
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు మునులకు ధనుష్కోటి (రామసేతు) మహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తాడు. ఇది పరమ పుణ్యక్షేత్రమని, ఇక్కడ జపం, హోమం, తపస్సు, దానం అక్షయఫలదాయకమని, ఇతర ప్రసిద్ధ తీర్థాల్లో దీర్ఘకాల నివాసం లేదా స్నానం చేసినంత పుణ్యం ఇక్కడ సులభంగా లభిస్తుందని తులనాత్మకంగా చెప్పబడింది. మాఘమాస స్నానం, సూర్య/చంద్ర గ్రహణకాల స్నానదానాలు, అలాగే అర్ధోదయ–మహోదయ యోగాల్లో పుణ్యవృద్ధి విశేషమని; పాపక్షయం, స్వర్గప్రాప్తి, వైష్ణవ/శైవ గమ్యాలు—సాలోక్య, సామీప్య, సారూప్య, సాయుజ్య—ఫలశ్రుతిగా పేర్కొనబడాయి. దానధర్మంలో సత్పాత్రానికి మాత్రమే దానం చేయాలని కఠిన నియమం చెప్పబడింది; పుణ్యస్థలంలో కుపాత్రానికి ఇచ్చిన దానం ఆధ్యాత్మిక హానికరమని హెచ్చరించబడింది. వసిష్ఠ–దిలీప సంభాషణలో సత్పాత్ర లక్షణాలు—వేదాచారం, నిత్యకర్మల నిరంతరత, దారిద్ర్యంలోనూ శీలశుద్ధి—నిర్దేశించబడతాయి; అర్హుడు లభించనప్పుడు సంకల్పంతో జలార్పణ రూపంలో ప్రతీకదాన విధానమూ సూచించబడింది. చివరగా సేతువు దివ్యరక్షితమని—విష్ణువు ‘సేతుమాధవ’గా, దేవతలు-ఋషులు-జీవులు సన్నిహితులుగా—మఠం/మందిరం/పుణ్యతీరాల్లో సేతుస్మరణ, పఠనం, శ్రవణం చేసినవారికి మహాఫలం కలుగుతుందని ఉపసంహారం చెబుతుంది।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि सेतुमुद्दिश्य वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं शृणुध्वं मुनिपुंगवाः
శ్రీసూతుడు పలికెను—మరల నేను సేతును ఉద్దేశించి దాని వైభవాన్ని వివరిస్తాను. ఓ మునిపుంగవులారా! భక్తి-గౌరవాలతో వినుడి.
Verse 2
स्थानानामपि सर्वेषामेतत्स्थानं महत्तरम् । अत्र जप्तं हुतं तप्तं दत्तं चाक्षय मुच्यते
సర్వ తీర్థస్థానములలో ఈ స్థానం అత్యంత మహత్తరము. ఇక్కడ చేసిన జపము, హోమము, తపస్సు, దానము—ఇవన్నీ అక్షయ ఫలమును ప్రసాదించునని చెప్పబడింది.
Verse 3
अस्मिन्नेव महास्थाने धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वाराणस्यां दशसमावासपुण्यफलं भवेत्
ఈ మహాతీర్థస్థానములో ధనుష్కోటిలో మునగి స్నానం చేయుటవలన వారాణసీలో పది సంవత్సరాలు నివసించినంత పుణ్యఫలము కలుగును.
Verse 4
तस्मिंस्थले धनुष्कोटौ स्नात्वा रामेश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा नरो भक्तियुक्तस्त्रिदिनानि वसेद्द्विजाः
ఓ ద్విజులారా! ఆ స్థలములో ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసి, రామేశ్వరుడైన శివుని దర్శించి, భక్తియుతుడైన మనిషి మూడు దినములు అక్కడ నివసించవలెను.
Verse 5
पुण्डरीकपुरे तेन दशवत्सरवासजम् । पुण्यं भवति विप्रेंद्रा महापातकनाश नम्
హే విప్రేంద్రులారా! పుండరీకపురంలో ఆ వ్రతాచరణచేత దశవత్సర నివాససమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది; అది మహాపాతకనాశకమగును।
Verse 6
अष्टोत्तरसहस्रं तु मंत्रमाद्यं षडक्षरम् । अत्र जप्त्वा नरो भक्त्या शिवसायुज्यमाप्नुयात्
ఇక్కడ భక్తితో ఆద్యమైన షడక్షర మంత్రాన్ని వెయ్యి ఎనిమిది సార్లు జపించిన నరుడు శివసాయుజ్యాన్ని పొందును.
Verse 7
मध्यार्जुने कुंभकोणे मायूरे श्वेतकानने । हालास्ये च गजारण्ये वेदारण्ये च नैमिषे
మధ్యార్జునం, కుంభకోణం, మాయూరం, శ్వేతకాననం; అలాగే హాలాస్యం, గజారణ్యం, వేదారణ్యం, నైమిషం—ఈ పుణ్యక్షేత్రాలన్నిటిలో క్షేత్రమహిమ ప్రసిద్ధము.
Verse 8
श्रीपर्वते च श्रीरंगे श्रीमद्वृद्धगिरौ तथा । चिदंबरे च वल्मीके शेषाद्रावरुणाचले
శ్రీపర్వతం, శ్రీరంగం, శ్రీమద్వృద్ధగిరి; అలాగే చిదంబరం, వాల్మీకి, శేషాద్రి మరియు అరుణాచలం—ఇవీ ప్రసిద్ధ పుణ్యపీಠాలు.
Verse 9
श्रीमद्दक्षिणकैलासे वेंकटाद्रौ हरिस्थले । कांचीपुरे ब्रह्मपुरे वैद्येश्वरपुरे तथा
శ్రీమద్దక్షిణ-కైలాసం, వేంకటాద్రి, హరిస్థలం; కాంచీపురం, బ్రహ్మపురం మరియు వైద్యేశ్వరపురం—ఈ పుణ్యక్షేత్రాల పవిత్రత అంగీకరింపబడినది.
Verse 10
अन्यत्रापि शिवस्थाने विष्णुस्थाने च सत्तमाः । वर्षवासभवं पुण्यं धनुष्कोटौ नरो मुदा
హే సత్తములారా, ఇతర శివస్థానాలలోను విష్ణుస్థానాలలోను సంవత్సర నివాసమున పుట్టిన పుణ్యము ప్రశంసింపబడుతుంది; కాని ధనుష్కోటిలో ఈ క్షేత్రప్రభావముచేత నరుడు ఆనందముతో అదే పుణ్యమును పొందును.
