Adhyaya 27

Verse 1

श्रीसूत उवाच । यमुनायां च गंगायां गयायां च नरो मुदा । स्नानं विधाय विधिवत्कोटितीर्थं ततो व्रजेत्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—యమునలోను, గంగలోను, గయాలోను విధివిధానంగా ఆనందంతో స్నానం చేసి, ఆపై కోటితీర్థమునకు వెళ్లవలెను.

Verse 2

कोटितीर्थं महापुण्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । सर्वसंपत्करं शुद्धं सर्वपापप्रणाशनम्

కోటితీర్థము మహాపుణ్యదాయకమై సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధము. అది సర్వసంపదలను ప్రసాదించును, శుద్ధికరమై సర్వపాపనాశకము.

Verse 3

दुःस्वप्ननाशनं ह्येतन्महापातकनाशनम् । महाविघ्नप्रशमनं महाशांतिकरं नृणाम्

ఇది (కోటితీర్థము) దుష్స్వప్నాలను నశింపజేయును, మహాపాతకాలను కూడా నిర్మూలించును. మహావిఘ్నాలను శమింపజేసి నరులకు మహాశాంతిని కలిగించును.

Verse 4

स्मृतिमात्रेण यत्पुंसां सर्वपापनिषूदनम् । लीलया धनुषः कोट्या स्वयं रामेण निर्मितम्

ఏ పుణ్యస్థానాన్ని కేవలం స్మరించడమే మనుష్యుల సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుందో, ఆ స్థలాన్ని స్వయంగా శ్రీరాముడు ధనుస్సు కొనతో లీలగా నిర్మించాడు।

Verse 5

पुरा दाशरथी रामो निहत्य युधि रावणम् । ब्रह्महत्याविमोक्षाय गंधमादनपर्वते

పూర్వం దాశరథి శ్రీరాముడు యుద్ధంలో రావణుణ్ని సంహరించి, బ్రహ్మహత్యా దోష విమోచనార్థం గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లాడు।

Verse 6

प्रातिष्ठिपल्लिंगमेकं लोकानुग्रहकाम्यया । लिंगस्यास्याभिषेकाय शुद्धं वारि गवेषयन्

లోకానుగ్రహాన్ని కోరుతూ ఆయన ఒక శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు; ఆ లింగాభిషేకానికి శుద్ధ జలాన్ని వెదుకుతూ ఉన్నాడు।

Verse 7

नाविंदत जलं तत्र पार्श्वे दशरथात्मजः । लिंगाभिषेकयोग्यं च जलं किमिति चिंतयन्

అక్కడ సమీపంలో దాశరథికి లింగాభిషేకానికి తగిన నీరు దొరకలేదు; అప్పుడు ఆయన—“యోగ్యమైన జలాన్ని ఎలా పొందాలి?” అని ఆలోచించాడు।

Verse 8

नवेन वारिणा लिंगं स्नापनीयं मयेति सः । निश्चित्य मनसा तत्र धनुष्कोट्या रघूद्वहः

ఆయన మనసులో—“నేను లింగాన్ని తాజా జలంతో స్నాపనం చేస్తాను” అని నిశ్చయించుకొని, రఘువంశశ్రేష్ఠుడు అక్కడ ధనుస్సు కొనతో కార్యం చేశాడు।

Verse 9

बिभेद धरणीं शीघ्रं मनसा जाह्नवीं स्मरन् । रामकार्मुककोटिः सा तदा प्राप रसातलम्

అతడు మనసులో జాహ్నవీ గంగను స్మరించుచు వేగంగా భూమిని ఛేదించాడు. అప్పుడు రామధనుస్సు యొక్క ఆ కోటి రసాతలమును చేరింది.

Verse 10

तत उद्धारयामास तद्धनुर्धन्विनां वरः । धनुष्युद्ध्रियमाणे तु राघवेण महीतलात्

అప్పుడు ధనుర్ధారులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ ధనుస్సును పైకి ఎత్తాడు. రాఘవుడు భూమితలమునుండి దానిని పైకి లాగుచుండగా—

Verse 11

काकुत्स्थेन स्मृता गंगा निर्ययौ विवरात्ततः । वारिणा तेन तल्लिंगमभ्यषिंचद्रघूद्वहः

కాకుత్స్థుడు స్మరించగానే గంగ ఆ రంధ్రం నుండి బయలుదేరింది. ఆ జలంతో రఘువంశశ్రేష్ఠుడు ఆ లింగానికి అభిషేకం చేశాడు.

