Adhyaya 50

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि सेतुमाधववैभवम् । शृणुध्वं मुनयो भक्त्या पुण्यं पापहरं परम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఇప్పుడు సేతుమాధవుని వైభవమును సమగ్రంగా వివరిస్తాను. ఓ మునులారా, భక్తితో వినుడి; ఇది పరమ పుణ్యకరం, పాపహరం.

Verse 2

पुरा पुण्यनिधिर्नाम राजा सोमकुलोद्भवः । मधुरां पालयामास हालास्येश्वरभूषिताम्

పూర్వకాలమున సోమవంశజుడైన పుణ్యనిధి అనే రాజు ఉండెను. హాలాస్యేశ్వరుని శోభతో అలంకృతమైన మథురాను అతడు పాలించెను.

Verse 3

कदाचित्स महीपालश्चतुरंगबलान्वितः । सांऽतःपुरपरीवारो मधुरायां निजं सुतम्

ఒకనాడు ఆ భూపాలుడు చతురంగ బలముతో కూడి, అంతఃపుర పరివారముతో సహ, మథురాలో తన కుమారునితో (ఉండెను/ప్రయాణించెను)…

Verse 4

स्थापयित्वा रामसेतुं प्रययौ स्नानकौतुकी । तत्र गत्वा धनुष्कोटौ स्नात्वा संकल्पपूर्वकम्

రామసేతువును స్థాపించి ఆయన స్నానోత్సాహంతో బయలుదేరెను. అక్కడ ధనుష్కోటికి చేరి సంకల్పపూర్వకంగా పవిత్రస్నానం చేసెను.

Verse 5

अन्येष्वपि च तीर्थेषु तत्रत्येषु नृपोत्तमः । सस्नौ रामेश्वरं देवं सिषेवे च सभक्तिकम्

అక్కడ ఉన్న ఇతర తీర్థాలలోనూ నృపశ్రేష్ఠుడు స్నానం చేసి, భక్తితో దేవుడు రామేశ్వరుని సేవించి పూజించెను.

Verse 6

एवं स बहुकालं वै तत्रैव न्यवसत्सुखम् । रामसेतौ वसन्पुण्ये गन्धमादनपर्वते

ఈ విధంగా ఆయన చాలాకాలం అక్కడే సుఖంగా నివసించెను—పుణ్యమైన రామసేతువద్ద, గంధమాదన పర్వతంపై వసిస్తూ.

Verse 7

विष्णुप्रीतिकरं यज्ञं कदाचिदकरोन्नृपः । यज्ञावसाने राजासौ मुदावभृथकौतुकी

ఒకసారి నృపుడు విష్ణుప్రీతికరమైన యజ్ఞం చేసెను. యజ్ఞాంతంలో ఆ రాజు ఆనందంతో అవభృథస్నానానికి ఉత్సుకుడయ్యెను.

Verse 8

सस्नौ रामधनुष्कोटौ सदारः सपरिच्छदः । सेवित्वा रामनाथं च स वेश्म प्रययौ द्विजाः

ఆయన భార్యతోను పరిచ్ఛదులతోను రామధనుష్కోటిలో స్నానం చేసెను. రామనాథుని సేవించి, ఓ ద్విజులారా, తన నివాసానికి తిరిగిపోయెను.

Verse 9

एवं निवसमानेऽस्मिन्राज्ञि पुण्यनिधौ तदा । कदाचिद्धरिणा लक्ष्मीर्विनोदकलहाकुला

ఇలా పుణ్యనిధియైన ఆ రాజు నివసించుచుండగా, ఒకసారి లక్ష్మీదేవి వినోదకలహంతో ఉత్సాహితమై హరితో క్రీడావివాదంలో నిమగ్నమైంది।

Verse 10

हरिणा समयं कृत्वा नृपभक्तिं परीक्षितुम् । विष्णुना प्रेषिता लक्ष्मीर्वैकुंठात्कमलालया

రాజభక్తిని పరీక్షించుటకై హరితో సమయం కుదుర్చుకొని, విష్ణువు వైకుంఠమునుండి కమలాలయ లక్ష్మీదేవిని పంపెను।

Verse 11

अष्टवर्षवयोरूपा प्रययौ गंधमादने । तत्रागत्य धनुष्कोटौ तस्थौ सा कमलालया

ఎనిమిదేళ్ల బాలిక రూపం ధరించి కమలాలయ లక్ష్మీదేవి గంధమాదనానికి వెళ్లెను; అక్కడికి వచ్చి ధనుష్కోటిలో ఆమె నిరీక్షిస్తూ నిలిచెను।

Verse 12

तस्मिन्नवसरे राजा ययौ गुणनिधिर्द्विजाः । स्नातुं रामधनुष्कोटौ सदारः सहसैनिकः

అదే సమయంలో, ఓ ద్విజులారా, గుణనిధియైన ఆ రాజు భార్యతో కూడి సైన్యంతో సహా రామధనుష్కోటిలో స్నానమునకు బయలుదేరెను।

Verse 13

तत्र गत्वा स राजाऽयं स्नात्वा नियमपूर्वकम् । तुलापुरुषमुख्यानि कृत्वा दानानि कृत्स्नशः

అక్కడికి వెళ్లి ఆ రాజు నియమపూర్వకంగా స్నానము చేసి, తరువాత తులాపురుషము మొదలైన ప్రధాన మహాదానములతో సహా సమస్త దానములను సంపూర్ణంగా నిర్వహించెను।