Verse 11
माघमासे यदि स्नायादाप्नोत्येव न संशयः । इमं सेतुं समुद्दिश्य द्वौ समुद्राविति श्रुतिः
మాఘమాసమున స్నానము చేసినయెడల, నిస్సందేహముగా వాడు (విహిత) ఫలమును పొందును. ఈ సేతువును ఉద్దేశించి శ్రుతిలో ‘రెండు సముద్రాలు’ అని కూడా చెప్పబడింది.
Verse 12
विद्यते ब्राह्मणश्रेष्ठा मातृभूता सनातनी । अदो यद्दारुरित्यन्या यत्रास्ति मुनिपुंगवाः
హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, మాతృసమాన ప్రామాణ్యముగల సనాతన శ్రుతి ఒకటి ఉంది. అలాగే ‘అదో యద్దారుః…’ అని ప్రారంభమగు మరొక శ్రుతి కూడా అక్కడ (సాక్ష్యరూపముగా) ఉన్నది, హే మునిపుంగవులారా.
Verse 13
विष्णोः कर्माणि पश्यंती सेतुवैभवशंसिनी । श्रुतिरस्ति तथान्यापि तद्विष्णोरिति चापरा
విష్ణువు కర్మములను ‘చూచుచు’ సేతువైభవమును స్తుతించు శ్రుతి ఒకటి ఉంది. అలాగే మరొక శ్రుతి కూడా ఉంది; ఇంకొకటి ‘తద్విష్ణోః…’ అని పలుకుతుంది.
Verse 14
इतिहासपुराणानि स्मृतयश्च तपोधनाः । एकवाक्यतया सेतुमाहात्म्यं प्रबुवंति हि
హే తపోధనులారా, ఇతిహాసములు, పురాణములు మరియు స్మృతులు కూడ ఒకే వాక్యముగా సేతు మహాత్మ్యమును నిశ్చయముగా ప్రకటించుచున్నవి.
Verse 15
चंद्रसूर्योपरागेषु कुर्व न्सेत्ववगाहनम् । अविमुक्ते दशाब्दं तु गंगास्नानफलं लभेत्
చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో సేతువులో స్నానం చేసినవాడు, అవిముక్త (కాశీ)లో పది సంవత్సరాలు గంగాస్నానం చేసిన ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 16
कोटिजन्मकृतं पापं तत्क्षणेनैव नश्यति । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोत्य नुत्तमम्
కోటిజన్మాలలో కూడిన పాపం ఆ క్షణమే నశిస్తుంది; సహస్ర అశ్వమేధ యాగాల సమానమైన అనుత్తమ ఫలాన్ని పొందుతాడు.
Verse 17
विषुवायनसंक्रांतौ शशिवारे च पर्वणि । सेतुदर्शनमात्रेण सप्तजन्मार्जिताशुभम्
విషువకాలంలో, అయన మార్పులో, సూర్య సంక్రాంతిలో, అలాగే సోమవారం వచ్చే పర్వదినంలో—కేవలం సేతు దర్శనమాత్రంతోనే ఏడు జన్మలలో కూడిన అశుభం తొలగుతుంది.
Verse 18
नश्यते स्वर्गतिं चैव प्रयांति द्विजपुंगवाः । मकरस्थे रवौ माघे किंचिदभ्युदिते रवौ
హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అశుభం నశించి వారు స్వర్గగతిని పొందుతారు—ప్రత్యేకంగా మాఘమాసంలో సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉండి, సూర్యుడు కొద్దిగా ఉదయించిన వేళ.
Verse 19
स्नात्वा दिनत्रयं मर्त्यो धनुष्कोटौ विपातकः । गंगादिसर्वतीर्थेषु स्नानपुण्यमवाप्नुयात्
ధనుష్కోటిలో మూడు రోజులు స్నానం చేస్తే, మహాపాతకుడైన మనిషికూడా గంగా మొదలైన సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసిన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
Verse 20
धनुष्कौटौ नरः कुर्यात्स्नानं पंचदिनेषु यः । अश्वमेधादिपुण्यं च प्राप्नुयाद्ब्राह्मणोत्तमाः
హే బ్రాహ్మణోత్తములారా, ఐదు దినములు ధనుష్కోటిలో స్నానం చేయువాడు అశ్వమేధాది మహాయాగముల పుణ్యఫలమును పొందును।
Verse 21
चांद्रायणादिकृच्छ्राणामनुष्ठानफलं लभेत् । चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं तथा
అతడు చాంద్రాయణాది కృచ్ఛ్రవ్రతాల అనుష్ఠానఫలమును పొందును; అలాగే నాలుగు వేదముల పారాయణఫలమును కూడ పొందును।
Verse 22
माघमासे दशाहःसु धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं नश्येन्नात्र कार्या विचारणा
మాఘమాసములో పది దినములు ధనుష్కోటిలో మునిగితే బ్రహ్మహత్యా పాపములు పదివేలైనా నశించును; ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు।
Verse 23
माघमासे धनुष्कोटौ दशपंचदिनानि यः । स्नानं करोति मनुजः स वैकुंठमवाप्नुयात्
మాఘమాసములో ధనుష్కోటిలో పదిహేను దినములు స్నానం చేయు మనుజుడు వైకుంఠమును పొందును।
Verse 24
माघमासे रामसैतौ स्नानं विंशद्दि नं चरन् । शिवसामीप्यमाप्नोति शिवेन सह मोदते
మాఘమాసములో రామసేతువద్ద ఇరవై దినములు నిరంతరం స్నానం చేయువాడు శివసాన్నిధ్యమును పొందును, శివునితో కలిసి ఆనందించును।
Verse 25
पंचविंशद्दिनं स्नानं कुर्वन्सारूप्यमाप्नुयात् । स्नानं त्रिंशद्दिनं कुर्वन्सायुज्यं लभते ध्रुवम्
ఇరవై ఐదు రోజులు పవిత్రస్నానం ఆచరించినవాడు దైవస్వరూపసామ్యమైన సారూప్యాన్ని పొందుతాడు. ముప్పై రోజులు స్నానం చేసినవాడు నిశ్చయంగా ప్రభువుతో సాయుజ్యం—పూర్తి ఏకత్వం—లభిస్తుంది.
Verse 26
अतोऽवश्यं रामसेतौ माघमासे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेद्विद्वान्किंचिदभ्युदिते रवौ
కాబట్టి, ఓ ద్విజోత్తములారా! మాఘమాసంలో రామసేతువద్ద తప్పక పవిత్రస్నానం ఆచరించాలి. సూర్యుడు కొద్దిగా ఉదయించినప్పుడు జ్ఞానులు ఆ స్నానం చేయాలి.
Verse 27
चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः । महोदये रामसेतौ स्नानं कुर्वन्द्विजोत्तमाः
చంద్రగ్రహణం, సూర్యగ్రహణం సమయాల్లో, అలాగే అర్ధోదయ సమయంలో కూడా, ఓ ద్విజోత్తమా! ముఖ్యంగా మహోదయ వేళ రామసేతువద్ద ఉత్తమ ద్విజులు పవిత్రస్నానం చేస్తారు.
