Adhyaya 39

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि कपितीर्थस्य वैभवम् । तत्तीर्थं सकलैः पूर्वं गंधमादनपर्वते

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఇప్పుడు కపితీర్థ మహిమను సమగ్రంగా వివరిస్తాను; ఆ తీర్థం పూర్వకాలంలో గంధమాదన పర్వతంపై అందరికీ ప్రసిద్ధమై ఉండెను।

Verse 2

सर्वेषामुपकाराय कपिभिर्निर्मितं द्विजाः । रावणादिषु रक्षःसु हतेषु तदनंतरम्

హే ద్విజులారా, సమస్తుల ఉపకారార్థం వానరులు దీనిని నిర్మించారు—రావణాది రాక్షసులు హతులైన వెంటనే।

Verse 3

तीर्थं निर्माय तत्रैव सस्नुस्ते कपयो मुदा । तीर्थाय च वरं प्रादुः कपयः कामरूपिणः

తీర్థాన్ని స్థాపించి వానరులు అక్కడే ఆనందంతో స్నానమాచరించారు; అలాగే కామరూపధారులైన వానరులు ఆ తీర్థానికే ఒక వరాన్ని ప్రసాదించారు।

Verse 4

अस्मिंस्तीर्थे निमग्ना ये भक्तिप्रवणचेतसः । ते सर्वे मुक्तिभाजः स्युर्महापातकमोचिताः

భక్తికి వశమైన మనస్సుతో ఈ తీర్థంలో మునిగేవారు అందరూ మహాపాతకాల నుండి విముక్తులై మోక్షభాగ్యులు అవుతారు।

Verse 5

अत्र तीर्थे निमग्नानां न स्यान्नरकजं भयम् । अत्र स्नाता नराः सर्वे दारिद्रयं नाप्नुवंति हि

ఈ తీర్థంలో మునిగినవారికి నరకజన్య భయం ఉండదు. ఇక్కడ స్నానం చేసిన సమస్త జనులు దారిద్ర్యాన్ని పొందరు.

Verse 6

अत्र तीर्थे निमग्नानां यमपीडापि नो भवेत् । कपितीर्थं प्रयास्येऽहमिति यः सततं ब्रुवन्

ఈ తీర్థంలో మునిగినవారికి యమపీడ కూడా కలగదు. అలాగే ఎవడు ఎల్లప్పుడూ—‘నేను కపితీర్థానికి వెళ్తాను’ అని పలుకుతాడో…

Verse 7

व्रजेच्छतपदं विप्राः स यायात्परमं पदम् । एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

హే విప్రులారా, అతడు వంద అడుగులు మాత్రమే వెళ్లినా పరమపదాన్ని పొందుతాడు. ఈ తీర్థానికి సమానమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు.

Verse 8

एवं वरं तु ते दत्त्वा तीर्थायास्मै कपीश्वराः । रामं दाशरथिं सर्वे प्रणम्याथ ययाचिरे

ఇలా ఈ తీర్థానికి వరం ప్రసాదించిన తరువాత, వానరాధిపతులందరూ దాశరథి రామునికి నమస్కరించి ఆపై ప్రార్థించారు.

Verse 9

स्वामिंस्त्वयास्मै तीर्थाय दीयतां वरमद्भुतम् । कपिभिः प्रार्थितो विप्रा रामचंद्रोऽतिहर्षितः

‘హే స్వామీ, మీ చేత ఈ తీర్థానికి అద్భుతమైన వరం ప్రసాదించబడుగాక.’ వానరులు ప్రార్థించగా, హే విప్రులారా, రామచంద్రుడు అత్యంత ఆనందించాడు.

Verse 10

तत्तीर्थाय वरं प्रादात्कपीनां प्रीतिकारणात् । अत्र तीर्थे निमग्नानां गंगास्नानफलं लभेत्

కపులపై ప్రేమకారణంగా శ్రీరాముడు ఆ తీర్థానికి వరం ప్రసాదించాడు. ఈ తీర్థంలో మునిగినవాడు గంగాస్నానంతో సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 11

प्रयागस्नानजं पुण्यं सर्वतीर्थफलं तथा । अग्निष्टोमादियागानां फलं भूयादनुत्तमम्

ఇక్కడ ప్రయాగస్నానజన్య పుణ్యం, సమస్త తీర్థఫలం, అలాగే అగ్నిష్టోమాది యాగాల అనుత్తమ ఫలమూ లభిస్తుంది.