Verse 14

प्रयातुकामो भवनं कन्यां कांचिद्ददर्श सः । अतीवरूपसंपन्नामष्टवर्षां शुचिस्मिताम्

తన నివాసానికి బయలుదేరబోతుండగా అతడు ఒక కన్యను చూచెను—అత్యంత సౌందర్యసంపన్నమైనది, ఎనిమిదేళ్లది, శుచిస్మితముతో ప్రకాశించుచున్నది।

Verse 15

दृष्ट्वा नृपस्तां पप्रच्छ कन्यां चारुविलोचनाम् । चारुस्मितां चारुदतीं बिंबोष्ठीं तनुमध्यमाम्

ఆమెను చూచి రాజు ఆ చారువిలోచన కన్యను ప్రశ్నించెను—చారుస్మితముతో, సుందర దంతములతో, బింబఫలమువంటి పెదవులతో, సన్నని నడుముతో ఉన్నదానిని।

Verse 16

पुण्यनिधिरुवाच । का त्वं कन्ये सुता कस्य कुतो वा त्वमिहागता । अत्रागमेन किं कार्यं तव वत्से शुचिस्मिते

పుణ్యనిధి పలికెను—“ఓ కన్యా, నీవెవరు? ఎవరి కుమార్తెవు, ఎక్కడి నుండి ఇక్కడికి వచ్చితివి? ఓ వత్సే, శుచిస్మితే, ఇక్కడికి రావడానికి నీ కార్యమేమిటి?”

Verse 17

एवं नृपस्तां पप्रच्छ कन्यामुत्पललोच नाम् । एवं पृष्टा तदा कन्या नृपं तमवदद्विजाः

ఇలా రాజు ఆ ఉత్పలలోచన కన్యను ప్రశ్నించెను. ఈ విధంగా ప్రశ్నింపబడినప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, ఆ కన్య అప్పుడు ఆ రాజుతో పలికెను.

Verse 18

न मे माता पिता नास्ति न च मे बांधवास्तथा । अनाथाहं महाराज भविष्यामि च ते सुता

“నాకు తల్లి లేదు, తండ్రి లేదు, అలాగే బంధువులు కూడా లేరు. ఓ మహారాజా, నేను అనాథను—అయితే నేను మీ కుమార్తెగా అవుతాను.”

Verse 19

त्वद्गृहेऽहं निवत्स्यामि तात त्वां पश्यतीसदा । हठात्कृष्यति यो वा मां ग्रहीष्यति करेण तम्

తండ్రీ! నేను నీ ఇంట్లోనే నివసిస్తాను; నిన్ను నిత్యం దర్శిస్తూ ఉంటాను. ఎవడు నన్ను చేతితో పట్టుకొని గానీ, బలవంతంగా లాగుకొని పోవాలని గానీ యత్నిస్తాడో—వానిని…

Verse 20

यदि शासिष्यसे भूप तदाहं तव मंदिरे । वत्स्यामि ते सुता भूत्वा पितर्गुणनिधे चिरम्

ఓ భూపా! నన్ను పాలించి రక్షిస్తే, నేను నీ మందిరంలో నివసిస్తాను. ఓ గుణనిధి తండ్రీ! నీ కుమార్తెగా మారి దీర్ఘకాలం ఉంటాను.

Verse 21

एवमुक्तस्तदा प्राह कन्यां गुणनिधिर्नृपः । अहं सर्वं करिष्यामि त्वदुक्तं कन्यके शुभे

ఇలా చెప్పబడినప్పుడు గుణనిధి రాజు ఆ కన్యతో అన్నాడు—“శుభకన్యా! నీవు చెప్పినదంతా నేను చేస్తాను.”

Verse 22

ममापि दुहिता नास्ति पुत्रोऽस्त्येकः कुलोद्वहः । तव यस्मिन्रुचिर्भद्रे त्वां तस्मै प्रददाम्यहम्

నాకూ కుమార్తె లేదు; వంశోద్ధారకుడైన ఒకే కుమారుడు ఉన్నాడు. భద్రే! నీకు ఎవరిలో అభిరుచి ఉంటే, నిన్ను అతనికే వివాహంగా ఇస్తాను.

Verse 23

आगच्छ मद्गृहं कन्ये मम चांतःपुरे वस । मद्भार्यायाः सुता भूत्वा यथाकाममनिंदिते

ఓ కన్యా! నా ఇంటికి రా; నా అంతఃపురంలో నివసించు. ఓ అనిందితా! నా రాణి కుమార్తెగా మారి, నీ ఇష్టమొచ్చినట్లు జీవించు.

Verse 24

इत्युक्ता सा नृपेणाथ कन्या कमललोचना । तथा स्त्विति नृपं प्रोच्य तेन साकं ययौ गृहम्

రాజు ఇలా పలికినప్పుడు కమలనయన కన్య రాజుతో “తథాస్తు” అని చెప్పి, అతనితో కలిసి అతని గృహానికి వెళ్లింది.

Verse 25

राजा स्वभार्याहस्ते तां प्रददौ कन्यकां शुभाम् । अब्रवीच्च स्वकां भार्यां राजा विन्ध्यावलिं तदा

అప్పుడు రాజు ఆ శుభకన్యను తన రాణి చేతుల్లో అప్పగించి, తరువాత రాజు తన భార్య వింధ్యావలితో మాటలాడాడు.