Verse 28
अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशकं च प्रकीर्तितम्
అనేక కష్టాలతో కూడిన గర్భవాసాన్ని అతడు మళ్లీ చూడడు. ఇది బ్రహ్మహత్యాది పాపాలను కూడా నశింపజేసేదిగా ప్రకటించబడింది.
Verse 29
सर्वेषां नरकाणां च बाधकं परिकीर्तितम् । संपदामपि सर्वासां निदानं परिकीर्तितम्
ఇది సమస్త నరకాలను అడ్డుకుని దూరం చేసేదిగా కీర్తించబడింది. అలాగే సమస్త సంపదలకు మూలకారణమని కూడా కీర్తించబడింది.
Verse 30
इन्द्रादिसर्वलोकानां सालोक्यादिप्रदं तथा । चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः
ఇది ఇంద్రాది సమస్త లోకాలలో సాలోక్యాది దివ్యస్థితులను ప్రసాదించును. చంద్ర‑సూర్య గ్రహణకాలమున మరియు అర్ధోదయ సమయమున కూడ, ఓ ద్విజులారా—
Verse 31
महोदये धनुष्कोटौ मज्जनं त्वतिनिश्चितम् । रावणस्य विनाशार्थं पुरा रामेण निर्मि तम्
మహోదయకాలమున ధనుష్కోటిలో స్నానం నిశ్చయముగా అత్యంత ఫలప్రదమని ప్రకటించబడింది. రావణవధార్థమై పూర్వము రాముడు దీనిని నిర్మించెను।
Verse 32
सिद्धचारणगंधर्वकिन्नरोरगसेवितम् । ब्रह्मदेवर्षिराजर्षिपितृसंघनिषेवितम्
ఇది సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, నాగులు సేవించుచున్నారు; అలాగే బ్రహ్మ, దేవర్షులు, రాజర్షులు మరియు పితృసంఘముచే కూడ నిత్యము ఉపాసింపబడుచున్నది।
Verse 33
ब्रह्मादिदेवतावृंदैस्सेवितं भक्तिपूर्वकम् । पुण्यं यो रामसेतुं वै संस्मरन्पुरुषो द्विजाः
బ్రహ్మాది దేవతావృందములు భక్తిపూర్వకముగా దీనిని సేవించుచున్నవి. ఓ ద్విజులారా, రామసేతువును స్మరించు పురుషుడు నిజముగా పుణ్యవంతుడు।
Verse 34
स्नायाच्च यत्र कुत्रापि तटाकादौ जलाशये । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन
అతడు ఎక్కడైనా—చెరువులో గాని ఇతర జలాశయములో గాని—స్నానం చేసినా, అతనికి ఏ దుష్కృతమూ ఎప్పటికీ మిగలదు।
Verse 35
सेतुमध्यस्थतीर्थेषु मुष्टिमात्रप्रदानतः । नश्यंति सकला रोगा भ्रूणहत्यादयस्तथा
సేతువు మధ్యభాగంలో ఉన్న తీర్థాలలో కేవలం ముష్టిమాత్ర దానం చేసినా సమస్త రోగాలు నశిస్తాయి; అలాగే భ్రూణహత్యాది మహాపాపాలూ నశించును.
Verse 36
रामेण धनुषः पुण्यां यो रेखां पश्यते कृताम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्वैकुंठात्स्यात्कदाचन
రాముడు తన ధనుస్సుతో గీసిన ఆ పుణ్యరేఖను ఎవడు దర్శించునో, అతనికి వైకుంఠం నుండి ఎప్పటికీ పునరావృత్తి ఉండదు—అంటే పునర్జన్మకు తిరిగి రాడు.
Verse 37
धनुष्कोटिरिति ख्याता या लोके पापनाशिनी । विभीषणप्रार्थनया कृता रामेण धीमता
లోకంలో ‘ధనుష్కోటి’ అని ప్రసిద్ధమైన పాపనాశిని ఆ స్థలం, విభీషణుని ప్రార్థనచేత ధీమంతుడైన రాముడు స్థాపించెను.
Verse 38
धनुष्कोटिर्महापुण्या तस्यां स्नात्वा सभक्तिकम् । दद्याद्दानानि वित्तानां क्षेत्राणां च गवां तथा
ధనుష్కోటి మహాపుణ్యప్రదమైనది. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసి ధనం, భూమి మరియు గోవులను దానంగా ఇవ్వవలెను.
Verse 39
तिलानां तंडुलानां च धान्यानां पयसां तथा । वस्त्राणां भूषणानां च माषाणामोदनस्य च
నువ్వులు, బియ్యం, ఇతర ధాన్యాలు మరియు పాలు; వస్త్రాలు, ఆభరణాలు; అలాగే మినుములు మరియు వండిన అన్నం—ఇవీ దానంగా ఇవ్వవలెను.