Verse 12

रामकार्मु ककोट्यैव यतस्तन्निर्मितं पुरा । अतः कोटिरिति ख्यातं तत्तीर्थं भुवनत्रये

రామధనుస్సు యొక్క కోటితోనే అది పూర్వం నిర్మితమైనందున, ఆ తీర్థం ‘కోటి’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది; అది త్రిభువనమంతటా కీర్తింపబడింది.

Verse 13

यानि यानीह तीर्थानि संति वै गंधमादने । प्रथमं तेषु तीर्थेषु स्नात्वा विगतकल्मषः

గంధమాదనంలో ఇక్కడ ఉన్న ఏ ఏ తీర్థాలైనను, వాటిలో మొదటి తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు కల్మషరహితుడవుతాడు.

Verse 14

शेषपापविमोक्षाय स्नायात्कोटौ नरस्ततः । तीर्थांतरेषु स्नानेन यः पापौघो न नश्यति

కాబట్టి మిగిలిన పాపవిమోచనార్థం మనిషి కోటి తీర్థంలో స్నానం చేయాలి. ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేసినంత మాత్రాన ఆ మహాపాపరాశి అలా నశించదు.

Verse 15

अनेकजन्मकोटीभिरर्जितो ह्यस्थिसंस्थितः । विनश्यति स सर्वोऽपि कोटिस्नानान्न संशयः

కోట్ల జన్మల్లో సంపాదించిన పాపం—ఎముకల్లోనే నిలిచినట్టుగా—కోటి స్నానంతో పూర్తిగా నశిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 16

यदि हि प्रथमं स्नायादत्र कोटौ नरो द्विजाः । तस्य मुक्तस्य तीर्थानि व्यर्थान्येवापराणि हि

ఒకవేళ మనిషి మొదటగా ఇక్కడ కోటిలో స్నానం చేస్తే, ఓ ద్విజులారా, ఆ విముక్తునికి ఇతర తీర్థాలు నిరర్థకమవుతాయి.

Verse 17

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वार्थतत्त्वज्ञ व्यासशिष्य मुनीश्वर । अस्माकं संशयं कंचिच्छिंधि पौराणिकोत्तम

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా, సర్వార్థతత్త్వజ్ఞా, వ్యాసశిష్యా, మునీశ్వరా, పురాణవక్తలలో శ్రేష్ఠుడా; మా ఒక సందేహాన్ని ఛేదించుము.

Verse 18

कोटौ स्नातस्य मर्त्यस्य यदि तीर्थांतरं वृथा । किमर्थं धर्मतीर्थादि तीर्थेषु स्नांति मानवाः

కోటి తీర్థంలో స్నానం చేసిన మానవునికి ఇతర తీర్థస్నానాలు వ్యర్థమైతే, మరి ధర్మతీర్థం మొదలైన తీర్థాలలో ప్రజలు ఎందుకు స్నానం చేస్తారు?

Verse 19

तीर्थानि तानि सर्वाणि समतिक्रम्य मानवाः । अत्रैव कोटौ किं स्नानं न कुर्वंति हि तद्वद

ఆ అన్ని తీర్థాలను దాటి వెళ్లి కూడా మనుష్యులు అదే విధంగా ఇక్కడే కోటిలో స్నానం ఎందుకు చేయరు?

Verse 20

श्रीसूत उवाच । अहो रहस्यं युष्माभिः पृष्टमेतन्मुनीश्वराः । नारदाय पुरा शंभुः पृच्छते यत्किलाब्रवीत्

శ్రీసూతుడు పలికెను— ఓ మునీశ్వరులారా, మీరు ఒక గూఢ రహస్యాన్ని అడిగారు. పూర్వం నారదుడు ప్రశ్నించగా శంభువు చెప్పినదే ఇది.

Verse 21

तद्ब्रवीमि मुनिश्रेष्ठाः शृणुध्वं श्रद्धया सह । गच्छन्यदृच्छया वापि तीर्थयात्रापरोऽपि वा

ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, అదే నేను చెబుతున్నాను; శ్రద్ధతో వినండి. ఎవరు యాదృచ్ఛికంగా ప్రయాణిస్తున్నా, లేదా తీర్థయాత్రలో నిమగ్నుడైనా—

Verse 22

मार्गमध्ये द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं देवालयं तथा । दृष्ट्वा श्रुत्वापि वा मोहान्न सेवेत नराधमः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, మార్గమధ్యంలో తీర్థం గానీ దేవాలయం గానీ చూసినా—లేదా విన్నా—మోహంతో దానిని సేవించి ఆశ్రయించని వాడే నరాధముడు.