Verse 26

आवयोः कन्यका चेयं राज्ञि विंध्यावले शुभे । रक्षेमां सर्वथा त्वं वै पुरुषांतरतः प्रिये

హే శుభరాణి వింధ్యావలీ, ప్రియే! ఈ కన్య మన ఇద్దరికీ కుమార్తె సమానము; నీవు ఆమెను అన్ని విధాలా ఇతర పురుషుల సమీపం నుండి కాపాడు.

Verse 27

इतीरिता नृपेणासौ भार्या विंध्या वलिस्तदा । ओमित्युक्त्वाथ तां कन्यां पुत्रीं जग्राह पाणिना

రాజు ఇలా చెప్పగా అతని భార్య వింధ్యావలీ అప్పుడు “ఓం” అని పలికి, ఆ కన్యను చేతిపట్టి తన కుమార్తెగా స్వీకరించింది.

Verse 28

पोषिता पालिता राज्ञा सुतवत्कन्यका च सा । न्यवात्सीत्सुसुखं राज्ञो भवने लालिता सदा

రాజు ఆమెను తన సంతానంలా పోషించి పరిరక్షించాడు; ఆ కన్య రాజభవనంలో ఎల్లప్పుడూ లాలిత్యంతో పరమసుఖంగా నివసించింది.

Verse 29

अथ विष्णुर्जगन्नाथो लक्ष्मीमन्वेष्टुमादरात् । आरूढविनतानन्दो वैकुंठान्निर्ययौ द्विजाः

అప్పుడు జగన్నాథుడైన విష్ణువు లక్ష్మీని అన్వేషించుటకు ఆతురుడై, వినతానందనుడైన గరుడుని అధిరోహించి వైకుంఠమునుండి బయలుదేరెను, ఓ ద్విజులారా।

Verse 30

विनिर्गत्य स वैकुंठा द्विलंघितवियत्पथः । बभ्राम च बहून्देशाल्लंक्ष्मीं तत्र न दृष्टवान्

వైకుంఠమునుండి బయలుదేరి ఆకాశమార్గములను దాటి, ఆయన అనేక దేశములలో సంచరించెను; కాని అక్కడ లక్ష్మీ దర్శనమవలేదు।

Verse 31

रामसेतुमथागच्छद्गंधमादनपर्वते । अन्विष्य सर्वतो रामसेतुं बभ्राम चेंदि राम्

తదుపరి ఆయన గంధమాదన పర్వత సమీపమున రామసేతువద్దకు వచ్చెను; రామసేతువును అన్ని దిక్కులా అన్వేషిస్తూ అక్కడే సంచరించెను।

Verse 32

एतस्मिन्नेव काले सा पुष्पावचयकौतुकात् । सखीभिः कन्यकायासीद्भवनोद्यानपादपान्

అదే సమయంలో ఆ కన్య పుష్పసంగ్రహ కౌతుకముతో సఖీలతో కలిసి భవనోദ്യానంలోని వృక్షముల వద్దకు వెళ్లెను।

Verse 33

पुष्पाण्यवचिनोति स्म सखीभिः सह कानने । तत्रागत्य ततो विष्णुर्विप्ररूपधरो द्विजाः

ఆమె సఖీలతో కలిసి వనములో పుష్పములు ఏరుచుండగా, అప్పుడు అక్కడికి విష్ణువు బ్రాహ్మణరూపము ధరించి వచ్చెను, ఓ ద్విజులారా।

Verse 34

गंगांभो विदधत्स्कंधे वहञ्छत्रं करंण च । गंगास्नायिद्विजस्येव रचयन्वेषमात्मनः

అతడు భుజంపై గంగాజలాన్ని ఉంచుకొని, చేతిలో ఛత్రాన్ని ధరించి, గంగాస్నానం చేసిన బ్రాహ్మణునివలె తనకు తానే వేషం సృష్టించుకున్నాడు।

Verse 35

धारयन्दक्षिणे पाणौ कुशाग्रंथिपवित्रकम् । भस्मोद्धूलितसर्वांगस्त्रिपुण्ड्रावलिशोभितः

అతడు కుడిచేతిలో ముడివేసిన కుశగడ్డితో చేసిన పవిత్రకాన్ని ధరించాడు; అతని దేహమంతా విభూతితో ధూళిపడి, త్రిపుండ్ర రేఖలతో శోభించింది।

Verse 36

प्रजपञ्छिवनामानि धृतरुद्राक्ष मालिकः । सोत्तरीयः शुचिर्विप्राः समायातो जनार्दनः

శివనామాలను జపిస్తూ, రుద్రాక్షమాలను ధరించి, ఉత్తరీయాన్ని కప్పుకొని శుచిగా కనిపిస్తూ—ఓ బ్రాహ్మణులారా, జనార్దనుడు అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 37

तमागतं द्विजं दृष्ट्वा स्तब्धाऽतिष्ठत कन्यका । अपश्यदष्टवर्षां तां वल्लभां पुष्प हारिणीम्

ఆ వచ్చిన బ్రాహ్మణుణ్ని చూసి ఆ కన్య స్థంభించి నిలిచింది. అతడు పూలు ఏరుకుంటున్న ఎనిమిదేళ్ల ప్రియ బాలికను గమనించాడు।

Verse 38

दृष्ट्वा स त्वरया विप्रः कन्यां मधुरभाषिणीम् । हठात्कृत्य करेणासौ जग्राह गरुडध्वजः