Verse 40
दध्नां घृतानां वारीणां शाकानामप्युदश्विताम् । शुद्धानां शर्कराणां च सस्यानां मधुनां तथा
పెరుగు, నెయ్యి, నీరు, కూరగాయలు మరియు ఆకుకూరలు; శుద్ధ చక్కెర; పొలాల పంటలు మరియు తేనె—ఇవీ దానంగా సమర్పించవలెను।
Verse 41
मोदकानामपूपानामन्येषां दानमेवच । रामसेतौ द्विजाः प्रोक्तं सर्वाभीष्टप्रदायकम्
మోదకాలు, అపూపాలు (పువ్వులు/పిండివంటలు) మరియు ఇతర ద్రవ్యాల దానమును కూడా—ఓ ద్విజులారా—రామసేతువద్ద సర్వాభీష్టప్రదమని ప్రకటించబడింది।
Verse 42
अतो दद्याद्रामसेतौ वित्तलोभ विवर्जितः । दत्तं हुतं च तप्तं च जपश्च नियमादिकम्
కాబట్టి రామసేతువద్ద ధనలోభం విడిచి దానం చేయవలెను. దానం, హోమం, తపస్సు, జపం, నియమాది ఆచరణ—ఇవన్నీ అక్కడ చేయదగినవి।
Verse 43
श्रीरामधनुषः कोटावनंतफलदं भवेत् । तेन वेदाश्च तुष्यंति तुष्यंति पितरस्तथा
శ్రీరామ ధనుస్సు యొక్క కోటిలో (ధనుష్కోటిలో) ఆ అనుష్ఠానం అనంత ఫలప్రదమవుతుంది. దానివల్ల వేదాలు తృప్తి పొందుతాయి, పితృదేవతలూ అలాగే తృప్తి పొందుతారు।
Verse 44
तुष्यंति मुनयः सर्वे ब्रह्माविष्णुः शिवस्तथा । नागाः किंपुरुषा यक्षाः सर्वे तुष्यंति निश्चितम्
సర్వ మునులు సంతోషిస్తారు—బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులు కూడా. నాగులు, కింపురుషులు, యక్షులు—అందరూ నిశ్చయంగా ప్రసన్నులవుతారు।
Verse 45
स्वयं च पूतो भवति धनुष्कोट्यवलो कनात् । स्ववंशजान्नरान्सर्वान्पावयेच्च पितामहान्
ధనుస్సు కోటి (ముని)ని కేవలం దర్శించగానే మనిషి తానే పవిత్రుడవుతాడు; తన వంశంలో పుట్టిన వారందరినీ, పితామహులను కూడా పవనుల్ని చేస్తాడు।
Verse 46
तारयेच्च कुलं सर्वं धनुष्कोट्यवलोकनात् । रामस्य धनुषः कोट्या कृतरेवावगाहनात्
ధనుస్సు కోటి దర్శనంతో సమస్త కులం తరించబడుతుంది; శ్రీరామ ధనుస్సు కోటితో గీయబడిన రేఖ ఉన్న చోట స్నానం చేస్తే, ఆ రక్షక పుణ్యం నిజంగా లభిస్తుంది।
Verse 47
पंचपातककोटीनां नाशः स्यात्तत्क्षणे ध्रुवम् । श्रीरामधनुषः कोट्या रेखां यः पश्यते कृताम्
శ్రీరామ ధనుస్సు కోటితో గీయబడిన రేఖను ఎవడు దర్శిస్తాడో, అతనికి ఆ క్షణమే పంచమహాపాతకాల కోట్ల పాపనాశం నిశ్చయంగా జరుగుతుంది।
Verse 48
अनेकक्लेशसंपूर्णं गर्भवासं न पश्यति । यत्र सीताऽनलं प्राप्ता तस्मिन्कुंडे निमज्जनात्
సీత అగ్నిలో ప్రవేశించిన ఆ కుండంలో మునిగితే, అనేక కష్టాలతో నిండిన గర్భవాసాన్ని మళ్లీ చూడడు (అంటే పునర్జన్మ ఉండదు)।
Verse 49
भ्रूणहत्याशतं विप्रा नश्यति क्षणमात्रतः । यथा रामस्तथा सेतुर्यथा गंगा तथा हरिः
హే విప్రులారా! భ్రూణహత్య అనే పాపం వందసార్లు చేసినదైనా క్షణమాత్రంలో నశిస్తుంది। రాముడు ఎలా ఉన్నాడో అలాగే సేతువు; గంగా ఎలా ఉందో అలాగే హరి (విష్ణువు)।
Verse 50
गंगे हरे रामसेतो त्विति संकीर्तयन्नरः । यत्र क्वापि बहिः स्नायात्तेन याति परां गतिम्
‘గంగే, హరే, రామసేతు’ అని సంకీర్తనం చేస్తూ ఎక్కడైనా బయట నీటిలో స్నానం చేసినవాడు, దానివల్లనే పరమగతిని పొందుతాడు।
Verse 51
सेतावर्धोदये स्नात्वा गन्धमादनपर्वते । पितॄनुद्दिश्य यः पिंडान्दद्यात्सर्षपमात्रकान्
సేతు-వర్ధోదయ అనే శుభకాలంలో సేతువద్ద, అలాగే గంధమాదన పర్వతంలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలను ఉద్దేశించి ఆవగింజంత పిండాలను ఎవడు దానం చేస్తాడో—
Verse 52
पितरस्तृप्तिमायांति यावच्चंद्रदिवाकरौ । शमीपत्रप्रमाणं तु पितॄनुद्दिश्य भक्तितः
పితృదేవతలను ఉద్దేశించి భక్తితో శమీ ఆకుపరిమాణమైనా అర్పిస్తే, చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం పితృులు తృప్తిని పొందుతారు।
Verse 53
द्विजेन पिण्डं दत्तं चेत्सर्वपापविमोचितः । स्वर्गस्थो मुक्तिमायाति नरकस्थो दिवं व्रजेत्
ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) పిండదానం చేస్తే, అతడు (పితృ) సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు; స్వర్గంలో ఉంటే మోక్షాన్ని పొందుతాడు, నరకంలో ఉంటే దివ్యలోకానికి చేరుతాడు।
Verse 54
सेतौ च पद्मनाभे च गोकर्णे पुरुषोत्तमे । उदन्वदंभसि स्नानं सार्वकालिकमीप्सितम्
సేతు, పద్మనాభ, గోకర్ణ, పురుషోత్తమ క్షేత్రాలలో సముద్రజలంలో స్నానం చేయడం సర్వకాలములలో ఇష్టమైనదీ పుణ్యప్రదమైనదీ।
Verse 55
शुक्रांगारकसौरीणां वारेषु लवणांभसि । संतानकामी न स्नाया त्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्
సంతానకామి వ్యక్తి శుక్ర (శుక్రవారం), అంగారక (మంగళవారం), శని (శనివారం) వారాలలో ఉప్పు సముద్రంలో స్నానం చేయకూడదు; సేతువు తప్ప మరెక్కడా ఎప్పుడూ స్నానించరాదు।
Verse 56
अकृतप्रेतकार्यो वा गर्भिणीपतिरेव वा । न स्नायादुदधौ विद्वान्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्
ప్రేతకార్యము (శ్రాద్ధాది) ఇంకా చేయని వాడు గానీ, గర్భిణీ స్త్రీ భర్త గానీ—అటువంటి జ్ఞాని సేతువు తప్ప మరెక్కడా సముద్రంలో స్నానం చేయకూడదు।
Verse 57
न कालापेक्षणं सेतोर्नित्यस्नानं प्रशस्यते । वारतिथ्यृक्षनियमाः सेतोरन्यत्र हि द्विजाः
సేతువులో కాలాపేక్ష లేదు; అక్కడ నిత్యస్నానం ప్రశంసనీయం. కాని సేతువు వెలుపల, ఓ ద్విజులారా, వార-తిథి-నక్షత్ర నియమాలు తప్పక పాటించాలి।
Verse 58
उद्दिश्य जीवतः स्नायान्न तु स्नायान्मृतान्प्रति । कुशैः प्रतिकृतिं कृत्वा स्नापयेत्तीर्थवारिभिः
ఇక్కడ స్నానం జీవుల హితాన్ని ఉద్దేశించి చేయాలి; మృతులను లక్ష్యంగా చేసుకొని స్నానం చేయకూడదు. మృతుల కోసం కుశతో ప్రతీకరూపం చేసి, తీర్థజలాలతో ఆ ప్రతీకాన్ని స్నాపించాలి।
Verse 59
इमं मंत्रं समुच्चार्य प्रसन्नेंद्रियमानसः । कुशोऽसि त्वं पवित्रोऽसि विष्णुना विधृतः पुरा
ఇంద్రియములు, మనస్సు ప్రసన్నంగా ఉంచుకొని ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి— ‘నీవు కుశవు, నీవు పవిత్రవు; పురాతనకాలంలో విష్ణువు నిన్ను ధరించాడు।’
Verse 60
त्वयि स्नाते स च स्नातो यस्यैतद्ग्रंधिवन्धनम् । सर्वत्र सागरः पुण्यः सदा पर्वणि पर्वणि
హే కుశ-ప్రతిమా! నీవు స్నానం చేయగానే, ఈ గ్రంథి-బంధనం ఎవరిదో ఆ వ్యక్తి కూడా స్నాతుడవుతాడు. సముద్రం ఎక్కడైనా పుణ్యమే; ప్రత్యేకంగా ప్రతి పర్వదినంలో.
