोरगैः
అష్టసిద్ధుల సాధనార్థం ఇంద్రాది దిక్పాలులు ఆయనను పూజిస్తారు; అలాగే సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, యక్షులు, విద్యాధరులు, నాగులూ ఆయనను ఆరాధిస్తారు.
Verse 38
खगैश्च मुनिभिर्दिव्यैः सिद्धयोगिभिरर्चितः । तत्तत्पापनिवृत्त्यर्थं तत्तदीप्सितसिद्धये
దివ్య ఖగాలు, దివ్య మునులు, సిద్ధయోగులూ ఆయనను అర్చిస్తారు—ప్రత్యేక పాపనివృత్తి కోసం, కోరుకున్న సిద్ధి నెరవేరుట కోసం.
Verse 39
आराधितोऽयं भगवानरुणाद्रिपतिः शिवः । दृष्टो हरति पापानि सेवितो वांछितप्रदः
ఈ భగవాన్ అరుణాద్రిపతి శివుడు—ఆరాధింపబడినప్పుడు—దర్శనమాత్రంతోనే పాపాలను హరిస్తాడు; సేవించబడితే కోరిన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
Verse 40
कीर्तितोपि जनैर्दूरैः शोणाद्रिरिति मुक्तिदः । तेजःस्तंभमयं रूपमरुणाद्रिरिति श्रुतम्
దూరంలో ఉన్న జనులు కూడా ‘శోణాద్రి’ అని కీర్తించినా ఆయన ముక్తిదాత అవుతాడు. అరుణాద్రి స్వరూపం తేజోమయ స్తంభమని శ్రుతి చెబుతుంది.
Verse 41
ध्यायन्तो योगिनश्चित्ते शिवसायुज्यमाप्नुयुः । दत्तं हुतं च यत्किंचिज्जप्तं चान्यत्तपः कृतम्
హృదయంలో ఆయనను ధ్యానించే యోగులు శివసాయుజ్యాన్ని పొందుతారు. అలాగే కొద్దిగా అయినా దానం చేసినది, హోమంలో అర్పించినది, జపించినది లేదా ఇతర తపస్సు చేసినది—
Verse 42
अक्षय्यं भवति प्राप्तमरुणाचलसंनिधौ । पुरा ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवतेजोंशसंभवौ
అరుణాచల సన్నిధిలో పొందినది అక్షయమవుతుంది. ప్రాచీనకాలంలో బ్రహ్మా మరియు విష్ణువులు కూడా—శివతేజస్సు యొక్క అంసం నుండి జన్మించినవారు—
Verse 43
साहंकारौ युयुधतुः परस्परजिगीषया । तथा तयोर्गर्वशांत्यै योगिध्येयः सदाशिवः
అహంకారంతో నిండిన ఆ ఇద్దరూ పరస్పరాన్ని జయించాలనే కోరికతో యుద్ధం చేశారు. అప్పుడు వారి గర్వాన్ని శమింపజేయుటకు యోగులు ధ్యానించే సదాశివుడు ప్రదర్శితుడయ్యాడు.
Verse 44
अग्नितेजोमयं रूपमादिमध्यांतवर्जितम् । संप्राप्य तस्थौ तन्मध्ये दिशो दश विभासयन्
అగ్నితేజోమయమైన, ఆది-మధ్య-అంతరహితమైన ఆ రూపాన్ని చేరి, ఆయన దాని మధ్యలో నిలిచి అక్కడి నుంచే పది దిశలను ప్రకాశింపజేశాడు.
Verse 45
तेजःस्तंभस्य तस्याथ द्रष्टुमाद्यंतभागयोः । हंसक्रोडतनू कृत्वा जग्मतुर्द्यां रसातलम्
అప్పుడు ఆ తేజస్తంభం యొక్క పైకీ కిందకీ ఉన్న సరిహద్దులను చూడటానికి, వారు హంస మరియు వరాహ శరీరాలను ధరించి వెళ్లారు—ఒకరు ఆకాశానికి, మరొకరు రసాతలానికి.