మధురంగా మాట్లాడే ఆ కన్యను చూసి ఆ ‘బ్రాహ్మణుడు’ తొందరగా వచ్చి, హఠాత్తుగా చేతితో బలవంతంగా ఆమెను పట్టుకున్నాడు—అతడు గరుడధ్వజుడైన ప్రభువే।

Verse 39

तदा चुक्रोश सा कन्या सखीभिः सह कानने । तमाक्रोशं समाकर्ण्य राजा स तु समागतः

అప్పుడు ఆ కన్య సఖులతో కలిసి అరణ్యంలో ఆర్తనాదం చేసింది. ఆ కేక విని రాజు వెంటనే అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 40

प्रययौ भवनोद्यानं वृतः कतिपयैर्भटैः । गत्वा पप्रच्छ तां कन्यां तत्सखीरपि भूपतिः

కొద్దిమంది సైనికులతో చుట్టుముట్టబడి రాజు రాజభవన ఉద్యానానికి వెళ్లాడు. అక్కడికి వెళ్లి ఆ కన్యను, ఆమె సఖులను కూడా రాజు ప్రశ్నించాడు.

Verse 41

किमर्थमधुना क्रुष्टं सखीभिः सह कन्यके । त्वया तु भवनोद्याने तत्र कारणमुच्यताम्

“ఓ కన్యా! సఖులతో కలిసి నీవు ఇప్పుడే ఎందుకు కేక వేసావు? ఈ రాజఉద్యానంలో దాని కారణం చెప్పు.”

Verse 42

केन त्वं परिभूतासि हठात्कृष्य सुते मम । इति पृष्टा तमाचष्ट कन्या गुणनिधिं नृपम् । बाष्पपूर्णानना खिन्ना रुषिता भृशकातरा

“నా కుమార్తె! నిన్నెవరు అవమానించారు, బలవంతంగా లాగారు?” అని అడగగా, కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖంతో—విషాదంతో, కోపంతో, తీవ్రంగా కలతచెంది—ఆ కన్య గుణనిధి అయిన రాజుకు వివరించింది.

Verse 43

कन्योवाच । अयं विप्रो हठात्कृत्य जगृहे पांड्यनाथ माम्

కన్య చెప్పింది—“హే పాండ్యనాథా! ఈ బ్రాహ్మణుడు నన్ను బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు.”

Verse 44

तातात्र वृक्षमूलेऽसौ स तिष्ठत्यकुतोभयः । तदाकर्ण्य वचस्तस्या राजा गुणनिधिः सुधीः

“తాతా, అక్కడ వృక్షమూలంలో ఆ పురుషుడు అన్ని వైపులా భయరహితుడై నిలిచియున్నాడు.” కుమార్తె మాటలు విని గుణనిధి, సుధీ రాజు దానిని గమనించాడు.

Verse 45

जग्राह तरसा विप्रमविद्वांस्तद्बलं हठात् । रामनाथालयं नीत्वा निगृह्य च हठात्तदा

అవిద్వానుడైన ఆ మనిషి తొందరగా బలప్రయోగంతో బ్రాహ్మణుణ్ని హఠాత్తుగా పట్టుకున్నాడు. తరువాత అతన్ని లాగుతూ రామనాథాలయానికి తీసుకెళ్లి అక్కడ కఠినంగా నిర్బంధించాడు.

Verse 46

बद्ध्वा निगडपाशाभ्या मानयन्मंडपं च तम् । आत्मपुत्रीं समाश्वास्य शुद्धांतमनयन्नृपः

బెళ్లు మరియు తాళ్లతో కట్టివేసి అతన్ని మండపానికి తీసుకొచ్చారు. రాజు తన కుమార్తెను ఓదార్చి అంతఃపురానికి తీసుకెళ్లాడు.

Verse 47

स्वयं च प्रययौ रम्यं भवनं नृपपुंगवः । ततो रात्रौ स्वपन्राजा स्वप्ने विप्रं ददर्श तम्

రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడైన అతడు తానే తన సుందర భవనానికి వెళ్లాడు. ఆపై రాత్రి నిద్రలో రాజు స్వప్నంలో ఆ బ్రాహ్మణుణ్ని చూశాడు.

Verse 48

शंखचक्रगदापद्मवनमालाविभूषितम् । कौस्तुभालंकृतोरस्कं पीतांबरधरं हरिम्

అతడు హరిని దర్శించాడు—శంఖ, చక్ర, గద, పద్మం, వనమాలలతో విభూషితుడైనవాడు; కౌస్తుభమణి శోభిత వక్షస్థలుడు, పీతాంబరధారి ప్రభువు.

Verse 49

कालमेघच्छविं कांतं गरुडोपरि संस्थितम् । चारुस्मितं चारुदंतं लसन्मकरकुण्डलम्

ఆయన వర్షమేఘంలా శ్యామవర్ణుడై, అపార కాంతితో ప్రకాశిస్తూ గరుడారూఢుడై ఉన్నాడు—మధురస్మితంతో, సుందరదంతాలతో, మెరిసే మకరకుండలాలతో విరాజిల్లెను.

Verse 50

विष्वक्सेनप्रभृतिभिः किंकरैरुपसेवितम् । शेषपर्यंकशयनं नारदादि मुनिस्तुतम्

విష్వక్సేన మొదలైన సేవకులు ఆయనను ఉపసేవించుచుండిరి; శేషపర్యంకంపై శయనించి, నారదాది మునులచే స్తుతింపబడెను.