Verse 61
सेतौ सिन्ध्वब्धिसंयोगे गंगासागर संगमे । नित्यस्नानं हि निर्दिष्टं गोकर्णे पुरुषोत्तमे
సేతువద్ద, నది-సముద్ర సంగమంలో, గంగా-సముద్ర కలయికలో నిత్యస్నానం విధించబడింది; అలాగే గోకర్ణంలోను పురుషోత్తమక్షేత్రంలోను కూడా.
Verse 62
नापर्वणि सरिन्नाथं स्पृशेदन्यत्र कर्हिचित् । पितॄणां सर्वदेवानां मुनीनामपि शृण्वताम्
పర్వకాలం కానప్పుడు ఇతరత్ర ఎప్పుడూ సరిత్-నాథుడైన పవిత్ర ధారను స్పర్శించకూడదు—అని పితృదేవతలు, సమస్త దేవతలు, వినుచున్న మునులు కూడా ప్రకటిస్తున్నారు.
Verse 63
प्रतिज्ञामकरोद्रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । मया ह्यत्र कृते सेतौ स्नानं कुर्वंति ये नराः
సీతా లక్ష్మణులతో కూడిన శ్రీరాముడు ప్రతిజ్ఞ చేశాడు—‘నేను ఇక్కడ నిర్మించిన సేతువద్ద స్నానం చేసే మనుష్యులు…’
Verse 64
मत्प्रसादेन ते सर्वे यास्यंति पुनर्भवम् । नश्यंति सर्वपापानि मत्सेतोरवलोकनात्
‘నా ప్రసాదంతో వారు అందరూ శుభ పునర్భవాన్ని పొందుతారు; నా సేతువును దర్శించడమే చాలు—సర్వ పాపాలు నశిస్తాయి.’
Verse 65
रामनाथस्य माहात्म्यं मत्सेतोरपि वैभवम् । नाहं वर्णयितुं शक्तो वर्षकोटिशतैरपि
రామనాథుని మహిమను, నా రామసేతువు వైభవాన్ని—కోట్లకొద్దీ సంవత్సరాలైనా నేను వర్ణించగల శక్తి లేను.
Verse 66
इति रामस्य वचनं श्रुत्वा देवमहर्षयः । साधुसाध्विति संतुष्टाः प्रशशंसुश्च तद्वचः
రాముని ఈ వచనాన్ని విని దేవమహర్షులు సంతోషించి “సాధు, సాధు” అని పలుకుతూ ఆ మాటలను ప్రశంసించారు.
Verse 67
सेतुमध्ये चतुर्वक्त्रः सर्वदेवसमन्वितः । अध्यास्ते तस्य रक्षार्थमीश्वरस्याज्ञया सदा
సేతువు మధ్యభాగంలో చతుర్వక్త్ర బ్రహ్మా సమస్త దేవతలతో కూడి, ఈశ్వరాజ్ఞచే ఎల్లప్పుడూ దాని రక్షణార్థం ఆసీనుడై ఉంటాడు.
Verse 68
रक्षार्थं रामसेतौ हि सेतुमाधवसंज्ञया । महाविष्णुः समध्यास्ते निबद्धो निगडेन वै
రామసేతువు రక్షణార్థమే మహావిష్ణువు ‘సేతు-మాధవ’ అనే నామంతో అక్కడ మధ్యలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు; దైవవిధి అనే సంకెళ్లతో బద్ధుడైనట్లుగా.
Verse 69
महर्षयश्च पितरो धर्मशास्त्रप्रवर्तकाः । देवाश्च सहगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः
మహర్షులు, పితృదేవతలు, ధర్మశాస్త్ర ప్రవర్తకులు, అలాగే దేవతలు—గంధర్వులు, కిన్నరులు, మహోరగులు (మహానాగులు) సహితంగా—అక్కడ నివసిస్తారు.
Verse 70
विद्याधराश्चारणाश्च यक्षाः किंपुरुषास्तथा । अन्यानि सर्वभूताति वसंत्यस्मिन्नहर्निशम्
విద్యాధరులు, చారణులు, యక్షులు, కింపురుషులు మరియు ఇతర సమస్త భూతజాతులు—ఇక్కడ పగలు రాత్రి నివసిస్తారు।
Verse 71
सोऽहं दृष्टः श्रुतो वापि स्मृतः स्पृष्टोऽवगाहितः । सर्वस्माद्दुरिता त्पाति रामसेतुर्द्विजोत्तमाः
హే ద్విజోత్తములారా! రామసేతువు—దాన్ని చూచినా, విన్నా, స్మరించినా, తాకినా, లేదా అందులో అవగాహన (స్నానప్రవేశం) చేసినా—సర్వ పాపాల నుండి రక్షిస్తుంది.
Verse 72
सेतावर्धोदये स्नानमानंदप्राप्तिकारणम् । मुक्तिप्रदं महापुण्यं महानरकनाशनम्
సేతువద్ద పవిత్ర అర్ధోదయ సమయంలో స్నానం ఆనందప్రాప్తికి కారణం; అది మోక్షప్రదం, మహాపుణ్యదాయకం, మహానరకనాశకం.
Verse 73
पौषे मासे विष्णुभस्थे दिनेशे भानोर्वारे किंचिदुद्यद्दिनेशे । युक्ताऽमा चेन्नागहीना तु पाते विष्णोरृक्षे पुण्यमर्धोदयं स्यात्
పౌష మాసంలో, సూర్యుడు మకర (విష్ణుభ) రాశిలో ఉన్నప్పుడు, ఆదివారము, సూర్యోదయానికి సమీప క్షణంలో—అమావాస్య యోగం కలిగి, నాగయోగం లేనిదిగా కాకుండా, చంద్రుడు విష్ణు నక్షత్రంలో ఉన్నచో—ఆ పుణ్యకాలమే ‘అర్ధోదయం’ అవుతుంది.