Verse 23

निष्कृतिस्तस्य नास्तीति प्राब्रुवन्परमर्षयः । सेतुं गच्छंस्ततोऽन्येषु न स्नायाद्यदि मानवः

పరమర్షులు ప్రకటించారు— “అతనికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు,” మనుష్యుడు సేతువుకు వెళ్లుచూ మార్గంలోని ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేయకపోతే.

Verse 24

तीर्थातिक्रमदोषैः स बहिष्कार्योऽत्यवद्द्विजैः । अतः स्नातव्यमेवैषु चक्रतीर्थादिषु द्विजाः

తీర్థాలను అవమానించి అతిక్రమించిన దోషం వల్ల అటువంటి మనిషిని అత్యంత ధర్మనిష్ఠులైన ద్విజులు బహిష్కరించాలి. అందుచేత, ఓ ద్విజులారా, చక్రతీర్థాది పవిత్ర తీర్థాలలో తప్పక స్నానం చేయవలెను.

Verse 25

स्नात्वा चैतेषु तीर्थेषु शेषपापविमुक्तये । प्रयतैर्मनुजैरत्र स्नातव्यं कोटितीर्थके

ఈ తీర్థాలలో స్నానం చేసి మిగిలిన పాపాల నుండి విముక్తి పొందుటకు, నియమనిష్ఠులైన మనుష్యులు ఇక్కడ కోటితీర్థంలో కూడా స్నానం చేయవలెను.

Verse 26

कोटौ चाभि षवं कृत्वा न तिष्ठेद्गन्धमादने । निवर्तेत्तत्क्षणादेव निष्पापो गंधमादनात्

కోటిలో అభిషేకక్రియ (అభిషవం) చేసి గంధమాదనంలో నిలువకూడదు; వెంటనే తిరిగి రావాలి, గంధమాదన సంబంధిత విధివల్ల అతడు పాపరహితుడవుతాడు.

Verse 27

रामोऽपि हि पुरा कोटितीर्थसंभूतवारिणा । रामनाथेऽभिषिक्ते तु स्वयं स्नात्वा च तत्र वै

పూర్వకాలంలో స్వయంగా రాముడు అక్కడ విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి, కోటితీర్థం నుండి ఉద్భవించిన జలంతో రామనాథునికి అభిషేకం చేశాడు.

Verse 28

ब्रह्महत्याविमुक्तः संस्तत्क्षणादेव सानुजः । आरूढपुष्पकोऽयोध्यां प्रययौ कपिभिर्वृतः

అదే క్షణంలో అతడు తన అనుజునితో కలిసి బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తుడయ్యాడు; పుష్పక విమానాన్ని అధిరోహించి, వానరులతో చుట్టుముట్టబడి అయోధ్యకు బయలుదేరాడు.

Verse 29

अतः कोटौ नरः स्नात्वा पापशेषविमोचितः । निवर्तेत्तत्क्षणादेव रामो दाशरथिर्यथा

అతః కోటి తీర్థంలో స్నానం చేసి, పాపశేషమునుండి విముక్తుడైన మనిషి తక్షణమే తిరిగి వెళ్లవలెను—దశరథపుత్రుడు శ్రీరాముడు చేసినట్లే।

Verse 30

एतद्धि तीर्थप्रवरं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । रामनाथाभिषेकाय निर्मितं राघवेण यत्

ఇది తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనది, సమస్త లోకాలలో ప్రసిద్ధమైనది—రాఘవుడు శ్రీరామనాథుని అభిషేకార్థం నిర్మించినది ఇదే।

Verse 31

स्वयं भगवती यत्र सन्निधत्ते च जाह्नवी । तारकब्रह्मणा यत्र रामेण स्नातमादरात्

ఎక్కడ స్వయంగా భగవతి జాహ్నవి (గంగా) సన్నిధానమై ఉంటుంది; అక్కడ తారకబ్రహ్మస్వరూపుడైన శ్రీరాముడు భక్త్యాదరాలతో స్నానం చేశాడు।

Verse 32

तस्य वै कोटितीर्थस्य महिमा केन कथ्यताम् । यत्र स्नात्वा पुरा कृष्णो लोकसंग्रहणेच्छया

ఆ కోటి తీర్థ మహిమను ఎవరు వర్ణించగలరు? అక్కడ పూర్వకాలంలో లోకసంగ్రహాభిలాషతో శ్రీకృష్ణుడు స్నానం చేశాడు।