Verse 51

ददर्श च स्वकां कन्यां विकासिकमलस्थिताम् । धृतपंकजहस्तां तां नीलकुञ्चितमूर्धजाम्

ఆయన తన కుమార్తెను కూడా దర్శించెను—పూర్తిగా వికసించిన కమలంపై నిలిచి, చేతిలో కమలాన్ని ధరించి, నీలవర్ణమైన వంకర జుట్టుతో శోభించుచుండెను.

Verse 52

विष्णुवक्षस्थल्रावासां समुन्नतपयोधराम् । दिग्गजैरभिषिक्तांगीं श्यामां पीतांबरावृताम्

ఆమె విష్ణువక్షస్థలవాసిని, సమున్నత పయోధరయుతురాలు; దిక్కుల ఏనుగులచే అభిషిక్తాంగి—శ్యామవర్ణా, పీతాంబరంతో ఆవృతురాలు.

Verse 53

स्वर्णपंकजसंक्लृप्तमालालंकृतमूर्धजाम् । दिव्याभरणशोभाढ्यां चारुहा रविभूषिताम्

ఆమె శిరోజాలు స్వర్ణకమలమాలలతో అలంకృతమైయుండెను; దివ్యాభరణశోభతో సమృద్ధిగా, సుందరహారధారిణిగా, సూర్యసమ కాంతితో విరాజిల్లెను.

Verse 54

अनर्घरत्नसंक्लृप्तनासाभरणशोभिताम् । सुवर्णनिष्काभरणां कांचीनूपुरराजिताम्

ఆమె అమూల్య రత్నాలతో జడించిన నాసాభరణంతో శోభిల్లెను; స్వర్ణనిష్కాభరణాలు ధరించి, కాంచీ మరియు నూపురాలతో విరాజిల్లెను।

Verse 55

महालक्ष्मीं ददर्शासौ राजा रात्रौ स्वकां सुताम् । एवं दृष्ट्वा नृपः स्वप्ने विप्रं तं स्वसुतामपि

రాత్రివేళ రాజు తన కుమార్తెను మహాలక్ష్మీ రూపముగా దర్శించెను. ఈ విధంగా స్వప్నంలో చూచి, నృపుడు ఆ బ్రాహ్మణుని మరియు తన కుమార్తెను కూడా (స్వప్నంలో) చూచెను।

Verse 56

उत्थितः सहसा तल्पात्कन्यागृहमवाप च । तथैव दृष्टवान्कन्यां यथा स्वप्ने ददर्श ताम्

అతడు అకస్మాత్తుగా పడక నుండి లేచి కన్యాగృహమునకు వెళ్లెను; స్వప్నంలో చూచినట్లే ఆ కన్యను యథాతథంగా దర్శించెను।

Verse 57

अथोदिते सवितरि कन्यामादाय भूमिपः । रामनाथालयं प्राप ब्राह्मणं न्यस्तवान्यतः

తరువాత సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు రాజు కన్యను తీసుకొని రామనాథాలయమునకు చేరెను; అక్కడే ఆ బ్రాహ్మణుని నిలిపి/సమర్పించెను।

Verse 58

स मंडपवरे विप्रं ददर्श हरिरूपिणम् । यथा ददर्श स्वप्ने तं वनमालादिचिह्नितम् । विष्णुं विज्ञाय तुष्टाव नृपतिर्हरिमीश्वरम्

ఆ శ్రేష్ఠ మండపములో అతడు హరిరూపధారి బ్రాహ్మణుని చూచెను—స్వప్నంలో చూచినట్లే, వనమాలాది చిహ్నాలతో యుక్తుడై. ఆయనను విష్ణువని గ్రహించి రాజు ఆనందంతో హరి-ఈశ్వరుని స్తుతించెను।

Verse 59

पुण्यनिधिरुवाच । नमस्ते कमलाकांत प्रसीद गरुडध्वज

పుణ్యనిధి పలికెను— హే కమలాకాంతా! నీకు నమస్కారం; హే గరుడధ్వజ ప్రభూ, ప్రసన్నుడవు కమ్ము.

Verse 60

शार्ङ्गपाणे नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे । नमस्ते पुण्डरीकाक्ष चक्रपाणे श्रियःपते

హే శార్ఙ్గపాణీ! నీకు నమస్కారం; నా అపరాధాన్ని క్షమించుము. హే పుండరీకాక్షా, హే చక్రపాణీ, హే శ్రీపతీ— నీకు నమస్కారం.

Verse 61

कौस्तुभालंकृतांकाय नमः श्रीवत्सलक्ष्मणे । नमस्ते ब्रह्मपुत्राय दैत्यसंघविदारिणे

కౌస్తుభమణితో అలంకృతమైన దేహముగలవాడా, శ్రీवत్సలక్షణధారకా— నీకు నమస్కారం. హే బ్రహ్మపుత్రా, హే దైత్యసంఘవిదారిణే— నీకు నమస్కారం.

Verse 62

अशेषभुवनावासनाभिपंकजशालिने । मधुकैटभसंहर्त्रे रावणांतकराय ते

అశేష భువనాల నివాసస్థానమైన పద్మనాభుడా— నీకు నమస్కారం. మధు-కైటభ సంహారకా, రావణాంతకారకా— నీకు నమస్కారం.

