Adhyaya 12

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति संभाषमाणे तु महर्षौ मुनि सेविते । विजहौ गिरिजा शंकां शिवभक्तवधाश्रिताम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—మునులు సేవిస్తున్న మహర్షి ఇలా సంభాషిస్తుండగా, శివభక్తుని వధ విషయమునుంచి కలిగిన సందేహాన్ని గిరిజ త్యజించింది।

Verse 2

अथांतरिक्षादुदभूद्वाणी कर्णमनोहरा । मा गमः शैलकन्ये त्वं पापनिप्कृतिकारणात्

అప్పుడు ఆకాశమునుండి చెవి-మనసులకు మధురమైన వాణి వినిపించింది—“ఓ శైలకన్యా, పాపప్రాయశ్చిత్త కారణంగా నీవు వెళ్లకుము।”

Verse 3

गंगा च यमुना सिंधुर्गोदापि च सरस्वती । नर्मदा सा च कावेरी शोणः शोणनदी च सा

గంగా, యమునా, సింధు, గోదావరి, సరస్వతి; నర్మదా, కావేరి; అలాగే శోణుడు—శోణనదీ కూడా—(ఇక్కడ ఉన్నాయి)।

Verse 4

अत्रैव नव तीर्थानि संभवंतु शिलातले । त्वत्खड्गदारिते देवि कुरु तत्राघमर्षणम्

ఇక్కడే ఈ శిలాతలంపై తొమ్మిది తీర్థాలు ప్రాదుర్భవించుగాక. దేవీ, నీ ఖడ్గంతో చీలిన స్థలంలో అక్కడే అఘమర్షణ కర్మను ఆచరించు.

Verse 5

अस्मिन्नाश्वियुजे मासि ज्येष्ठानक्षत्र आगते । निमज्य खड्गतीर्थे त्वं सलिंगा मासमावस

ఈ ఆశ్వయుజ మాసంలో జ్యేష్ఠా నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, ఖడ్గతీర్థంలో మునిగి స్నానం చేయి; లింగంతో కూడి ఒక నెలపాటు వ్రతంగా నివసించు.

Verse 6

निवर्त्य सावनं मासमत्र दिक्पालसंमितम् । ततः पाणिस्थितं लिंगं लब्ध्वा पापविशोधनम्

ఇక్కడ దిక్పాలులచే కొలవబడినట్లైన నెలపాటు వ్రతాన్ని ముగించి, ఆపై చేతిలో స్థిరమైన లింగాన్ని పొందితే పాపశుద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 7

प्रतिष्ठापय तीर्थाग्रे लोकानुग्रहकारणात् । उत्तीर्य तीर्थवर्येऽस्मिन्स्नात्वा लिंगेऽर्चिते शिवे

లోకానుగ్రహార్థం తీర్థపు అగ్రభాగంలో దీనిని ప్రతిష్ఠించు. ఈ ఉత్తమ తీర్థంలో స్నానం చేసి ఒడ్డుకు వచ్చి, పూజిత లింగంలో శివుని అర్చించు.

Verse 8

तापत्रयोपशांतिश्च त्रैलोक्यस्य न संशयः । सर्वपापहरं लिंगं स्थावरं तीर्थसन्निधौ

త్రిలోకాలకు తాపత్రయ శాంతి నిశ్చయం. తీర్థసన్నిధిలో సర్వపాపహరమైన స్థావర లింగం అచలంగా నిలిచి ఉంది.

Verse 9

स्थापय स्थिरया भक्त्या सदालोकहिताय च । नक्षत्रे वैश्वदैवत्ये देवक्याः संगमाचर

అచంచల భక్తితో, సదా లోకహితార్థం దానిని స్థాపించుము. విశ్వేదేవ-దైవత్య నక్షత్రంలో దేవకీ సంగమస్థలమున సంగమాచారము ఆచరించుము.

Verse 10

महोत्सवसमायुक्तं यावद्दशदिनावधि । कृत्वा चावभृथं पुण्यनक्षत्रे वह्निदैवते

పది దినముల వరకు మహోత్సవమును నిర్వహించుము; మరియు అగ్ని-దైవత్యమైన పుణ్య నక్షత్రంలో సమాప్తి అవభృతస్నానము చేయుము.

Verse 11

सायमभ्यर्च्य विधिवच्छोणाचलवपुर्मम । ततस्ते दर्शयिष्यामि तैजसं रूपमात्मनः

సాయంకాలము విధివిధానముగా నా శోణాచల స్వరూపమును అర్చించి, అనంతరం నా స్వంత తేజోమయమైన అగ్నిస్వరూపాన్ని నీకు దర్శింపజేస్తాను.

Verse 12

एतत्कृतं ते लोकानां रक्षायै संभविष्यति । इति तद्वचनं श्रुत्वा महर्षिवचनं च सा

‘నీ ఈ కృత్యము లోకాల రక్షణకై సిద్ధమగును.’ అని ఆ వాక్యమును, మహర్షి వచనమును వినిన ఆమె (అంగీకరించి ముందుకు సాగెను).