Verse 12

गायत्र्यादिमहामंत्रजपपुण्यं तथा भवेत् । गोसहस्रप्रदनृणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

ఇక్కడ గాయత్రీ మొదలైన మహామంత్రాల జపపుణ్యం కలుగుతుంది; అలాగే వెయ్యి గోవులను దానం చేసినవారికి లభించే ఫలమును సంపూర్ణంగా పొందుతాడు.

Verse 13

चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं लभेत् । ब्रह्मविष्णुमहेशादिदेवपूजाफलं लभेत्

ఇక్కడ నాలుగు వేదాల పారాయణ ఫలం లభిస్తుంది; అలాగే బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరాది దేవతల పూజాఫలమూ పొందుతాడు.

Verse 14

कपितीर्थाय रामोयं प्रादादेवं वरं द्विजाः । एवं रामेण दत्ते तु वरे तत्र कुतूहलात्

ఓ ద్విజులారా, ఈ విధంగా శ్రీరాముడు కపితీర్థానికి అటువంటి వరం ప్రసాదించాడు. శ్రీరాముడు ఆ వరం ఇచ్చినప్పుడు అక్కడ (సమవేతులలో) కుతూహలం కలిగింది.

Verse 15

षडर्धनयनो ब्रह्मा सहस्राक्षो यमस्तथा । वरुणोग्निस्तथा वायुः कुबेरश्चंद्रमा अपि

అనేక నేత్రులైన బ్రహ్మ, సహస్రనేత్రుడైన యముడు, అలాగే వరుణుడు, అగ్ని, వాయువు, కుబేరుడు మరియు చంద్రుడూ అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 16

आदित्यो निरृतिश्चैव साध्याश्च वसवस्तथा । अन्येऽपि त्रिदशाः सर्वे विश्वेदेवादयस्तथा

ఆదిత్యుడు, నిరృతి, సాధ్యులు, వసువులు; అలాగే ఇతర సమస్త త్రిదశులు—విశ్వేదేవులు మొదలైనవారూ—అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 17

अत्रिर्भृगुस्तथा कुत्सो गौतमश्च पराशरः । कण्वोऽगस्त्यः सुतीक्ष्णश्च विश्वामित्रादयोऽपरे

అత్రి, భృగు, కుత్స, గౌతమ, పరాశర; కణ్వ, అగస్త్య, సుతీక్ష్ణుడు మరియు ఇతరులు—విశ్వామిత్రాది—అందరూ అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 18

योगिनः सनकाद्याश्च नारदाद्याः सुरर्षयः । रामदत्तवरं तीर्थं श्लाघंते बहुधा तदा

అప్పుడు సనకాది యోగులు, నారదాది దేవర్షులు, రాముని వరప్రసాదం పొందిన ఆ తీర్థాన్ని అనేక విధాలుగా స్తుతించారు।

Verse 19

सस्नुश्च तत्र तीर्थे ते सर्वाभीष्टप्रदायिनि । कपिभिर्निर्मितं यस्मादेतत्तीर्थमनुत्तमम्

వారు అక్కడ సర్వాభీష్టప్రదమైన ఆ తీర్థంలో స్నానం చేశారు. కపులు నిర్మించినందున ఈ అనుత్తమ తీర్థం పరమ శ్రేష్ఠమని ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 20

कपितीर्थमिति ख्यातिमतो लोके प्रयास्यति । इत्यप्यवोचंस्ते सर्वे देवाश्च मुनयस्तथा

“ఇది ‘కపితీర్థం’ అనే నామంతో లోకంలో ప్రసిద్ధి పొందును”—అని దేవులూ మునులూ అందరూ ఏకస్వరంగా ప్రకటించారు.