Verse 33

मातुलस्य तु कंसस्य वधदोषाद्विमोचितः । तस्य वै कोटितीर्थस्य महिमा केन कथ्यते

మాతులుడైన కంసుని వధ వల్ల కలిగిన దోషమునుండి ఆయన విముక్తుడయ్యాడు. ఆ కోటి తీర్థ మహిమను ఎవరు వర్ణించగలరు?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । किमर्थमवधीत्कंसं मातुलं यदुनंदनः । यद्दोषशांतये सूत सस्नौ कोटौ महा मनाः

ఋషులు పలికిరి: ఓ సూతా! యదునందనుడైన శ్రీకృష్ణుడు తన మేనమామ అయిన కంసుని ఎందుకు సంహరించాడు? ఏ దోష నివారణ కోసం ఆ మహాత్ముడు కోటితీర్థంలో స్నానం చేశాడు?

Verse 35

श्रीसूत उवाच । वसुदेव इति ख्यातः शूरपुत्रो यदोः कुले । आसीत्स देवकसुतां देवकीमिति विश्रुताम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను: యదు వంశంలో శూరసేనుని కుమారుడు వసుదేవుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతడు దేవకుని కుమార్తె అయిన దేవకిని వివాహం చేసుకున్నాడు.

Verse 36

उद्वाह्य रथमारूढः स्वपुरं प्रस्थितः पुरा । अथ सूतो बभूवाथ कंसो ह्यानकदुन्दुभेः

వివాహం తరువాత రథం ఎక్కి అతడు తన నగరానికి బయలుదేరాడు. అప్పుడు ఆనకదుందుభికి (వసుదేవునికి) కంసుడే స్వయంగా సారథి అయ్యాడు.

Verse 37

अशरीरा तदा वाणी कंसं सारथिमब्रवीत् । भगिनीं च तथा भामं वाहयंतं रथोत्तमे

అప్పుడు ఆకాశవాణి సారథిగా ఉన్న కంసునితో పలికింది, అతడు ఆ ఉత్తమ రథంలో తన సోదరిని మరియు బావను తీసుకువెళుతున్నాడు.

Verse 38

यामिमां वाहयस्यत्र रथेन त्वमरिंदम । अस्यास्त्वामष्टमो गर्भो वधिष्यति न संशयः

"ఓ శత్రుసంహారకా! నీవు ఈ రథంలో ఎవరినైతే తీసుకువెళుతున్నావో, ఆమె ఎనిమిదవ గర్భం నిన్ను వధిస్తుంది, ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు."

Verse 39

इत्याकर्ण्य वचो दिव्यं कंसः खङ्गं प्रगृह्य च । स्वसारं हंतुमुद्योगं चकार द्विजपुंगवाः

ఆ దివ్య వచనాన్ని విని కంసుడు ఖడ్గాన్ని పట్టుకొని, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, తన సోదరిని హతమార్చుటకు యత్నం ప్రారంభించాడు।

Verse 40

ततः प्रोवाच तं कंसं वसुदेवः स सांत्वयन् । वसुदेव उवाच । अस्यां प्रसूतान्दास्यामि तुभ्यं कंस सुतानहम्

అప్పుడు అతనిని శాంతింపజేయుటకు వసుదేవుడు కంసునితో పలికెను— “ఓ కంసా, ఆమెకు పుట్టే కుమారులను నేను నీకు అప్పగిస్తాను।”

Verse 41

एनां स्वसारं मा हिंसीर्नास्यास्ते भीतिरस्ति हि । श्रुत्वा तद्वचनं कंसो निवृत्तस्तद्वधात्तदा

“ఈ నీ సోదరిని హింసించకు; ఆమె వల్ల నీకు ఏ భయం లేదు.” ఈ మాటలు విని కంసుడు అప్పుడే ఆమె వధను విరమించాడు।

Verse 42

देवकीवसुदेवाभ्यां सहितः स्वपुरं ययौ । पादावसक्तनिगडौ देवकीवसुदेवकौ

దేవకీ వసుదేవులతో కలిసి అతడు తన నగరానికి వెళ్లెను; దేవకీ వసుదేవుల పాదాలకు బలమైన సంకెళ్లు బిగించబడ్డాయి।

Verse 43

स्थापयामास दुष्टात्मा कंसः कारागृहे तदा । ततः कालेन महता वसुदेवाद्धि देवकी

అప్పుడు దుష్టాత్ముడైన కంసుడు వారిని కారాగారంలో బంధించాడు। అనంతరం దీర్ఘకాలం గడిచిన తరువాత దేవకీ వసుదేవుని ద్వారా గర్భం ధరించింది।

Verse 44

षट्पुत्राञ्जनयामास क्रमेण मुनिपुंगवाः । जातांस्तान्वसुदेवेन दत्तान्कंसोऽपि सोऽवधीत्

క్రమంగా మునిపుంగవులు ఆరు కుమారులను జన్మింపజేశారు. వారు పుట్టగానే వసుదేవుడు అప్పగించగా, కంసుడు కూడా వారిని సంహరించాడు.