Verse 13

उभयं कर्तुमारेभे तपसा शैलकन्यका । खङ्गेन दारयामास शिलातलमनाकुला

రెండింటినీ సాధించుటకు శైలకన్య తపస్సు ఆరంభించెను; మరియు నిరాకులముగా ఖడ్గముతో శిలాతలమును చీల్చెను.

Verse 14

उदजृंभत तीर्थानां नवकं तत्र तत्क्षणात् । तस्य कण्ठस्थितं लिगं ध्यायन्ती पर्वतात्मजा

అదే క్షణంలో అక్కడ తొమ్మిది తీర్థాల సమూహం ఉద్భవించింది. పర్వతకన్య దేవి ఆయన కంఠస్థిత లింగాన్ని ధ్యానించింది.

Verse 15

तीर्थे ममज्ज तस्मिन्सा मुनीनामभ्यनुज्ञया । तीर्थानां नवकं तत्र संजातं स्फटिकप्रभम्

మునుల అనుమతితో ఆమె ఆ తీర్థంలో మునిగింది. అక్కడ స్ఫటికప్రభతో మెరిసే తొమ్మిది తీర్థాల సమూహం సంజాతమైంది.

Verse 16

अंतर्वसतितः कांत्या मेचकीकृतमंजसा । वसंत्यां शैलकन्यायां तीर्थे त्रिंशद्दिनं त्वथ

తర్వాత శైలకన్య ఆ తీర్థంలో ముప్పై రోజులు నివసించగా, అంతర్లీన కాంతి తపస్సు ప్రభావంతో త్వరగా గాఢవర్ణంగా మారింది.

Verse 17

शम्भोर्विरहसंतप्तं मनश्चंचलतां ययौ । तत्र श्रिया सरोजानि चक्षुषोत्पलकाननम्

శంభువిరహంతో తప్తమైన ఆమె మనస్సు చంచలమైంది. అక్కడ ఆమె శ్రీతో కమలాలు వికసించాయి; ఆమె నేత్రాలు నీలోత్పలవనంలా అయ్యాయి.

Verse 18

मंदस्मितेन कुमुदं ससर्ज सलिलस्य सा । देव्यास्तेनोदवासेन लोकास्तु निरुपद्रवाः

మందస్మితంతో ఆమె జలాలపై కుముదిని పుష్పాన్ని ఉద్భవింపజేసింది. దేవి అక్కడ నివసించిన మాత్రాన లోకాలు ఉపద్రవరహితమయ్యాయి.

Verse 19

कृतार्थास्सहसा जातास्तत्तत्कालफलान्विताः । मासांते सा समुत्तीर्य कृत्वा देव्युत्सवं तथा

వారు వెంటనే కృతార్థులై, ఆ కాలానికి తగిన ఫలాలను పొందారు. తరువాత మాసాంతంలో ఆమె బయటికి వచ్చి, అలాగే దేవీ ఉత్సవాన్ని కూడా నిర్వహించింది.

Verse 20

कार्तिके मासि नक्षत्रे कृत्तिकाख्ये निशोदये । पूजयित्वा तपःसिद्धैरुपचारैर्बहूदयैः

కార్తిక మాసంలో కృత్తికా అనే నక్షత్రం ఉదయించిన రాత్రి, ఆమె తపస్సుతో సిద్ధించిన అనేక ఉపచారాలతో, బహువిధ నైవేద్యాలతో పూజ చేసింది.

Verse 21

अरुणाद्रिमयं लिंगं तुष्टाव जगदंबिका । नमस्ते विश्वरूपाय शोणाचलवपुर्भृते

జగదంబిక అరుణాద్రిమయ లింగాన్ని స్తుతించింది—“హే విశ్వరూపా! శోణాచల (అరుణాచల) దేహాన్ని ధరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.”

Verse 22

तेजोमयाद्रिलिंगाय सर्वपाततकनाशिने । ब्रह्मणा विष्णुना च त्वं दुष्परिच्छेद्यवैभवः

శుద్ధ తేజోమయమైన పర్వత-లింగానికి నమస్కారం; అది సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది. బ్రహ్మా, విష్ణువులకు కూడా నీ వైభవాన్ని కొలిచి నిర్ణయించడం దుర్లభం.

Verse 23

अग्निरूपोऽपि सञ्छांतो लोकानुग्रहक्लृप्तये । शक्त्या च तत्त्वसंघातकरः कालानलाकृतिः

నీవు అగ్నిస్వరూపుడైనప్పటికీ పరమ శాంతుడవు; లోకాల అనుగ్రహార్థం స్థాపితుడవు. నీ శక్తిచేత తత్త్వసమూహాన్ని క్రమబద్ధం చేస్తావు—కాలాగ్ని రూపధారివి.