Verse 21

तस्मादवश्यं गंतव्यं कपितीर्थं मुमुक्षुभिः । रंभा कौशिकशापेन शिलाभूता पुरा द्विजाः

అందువల్ల మోక్షాన్ని కోరువారు తప్పక కపితీర్థానికి వెళ్లవలెను. ఓ ద్విజులారా, పూర్వకాలంలో కౌశికుని శాపంతో రంభా శిలగా మారింది.

Verse 22

तत्र स्नात्वा निजं रूपं प्रपेदे च दिवं ययौ । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते

అక్కడ స్నానం చేసి ఆమె తన నిజరూపాన్ని తిరిగి పొందింది, తరువాత స్వర్గానికి వెళ్లింది. ఈ తీర్థ మహిమను నేను పూర్తిగా వర్ణించలేను.

Verse 23

मुनय ऊचुः । रंभां किमर्थमशपत्कौशिकः सूतनंदन । कथं गता शिलाभूता कपितीर्थं सुरांगना । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरान्मुनिसत्तम

మునులు పలికిరి—ఓ సూతనందన, కౌశికుడు రంభను ఏ కారణంతో శపించాడు? ఆ దేవాంగన శిలగా మారి కపితీర్థానికి ఎలా చేరింది? ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇవన్నీ మాకు విస్తారంగా చెప్పుము.

Verse 24

श्रीसूत उवाच । विश्वामित्राभिधो राजा प्रागभूत्कुशिकान्वये

శ్రీ సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో కుశిక వంశంలో విశ్వామిత్రుడు అనే రాజు ఉండెను.

Verse 25

स कदाचिन्महाराजः सेनापरिवृतो बली । मेदिनीं परिचक्राम राज्यवीक्षणकौतुकी

ఒకసారి ఆ పరాక్రమశాలి మహారాజు సేనతో పరివృతుడై, రాజ్యపరిశీలన కుతూహలంతో భూమండలమంతా సంచరించెను।

Verse 26

अटित्वा स बहून्देशान्वसिष्ठस्याश्रमं ययौ । आतिथ्याय वृतः सोऽयं वसिष्ठेन महात्मना

అనేక దేశాలను సంచరించిన తరువాత అతడు వసిష్ఠాశ్రమానికి చేరెను. అక్కడ మహాత్ముడు వసిష్ఠుడు అతనిని అతిథ్య స్వీకారార్థం ఆహ్వానించెను।

Verse 27

तथास्त्वित्यब्रवीत्सोयं दंडवत्प्रणतो नृपः । कामधेनुप्रभावेन विश्वामित्राय भूभुजे

‘తథాస్తు’ అని చెప్పి ఆ రాజు దండవత్ ప్రణామం చేసెను. కామధేనువు యొక్క అద్భుత ప్రభావంతో భూపతి విశ్వామిత్రునికి అతిథ్యసత్కారం సమృద్ధిగా జరిగెను।

Verse 28

आतिथ्यमकरोद्विप्रा वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । कामधेनुप्रभावं वै ज्ञात्वा कुशिकनंदनः

హే విప్రులారా! బ్రహ్మానందనుడైన వసిష్ఠుడు అతిథ్యాన్ని నిర్వహించెను. కుశికనందనుడు (విశ్వామిత్రుడు) కామధేనువు యొక్క ఆ విశేష ప్రభావాన్ని తెలిసికొని…

Verse 29

वसिष्ठं प्रार्थयामास कामधेनुमभीष्टदाम् । प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन प्रचकर्ष च तां बलात्

అతడు వసిష్ఠుని వద్ద అభీష్టఫలప్రదాయిని కామధేనువును కోరెను. వసిష్ఠుడు నిరాకరించినప్పటికీ అతడు ఆమెను బలవంతంగా లాగుకొని పోయెను।

Verse 30

कामधेनुविसृष्टैस्तु म्लेच्छाद्यैः स पराजितः । महादेवं समाराध्य तस्मादस्त्राण्यवाप्य च

కామధేనువు సృష్టించిన మ్లేచ్ఛాది సైన్యాల చేత అతడు పరాజితుడయ్యెను. అనంతరం మహాదేవుని ఆరాధించి, ఆయన నుండి దివ్యాస్త్రాలను కూడా పొందెను.