Verse 45

हतेषु षटसु पुत्रेषु देवक्युदरजन्मसु । कंसेन क्रूरमतिना निष्कृपेण द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా! దేవకీ గర్భజాతమైన ఆరు కుమారులు క్రూరబుద్ధి, నిర్దయుడైన కంసునిచే హతులైనప్పుడు—

Verse 46

शेषोऽभूत्सप्तमो गर्भो देवक्या जठरे तदा । मायादेवी ततो गर्भं तं वै विष्णुप्रचोदिता

అప్పుడు దేవకీ గర్భంలో ఏడవ గర్భం శేషుని అవతారమై నిలిచింది. అనంతరం విష్ణు ప్రేరణతో మాయాదేవి ఆ భ్రూణాన్ని స్వీకరించింది.

Verse 47

नंदगोपगृहस्थायां रोहिण्यां समवेशयत् । देवक्याः सप्तमो गर्भः पतितो जठरादिति

ఆమె నందగోపుని గృహంలో నివసిస్తున్న రోహిణిలో దానిని ప్రవేశపెట్టింది. అందువల్ల దేవకీ యొక్క ఏడవ గర్భం జఠరమునుండి ‘పడిపోయింది’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 48

लोके प्रसिद्धिरभवन्महती विष्णुलीलया । देवकीजठरे पश्चाद्विष्णुर्गर्भत्वमाप्तवान्

విష్ణు లీలవల్ల లోకమంతటా గొప్ప ప్రసిద్ధి వ్యాపించింది. ఆ తరువాత స్వయంగా విష్ణువు దేవకీ గర్భంలో భ్రూణరూపంగా ప్రవేశించాడు.

Verse 49

ततो दशसु मासेषु गतेषु हरिरव्ययः । देवकीजठराज्जज्ञे कृष्ण इत्यभिविश्रुतः

అప్పుడు పది నెలలు గడిచిన తరువాత అవ్యయుడైన హరి దేవకీ గర్భమునుండి అవతరించి, ‘కృష్ణుడు’ అనే నామంతో లోకమంతట ప్రసిద్ధుడయ్యాడు।

Verse 50

शंखचक्रगदाखङ्गविराजितचतुर्भुजः । किरीटी वनमाली च पित्रोः शोकविनाशनः

ఆయన శంఖం, చక్రం, గద, ఖడ్గంతో ప్రకాశించే చతుర్భుజుడిగా దర్శనమిచ్చాడు—కిరీటధారి, వనమాలాభూషితుడు, తల్లిదండ్రుల శోకాన్ని హరించేవాడు।

Verse 51

तं दृष्ट्वा हरिमीशानं तुष्टावानकदुंदुभिः

హరి పరమేశ్వరుని దర్శించి అకదుందుభి (వసుదేవుడు) ఆనందంతో స్తోత్రాలు చేసి ఆయనను స్తుతించాడు।

Verse 52

वसुदेव उवाच । विश्वं भवा न्विश्वपतिस्त्वमेव विश्वस्य योनिस्त्वयि विश्वमास्ते । महान्प्रधानश्च विराट स्वराड् च सम्राडसि त्वं भगवन्समस्तम्

వసుదేవుడు పలికెను—నీవే ఈ సమస్త విశ్వము, నీవే విశ్వపతి. నీవే సర్వసృష్టికి ఆదియోని; నీలోనే సమస్త జగత్తు నిలిచి ఉంది. నీవు మహానుభావుడు—ప్రధానం, విరాట్, స్వరాట్, సమ్రాట్; ఓ భగవాన్, నీవే సమస్తమూ.

