Adhyaya 18

Verse 1

अगस्तिरुवाच । इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः । मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः

అగస్త్యుడు పలికెను—ఇట్లు రమ్యమైన కథను వింటూ మథురావాసి శివశర్మ ముక్తిపురిలో సుస్నానం చేసి, హర్షంతో మాయాపురికి బయలుదేరెను।

Verse 2

नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् । व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्

తదుపరి అతడు తన కళ్లముందే సప్తర్షిమండలాన్ని దర్శించాడు; ఆపై విష్ణుపురి దర్శనంతో చివరికి వైష్ణవ లోకాన్ని పొందెను।

Verse 3

उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः । प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्

అతడు ప్రసన్నహృదయంతో పలికెను; చారణులు, మాగధులు అతనిని స్తుతించిరి; దేవకన్యలు మళ్లీ మళ్లీ వేడుకొనిరి—“క్షణం నిలువు, నిలువు” అని।

Verse 4

स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति । गतः पुण्यतमांल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः

సఖీమధ్య నిలిచి వారు నిట్టూర్చి పలికిరి— “మేము నిజముగా మందభాగ్యులం”; ఎందుకంటే ఆ పరమ పుణ్యవంతుడు పుణ్యతమ లోకములకు వెళ్లిపోయెను।

Verse 5

इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः । देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः

వారి నోటినుండి ఆ మాటలు విని విమానస్థుడు అడిగెను— “హే దేవులారా! ఈ అతులమైన, శుభమైన, తేజోమయ లోకం ఎవరిది?”

Verse 6

इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ । शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः

ద్విజుని మాటలు విని ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ గణులు పలికిరి— “హే శివశర్మా! శివమత ప్రకారం ఇక్కడ సదా నిర్మలమైన సప్తర్షులు నివసించుచున్నారు।”

Verse 7

वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः

ప్రజలను సృష్టించుటకు ప్రజాపతిచే నియుక్తులై ఇక్కడ నివసించువారు— మరీచి, అత్రి, పులహ, పులస్త్య, క్రతు మరియు అంగిరసుడు।

Verse 8

वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः

మహాభాగుడైన వసిష్ఠుడును— వీరంతా బ్రహ్మదేవుని మానసపుత్రులు. పురాణములలో వీరు ‘సప్త బ్రహ్మలు’ అని నిశ్చయంగా ప్రసిద్ధులు।

Verse 9

संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः

సంభూతి, అనసూయ, క్షమా, ప్రీతి, సన్నతి, స్మృతి, ఊర్జా—ఇవే క్రమంగా వారి భార్యలు; లోకమాతలుగా పూజింపబడుతారు।

Verse 10

एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः

ఈ మహాత్ముల తపస్సు వల్లే త్రిభువనం నిలిచి ఉంది. పూర్వం బ్రహ్మ వీరిని సృష్టించి ‘మహర్షులు’ అని ప్రకటించాడు।

Verse 11

प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः

“ఓ కుమారులారా, ప్రయత్నంతో నానారూపాల ప్రజలను సృష్టించండి.” అప్పుడు వారు బ్రహ్మను నమస్కరించి తపస్సుకు దృఢనిశ్చయులయ్యారు।

Verse 12

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्

వారు అవిముక్త క్షేత్రాన్ని చేరారు—క్షేత్రజ్ఞుడి అధిష్ఠానంతో పవిత్రమైనది; శివుడు సమస్త జీవుల మోక్షార్థం ‘అవిముక్త’గా నియమించినది।

Verse 13

प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम

వారు తమ తమ పేర్లతో అంకితమైన లింగాలను ప్రతిష్ఠించారు; ‘శివ’ అని జపిస్తూ పరమభక్తితో అత్యంత ఉగ్ర తపస్సు చేశారు।

Verse 15

प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः । गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्

ఇక్కడ ఈ ప్రాజాపత్య లోకంలో ప్రకాశవంతమైన తేజస్సుగలవారు నివసిస్తారు. గోకర్ణేశ సరస్సు పశ్చిమ తీరమున ఈ పుణ్యస్థలం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.

Verse 16

लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते । कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्

అత్రీశ్వరమనే లింగ దర్శనముచేత బ్రహ్మతేజస్సు వృద్ధి చెందుతుంది. ఈశాన దిశలో కర్కోట వాపి, మరీచి యొక్క ఉత్తమ కుండము ఉంది.