Verse 74
तस्मिन्नर्धोदये सेतौ स्नानं सायुज्यकारणम् । व्यतीपातसहस्रेण दर्शमेकं समं स्मृतम्
ఆ అర్ధోదయ సమయంలో సేతువద్ద స్నానం సాయుజ్యము (భగవత్సంయోగము) పొందుటకు కారణమవుతుంది. ఒక దర్శము (అమావాస్య) వెయ్యి వ్యతీపాతాలకు సమమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.
Verse 75
दर्शायुतसमं पुण्यं भानुवारो भवेद्यदि । श्रवणर्क्ष यदि भवे द्भानुवारेण संयुतम्
ఆదివారం వస్తే అది పదివేల అమావాస్యా వ్రతాల సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది. అదే ఆదివారానికి శ్రవణ నక్షత్రం కూడా కలిసితే ఆ శుభఫలం మరింత విశేషంగా వృద్ధి చెందుతుంది.
Verse 76
पुण्यमेव तु विज्ञेयमन्योन्यस्यैव योगतः । एकैकमप्यमृतदं स्नानदानजपार्चनात्
ఇది నిజంగా పుణ్యమే; శుభకారకాలు పరస్పరం కలిసిన యోగం వల్ల ఇది కలుగుతుంది. స్నానం, దానం, జపం, అర్చన—ఇవన్నీ ఒక్కొక్కటే అయినా అమృతసమాన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.
Verse 77
पंचस्वपि च युक्तेषु किमु वक्तव्यमत्र हि । श्रवणं ज्योतिषां श्रेष्ठममा श्रेष्ठा तिथिष्वपि
ఐదు శుభకారకాలు అన్నీ కలిసినప్పుడు ఇక ఇక్కడ ఏమి చెప్పాలి? నక్షత్రాలలో శ్రవణం శ్రేష్ఠం; తిథులలో కూడా అమావాస్యనే ఉత్తమమని భావిస్తారు.
Verse 78
व्यतीपात तु योगानां वारं वारेषु वै रवेः । चतुर्णामपि यो योगो मकरस्थे रवौ भवेत्
యోగాలలో వ్యతీపాతం శ్రేష్ఠం; వారాలలో రవివారమే (సూర్యుని దినం) ఉత్తమం. సూర్యుడు మకరంలో ఉన్నప్పుడు నాలుగు శుభకారకాల యోగం ఏర్పడితే అది విశేష ప్రాముఖ్యాన్ని పొందుతుంది.
Verse 79
तस्मिन्काले रामसेतौ यदि स्नायात्तु मानवः । गर्भं न मातुराप्नोति किन्तु सायुज्यमाप्नुयात्
ఆ సమయమున మనిషి రామసేతువద్ద స్నానం చేస్తే, అతడు మళ్లీ తల్లి గర్భాన్ని పొందడు; బదులుగా సాయుజ్యం—దైవంతో సంపూర్ణ ఏకత్వం—ప్రాప్తి చెందుతాడు.
Verse 80
अर्धोदयसमः कालो न भूतो न भविष्यति । एवं महोदयः कालो धर्मकालः प्रकीर्तितः
అర్ధోదయానికి సమానమైన కాలం గతంలో ఎప్పుడూ లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. అందువల్ల ఈ మహోదయ కాలం ‘ధర్మకాలం’గా కీర్తించబడింది.
Verse 81
एतेषु पुण्यकालेषु सेतौ दानं प्रकीर्तितम् । आचारश्च तपो वेदो वेदांतश्रवणं तथा
ఈ పుణ్యకాలాల్లో సేతువద్ద దానం విశేషంగా ప్రశంసించబడింది. అలాగే సదాచారం, తపస్సు, వేదాధ్యయనం, వేదాంత శ్రవణం కూడా (ప్రశస్తం).
Verse 82
शिवविष्ण्वादिपूजापि पुराणार्थप्रवक्तृता । यस्मिन्विप्रे तु विद्यंते दानपात्रं तदुच्यते
శివ, విష్ణు మొదలైన దేవతల పూజ కూడా ప్రశస్తం; అలాగే పురాణార్థ ప్రవచనం కూడా. ఏ బ్రాహ్మణునిలో ఈ గుణాలు ఉంటాయో అతడే దానపాత్రుడని చెప్పబడతాడు.
Verse 83
पात्राय तस्मै दानानि सेतौ दद्याद्द्विजातये । यदि पात्रं न लभ्येत सेतावाचारसंयुतम्
అటువంటి పాత్రుడైన ద్విజునికి సేతువద్ద దానాలు ఇవ్వాలి. పాత్రుడు దొరకకపోతే, సేతువద్ద అయినా ఆచార నియమాలను కట్టుబట్టిగా పాటించాలి.
Verse 84
संकल्प्योद्दिश्य सत्पात्रं प्रदद्याद्ग्राममागतः । अतो नाधमपात्राय दातव्यं फलकांक्षिभिः । उत्तमं सेतुमाहात्म्यं वक्तुर्देयं न चान्यतः
గ్రామానికి తిరిగివచ్చిన తరువాత కూడా సంకల్పం చేసి సత్పాత్రుని ఉద్దేశించి దానాన్ని సమర్పించాలి. కాబట్టి ఫలాపేక్ష కలవారు అధమపాత్రునికి దానం చేయరాదు. అలాగే ఉత్తమమైన ‘సేతు మహాత్మ్యం’ బోధించే వక్తకే ఇవ్వాలి; ఇతరత్ర కాదు.
Verse 85
अत्रेतिहासं वक्ष्यामि वसिष्ठोक्तमनुत्तमम् । दिलीपाय महाराज्ञे दानपात्रवि वित्सवे
ఇప్పుడు వశిష్ఠుడు పలికిన ఈ ఉత్తమ ఇతిహాసాన్ని నేను వివరిస్తాను—దానపాత్ర యొక్క నిజమైన లక్షణం తెలుసుకోవాలని కోరిన మహారాజు దిలీపునకు।
Verse 86
दिलीप उवाच । दानानि कस्मै देयानि ब्रह्मपुत्र पुरोहित । एतन्मे तत्त्वतो ब्रूहि त्वच्छिष्यस्य महामुने
దిలీపుడు అన్నాడు—ఓ బ్రహ్మపుత్ర పురోహితా! దానాలు ఎవరికివ్వాలి? మహామునీ, నేను మీ శిష్యుణ్ని; దీనిని తత్త్వంగా చెప్పండి।
Verse 87
वसिष्ठ उवाच । पात्राणामुत्तमं पात्रं वेदाचारपरायणम् । तस्मादप्यधिकं पात्रं शूद्रान्नं यस्य नोदरे
వశిష్ఠుడు అన్నాడు—పాత్రులలో ఉత్తముడు వేదాచారంలో నిష్ఠగలవాడు. దానికన్నా అధికుడు, ఎవరి ఉదరంలో శూద్రాన్నం ఉండదో (అంటే జీవనోపాధి శుద్ధి).