Verse 24

अद्रिश्रेष्ठारुणाद्रीश रूपलावण्यवारिधे । विचित्ररूपमेतत्ते वेदवेद्यसुरार्चितम्

హే పర్వతశ్రేష్ఠుడైన అరుణాద్రీశ్వరా! నీవు రూపలావణ్యాల సముద్రము. నీ ఈ విచిత్ర స్వరూపము వేదములచే తెలిసినది, దేవతలచే ఆరాధింపబడినది.

Verse 25

तेजसां देव सर्वेषां बीजभूतं निगद्यसे । दिव्यं हि परमं तेजस्तव देव महेश्वर

హే దేవా! సమస్త దేవతల తేజస్సుకు నీవే బీజస్వరూపుడని చెప్పబడుతున్నావు. హే మహాదేవ మహేశ్వరా! నీ తేజస్సే దివ్యమూ పరమమూ.

Verse 26

यत्पुरा ब्रह्मणा दृष्टं विष्णुना च विचिन्वता । अद्य पूतास्मि देवेश तव संदर्शनादहम्

పూర్వం బ్రహ్మ చూచినదీ, విష్ణువు వెదకినదీ—హే దేవేశ్వరా! నేడు నీ దర్శనమాత్రముచే నేను పవిత్రుడనయ్యాను.

Verse 27

तेजो दर्शय मे दिव्यं सर्वदोषहरं परम् । प्रार्थयंत्यां तदा देव्यामरुणाद्रिमयः शिवः

“నాకు నీ దివ్య తేజస్సును చూపుము—అది పరమము, సమస్త దోషాలను హరించునది.” దేవి ఇలా ప్రార్థించగా అరుణాద్రిరూపుడైన శివుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.

Verse 28

आविर्बभूव तेजोभिरापूर्य भुवनांतरम् । कोटिसूर्योदयप्रख्यं तुल्यं पूर्णेंदुकोटिभिः

అప్పుడు ఒక తేజస్సు అవిర్భవించి లోకాంతరమంతటిని కాంతితో నింపెను. అది కోటి సూర్యోదయాలవలె ప్రకాశించెను; కోటి పూర్ణచంద్రులవలె శీతలముగానూ ఉండెను.

Verse 29

कालाग्निकोटिसंकाशं तेजः परमदृश्यत । प्रणम्य परया भक्त्या मुनिभिः सार्धमंबिका

ప్రళయాగ్ని కోట్ల జ్వాలలవలె పరమ తేజస్సు దర్శనమైంది. అంబిక మునులతో కూడి పరమ భక్తితో ప్రణమించింది.

Verse 30

विस्मयाक्रांतहृदया ननंद नलिनेक्षणा । अथ तेजोनिधेस्तस्मादरुणाद्रिः समुत्थितः

విస్మయంతో నిండిన హృదయముగల కమలనయన దేవి ఆనందించింది. ఆ తేజోనిధి నుండి అరుణాద్రి (అరుణాచలము) అవతరించింది.

Verse 31

हिरण्मयोऽब्रवीद्वाचं पुरुषः कलकन्धरः । प्रसन्नोऽस्मि तपोभिस्ते स्थानेषु मम कल्पितैः

సువర్ణమయ పురుషుడు—నీలకంఠుడు—వాక్యమాడెను: “నేను నియమించిన స్థలాలలో నీవు చేసిన తపస్సులతో నేను ప్రసన్నుడను.”

Verse 32

तेजोमयमिदं रूपमीक्षितं च त्वयाधुना । कारणैर्बहुभिर्लोकान्रक्षेथास्त्वं जगन्मयि

“ఈ తేజోమయ రూపాన్ని నీవు ఇప్పుడు దర్శించావు. ఓ జగన్మయి మాతా, అనేక ఉపాయాలతో నీవు లోకాలను రక్షించెదవు.”

Verse 33

तपांसि कुरुषे भूमौ किमन्यत्प्रार्थितं तव । मल्लोचनत्विषा तेद्य तमोराशिः समुत्थितः

“నీవు భూమిపై తపస్సు చేస్తున్నావు—ఇంకేమి కోరుతున్నావు? అయితే నేడు నా నేత్రతేజస్సు వల్ల నీ ఎదుట చీకటి రాశి లేచింది.”

Verse 34

अशेषो हि प्रशांतोऽभूत्तेजसोऽस्य निरीक्षणात् । अयं तु महिषो दुष्टो मद्भक्तिं लिंगपूजकः

ఈ తేజస్సును కేవలం దర్శించగానే అతడు పూర్తిగా శాంతించాడు. కానీ ఈ దుష్ట మహిషుడు—లింగారాధకుడైనా—నా భక్తికి విరోధంగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు.

Verse 35

जग्राह सहसा ह्येतत्तस्य लिंगं गले स्थितम् । अनेन भक्षितं तच्च नास्तिकस्योपदेशतः

అతడు అకస్మాత్తుగా తన మెడలో వేలాడుతున్న ఆ లింగాన్ని పట్టుకున్నాడు; నాస్తికుడి ఉపదేశంతో దానిని తినివేశాడు కూడా.