Verse 31

वसिष्ठस्याश्रमं गत्वा व्यसृजच्छरसंचयान् । सर्वाण्यस्त्राणि मुमुचे ब्रह्मास्त्रं च नृपोत्तमः

వసిష్ఠాశ్రమానికి వెళ్లి ఆ శ్రేష్ఠ రాజు బాణవర్షం కురిపించెను. బ్రహ్మాస్త్రముతో సహా సమస్త అస్త్రాలను ప్రయోగించెను.

Verse 32

तानि सर्वाणि चास्त्राणि वसिष्ठो ब्रह्मनंदनः । एकेन ब्रह्मदंडेन निजघ्न स्वतपोबलात्

బ్రాహ్మణధర్మానికి ఆనందస్వరూపుడైన వసిష్ఠుడు తన తపోబలంతో ఒక్క బ్రహ్మదండముచే ఆ సమస్త అస్త్రాలను నశింపజేసెను.

Verse 33

ततः पराजितो विप्रा विश्वामित्रोऽतिलज्जितः । ब्राह्मण्यावाप्तये स्वस्य तपः कर्तुं वनं ययौ

అప్పుడు, ఓ విప్రులారా, పరాజితుడై అత్యంత లజ్జితుడైన విశ్వామిత్రుడు తనకు బ్రాహ్మణత్వం పొందుటకై తపస్సు చేయడానికి అడవికి వెళ్లెను.

Verse 34

पूर्वासु पश्चिमांतासु त्रिषु दिक्षु तपोऽचरत् । प्रादुर्भूतमहा विघ्नस्तत्तद्दिक्षु स कौशिकः

కౌశికుడు తూర్పు దిశలోను, పశ్చిమాంతం వరకు కూడా—మూడు దిశలలో తపస్సు ఆచరించెను; అయితే ప్రతి దిశలో అతనికి మహావిఘ్నాలు ప్రత్యక్షమయ్యెను.

Verse 35

उत्तरां दिशमासाद्य हिमवत्पर्वतेऽमले । कौशिक्यास्सरितस्तीरे पुण्ये पापविनाशिनि

ఉత్తర దిశను చేరి, నిర్మల హిమవత్ పర్వతంపై, పుణ్యప్రదమైన పాపనాశిని కౌశికీ నది తీరంలో అతడు నివసించాడు।

Verse 36

दिव्यं वर्षसहस्रं तु निराहारो जितेंद्रियः । निरालोको जितश्वासो जितक्रोधः सुनिश्चलः

వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు అతడు నిరాహారుడై, ఇంద్రియజయుడై; విక్షేపరహితుడై, శ్వాసనిగ్రహం చేసి, క్రోధాన్ని జయించి, అచలంగా నిలిచాడు।

Verse 37

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थः शिशिरे वारिषु स्थितः । वर्षास्वाकाशगो नित्यमूर्ध्वबाहुर्निराश्रयः

గ్రీష్మంలో పంచాగ్నుల మధ్య నిలిచాడు; శిశిరంలో నీళ్లలో నిలిచాడు; వర్షాకాలంలో నిత్యం ఆకాశం కిందనే—చేతులు పైకెత్తి, ఆధారంలేకుండా ఉన్నాడు।

Verse 39

ब्राह्मण्यसिद्धयेऽत्युग्रं चचार सुमहत्तपः । उद्विग्नमनसस्तस्य त्रिदशास्त्रिदिवालयाः । जंभारिणा च सहिता रंभां प्रोचुरिदं वचः

బ్రాహ్మణ్యసిద్ధి కోసం అతడు అత్యంత ఉగ్రమైన మహత్తర తపస్సు చేశాడు. అతని వల్ల మనస్సు కలవరపడిన స్వర్గవాసి దేవతలు, జంభారి (ఇంద్రుడు) సహా, రంభతో ఈ మాటలు పలికారు।

Verse 40

विश्वामित्रं तपस्यंतं विलोभय विचेष्टितैः । यथा तत्तपसो विघ्नो भविष्यति तथा कुरु

‘తపస్సు చేస్తున్న విశ్వామిత్రుని నీ హావభావాలు, కళలతో మోహింపజేయి; అతని తపస్సుకు విఘాతం కలిగేలా అలా చేయి.’