Verse 53

एवं जगत्कारणभूतधाम्ने नारायणायामितविक्रमाय । श्रीशार्ङ्गचक्रासिगदाधराय नमोनमः कृत्रिममानुषाय

ఇట్లుగా జగత్తుకు కారణభూతమైన ధామము, అపార విక్రముడైన నారాయణునికి—శ్రీశార్ఙ్గ ధనుస్సు, చక్రం, ఖడ్గం, గదను ధరించినవాడికి, లోకహితార్థం దివ్య సంకల్పంతో మానవ రూపం ధరించువాడికి—మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం।

Verse 54

स्तुवन्तमेवं शौरिं तं वसुदेवं हरिस्तदा । अवोचत्प्रीणयंस्तं च देवकीं च द्विजोत्तमाः

ఇలా స్తుతిస్తున్న శౌరి వసుదేవుని చూచి హరి అప్పుడు ప్రసన్నుడై వసుదేవునికీ దేవకీకీ ఆనందం కలిగిస్తూ పలికెను, ఓ ద్విజోత్తమా।

Verse 55

हरिरुवाच । अहं कंसं वधिष्यामि मा भीर्वां पितराविति । नन्दगोपस्य गृहिणी यशोदाऽजनयत्सुताम् । मम मायां पूर्वदिने सर्वलोकविमोहिनीम्

హరి పలికెను—“నేను కంసుని వధించెదను; ఓ తల్లిదండ్రులారా, మీరు భయపడకండి. నందగోపుని భార్య యశోద ఒక కుమార్తెను ప్రసవించింది—ఆమె నా మాయ, నిన్న జన్మించి సమస్త లోకాలను మోహింపజేసేది.”

Verse 56

मां तस्याः शयने न्यस्य यशोदायाः सुता तु ताम् । आदाय देवकीशय्यां प्रापयस्व यदूत्तम

“నన్ను ఆమె శయనంపై ఉంచి, యశోద కుమార్తెను తీసుకొని దేవకీ శయ్యపై చేర్చుము, ఓ యదూకులలో శ్రేష్ఠుడా।”

Verse 57

एवमुक्तः स कृष्णेन तथैव ह्यकरोद्द्विजाः । रुरोद माया तनया देवकीशयनेस्थिता

కృష్ణుడు ఇలా చెప్పగా అతడు అలాగే చేసెను, ఓ ద్విజులారా। దేవకీ శయ్యపై ఉన్న మాయ కుమార్తె ఏడవసాగెను।

Verse 58

अथ बालध्वनिं श्रुत्वा कंसः संकुलमानसः । सूतिकागृहमागम्य तामादाय च दारिकाम्

అనంతరం శిశువు ఏడుపు వినగానే, మనస్సు కలత చెందిన కంసుడు ప్రసూతిగృహానికి వచ్చి ఆ బాలికను పట్టుకొని ఎత్తెను।

Verse 59

शिलायां पोथयामास निर्दयो निरपत्रपः । अथ तद्धस्तमाच्छिद्य सायुधाष्टमहाभुजा । महादेव्यब्रवीत्कंसं समाहूयातिकोपना

దయలేనివాడు, సిగ్గులేనివాడు అయిన కంసుడు ఆమెను రాతిపై విసిరికొట్టాడు. అప్పుడు అతని చేతిని విడిపించుకుని, ఆయుధాలు ధరించిన అష్టభుజాల మహాదేవి, అత్యంత కోపంతో కంసుని పిలిచి పలికింది.

Verse 60

मायोवाच । अरे रे कंस पापात्मन्दुर्बुद्धे मूढचेतन

మాయ పలికెను: ఓరి కంసా! పాపాత్ముడా! దుర్బుద్ధీ! మూఢచిత్తుడా!

Verse 61

यत्र कुत्रापि शत्रुस्ते वर्तते प्राणहारकः । मार्गयस्वात्मनो मृत्युं तं शत्रुं कंस मा चिरम्

నీ ప్రాణాలను హరించే నీ శత్రువు ఎక్కడో ఒకచోట ఉన్నాడు. ఓ కంసా! నీ మృత్యువు వంటి ఆ శత్రువును ఆలస్యం చేయకుండా వెతుకు.

Verse 62

इतीरयित्वा सा देवी दिव्यस्थानान्यवाप्य च । लब्धपूजा मनुष्येभ्यो बभूवाभीष्टदायिनी

ఈ విధంగా పలికి, ఆ దేవి దివ్య స్థానాలకు చేరుకుంది మరియు మానవుల నుండి పూజలను అందుకుంటూ కోరిన వరాలను ఇచ్చేదిగా మారింది.

Verse 63

श्रुत्वा स देवीवचनं कंसो ऽपि भृशमाकुलः । बालग्रहान्पूतनादीन्स्वांतकं बाधितुं रिपुम्

దేవి మాటలు విని కంసుడు కూడా మిక్కిలి వ్యాకులుడయ్యాడు. తన మృత్యువైన శత్రువును బాధించడానికి పూతన మొదలైన బాలగ్రహాలను పంపాడు.