Verse 36

अकरोन्मय्यविश्वासं लिंगरूपे गले स्थिते । क्रमेण सोपि संप्राप्तो मुनिजन्म मनोहरम्

మెడలో లింగరూపం ఉన్నప్పటికీ అతడు నాపై అవిశ్వాసం పెంచుకున్నాడు. అయినా కాలక్రమేణ అతడూ మనోహరమైన మునిజన్మను పొందాడు.

Verse 37

मामेवाभ्यर्चयन्ध्यायन्गणनाथत्वमावसन् । पूर्वजन्मनि भक्तोऽयं महिषोपि त्वया हतः

నన్నే ఆరాధించి నన్నే ధ్యానిస్తూ అతడు గణనాథత్వాన్ని పొందాడు. పూర్వజన్మలో కూడా ఇతడు నా భక్తుడే—మహిషరూపంలో నీవు ఇతనిని సంహరించినప్పటికీ.

Verse 38

चिरं मल्लिंगधृग्यस्मात्सिद्धिरस्यापि देव्यतः । शिवलिंगेष्वविश्वासः शिवभक्तावमाननम्

అతడు దీర్ఘకాలం నా లింగాన్ని ధరించినందున దేవీ కృపవల్ల అతనికీ కొంత సిద్ధి లభించింది. అయినా శివలింగాల పట్ల అవిశ్వాసం, శివభక్తుల పట్ల అవమానం కొనసాగాయి.

Verse 39

न कर्त्तव्यं सदा भक्तैस्तस्माद्वै मुक्तिकांक्षिभिः । दीक्षया रहितं लिगं येन संधार्यते बलात्

కాబట్టి భక్తులు—ప్రత్యేకించి మోక్షకాంక్షులు—ఇది ఎప్పటికీ చేయరాదు: సరైన దీక్ష లేకుండా లింగాన్ని బలవంతంగా ధరించడం।

Verse 40

न तादृशं फलं दत्ते वज्रवत्तं निहंति च । न दोषस्तत्र किंचित्ते शोणाचलनिरीक्षणात्

అది అలాంటి ఫలాన్ని ఇవ్వదు; బదులుగా వజ్రంలా అతనిని కూలదీస్తుంది. కానీ నీకు మాత్రం ఏ దోషమూ లేదు—ఎందుకంటే నీవు శోణాచల దర్శనం పొందావు.

Verse 41

सफला नयनावाप्तिः सर्वदोषविनाशनात् । त्वत्पुत्रस्तन्यदानेन धात्र्योपकृतमात्मजे

దృష్టి లభించడం ఫలవంతమైంది, ఎందుకంటే అది అన్ని దోషాలను నశింపజేస్తుంది. ఓ కుమార్తె, నీ కుమారునికి పాలు ఇచ్చి ధాత్రి నీకు ఉపకారం చేసింది.

Verse 42

त्वामपीतकुचां चक्रे वत्सलां भक्तरक्षिणीम् । नक्षत्रे कृत्तिकाख्येऽत्र तव सन्निधिलोभतः

ఆయన సన్నిధి కోసం నీ తపన వల్ల, ఇక్కడ కృత్తికా నక్షత్ర సమయంలో, ఆయన నిన్ను ‘అపీతకుచా’గా—వాత్సల్యమూర్తిగా, భక్తరక్షిణిగా—చేసాడు.

Verse 43

प्रायश्चित्ताभिधानेन भवापीतकुचाभिधा । पूजाशेषं समाधाय भक्तानुग्रहहेतवे

‘ప్రాయశ్చిత్త’ అనే పేరుతో నీవు ‘అపీతకుచా’గా ప్రసిద్ధి చెందావు. పూజలో మిగిలిన నైవేద్యాన్ని స్థాపించి, భక్తానుగ్రహానికి కారణమయ్యావు.

Verse 44

भज मां करुणामूर्तिरपीतकुचनायिका । इति देवस्य वचनमाकर्ण्यात्यंतशीतलम्

‘హే అపీతకుచనాయికా, కరుణామూర్తీ! నన్ను భజించు’ అని దేవుని అత్యంత శీతల వాక్యములు విని—

Verse 45

प्रणम्य प्रार्थितवती प्रोवाच च तमंबिका । देवदेव प्रसादेन त्वयानुग्रहशालिना

ప్రణమించి అంబికా ప్రార్థించి ఆయనతో పలికింది—‘హే దేవదేవా! మీ ప్రసాదముచేత, అనుగ్రహసంపన్నుడవైన మీరు—’

Verse 46

एतत्ते दर्शितं तेजो दृष्टं देवैश्च मानवैः । प्रत्यक्षं कृत्तिकामासि मद्व्रतांतमहोत्सवे

మీ ఈ తేజస్సు ప్రదర్శితమైంది; దేవులు మరియు మనుష్యులు దానిని చూశారు. నా వ్రతాంత మహోత్సవంలో మీరు కృత్తికా (నక్షత్ర/తిథి) నాడు ప్రత్యక్షమయ్యారు.