Verse 41

एवमुक्ता तदा रंभा देवैरिंद्रपुरोगमैः । प्रत्युवाच सुरान्सर्वान्प्रांजलिः प्रणता तदा

ఇంద్రుని ముందుంచుకొని వచ్చిన దేవతలు ఇలా పలికినప్పుడు రంభా కరజోడించి, వినయంగా నమస్కరించి, అప్పుడు సమస్త దేవతలకు ప్రత్యుత్తరం చెప్పింది।

Verse 42

रंभोवाच । अतिक्रूरो महाक्रोधो विश्वामित्रो महामुनिः । स शप्स्यते मां क्रोधेन बिभेम्यस्मादहं सुराः

రంభా చెప్పింది—ఓ దేవతలారా! మహాముని విశ్వామిత్రుడు అత్యంత క్రూరుడు, మహాక్రోధి. కోపంతో నన్ను శపిస్తాడు; అందుకే నేను అతనికి భయపడుతున్నాను।

Verse 43

त्रायध्वं कृपया यूयं मां युष्मत्परिचारिकाम् । इत्युक्तो रंभया तत्र जंभारिस्ताम भाषत

“దయచేసి నన్ను రక్షించండి—నేను మీ పరిచారికను,” అని రంభా వేడుకుంది. అప్పుడు అక్కడ జంభారి (ఇంద్రుడు) ఆమెతో పలికాడు।

Verse 44

इन्द्र उवाच । रंभे त्वया न भीः कार्या विश्वामित्रात्तपोधनात् । अहमप्यागमिष्यामि त्वत्सहायः समन्मथः

ఇంద్రుడు అన్నాడు—రంభే! తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుని గురించి నీవు భయపడవలసిన అవసరం లేదు. నేను కూడా మన్మథునితో కలిసి నీ సహాయకుడిగా అక్కడికి వస్తాను।

Verse 45

कोकिलालापमधुरो वसन्तोऽप्यागमिष्यति । अतिसुंदररूपा त्वं प्रलोभय महामुनिम्

కోకిలల మధుర ఆలాపంతో వసంతం కూడా రానుంది. నీవు అత్యంత సుందరరూపిణి—మహామునిని ఆకర్షించు।

Verse 46

इतींद्रकथिता रंभा विश्वामित्राश्रमं ययौ । तद्दृष्टिगोचरा स्थित्वा ललितं रूपमास्थिता

ఇంద్రుని ఆజ్ఞను స్వీకరించిన రంభా విశ్వామిత్రాశ్రమానికి వెళ్లింది. ఆయన దృష్టిపథంలో నిలిచి, లలితమైన మనోహర రూపాన్ని ధరించింది.

Verse 47

सा मुनिं लोभयामास मनोहरविचेष्टितः । पिकोपि तस्मिन्समये चुकूजानंदयन्मनः

ఆమె మనోహరమైన హావభావాలతో మునిని మోహింపజేయ ప్రయత్నించింది. అదే సమయంలో కోకిల కూడా కూయసాగి మనసును ఆనందింపజేసింది.

Verse 48

श्रुत्वा पिकस्वरं रंभां दृष्ट्वा च मुनिपुंगवः । संशयाविष्टहृदयो विदित्वा शक्रकर्म तत् । शशाप रंभां क्रोधेन विश्वामित्रस्तपोधनः

కోకిల స్వరాన్ని విని, రంభను చూసిన మునిపుంగవుని హృదయం సందేహంతో నిండింది. ఇది శక్రుడు (ఇంద్రుడు) చేసిన యుక్తి అని గ్రహించి, తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుడు కోపంతో రంభను శపించాడు.

Verse 49

विश्वामित्र उवाच । यस्मात्कोपयसे रंभे मां त्वं कोपजयैषिणम्

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు— ఓ రంభా! క్రోధాన్ని జయించేందుకు యత్నించే నన్ను నీవు కోపపెడుతున్నావు.

Verse 50

शिला भवात्र तस्मात्त्वं रंभे वर्षशतायुतम् । तदंतरे ब्राह्मणेन रक्षिता मोक्षमाप्स्यसि

కాబట్టి, ఓ రంభా! ఇక్కడ నీవు పది లక్షల సంవత్సరాలు శిలగా ఉండుము. ఆ మధ్య ఒక బ్రాహ్మణుని రక్షణతో నీవు మోక్షాన్ని పొందుదువు.