Verse 88
वेदाः पुराणमंत्राश्च शिवविष्ण्वादिपूजनम् । वर्णाश्रमाद्यनुष्ठानं वर्तते यस्य संततम्
వేదాలు, పురాణమంత్రాలు, శివ-విష్ణు మొదలైన దేవతల పూజ, అలాగే వర్ణాశ్రమ ధర్మానుష్ఠానాలు ఎవరిలో నిరంతరం జరుగుతాయో—అతడే ధర్మంలో స్థిరుడైనవాడు।
Verse 89
दरिद्रश्च कुटुंबी च तत्पात्रं श्रेष्ठमुच्यते । तस्मिन्पात्रे प्रदत्तं वै धर्म कामार्थमोक्षदम्
అతడు దరిద్రుడైనా, కుటుంబభారంతో ఉన్నవాడైనా, అతడే శ్రేష్ఠ పాత్రుడని చెప్పబడతాడు. అటువంటి పాత్రునకు ఇచ్చిన దానం ధర్మ-కామ-అర్థ-మోక్షాలను ప్రసాదిస్తుంది।
Verse 90
पुण्यस्थले विशेषेण दानं सत्पात्रगर्हितम् । अन्यथा दशजन्मानि कृकलासो भविष्यति
పుణ్యస్థలంలో విశేషంగా అర్హతలేని పాత్రకు చేసిన దానం సత్పాత్ర ప్రమాణంతో నిందనీయం. లేకపోతే దాత దశ జన్మలు కృకలాసం (బల్లి)గా జన్మిస్తాడు.
Verse 91
जन्मत्रयं रासभः स्यान्मंडूकश्च द्विजन्मनि । एकजन्मनि चाण्डालस्ततः शूद्रो भविष्यति
మూడు జన్మలు గాడిదగా; రెండు జన్మలు మండూకం (కప్ప)గా; ఒక జన్మ చాండాలుడిగా; ఆపై శూద్రుడిగా అవుతాడు.
Verse 92
ततश्च क्षत्रियो वैश्यः क्रमाद्विप्रश्च जायते । दरिद्रश्च भवेत्तत्र बहुरोगसमन्वितः
తర్వాత క్రమంగా క్షత్రియుడిగా, వైశ్యుడిగా, ఆపై బ్రాహ్మణుడిగా జన్మిస్తాడు; అయినా అక్కడ దరిద్రుడై అనేక రోగాలతో కూడి ఉంటాడు.
Verse 93
एवं बहुविधा दोषा दुष्टपात्रप्रदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्पात्रेषु प्रदापयेत्
ఇలా దుష్ట/అర్హతలేని పాత్రకు దానం చేయడం వల్ల అనేక విధాల దోషాలు కలుగుతాయి. కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో సత్పాత్రులకే దానం చేయాలి.
Verse 94
न लभ्यते चेत्तत्पात्रं तदा संकल्पपूर्वकम् । एकं सत्पात्रमुद्दिश्य प्रक्षिपेदुदकं भुवि
అటువంటి సత్పాత్రుడు లభించకపోతే, సంకల్పపూర్వకంగా మనసులో ఒక సత్పాత్రుణ్ని ఉద్దేశించి భూమిపై జలాన్ని అర్పించాలి.
Verse 95
उद्दिष्टपात्रस्य मृतौ तत्पुत्राय समर्पयेत् । तस्यापि मरणे प्राप्ते महादेवे समर्प येत् । अतोनाधमपात्राय दद्यात्तीर्थे विशेषतः
దానం ఉద్దేశించిన పాత్రుడు మరణించినచో అది అతని కుమారునికి సమర్పించాలి. కుమారుడూ మరణించినచో మహాదేవునికి అర్పించాలి. అందువల్ల—ప్రత్యేకించి తీర్థస్థలంలో—అధముడైన అపాత్రునికి దానం ఇవ్వకూడదు.
Verse 96
श्रीसूत उवाच । एवमुक्तो वसिष्ठेन दिलीपः स द्विजोत्तमाः
శ్రీసూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తమా! వసిష్ఠుని ఉపదేశం ఈ విధంగా పొందిన దిలీపుడు (అదే విధంగా ఆచరించెను).
Verse 97
तदा प्रभृति सत्पात्रे प्रायच्छद्दानमुत्तमम् । अतः पुण्यस्थले सेतावत्रापि मुनिपुंगवाः
అప్పటి నుంచే ఆయన సత్పాత్రునికి ఉత్తమ దానాన్ని నిత్యం ప్రసాదించెను. అందువల్ల, హే మునిపుంగవులారా! ఈ పరమ పుణ్యస్థలమైన సేతువులో ఇక్కడ కూడా (ఇదే విధి).
Verse 98
यदि लभ्येत सत्पात्रं तदा दद्याद्धनादिकम् । नो चेत्संकल्पपूर्वं तु विशिष्टं पात्रमुत्तमम्
సత్పాత్రుడు లభించినచో ధనములు మొదలైనవి దానం చేయాలి. లభించకపోతే, ముందుగా సంకల్పం చేసి ఒక విశిష్టమైన ఉత్తమ పాత్రుని (నిర్ణయించాలి).
Verse 99
समुद्दिश्य जलं भूमौ प्रक्षिपेद्भक्तिसंयुतः । स्वग्राममागतः पश्चात्तस्मिन्पात्रे समर्पयेत्
భక్తితో, మనసులో ఆ పాత్రుని ఉద్దేశించి భూమిపై జలాన్ని పోయాలి. తరువాత స్వగ్రామానికి వచ్చాక ఆ నిర్దిష్ట పాత్రునికే ఆ దానాన్ని సమర్పించాలి.
Verse 100
पूर्वंसंकल्पितं वित्तं धर्मलोपोऽन्यथा भवेत् । न दुःखं पुनराप्नोति किं तु सायुज्यमाप्नुयात्
ముందుగా దానార్థం సంకల్పించిన ధనాన్ని వేరే విధంగా మళ్లించకూడదు; అలా చేస్తే ధర్మలోపం కలుగుతుంది. ఆ సంకల్పాన్ని గౌరవించి నెరవేర్చినవాడు మళ్లీ దుఃఖాన్ని పొందడు; భగవంతునితో సాయుజ్యాన్ని (ఏకత్వాన్ని) పొందుతాడు.
Verse 110
उपरागसहस्रेण सममर्धोददयं स्मृतम् । अर्धोदयसमः कालो नास्ति संसारमोचकः
అర్ధోదయం వెయ్యి గ్రహణాలకు సమానమైన పుణ్యకాలమని స్మరించబడింది. సంసారబంధనాన్ని విడిపించే అర్ధోదయంతో సమానమైన కాలం మరొకటి లేదు.