Verse 17

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा । मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्

అక్కడ భక్తితో స్నానము చేసిన మనిషి సూర్యునివలె ప్రకాశిస్తాడు. అక్కడ ‘మరీచీశ్వర’ అనే లింగము ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.

Verse 18

तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् । कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः

హే విప్రా! ఆ లింగ దర్శనముచేత మరీచ లోకమును పొందుతాడు. పురుషశ్రేష్ఠుడు కాంతితో, కిరణమాల ధరించినవాడివలె శోభిస్తాడు.

Verse 19

पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे । तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते

పులహేశుడు, పులస్త్యేశుడు స్వర్గద్వారానికి పశ్చిమంగా ఉన్నారు. ఆ ఇద్దరి దర్శనముచేత మనిషి ప్రాజాపత్య లోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 20

हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः

రమ్యమైన హరికేశవ వనంలో అంగిరసేశ్వరుని దర్శనమాత్రంతోనే బ్రాహ్మణుడు ఈ లోకంలోనే దివ్య తేజస్సుతో పరిపుష్టుడై నివసిస్తాడు.

Verse 21

वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह

వరణా నది రమ్య తీరంలో వాసిష్ఠేశ్వరుని దర్శించి, అక్కడే క్రత్వీశ్వరుని కూడా దర్శిస్తే, మనిషి ఇక్కడే స్థిర నివాససౌఖ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 22

काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च

కాశీలో ఈ లింగాలు శుభాన్ని కోరే భక్తులచే సేవింపబడి పూజింపబడుతున్నవి; ఇవి ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను మనసు కోరిన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

Verse 23

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी । अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा

గణులు పలికిరి— ఓ మహాభాగ శివశర్మన్! ఇక్కడ ఆ సుందరి అరుంధతి నివసిస్తోంది; ఆమె మహాపుణ్యవతి, పతివ్రతధర్మానికి పూర్తిగా పరాయణ.

Verse 24

यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः

ఆమెను స్మరించడమే గంగాస్నానఫలాన్ని ఇస్తుంది. ఆ విభువు అంతఃపురంలోని రెండు మూడు పవిత్ర పరిచారకులతో కలిసి (ఇక్కడ) ఉన్నాడు.

Verse 25

सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा । कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः

ఆమె పాతివ్రత్యంతో నిత్యము సంతోషించిన నారాయణదేవుడు కమలా (లక్ష్మీ) సమక్షంలో, అగ్రస్థానంలో, ఆనందంగా ఆమె కథను పలికెను।

Verse 26

पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः । यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि

హే కమలే, హే సుందరీ! పాతివ్రత్యనిష్ఠ గల అరుంధతిలో ఉన్న నిర్మల హృదయశుద్ధి వంటిది మరే స్త్రీలో ఎక్కడా లేదు।

Verse 27

न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च । न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्

అటువంటి సౌందర్యం లేదు, అటువంటి శీలం లేదు, అటువంటి కులీనత కూడా లేదు; కళలలో అటువంటి నైపుణ్యం లేదు, భర్తకు అటువంటి భక్తిపూర్వక సేవ కూడా లేదు।

Verse 28

न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् । अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये

అటువంటి మాధుర్యం లేదు, అటువంటి గాంభీర్యం లేదు, ఆర్యులను సంతృప్తిపరచే అటువంటి శక్తి కూడా లేదు—హే దేవీ, హే ప్రియే—అరుంధతిలో ఉన్నట్లు మరెవరిలోనూ ఎక్కడా లేదు।

Verse 29

धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः । अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते

ఈ లోకంలో ఆ స్త్రీలే ధన్యులు—సౌభాగ్యవతులు, శుద్ధబుద్ధులు—అరుంధతి ప్రసంగంలో ఆమె నామమాత్రమునైనా భక్తితో గ్రహించువారు।

Verse 30

यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् । तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती

మా గృహంలో పతివ్రతల పుణ్యకథ పఠించబడినప్పుడు, అదే వేళ ఈ సతీమణి యథోచితంగా తొలి మంగళరేఖను అలంకరిస్తుంది।

Verse 31

ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् । ध्रुवलोकौपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः

ఆ ఇద్దరు వైష్ణవ గణులు ఆనందదాయకమైన ఆ కథను చెప్పుచుండగా, అతడు ధ్రువలోకాన్ని పొందిన ఒక పురుషుని దర్శించాడు—కళ్లకు అతిథివలె మనోహరుడు, అసత్యదోషరహితుడు।