Verse 46
तौ विषण्णमुखौ दृष्ट्वा भगवान्करुणानिधिः । आविर्बभूव च तयोर्वरं प्रादादभीप्सितम्
ఆ ఇద్దరిని విషణ్ణముఖులుగా చూచి కరుణాసముద్రుడైన భగవాన్ స్వయంగా ప్రత్యక్షమై, వారు కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించాడు।
Verse 47
तत्प्रार्थितश्च देवेशो यातः स्थावरलिंगताम् । अरुणाद्रिरिति ख्यातः प्रशांतः संप्रकाशते
ఇలా ప్రార్థింపబడిన దేవేశుడు స్థావర లింగస్థితిని స్వీకరించాడు; ‘అరుణాద్రి’ అని ఖ్యాతి పొందినవాడు ప్రశాంత వైభవంతో ప్రకాశిస్తున్నాడు।
Verse 48
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैरप्सरोगीतनर्त्तनैः । पूज्यते तैजसं लिंगं पुष्पवृष्टिशतैः सदा
దివ్య దుందుభుల నాదాలతో, అప్సరల గీతనర్తనాలతో, ఆ తేజోమయ లింగం ఎల్లప్పుడూ వందల పుష్పవృష్టులతో కూడి పూజింపబడుతుంది।
Verse 49
ब्रह्मणामप्यतीतानां पुरा षण्णवतेः प्रभुः । विष्णुनाभिसमुद्भूतो ब्रह्मा लोकान्ससर्ज हि
ప్రాచీన కాలంలో—అనేక బ్రహ్మలూ గతించిన తరువాత—విష్ణునాభి నుండి జన్మించిన ప్రభువు బ్రహ్మ నిజంగా లోకాలను సృష్టించాడు।
Verse 50
स कदाचित्तपोविघ्नं कर्तुकामेन योगिनाम् । इंद्रेण प्रार्थितो ब्रह्मा ससर्ज ललितां स्त्रियम्
ఒకసారి యోగుల తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించాలని కోరిన ఇంద్రుడు బ్రహ్మను ప్రార్థించాడు; అప్పుడు బ్రహ్మ ‘లలితా’ అనే మనోహర స్త్రీని సృష్టించాడు।
Verse 51
लावण्यगुणसंपूर्णामालोक्य कमलेक्षणाम् । मुमोह कंदर्पशरैः स विद्धहृदयो विधिः
లావణ్యగుణసంపన్నమైన పద్మనేత్రయైన ఆమెను చూచి, విధి (బ్రహ్మ) కామదేవుని బాణాలతో హృదయం విద్ధమై మోహానికి లోనయ్యెను।
Verse 52
स्प्रष्टुकामं तमालोक्य ब्रह्माणं कमलासनम् । नत्वा प्रदक्षिणव्याजाद्गंतुमैच्छद्वराप्सराः
పద్మాసనస్థుడైన బ్రహ్మ ఆమెను స్పర్శించాలనే తపనతో ఉన్నాడని చూచి, ఆ శ్రేష్ఠ అప్సరస నమస్కరించి ప్రదక్షిణ నెపంతో వెళ్లిపోవాలని కోరింది।
Verse 53
अस्यां प्रदक्षिणां भक्त्या कुर्वाणायां प्रजापतेः । चतसृभ्योऽपि दिग्भ्योऽस्य मुखान्युदभवन्क्षणात्
ఆమె భక్తితో ప్రజాపతి (బ్రహ్మ) చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేస్తుండగా, క్షణమాత్రంలోనే నాలుగు దిక్కుల నుండీ అతని ముఖాలు ఉద్భవించాయి।
Verse 54
सा बाला पक्षिणी भूत्वा गगनं समगाहत । पुनश्च खगरूपेण समायांतं समीक्ष्य सा
ఆ బాలిక పక్షిణిగా మారి ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది; తరువాత అతడూ పక్షిరూపంలో మళ్లీ సమీపించడాన్ని చూసి ఆమె జాగ్రత్తగా గమనించింది।