Verse 47

नक्षत्रे कृत्तिकाख्येऽस्मिंस्तेजस्ते दृश्यतां परम् । तद्वीक्षितमिदं तेजः परमं प्रतिवत्सरम्

కృత్తికా అనే నక్షత్రంలో మీ పరమ తేజస్సు దర్శనీయమగునుగాక. ఈ అత్యున్నత జ్యోతి ప్రతి సంవత్సరం (ఆ సమయమున) దర్శింపబడుగాక.

Verse 48

दृष्ट्वा समस्तैर्दुरितैर्मुच्यतां सर्वजंतवः । तथेति देवदेवेन प्रोचेऽथांतर्दधे गिरौ

‘ఇది దర్శించి సమస్త జీవులు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తులగుదురు.’ అని దేవదేవుడు పలికి, ఆపై ఆయన గిరిలో అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 49

प्रदक्षिणं चकारैनं सखीभिः सा ततोंऽबिका । घनश्यामलया कांत्या परितो जृंभमाणया

అప్పుడు అంబిక సఖులతో కలిసి ఆయనకు ప్రదక్షిణ చేసింది; ఆమె ఘనశ్యామ కాంతి చుట్టూ విస్తరిస్తూ ప్రకాశించింది।

Verse 50

अरुणाद्रिमयं लिंगं चक्रे मरकतप्रभम् । मंदं चरन्ती जाताभिः प्रभाभिः पादपद्मयोः

ఆమె అరుణాద్రిమయమైన, మరకతప్రభతో మెరిసే లింగాన్ని నిర్మించింది; మెల్లగా నడుస్తూ ఉండగా ఆమె పద్మపాదాల నుండి కొత్త కిరణాలు వెలసాయి।

Verse 51

तस्तार परितो भूमिं पद्मपत्रैः सपल्लवैः । प्रफुल्लकनकांभोजनीलोत्पलदलोत्करैः

ఆమె చుట్టూ నేలపై কোমల పల్లవాలతో కూడిన పద్మపత్రాలను పరచింది—పూసిన కనకాంభోజాలు, నీలోత్పలాల దళాల గుట్టలతో।

Verse 52

अर्चयन्तीव शोणाद्रिमभितो दृष्टिकांतिभिः । इन्द्रादिलोकपालानामंगनाभिर्निषेविता

ఆమె తన దృష్టికాంతితో శోణాద్రిని ఆరాధిస్తున్నట్లుగా, ఇంద్రాది లోకపాలుల స్త్రీలచే సేవింపబడుతూ నిలిచింది।

Verse 53

प्रसादिता मातृगणैर्गंधदानविभूषणैः । छत्रचामरभृंगारतालवृन्तफलाचिकाः

ఆమె మాతృగణులచే ప్రసన్నింపబడింది—సుగంధ దానాలు, ఆభరణాలతో అలంకృతమై; వారు ఛత్రం, చామరం, భృంగారపాత్రం, తాళవృంతాలు, ఫల నైవేద్యాలు ధరించారు।

Verse 54

वहन्तीभिः सुरस्त्रीभिर्वृता मुनिवधूयुता । प्रदक्षिणं चकारैनमरुणाद्रिं स्वयंप्रभम्

సేవాభారమును వహించే దివ్య స్త్రీలచే పరివృతమై, మునిపత్నులతో కూడి, ఆమె స్వయంప్రభమైన అరుణాద్రిని ప్రదక్షిణ చేసింది।

Verse 55

कांक्षन्ती शिवसायुज्यं विवाहाग्निमिवाद्रिजा । तस्यां प्रदक्षिणं भक्त्या कुर्वाणायां पदेपदे

శివసాయుజ్యాన్ని కోరుతూ పర్వతకుమార్తె, వివాహాగ్నిని సమీపించునట్లు, భక్తితో ప్రతి అడుగునా ప్రదక్షిణ చేస్తూ సాగింది।

Verse 56

प्रेषिता शंभुना देवाः परिवव्रुः सुरेश्वराः । सरस्वतीसमं धात्रा विष्णुना च समं रमा

శంభువు పంపగా దేవులు—సురేశ్వరులు—చుట్టూ సమవేతమయ్యారు. ధాత్రతో సరస్వతి, విష్ణుతో రమా (లక్ష్మి) కూడ వచ్చారు।

Verse 57

सर्वदिक्पालकांताभिः समेता शैलबालिका । निरुन्धतीव देवेन्द्रं सलिलैर्वरदानतः

సర్వ దిక్పాలుల ప్రియ భార్యలతో కూడిన శైలకన్య, వరప్రదానంగా లభించిన జలాలతో, దేవేంద్రుడైన ఇంద్రునికూడా అడ్డుకుంటున్నట్లుగా కనిపించింది।