Verse 120
संसारेषु निमज्जंति ते यथांधाः पतंत्यधः । सेतावर्धोदये स्नात्वा भित्त्वा भास्करमण्डलम्
వారు సంసారంలో మునిగి అంధులవలె క్రిందికి పడిపోతారు. కానీ సేతువులో అర్ధోదయ సమయంలో స్నానం చేసి, భాస్కరమండలాన్ని ఛేదించినట్లుగా (సాధారణ లోకచక్రాన్ని అతిక్రమించి) ఉత్తమ గతిని పొందుతారు.
Verse 130
यथाशक्त्यन्नपानाद्यैः पृथङ्मंत्रैः समर्चयेत् । कांस्यपात्रं समादाय नूतनं दारवं तु वा
తన శక్తి మేరకు అన్నం, పానీయాలు మొదలైనవి సమర్పించి, వేర్వేరు మంత్రాలతో సమ్యక్ ఆరాధన చేయాలి. కాంస్య పాత్రను తీసుకోవాలి; లేకపోతే కొత్త చెక్క పాత్రను కూడా తీసుకోవచ్చు.
Verse 140
प्रतिमामर्पयेत्तस्मै गां च छत्रमुपानहम् । एवमर्द्धोदये सेतौ व्रतं कुर्याद्द्वि जोत्तमाः
ఆయనకు ప్రతిమను, గోవును, ఛత్రాన్ని మరియు పాదుకలను (ఉపానహ) సమర్పించాలి. ఈ విధంగా, ఓ ద్విజోత్తమా, సేతువులో అర్ధోదయ సమయంలో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.
Verse 150
ऐन्द्रे श्वेताचले पुण्ये पद्मनाभे महास्थले । फुल्लाख्ये घटिकाद्रौ च सारक्षेत्रे हरि स्थले
ఐంద్ర ప్రాంతంలోని పుణ్యమైన శ్వేతాచలంలో, పద్మనాభుని మహాస్థానంలో, ‘ఫుల్లా’ అనే తీర్థంలో, ఘటికాద్రి పర్వతంలో మరియు సారక్షేత్రం—హరి ధామంలో—ఇవి అన్నీ పరమ పుణ్యప్రదమైన తీర్థస్థలాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి।
Verse 160
शिवं वा केशवं वापि तथान्यानपि वै सुरान् । न पूजयंति वेदोक्त मार्गेण द्विजपुंगवाः
వేదోక్త పూజామార్గాన్ని అనుసరించని ‘ద్విజపుంగవులు’ శివునైనా కేశవునైనా, అలాగే ఇతర దేవతలనైనా నిజంగా పూజించరు (పూజించలేరు)।
Verse 170
दोर्द्वंद्वे च गले सम्यक्सर्वपापौघशांतये । रुद्राक्षं तुलसीकाष्ठं यो न धारयते नरः
సర్వ పాపసమూహ శాంతికై భుజద్వయంపై మరియు కంఠంలో రుద్రాక్షమాల, తులసీకాష్ఠమాలలను ధరించని మనిషి।
Verse 180
अन्यन्नैमित्तिकं श्राद्धं ये न कुर्वंति लोभतः । ये चैत्रे तु पौर्णमास्यां चित्रगुप्तस्य तुष्टये
లోభంతో ఇతర నైమిత్తిక శ్రాద్ధాన్ని చేయని వారు; అలాగే చైత్ర పౌర్ణమి నాడు చిత్రగుప్తుని తృప్తికై విధికర్మ చేయని వారు।
Verse 190
महादुःखप्रशमनं महारोगनिबर्हणम् । दुःस्वप्ननाशनं पुण्यमपमृ त्युनिवारणम्
ఈ పుణ్యకర్మ మహాదుఃఖాన్ని శమింపజేస్తుంది, మహారోగాలను నిర్మూలిస్తుంది, దుష్స్వప్నాలను నశింపజేస్తుంది, అపమృత్యువును నివారిస్తుంది।
Verse 200
यः पंचाशत्तमाध्यायान्पठते शृणुतेऽपि वा । स सांबं हरमाप्नोति शिवं चन्द्रार्धशेखरम्
ఈ యాభై అధ్యాయాలను పఠించినవాడు గాని, వినినవాడు గాని, ఉమాసహిత హరుడైన చంద్రార్ధశేఖర శివుని పొందుతాడు।
Verse 210
तथान्येष्वपि तीर्थेषु सेतुमध्यगतेषु वै । तत्फलं समवाप्नोति पाठेन श्रवणेन वा
అలాగే సేతు-ప్రాంతంలో ఉన్న ఇతర తీర్థాలలో కూడా, పఠనం గానీ శ్రవణం గానీ చేస్తే అదే ఫలం లభిస్తుంది।
Verse 220
पठनीयमिदं पुण्यं मठे देवालयेऽपि वा । नदीतटाकतीरेषु पुण्ये वारण्यभूतले । श्रोत्रियाणां गृहे वापि नैवान्यत्र तु कर्हिचित्
ఈ పుణ్యగ్రంథాన్ని మఠంలో గాని దేవాలయంలో గాని, నది తీరాల్లో మరియు చెరువు ఒడ్డుల్లో, పుణ్యమైన అరణ్యభూమిలో, లేదా వేదపారంగత శ్రోత్రియుల గృహంలోనే పఠించాలి; ఇతరత్ర ఎప్పుడూ కాదు।
Verse 230
पूजिते श्रावके तस्मिन्पूजिताः स्युस्त्रिमूर्तयः । जगत्त्रयं पूजितं स्यात्पूजितासु त्रिमूर्तिषु
ఆ భక్త శ్రోతను గౌరవిస్తే త్రిమూర్తులు గౌరవింపబడతారు; త్రిమూర్తులు పూజింపబడితే మూడు లోకాలు పూజింపబడినట్లే।
Verse 240
व्यासस्य चरणांभोजे दंडवत्प्रणिपत्य तु । जलमानंदजं तत्र नेत्राभ्यांपर्यवर्तयत्
వ్యాసుని పాదపద్మాలకు దండవత్ ప్రణామం చేసి, అక్కడ ఆనందజలాన్ని—కళ్లలోని ఆనందాశ్రువులను—విడిచెను।
Verse 250
ऋषयो नैमिषारण्यनिलयास्तुष्टिमागताः । प्रत्यहं सेतुमाहात्म्यं शृण्वंति च पठंति च
నైమిషారణ్యంలో నివసించే ఋషులు పరమ సంతృప్తిని పొందారు. వారు ప్రతిదినం సేతు (రామేశ్వరము) మహాత్మ్యాన్ని వింటారు కూడా, పఠిస్తారు కూడా.