Verse 55
शरणं याचमाना सा शोणाद्रिमिममाश्रयत् । ब्रह्मणा विष्णुना च त्वमदृष्टपदशेखरः
శరణం కోరుతూ ఆమె ఈ శోణాద్రిని ఆశ్రయించింది. ఓ ప్రభూ! బ్రహ్మా, విష్ణువులు కూడా మీ పరమ శిఖరాన్ని/పరమ పదాన్ని దర్శించలేకపోయారు।
Verse 56
रक्ष मामरुणाद्रीश शरण्य शरणागताम् । इति तस्यां भयार्त्तायां क्रोशंत्यामरुणाचलात्
“హే అరుణాద్రీశా! హే శరణ్యా! శరణాగతమైన నన్ను రక్షించు”—అని భయార్తగా ఆమె కేకలు వేసింది; అప్పుడు అరుణాచలమునుండి సహాయం ఉద్భవించింది।
Verse 57
उदभूत्स्थावराल्लिंगाद्व्याधः कश्चिद्धनुर्द्धरः । संधाय सायकं चापे समेघगगनद्युतिः
స్థిరమైన లింగమునుండి ఒక ధనుర్ధరుడైన వ్యాధుడు ఉద్భవించాడు. అతడు ధనుస్సుపై బాణాన్ని సంధించి, మేఘభరిత ఆకాశంలా ప్రకాశించాడు।
Verse 58
निषादे पुरतो दृष्टे मोहस्तस्य ननाश हि । ततः प्रसन्नहृदयोतिनम्रः कमलोद्भवः
ముందు నిషాదుడిని చూచిన వెంటనే అతని మోహం నిజంగా నశించింది. ఆపై కమలోద్భవుడు (బ్రహ్మ) ప్రసన్నహృదయుడై అత్యంత వినయవంతుడయ్యాడు।
Verse 59
नमश्चक्रे शरण्याय शोणाद्रिपतये तदा । सर्वपापक्षयकृते नमस्तुभ्यं पिनाकिने
అప్పుడు అతడు శరణ్యుడైన శోణాద్రిపతికి నమస్కరించాడు. హే పినాకీ! సమస్త పాపక్షయకర్తవైన నీకు నమస్కారం।
Verse 60
अरुणाचलरूपाय भक्ववश्याय शंभवे । अजानतां स्वभक्तानामकर्मविनिवर्त्तने
అరుణాచలస్వరూపుడైన, భక్తవశుడైన శంభువుకు నమస్కారం—అజ్ఞానంతో చేసిన తన భక్తుల దుష్కర్మాన్ని కూడా నివారించువాడా।
Verse 61
त्वदन्यः कः प्रभुः कर्तुमशक्यं चापि देहिनाम् । उपसंहर मे देहं तेजसा पापनिश्चयम्
నీ తప్ప మరెవరు ప్రభువు, దేహధారులకు కూడా అసాధ్యమైనదాన్ని చేయగలరు? నీ తేజస్సుతో నా ఈ దేహాన్ని—పాపనిశ్చయరూప భారాన్ని—లయపరచుము।
Verse 62
अन्यं वा सृज विश्वात्मन्ब्रह्माणं लोकसृष्टये । अथ तस्य वचः श्रुत्वा शिवो दीनस्य वेधसः
హే విశ్వాత్మా, లోకసృష్టి కొరకు మరొక బ్రహ్మను సృష్టించుము. అప్పుడు దీనుడైన వేదసుడు (స్రష్ట) పలికిన ఈ మాటలు విని శివుడు…
Verse 63
उवाच करुणामूर्तिर्भूत्वा चंद्रार्द्धशेखरः । दत्तः कालस्तव मया पुरैव न निवर्त्यते
కరుణామూర్తి, చంద్రార్ధశేఖరుడై శివుడు పలికెను—“నేను పూర్వమే నీకు ఇచ్చిన కాలం తిరిగి తీసుకోబడదు।”
Verse 64
कं वा रागादयो दोषा न बाधेरन्प्रभुस्थितम् । तस्माद्दूरस्थितोऽप्येतदरुणाचलसंज्ञितम्
ప్రభువు స్వయంగా నివసించే చోట రాగాది దోషాలు ఎవరిని బాధించగలవు? అందుకే దూరంగా ఉన్నప్పటికీ ఈ స్థలం ‘అరుణాచల’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది।