Verse 58

अद्रिनाथस्वरूपस्य शीतत्वमिव कुर्वती । तपस्ययाऽविनाभावाद्देवस्येव कृतस्मृतिः

అద్రినాథుని స్వరూపానికే శీతలతను కలిగిస్తున్నట్లుగా; తపస్సుతో అవినాభావముండుటచే, ఆమె దేవుని స్వయంస్మృతిరూపంలా ప్రకాశించింది।

Verse 59

दुष्करस्योदवासस्य बोधयन्तीव साधुताम् । ऋषीणां देवमानानामुपदेष्टुमिव क्रमात्

దుష్కర వ్రత-ఉపవాసాల నిజమైన పవిత్రతను వెల్లడించునట్లు, ఆమె క్రమంగా ఋషులకు మరియు దేవతుల్యులకు ఉపదేశించుచున్నదనిపించింది।

Verse 60

क्रीडामिव पुराभ्यस्तां तपसापि च संगता । आत्मानं विरहोत्तप्तामात्मस्थं तादृश शिवम्

పూర్వాభ్యసించిన క్రీడను మళ్లీ ఆచరించునట్లు, తపస్సుతో కూడి; విరహాగ్నితో అంతరంగమున దగ్ధమై, ఆమె ఆత్మస్థుడైన ఆ శివుని హృదయంలో ధారించింది।

Verse 61

संचिंत्य चोभयोः कर्तुं शीतलत्वं जले स्थिता । तीर्थानामिव सर्वेषामुद्भूतानां शिलातले

ఇద్దరికీ శీతలత కలిగించుట ఎలా అని ఆలోచించి ఆమె జలములో నిలిచింది—పర్వత శిలాతలమున ఉద్భవించిన సమస్త తీర్థములవలె।

Verse 62

आधिक्यमथ लोकस्य वक्तुकामा स्वयं स्थिता । दुरितघ्नं च पंचाग्निमर्थावासं सुदुष्करम्

తర్వాత ఈ పుణ్యక్షేత్ర మహిమను ప్రకటించదలచి, ఆమె స్వయంగా పాపనాశకమైన ‘పంచాగ్ని’ అనే అత్యంత దుష్కర తపస్సును, లక్ష్యసాధనార్థం కఠిన నివాసవిధానంతో కూడి ఆచరించింది।

Verse 63

अधिगम्य तपस्तस्य शांतिं कर्तुमिव स्थिता । महिषासुरकंठोत्थरक्तधारापरिप्लुतम्

ఆ తపస్సుకు శాంతి-సిద్ధి కలిగించునట్లు ఆమె అక్కడ నిలిచింది—మహిషాసురుని కంఠమునుండి ఉద్భవించిన రక్తధారలతో ఆ స్థలం పరిప్లవితమై ఉన్న చోట।

Verse 64

क्षालयंतीव लिंगं तदमलैस्तीर्थवारिभिः । अरुणाख्यं पुरं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा

తీర్థాల నిష్కల్మష జలాలతో ఆ లింగాన్ని కడుగుతున్నట్లుగా—విశ్వకర్మ నిర్మించిన రమ్యమైన ‘అరుణా’ అనే పురం అక్కడ విరాజిల్లుతుంది।

Verse 65

अपीतकुचनाथेशशोणाद्रीश्वरतुष्टये । शृंगेषु यस्य सौधेषु वसन्त्यो वारयोषितः

అపీతకుచనాథేశుడు—శోణాద్రీశ్వరుని తృప్తికై, ఆ నగర సౌధశిఖరాలపై జల-అప్సరసలు నివసిస్తారు।

Verse 66

अधःकृताभ्रतडितो जिगीषंतीव चामरीः । यत्तुंगसौधशृंगाग्रे गायंतीर्वारयोषितः

మేఘవిద్యుత్తును కూడా మసకబార్చి, చామరాలను జయించాలన్నట్లు—ఆ ఎత్తైన సౌధశిఖరాగ్రంపై జల-అప్సరసలు గానం చేస్తారు।

Verse 67

सिद्धचारणगंधर्वविद्याधरविराजितम् । अष्टापदरथाक्रांतमष्टवीथिविराजितम्

అది సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులతో విరాజిల్లుతుంది; అష్టపద రథాలతో నిండివుండి, ఎనిమిది మహావీధులతో శోభిస్తుంది।

Verse 68

अष्टापदपथाकारमष्टदिक्पालपूजितम् । अष्टसिद्धियुतैः सिद्धैरष्टमूर्तिपदाश्रयैः

దాని మార్గాలు అష్టపదాకారంగా ఉన్నాయి; అది అష్టదిక్పాలులచే పూజింపబడుతుంది; శివుని అష్టమూర్తి పదాన్ని ఆశ్రయించిన, అష్టసిద్ధులతో యుక్తమైన సిద్ధులు దానిని సేవిస్తారు।

Verse 69

अष्टांगभक्तियुक्तैस्तैर्युक्तमष्टांगबुद्धिभिः । चातुर्वर्ण्यगुणोपेतमुपवर्णं परिष्कृतम्

ఇది అష్టాంగభక్తితో యుక్తులైనవారితో, అష్టవిధ ఆధ్యాత్మిక వివేకంతో సంపన్నులైనవారితో అనుబంధమై ఉంది; చాతుర్వర్ణ్య గుణాలతో శోభించి, ఉపవర్ణ సమూహాలు కూడా సుసంస్కృతంగా సక్రమంగా ఉన్నాయి.