Verse 63

प्रह्रादरक्षिणे तुभ्यं धरित्रीपतये नमः । निर्गुणायाप्रमेयाय विष्णवे बुद्धिसाक्षिणे

ప్రహ్లాదరక్షకుడవైన నీకు, ధరిద్రీపతియైన నీకు నమస్కారం. నిర్గుణుడా, అప్రమేయుడా, బుద్ధిసాక్షి విష్ణవే— నీకు నమస్కారం.

Verse 64

नमस्ते श्रीनिवासाय जग द्धात्रे परात्मने । नारायणाय देवाय कृष्णाय मधुविद्विषे

శ్రీనివాసా, జగద్ధాత్రా, పరమాత్మా—నీకు నమస్కారం. నారాయణ దేవా, శ్రీకృష్ణా, మధువైరి—నీకు ప్రణామం.

Verse 65

नमः पंकजनाभाय नमः पंकजचक्षुषे । नमः पंकजहस्तायाः पतये पंकजांघ्रये

పద్మనాభుడైన ప్రభువుకు నమః, పద్మనేత్రుడికి నమః. పద్మహస్తా దేవి పతికి నమః, పద్మపాదుడికి నమః.

Verse 66

भूयोभूयो जगन्नाथ नमः पंकजमालिने । दयामूर्त्ते नमस्तुभ्यमपराधं क्षमस्व मे

హే జగన్నాథా! మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం, హే పద్మమాలాధారీ. హే దయామూర్తీ! నీకు నమస్కారం; నా అపరాధాన్ని క్షమించు.

Verse 67

मया निगडपाशाभ्यां यः कृतो मधुसूदन । अनयस्त्वत्स्वरूपमविदित्वा कृतः प्रभो

హే మధుసూదనా! బంధనాలు, సంకెళ్లతో నేను చేసిన అపచారం—నీ స్వరూపాన్ని తెలియక అజ్ఞానవశంగా జరిగింది, ప్రభూ.

Verse 68

अतो मदपराधोऽयं क्षंतव्यो मधुसूदन । एवं स्तुत्वा महाविष्णुं राजा पुण्यनिधिर्द्विजाः

కాబట్టి, హే మధుసూదనా! నా ఈ అపరాధం క్షమించదగినది. ఇలా మహావిష్ణువును స్తుతించి, పుణ్యనిధి రాజు, హే ద్విజులారా, (అని పలికెను)…

Verse 69

लक्ष्मीं तुष्टाव जननीं सर्वेषां प्राणिनां मुदा । नमो देवि जगद्धात्रि विष्णुवक्षस्थलालये

అతడు ఆనందంతో సమస్త ప్రాణుల జనని లక్ష్మీదేవిని స్తుతించాడు— “హే దేవి జగద్ధాత్రి, విష్ణు వక్షస్థల నివాసిని! నీకు నమస్కారం।”

Verse 70

नमोब्धिसंभवे तुभ्यं महालक्ष्मि हरिप्रिये । सिद्ध्यै पुष्ट्यै स्वधायै च स्वाहायै सततं नमः

హే అబ్ధిసంభవా, హరిప్రియ మహాలక్ష్మీ! నీకు నమస్కారం. సిద్ధి, పుష్టి, స్వధా, స్వాహా రూపిణీ నీకు సదా నమః.

Verse 71

संध्यायै च प्रभायै च धात्र्यै भूत्यै नमोनमः । श्रद्धायै चैव मेधायै सरस्वत्यै नमोनमः

సంధ్యా, ప్రభా, ధాత్రి, భూతి రూపిణీ—నీకు నమో నమః. శ్రద్ధా, మేధా, సరస్వతి రూపిణీ—నీకు నమో నమః.

Verse 72

यज्ञविद्ये महाविद्ये गुह्यविद्येतिशोभने । आत्मविद्ये च देवेशि मुक्तिदे सर्वदेहिनाम्

హే యజ్ఞవిద్యా, హే మహావిద్యా, హే అత్యంత శోభనమైన గుహ్యవిద్యా! హే దేవేశి ఆత్మవిద్యా, సమస్త దేహధారులకు ముక్తి ప్రసాదించువదానా!

Verse 73

त्रयीरूपे जगन्मातर्जगद्रक्षाविधायिनि । रक्ष मां त्वं कृपादृष्ट्या सृष्टिस्थित्यंतकारिणि

హే జగన్మాతా, త్రయీ వేదస్వరూపిణీ, జగద్రక్షా విధాయినీ! సృష్టి-స్థితి-అంతకారిణీ దేవీ, కృపాదృష్టితో నన్ను రక్షించు.