Verse 65
भजस्व तैजसं लिंगं सर्वदोषनिवृत्तये । वाचिकं मानसं पापं कायिकं वा च यद्भवेत्
సర్వ దోష నివృత్తి కోసం ఆ తేజోమయ లింగాన్ని భజించుము—వాక్కుతో, మనసుతో, లేదా కాయంతో ఏ పాపం జరిగినా।
Verse 66
विनश्यति क्षणात्सर्वमरुणाचलदर्शनात् । प्रदक्षिणा नमस्कारैः स्मरणैरर्चनैः स्तवैः
అరుణాచల దర్శనమాత్రముతోనే క్షణంలో సమస్త పాపకల్మషాలు నశిస్తాయి; అలాగే ప్రదక్షిణ, నమస్కారాలు, స్మరణ, అర్చన, స్తవాలతో కూడ।
Verse 67
अरुणाद्रिरयं नृणां सर्वकल्मषनाशनः । कैलासे मेरुशृंगे वा स्वस्थानेषु कलाद्रिषु
ఈ అరుణాద్రి మనుష్యుల సమస్త కల్మషాలను నశింపజేస్తుంది—కైలాసంలో ఉన్నా, మేరుశిఖరంపై ఉన్నా, లేదా తన స్వస్థానంలో ఇతర పర్వతాల మధ్య ఉన్నా।
Verse 68
संदृश्यः कश्चिदेवाहमरुणाद्रिरयं स्वयम् । यच्छृंगदर्शनान्नॄणां चक्षुर्लाभेन केवलम्
నేనే స్వయంగా ఈ అరుణాద్రిని, నిశ్చయంగా దర్శనీయుడను; దీని శిఖర దర్శనమాత్రంతో—కేవలం నేత్రలాభంతోనే—మనుష్యులకు ఫలప్రాప్తి కలుగుతుంది।
Verse 69
भवेत्सर्वाघनाशश्च लाभश्च ज्ञानचक्षुषः । मदंशसंभवो ब्रह्मा स्वनाम्ना ब्रह्मपुष्करे
అప్పుడు సమస్త పాపనాశం జరుగుతుంది, జ్ఞానచక్షువు లభిస్తుంది; నా అంససంభవుడైన బ్రహ్మ తన పేరుగల బ్రహ్మపుష్కరంలో (విరాజిల్లుతాడు)।
Verse 70
अत्र स्नातः पुरा ब्रह्मन्मोहोऽगाज्जगतीपतेः । स्नात्वा त्वं ब्रह्मतीर्थे मां समभ्यर्च्य कृतांजलिः
హే బ్రహ్మన్! ఇక్కడ పూర్వం స్నానం చేయడంతో జగత్పతியின் మోహం తొలగింది; నీవు కూడా బ్రహ్మతీర్థంలో స్నానం చేసి, కృతాంజలిగా నన్ను విధిగా ఆరాధించు।
Verse 71
मौनी प्रदक्षिणं कृत्वा विश्वात्मन्भव विज्वरः
మౌనం వహించి ప్రదక్షిణ చేయుము; ఓ విశ్వాత్మా, జ్వరబాధా‑సంతాపముల నుండి విముక్తుడవు కావుము।
Verse 72
इति वचनमुदीर्य विश्वनाथं स्थितमरुणाचलरूपतो महेशम् । अथ सरसि निमज्य पद्मजन्मा दुरितहरं समपूजयत्क्रमेण
ఇట్లు వచనములు పలికి, అరుణాచలరూపమున నిలిచిన విశ్వనాథ మహేశ్వరుని సంభోదించాడు. అనంతరం పద్మజన్ముడు (బ్రహ్మ) సరస్సులో మునిగి, పాపహరుడైన ప్రభువును విధివిధానంగా క్రమంగా పూజించాడు।
Verse 73
इममरुणगिरीशमेष वेधा यमनियमादिविशुद्धचित्तयोगः । स्फुटतरमभिपूज्य सोपचारं गतदुरितोऽथ जगाम चाधिपत्यम्
యమ-నియమాది సాధనలతో విశుద్ధచిత్తయోగముగల ఆ వేద్హుడు (బ్రహ్మ) ఈ అరుణగిరీశుని స్పష్టమైన భక్తితో, సమస్త ఉపచారాలతో పూజించాడు. అతని పాపములు తొలగి, అనంతరం అధిపత్యాన్ని పొందాడు।