Verse 70

लसत्सुवर्णदुवर्णशालामालासमास्थितम् । शंखदुंदुभिनिस्साणमृदंगमुरजादिभिः

ఇది మెరిసే స్వర్ణమయమైన, నానావర్ణ శాలల మాలలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది; శంఖధ్వని, దుందుభి నాదం, మృదంగం, మురజం మొదలైన వాద్యాల ధ్వనులతో మార్మోగుతుంది.

Verse 71

वीणावेणुमुखैस्तालैः सालापैरुपरंजितम् । ब्रह्मघोषनिनादेन महर्षीणां शिवात्मनाम्

ఇది వీణ, వేణు, తాళ-లయలు మరియు మధుర సంగీతప్రబంధాలతో మరింత అలంకృతమై ఉంది; శివాత్ములైన మహర్షుల బ్రహ్మఘోష గంభీర నినాదంతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది.

Verse 72

सेवितव्यं दिने दिव्यसमदर्शवृषध्वजम् । नवरत्नप्रभाजालैर्नवग्रहसमोदयैः

పగటిపూట సమదర్శి వృషధ్వజుడైన దివ్య ప్రభువును సేవించి పూజించాలి; ఆయన నవరత్నాల ప్రభాజాలంతో ప్రకాశిస్తూ, నవగ్రహాలు ఏకకాలంలో ఉదయించినట్లుగా ద్యుతిమంతుడై ఉంటాడు.

Verse 73

निशादिवसयोरेवं दर्शयन्निव सर्वदा । विष्णुः स्थितश्च तं प्रीत्या सिषेवे पुरतो विभुम्

ఇలా రాత్రి పగలు రెండింటిలోనూ ఎల్లప్పుడూ తన్ను తాను దర్శింపజేస్తున్నట్లుగా, విష్ణువు ఆ విభువైన పరమేశ్వరుని ఎదుట నిలిచి ప్రేమభక్తితో ఆయనను సేవించాడు.

Verse 74

शक्रः सुरगणैः सार्धं सहस्राक्षः समाययौ । पपात दिव्यगंधाढ्या पुष्पवृष्टिः समंततः

సహస్రాక్షుడైన శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దేవగణాలతో కలిసి అక్కడికి వచ్చెను; అన్ని దిక్కుల నుండీ దివ్యసుగంధభరిత పుష్పవృష్టి కురిసెను।

Verse 75

व्योमगंगाजलोत्संगशीतलो मरुदाववौ । अतीव सौरभामोदवासिताखिलदिङ्मुखः

వ्योమగంగ జలస్పర్శతో శీతలమైన గాలి వీచెను; అపూర్వ సౌరభానందంతో సమస్త దిక్కుల ముఖాలు సువాసనతో నిండెను।

Verse 76

कनकांकितशृंगाग्रपरिधूतवनावलिः । दर्पसंभ्रमसंनद्धो ननाद वृषभो मुहुः

కనకచిహ్నిత శృంగాగ్రాలతో వనావళిని కదిలిస్తూ, దర్పోత్సాహంతో సన్నద్ధుడైన వృషభుడు (నంది) మళ్లీ మళ్లీ గర్జించెను।

Verse 77

वसंतप्रमुखाः सर्वे सहर्षमृतवः पुरः । असेवंत प्रियकरैः पुष्पैः स्वयमथोचितैः

వసంతమును ముందుగా చేసుకొని సమస్త ఋతువులు హర్షంతో ముందుకు వచ్చెను; తమ తమ కాలానికి తగిన ప్రియ పుష్పాలతో సేవ చేసెను।

Verse 78

गणैश्च विविधाकाराः सिद्धाश्च परमर्षयः । सुराश्च कुतुकोपेताः समागच्छन्दिदृक्षवः

వివిధాకార గణములు, సిద్ధులు, పరమర్షులు మరియు దేవతలు కూడా—కుతూహలంతో నిండినవారై—దర్శనాభిలాషతో సమాగమించిరి।

Verse 79

कुंकुमक्षोदसंमिश्रकर्पूररजसान्वितः । चर्यामुष्टिमहासारः समकीर्यत सर्वतः

కుంకుమధూళితో కలిసిన కర్పూరరేణువును, ఉత్సవారాధనలో వాడే సుగంధ ద్రవ్యాల ముష్టులను కూడ, చుట్టూ అన్ని వైపులా చల్లిరి।