Verse 74

भूयोभूयो नमस्तुभ्यं ब्रह्ममात्रे महेश्वरि । इति स्तुत्वा महालक्ष्मीं प्रार्थयामास माधवम्

అతడు మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కరించాడు—హే బ్రహ్మమాతా, హే మహేశ్వరీ. ఇలా మహాలక్ష్మిని స్తుతించి, అనంతరం మాధవుడు (విష్ణువు)ను ప్రార్థించాడు।

Verse 76

यदज्ञानान्मया विष्णो त्वयि दोषः कृतोऽधुना । पादे निगडबंधेन स द्रोहः क्षम्यतां त्वया

హే విష్ణూ! అజ్ఞానవశాత్ నేను ఇప్పుడు నీపై చేసిన దోషం—నీ పాదానికి సంకెళ్లు బిగించడం ద్వారా—ఆ అపరాధాన్ని నీవు క్షమించుము।

Verse 77

अपराधिनां च दैत्यानां स्वरूपमपि दत्तवान् । भवान्विष्णो ममापीममपराधं क्षमस्व वै

అపరాధులైన దైత్యులకు కూడా నీవు వారి స్వరూపమును, స్థానమును దయచేసినవాడవు. కాబట్టి హే విష్ణూ, నా ఈ అపరాధమును కూడా నిశ్చయంగా క్షమించుము।

Verse 78

जिघांसयापि भगवन्नागतां पूतनां पुरा । अनयस्त्वत्पदांभोजं तन्मां रक्ष कृपानिधे । लक्ष्मीकांत कृपादृष्टिं मयि पातय केशव

హే భగవన్! ఒకప్పుడు చంపాలనే ఉద్దేశంతో వచ్చిన పూతనను కూడా నీవు నీ పదాంభోజముల వద్దకు చేర్చితివి. కాబట్టి హే కృపానిధీ, నన్ను రక్షించుము. హే లక్ష్మీకాంతా, హే కేశవా, నాపై కృపాదృష్టిని ప్రసరింపజేయుము।

Verse 79

श्रीसूत उवाच । इति संप्रार्थितो विष्णु राज्ञा तेन द्विजोत्तमाः । प्राह गंभीरया वाचा नृपं पुण्यनिधिं ततः

శ్రీసూతుడు పలికెను—హే ద్విజోత్తములారా! ఆ రాజు ఈ విధంగా వినయంగా ప్రార్థించగా, విష్ణువు అప్పుడు పుణ్యనిధియైన నృపునితో గంభీర వాణితో పలికెను।

Verse 80

विष्णुरुवाच । राजन्न भीस्त्वया कार्या मद्बंधननिमित्तजा

విష్ణువు పలికెను—ఓ రాజా, నన్ను బంధించిన కారణంగా కలిగిన భయాన్ని నీవు కలిగించుకోకుము।

Verse 82

अतस्त्वं मम भक्तोसि राजन्पुण्यनिधेऽधुना । तेनाहं तव वश्योऽस्मि भक्तिपाशेन यंत्रितः

అందుచేత, ఓ రాజా—పుణ్యనిధీ—ఇప్పుడు నీవు నా భక్తుడవు; కాబట్టి భక్తిపాశంతో నియంత్రితుడనై నేను నీ వశములో ఉన్నాను।

Verse 83

भक्तापराधं सततं क्षमाम्यहमरिं दम । त्वद्भक्तिं ज्ञातुकामेन मया संप्रेरिता त्वियम्

ఓ అరిదమా, నా భక్తుల అపరాధాలను నేను ఎల్లప్పుడూ క్షమిస్తాను; నీ భక్తిని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో నేనే ఈ పరిస్థితిని ప్రేరేపించాను।

Verse 84

लक्ष्मीर्मम प्रिया राजंस्त्वयासंरक्षिताऽधुना । तेनाहं तव तुष्टोऽस्मि मत्स्वरूपा त्वियं सदा

ఓ రాజా, నాకు ప్రియమైన లక్ష్మీదేవిని నీవు ఇప్పుడు రక్షించితివి; అందుచేత నేను నీపై ప్రసన్నుడను, ఆమె సదా నా స్వరూపమే।

Verse 85

अस्यां यो भक्तिमांल्लोके स मद्भक्तोऽभिधीयते । अस्यां यो विमुखो राजन्स मद्द्वेषी स्मृतः सदा

ఈ లోకములో ఆమెయందు భక్తి కలవాడు నా భక్తుడని పిలువబడును; ఆమెనుండి విముఖుడైనవాడు, ఓ రాజా, సదా నా ద్వేషియని భావించబడును।

Verse 86

त्वमिमां भक्तिसं युक्तो यस्मात्पूजितवानसि । मत्पूजापि कृता तस्मान्मदभिन्ना त्वियं यतः

నీవు భక్తితో ఆమెను పూజించినందున, నన్ను కూడా పూజించినట్లే అయింది; ఎందుకంటే ఆమె నన్ను విడిచి భిన్నురాలు కాదు।

Verse 88

त्वया मद्भार्यया साकं संकेतोऽकारि यत्पुरा । तत्संकेताभिगुत्यर्थं मां यद्बंधितवानसि

పూర్వం నీవు నా భార్యతో ఒక ఒప్పందం చేసుకున్నావు; ఆ ఒప్పందాన్ని కాపాడుటకే నన్ను బంధించావు।

Verse 89

तेन प्रीतोस्मि ते राजंल्लक्ष्मीः संरक्षिताऽधुना । मत्स्वरूपा च सा लक्ष्मीर्जगन्माता त्रयीमयी

ఆ కార్యముచేత, ఓ రాజా, నేను నీపై ప్రసన్నుడనయ్యాను; లక్ష్మీ ఇప్పుడు సంరక్షితురాలైంది. ఆ లక్ష్మీ నా స్వరూపమే—జగన్మాత, త్రయీమయి.