Verse 64

प्रेषयामास देशेषु शिशूनन्यांश्च बाधितुम् । ते च बालग्रहाः सर्वे प्रययु र्नंदगोकुलम्

అతడు అనేక దేశాలకు దూతలను పంపి, ఇతర శిశువులను వేధించి బాధింపజేయమన్నాడు. అప్పుడు ఆ బాలగ్రహ రాక్షసులందరూ నందుని గోకులానికి బయలుదేరారు.

Verse 65

हताश्च कृष्णेन तदा प्रययुर्यमसादनम् । ततः कतिपयाहस्सु गतेषु द्विजपुंगवाः

కృష్ణునిచేత హతులై వారు అప్పుడు యమసదనానికి వెళ్లిపోయారు. ఆపై కొన్ని దినాలు గడిచిన తరువాత, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, …

Verse 66

रामकृष्णौ व्यवर्द्धेतां गोकुले बालकौ तदा । अनेकबालक्रीडाभिश्चिक्रीडतुररिंदमौ

అప్పుడు గోకులంలో బాలకులుగా రామకృష్ణులు పెరుగుతూ వచ్చారు. ఆ ఇద్దరు శత్రుదమనులు అనేక బాలక్రీడలతో అక్కడ ఆడుకున్నారు.

Verse 67

कंचित्कालं वत्सपालौ वेणुनादमकुर्वताम् । कंचित्कालं च गोपालौ गुंजातापि च्छभूषितौ

కొంతకాలం వారు వత్సపాలులై వేణునాదం చేసారు. మరికొంతకాలం గోపాలులై గుంజాబెర్రీల మాలలు, తాపీచ్ఛ అలంకారాలతో అలంకృతులయ్యారు.

Verse 68

रेमाते बहुकालं तौ गोकुले रामकेशवौ । कंसः कदाचिदक्रूरं गोकुले रामकेशवौ

ఇలా గోకులంలో రామకేశవులు దీర్ఘకాలం క్రీడిస్తూ నివసించారు. తరువాత ఒకసారి కంసుడు గోకులంలో ఉన్న రామకేశవుల విషయమై అక్రూరుణ్ని పిలిపించాడు.

Verse 69

प्रेषयामास विप्रेंद्राः समानयितुमं जसा । आनयामास चाक्रूरो रामकृष्णौ स गोकुलात्

హే విప్రేంద్రులారా! వారిని త్వరగా తీసుకురావడానికి అతడు అక్రూరుని పంపెను; అక్రూరుడు గోకులమునుండి రామకృష్ణులను తీసుకొని వచ్చెను।

Verse 70

मथुरां कंसनिर्देशात्स्वर्णतोरणराजिताम्

కంసుని ఆజ్ఞచేత స్వర్ణతోరణములతో విరాజిల్లే మథురా నగరికి (వారిని) తీసికొనిపోయెను।

Verse 71

ततः समानीय स रामकेशवौ ययौ पुरीं गांदिनिजस्तदग्रे । दृष्ट्वा च कंसं विनिवेद्य कार्यं तस्मै स्वगेहं प्रविवेश पश्चात्

అనంతరం గాందినీ వంశజుడైన అక్రూరుడు రామకేశవులను తీసుకొని ముందుగా నగరికి వెళ్లెను. కంసుని దర్శించి కార్యాన్ని నివేదించి, తరువాత తన గృహములో ప్రవేశించెను।

Verse 72

अथापराह्णे वसुदेवपुत्रावन्येद्युरिष्टैः सह गोपपुत्रैः । उपेयतुः सालनिखातयुक्तां संगोपुराट्टां मधुरापुरीं तौ

తరువాతి దినం అపరాహ్ణ సమయంలో వసుదేవుని ఇద్దరు కుమారులు, తమ ప్రియ గోపబాల సఖులతో కలిసి, శాలకఠిన కఱ్ఱలతో గుచ్చి కట్టిన కంచెలతో రక్షితమై, సుందర గోపురాలతో విరాజిల్లే మథురా నగరిని సమీపించిరి।

Verse 73

स्तोत्राणि शृण्वन्पुरयौवतानां कृष्णस्तु रामेण सहैव गत्वा । धनुर्निवेशं सह सैव तत्र ददर्श चापं च महदृढज्यम्

నగర యువతుల స్తోత్రాలను వినుచూ, కృష్ణుడు రామునితో కలిసి ధనుస్సు నిల్వచేసిన స్థలమునకు చేరెను; అక్కడ అతడు అత్యంత దృఢమైన జ్యాతో బిగించబడిన మహాధనుస్సును దర్శించెను।

Verse 74

विद्राव्य सर्वानपि चापपालान्धनुः समादाय स लीलयाऽशु । मौर्व्यां नियोक्तुं नमयांचकार तदं तरे भग्नमभूद्विधैव

అన్ని ధనుస్సు-రక్షకులను తరిమివేసి, అతడు క్రీడాభావంతో వేగంగా ధనుస్సును ఎత్తుకున్నాడు. మౌర్వీని (ప్రత్యంచను) ఎక్కించేందుకు వంచగానే అది మధ్యలోనే విరిగిపోయింది—ఇది దైవవిధి.