Verse 51

विश्वामित्रस्य शापेन तदंते सा शिलाऽभवत् । बहुकालं शिलाभूता तस्थौ तस्याश्रमे द्विजाः

విశ్వామిత్రుని శాపముచేత చివరకు ఆమె శిలగా మారింది. ఓ ద్విజులారా, ఎంతో కాలం శిలారూపంగా ఆ ఆశ్రమంలోనే నిలిచింది.

Verse 52

विश्वामित्रोपि धर्मात्मा पुनस्तप्त्वा महत्तपः । लेभे वसिष्ठवाक्येन ब्राह्मण्यं दुर्लभं नृपैः

ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు మళ్లీ మహత్తపస్సు చేశాడు; వశిష్ఠుని వాక్యముచేత రాజులకు దుర్లభమైన బ్రాహ్మణ్యాన్ని పొందాడు.

Verse 53

बहुकालं शिलाभूता रंभाप्यासीत्तदाश्रमे । तस्मिन्नेवाश्रमे पुण्ये शिष्योऽगस्त्यस्य संमतः

ఎంతో కాలం రంభ కూడా ఆ ఆశ్రమంలో శిలారూపంగా ఉండింది. అదే పుణ్యాశ్రమంలో అగస్త్యునికి ప్రీతిపాత్రుడైన, గౌరవింపబడిన శిష్యుడూ ఉన్నాడు.

Verse 54

श्वेतोनाम मुनिश्चक्रे मुमुक्षुः परमं तपः । चिरकालं तपस्तस्मिन्प्रकुर्वति महामुनौ

శ్వేత అనే ముని, మోక్షాభిలాషతో, పరమ తపస్సును ఆరంభించాడు. ఆ మహాముని దీర్ఘకాలం అదే తపస్సును కొనసాగించాడు.

Verse 55

अंगारकेति विख्याता राक्षसी काचिदागता । तस्याश्रममतिक्रूरा मेघस्वनमहास्वना

అంగారకీ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక రాక్షసి అక్కడికి వచ్చింది—అత్యంత క్రూరురాలు, మేఘగర్జనవంటి మహానాదం చేస్తూ—ఆ ఆశ్రమం వైపు.

Verse 56

मूत्ररक्तपुरीषाद्यैर्दूषयामास भीषणा । उपद्रवैस्तथा चान्यैर्बाधयामास तं मुनिम्

ఆ భయంకరమైన రాక్షసి మూత్రం, రక్తం, మలం మొదలైన వాటితో ఆ స్థలాన్ని అపవిత్రం చేసింది; అలాగే అనేక ఉపద్రవాలు, ఇతర బాధలతో ఆ మునిని తీవ్రంగా వేధించింది।

Verse 57

अथ क्रुद्धो मुनिः श्वेतो वायव्यास्त्रेण योजयन् । शप्तां कुशिकपुत्रेण राक्षस्यै प्राक्षिपच्छिलाम्

అప్పుడు కోపించిన శ్వేత ముని వాయవ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, కుశికపుత్రుడు (విశ్వామిత్రుడు) శపించిన శిలను ఆ రాక్షసిపై విసిరాడు।

Verse 58

राक्षसी सा प्रदुद्राव वायव्यास्त्रेण योजिता । वायव्यास्त्रप्रयुक्तेन दृषदानुद्रुता च सा

వాయవ్యాస్త్రంతో తాకబడిన ఆ రాక్షసి పరుగెత్తి పారిపోయింది; వాయవ్యాస్త్ర ప్రేరణతో శిలా-అస్త్రం కూడా ఆమెను వెంబడిస్తూ దూసుకొచ్చింది।

Verse 59

दक्षिणांबुनिधेस्तीरं धावति स्म भयार्दिता । धावन्तीमनुधावन्ती सा शिलास्त्रप्रयोजिता