Verse 90

तद्रक्षां कुर्वता भूप त्वया यद्बंधनं मम । तत्प्रियं मम राजेंद्र मा भयं क्रियतां त्वया

ఓ భూపా, ఆమెను రక్షించుచూ నీవు నన్ను బంధించినది నాకు ప్రియమే; కావున, ఓ రాజేంద్రా, నీవు భయపడకుము।

Verse 91

भक्तवश्यत्वमधुना तव प्रतिहितं मया । मम प्रीतिकरं यज्ञमकरोद्यद्भवानिह

ఇప్పుడు నేను నీకు స్థాపించాను—నేను భక్తుల వశుడనని; ఎందుకంటే ఇక్కడ నీవు నాకు ప్రీతికరమైన యజ్ఞాన్ని నిర్వహించావు।

Verse 92

लक्ष्मीरुवाच । राजन्प्रीतास्मि ते चाहं रक्षिता यद्गृहे त्वया । त्वद्भक्तिशोधनार्थं वा अहं विष्णुरुभावपि

లక్ష్మీ పలికెను—ఓ రాజా, నీవు నీ గృహంలో నన్ను రక్షించినందున నేనూ నీపై ప్రసన్నురాలిని. నీ భక్తిని పరీక్షించి శుద్ధి చేయుటకై నేను మరియు విష్ణువు—మేము ఇద్దరమూ ఇక్కడికి వచ్చాము.

Verse 93

विनोद कलहव्याजादागताविह भूपते । तव योगेन भक्त्या च तुष्टावावां परंतप

ఓ భూపతే, వినోదకలహం అనే వ్యాజంతో మేము ఇక్కడికి వచ్చాము. నీ సంయమయోగం మరియు భక్తిచేత మేము ఇద్దరమూ తృప్తి పొందాము, ఓ పరంతపా.

Verse 94

आवयोः कृपया राजन्सुखं ते भवतात्सदा । सर्वभूमंडलैश्वर्यं सदा ते भवतु ध्रुवम्

ఓ రాజా, మా ఇద్దరి కృపవలన నీకు ఎల్లప్పుడూ సుఖం కలుగుగాక. సమస్త భూమండలాధిపత్యం నీకు సదా ధృఢంగా నిలిచుగాక.

Verse 95

आवयोः पादयुगले भक्तिर्भवतु ते ध्रुवा । देहांते मम सायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्

మా ఇద్దరి పాదయుగ్మంపై నీ భక్తి ధృఢంగా నిలిచుగాక. దేహాంతంలో నీవు నాతో సాయుజ్యాన్ని పొందుగాక—పునరావృత్తి (పునర్జన్మ) రహితంగా.

Verse 96

नित्यं भवतु ते राजन्मा भूत्ते पापधीस्तथा । सदा धर्मे भव धीर्विष्णुभक्तियुता तव

ఓ రాజా, నీకు నిత్య క్షేమం కలుగుగాక; నీలో పాపబుద్ధి కలుగకూడదు. నీ బుద్ధి సదా ధర్మంలో నిలిచి, విష్ణుభక్తితో యుక్తమై ఉండుగాక.

Verse 97

अतस्त्वया नापराधः कृतो मयि नरेश्वर । किं तु पूजैव विहिता तां त्वयार्चयता मम

అతః హే నరేశ్వరా, నీవు నాపై ఏ అపరాధమూ చేయలేదు. నిజానికి నా పూజయే విధిగా నియమించబడింది; కాబట్టి నీవు నన్ను విధివిధానంగా ఆరాధించు।

Verse 98

यथा त्वयात्र बद्धोहं निगडेन नृपोतम । तद्रूपेणैव वत्स्यामि सेतुमाधवसंज्ञितः

హే నృపోత్తమా, నీవు నన్ను ఇక్కడ సంకెళ్లతో బంధించినట్లే, ఆ రూపంలోనే నేను ఇక్కడ నివసిస్తాను—‘సేతుమాధవ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడనై।

Verse 99

मयैव कारितः सेतुस्तद्रक्षार्थमहं नृप । भूतराक्षससंघेभ्यो भयानामुपशांतये

హే రాజా, ఈ సేతువు నా చేతనే నిర్మింపబడింది; దాని రక్షణార్థం నేను ఇక్కడే ఉంటాను, భూత-రాక్షస సమూహాల వల్ల కలిగే భయాలను శాంతింపజేయుటకు।

Verse 100

ब्रह्मापि सेतुरक्षार्थं वसत्यत्रदिवानिशम् । शंकरो रामनाथाख्यो नित्यं सेतौ वसत्यथ

సేతు రక్షణార్థం బ్రహ్మదేవుడు కూడా ఇక్కడ పగలు-రాత్రి నివసిస్తాడు. అలాగే ‘రామనాథ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడైన శంకరుడు సేతువద్ద నిత్యం వసిస్తాడు।

Verse 110

तत्रैव निवसन्राजा देहांते मुक्तिमाप्तवान् । विंध्यावलिश्च तत्पत्नी तमेवानुममार सा । पतिव्रता पतिप्राणा प्रययौ सापि सद्गतिम्

అక్కడే నివసిస్తూ రాజు దేహాంతంలో ముక్తిని పొందాడు. అతని భార్య వింధ్యావళి కూడా అతనినే అనుసరించి ప్రాణత్యాగం చేసింది; పతివ్రత, భర్తనే ప్రాణంగా భావించిన ఆమె కూడా సద్గతిని పొందింది।

Verse 117

एतत्पठन्वा शृण्वन्वा वैकुंठे लभते गतिम्

ఇదిని పఠించినా వినినా భక్తుడు వైకుంఠంలో పరమగతిని పొందుతాడు।