Verse 80

अथ मृदंगकमर्दलझल्लरीपटहदुंदुभितालसमन्वितैः । जलजकीचककाहलनिस्वनैः सुरकृतैर्भुवन समपूरयन्

అనంతరం మృదంగ, కమర్దల, ఝల్లరీ, పటహ, దుందుభి, తాళాల నాదములతో పాటు, కీచకనాళి మరియు కాహళ ధ్వనులు—దేవతలచే మ్రోగింపబడి—సర్వలోకాన్ని నింపాయి।

Verse 81

सुरवधूजननृत्तनिरंतरोल्लुलिततुंबरुगायनगीतिभिः । अभिवृतो मुनिदेवगणान्वितो वृषगतः समदर्शि वृषध्वजः

దేవాంగనల నిరంతర నృత్యములతోను, గాయకుడు తుంబురుని గీతములతోను పరివృతుడై, ముని-దేవగణాలతో కూడి, వృషభారూఢుడైన వృషధ్వజుడు దర్శనమిచ్చెను।

Verse 82

सरसमेत्य शिवः करुणानिधिर्नतमुखीमपि तामपलज्जया । ललितमंकमनंगरिपुः शिवां धृतिमहानधिरोप्य जहर्ष सः

కరుణానిధి శివుడు స్నేహముతో సమీపించి, ముఖం వంచిన శివాన్నికూడా సంకోచం లేక ఎత్తి, సౌమ్యంగా తన ఒడిలో కూర్చుండబెట్టి, ధైర్యమహానుగా హర్షించెను।

Verse 83

ललितया निजया प्रिययान्वितः सुरमुनींद्रसमाजसमावृतः । ललितमप्सरसां मुहुरादरान्नटनमैक्षत गीतिसमन्वितम्

తన ప్రియ లలిత (పార్వతి)తో కూడి, దేవ-మునీంద్ర సమాజముచే పరివృతుడై, ప్రభువు గీతసహితమైన అప్సరసల సొగసైన నాట్యాన్ని మళ్లీ మళ్లీ ఆదరంతో వీక్షించెను।

Verse 84

अथ शिवः सुरराजसमर्पिताञ्छुभपटीरमुखानिलसौरभान् । हिमगिरिप्रहितांश्च समग्रहीन्मृगमदैः सह गंधसमुच्चयान्

అప్పుడు శివుడు దేవరాజుడు సమర్పించిన చందనాది శుభసుగంధ సమూహాలను, అలాగే హిమాలయం నుండి పంపబడిన సమస్త సువాసనలను—కస్తూరితో సహా—స్వీకరించాడు।

Verse 85

समनुलेपितहारसुमंडितावभिगतौ सिततां समलंकृतौ । स्वयमपीतकुचाकुचकुड्मलावरणरंभणचञ्चलसत्करौ

సుగంధ అనులేపనంతో లేపబడిన దేహాలు, హారమాలలు పుష్పాలతో అలంకరించబడి, ప్రకాశమైన తెల్ల వస్త్రాలతో శోభించిన వారు స్వయంగా ముందుకు వచ్చారు—యౌవన లావణ్యపు చలాకి కాంతితో మెరిసుతూ।

Verse 86

कठिनतुंगघनस्तनकोरकस्थगितमंगलगंधमनोहराम् । गिरिसुतामधिगम्य शिवः स्वयं विरहतापमशेषमपाकरोत्

పర్వతకుమార్తె—మంగళ సుగంధంతో మనోహరంగా, ఎత్తైన దృఢమైన స్తనకోరక శోభతో యుక్తంగా—ఆమెను చేరి శివుడు స్వయంగా వియోగదాహాన్ని పూర్తిగా తొలగించాడు।

Verse 87

अथ विनोदशतैरुपलक्षितां निजवियोगजताप कृशान्विताम् । अरुणशैलपतिः स्वयमद्रिजां वरमभीप्सितमर्थय चेत्यशात्

అప్పుడు అరుణశైలపతి, వియోగజనిత దాహంతో క్షీణించిన పర్వతకుమార్తెను అనేక విధాల వినోదాలతో ఆదరిస్తూ గమనించి, స్వయంగా మృదువుగా అన్నాడు—“నీకు కావలసిన వరాన్ని అడుగు।”

Verse 88

सकुतुकं प्रणिपत्य नगात्मजा पुररिपुं भुवनत्रयगुप्तये । इममयाचत शोणगिरीश्वरं वरमुदारमनुग्रहसंमुदम्

అప్పుడు పర్వతకుమార్తె కుతూహలభక్తితో ప్రణమించి, త్రిపురారి—త్రిలోకరక్షకుడు—శోణగిరీశ్వరుని వద్ద, ఆయన అనుగ్రహంలో ఆనందిస్తూ, ఈ ఉదార వరాన్ని యాచించింది।