భయంతో ఆర్తురాలైన ఆమె దక్షిణ సముద్ర తీరానికి పరుగెత్తింది; ఆమె పరుగెత్తుతుండగా, ప్రయోగించబడిన శిలా-అస్త్రం కూడా ఆమెను వెంబడిస్తూ పరుగెత్తింది।

Verse 60

पपातोपरि राक्षस्या मज्जंत्याः कपितीर्थके । मृता सा राक्षसी तत्र शिलापातात्स्वमूर्द्धनि

కపితీర్థకంలో మునిగిపోతున్న రాక్షసిపై ఆ శిల పడింది; అక్కడే తన తలపై శిలాపాతం తగిలి ఆ రాక్షసి మరణించింది।

Verse 61

विश्वामित्रेण शप्ता सा कपितीर्थे निमज्जनात् । शिलारूपं परित्यज्य रंभारूपमुपेयुषी

విశ్వామిత్రుని శాపంతో బాధపడిన ఆమె కపితీర్థంలో మునిగి శిలారూపాన్ని విడిచి మళ్లీ రంభారూపాన్ని పొందింది।

Verse 62

देवैः कुसुमधाराभिरभिवृष्टा मनोरमा । दिव्यं विमानमारूढा दिव्यांबरविराजिता

దేవులు పుష్పధారలతో ఆమెపై వర్షించారు; ఆమె దివ్య విమానాన్ని అధిరోహించి దివ్య వస్త్రాలతో విరాజిల్లింది।

Verse 63

हारकेयूरकटकनासाभरणभूषिता । उर्वश्याद्यप्सरोभिश्च सखिभिः परिवारिता

హారాలు, కేయూరాలు, కటకాలు, నాసాభరణాలతో అలంకృతమైన ఆమె ఉర్వశీ మొదలైన సఖి అప్సరలతో పరివృతమైంది।

Verse 64

कपितीर्थस्य माहात्म्यं प्रशंसन्ती पुनःपुनः । निषेव्य रामनाथं च शंकरं शशिभूषणम्

కపితీర్థ మహాత్మ్యాన్ని పదేపదే స్తుతిస్తూ ఆమె చంద్రభూషణుడైన శంకరుడు—రామనాథుని—ఆరాధించింది।

Verse 65

आखण्डलपुरीं रम्यां प्रययावमरावतीम् । राक्षसी सापि शापेन कुम्भजस्य महौजसः

ఆమె ఆఖండలుని రమ్యపురి అమరావతికి వెళ్లింది; అయితే మహౌజస్వి కుంభజుడు (అగస్త్యుడు) శాపంతో ఆమె కూడా రాక్షసిగా మారింది।

Verse 66

घृताची देववेश्या हि राक्षसीरूपमागता । साप्यत्र कपितीर्थाप्सु स्नानात्स्वं रूपमाययौ

ఘృతాచీ అనే దేవవేశ్య రాక్షసీ రూపాన్ని ధరించింది. ఆమె కూడా ఇక్కడ కపితీర్థ జలాలలో స్నానం చేసి తన స్వరూపాన్ని మళ్లీ పొందింది.

Verse 67

एवं रंभाघृताच्यौ ते कपितीर्थे निमज्जनात् । अगस्त्यशिष्यश्वेतस्य प्रसादाद्द्विजसत्तमाः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ విధంగా రంభా, ఘృతాచీ కపితీర్థంలో మునిగినందువల్ల, అగస్త్య శిష్యుడైన శ్వేతుని ప్రసాదంతో (విముక్తులయ్యారు).

Verse 68

राक्षसीत्वं शिलात्वं च हित्वा स्वं रूपमागते । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नातव्यं कपितीर्थके

రాక్షసీత్వం, శిలాత్వం రెండింటినీ విడిచి వారు తమ స్వరూపాన్ని పొందారు. అందువల్ల సమస్త ప్రయత్నంతో కపితీర్థంలో స్నానం చేయవలెను.

Verse 69

यः शृणोतीममध्यायं पठते वापि मानवः । प्राप्नोति कपितीर्थस्य स्नानजं फलमुत्तमम्

ఈ అధ్యాయాన్ని వినే లేదా చదివే మనిషి, కపితీర్థ స్నానంతో కలిగే ఉత్తమ ఫలాన్ని పొందుతాడు.