Verse 75

कोदंडभंगोत्थितशब्दमाशु श्रुत्वाभियातान्बलिनो निहंतुम् । निजघ्नतुस्तौ प्रतिगृह्य खंडौ चापस्य पालान्बलिनौ द्विजेंद्रा

మహాధనుస్సు విరిగిన శబ్దాన్ని వెంటనే విని బలవంతులు కొట్టడానికి పరుగెత్తి వచ్చారు. కాని ఓ ద్విజేంద్రా, ఆ ఇద్దరు వీరులు ధనుస్సు విరిగిన ముక్కలను పట్టుకొని ధనుస్సు-రక్షకులను సంహరించారు.

Verse 76

ततः कुवलयापीडं गजं द्वारि स्थितं क्षणात् । निहत्य रामकृष्णौ तौ महाबलपराक्रमौ

తర్వాత ద్వారంలో నిలిచిన కువలయాపీడ అనే ఏనుగును మహాబల-పరాక్రములైన రామకృష్ణులు క్షణంలోనే సంహరించారు.

Verse 77

तस्य दंतौ समुत्पाट्य दधानौ करयोर्द्वयोः । अंसे निधाय तौ दंतौ रंगं प्रययतुः क्षणात्

ఆ ఏనుగుని రెండు దంతాలను పెకలించి, రెండు చేతుల్లో పట్టుకొని, భుజాలపై మోసుకుంటూ వారు క్షణంలోనే రంగస్థలానికి వెళ్లారు.

Verse 78

निहत्य मल्लं चाणूरं मुष्टिकं तोशलं तथा । अन्यांश्च मल्लप्रवरान्निन्यतुर्यमसा दनम्

చాణూరుడు, ముష్టికుడు, తోశలుడు మరియు ఇతర మల్లప్రవరులను సంహరించి, వారు వారిని యమసదనానికి పంపించారు.

Verse 79

समारुरुहतुस्तूर्णं तुंगं मंचं च तौ तदा । तत्र तुंगे समासीनमासने कंसमेत्य तौ । तस्थतुस्तं तृणीकृत्य सिंहौ क्षुद्रमृगं यथा

అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ వేగంగా ఎత్తైన మঞ্চాన్ని ఎక్కారు. అక్కడ ఉన్నతాసనంపై కూర్చున్న కంసుని సమీపించి, అతనిని తృణప్రాయంగా తలచి, సింహాలు చిన్న మృగాన్ని చూచినట్లు అతని ఎదుట నిలిచారు.

Verse 80

ततः कंसं समाकृष्य कृष्णो मंचोपरि स्थितम् । पादौ गृहीत्वा वेगेन भ्रामयामास चांबरे

తర్వాత కృష్ణుడు మঞ্চంపై ఉన్న కంసుని లాగి, అతని పాదాలను పట్టుకొని బలంగా ఆకాశంలో చక్రంలా తిప్పాడు.

Verse 81

ततस्तं पोथयामास स भूमौ गत जीवितम् । कंसभ्रातॄन्बलोऽप्यष्टौ निजघ्ने मुष्टिना द्विजाः

అనంతరం అతడు అతనిని నేలపై బలంగా పడేశాడు; అతడు భూమిపై పడి ప్రాణం విడిచాడు. ఓ ద్విజులారా, బలరాముడు కూడా కంసుని ఎనిమిది సోదరులను ముష్టిఘాతాలతో సంహరించాడు.

Verse 82

एवं निहत्य तं कंसं कृष्णः परबलार्दनः । पितरौ मोचयामास निगडादति दुःखितौ

ఇలా కంసుని సంహరించిన పరబలార్దనుడైన కృష్ణుడు, అత్యంత దుఃఖితులైన తన తల్లిదండ్రులను సంకెళ్ల నుండి విముక్తి చేశాడు.

Verse 83

सर्वानास्थापयामास बलेन सह माधवः । श्रीकृष्णेन हतं कंसं श्रुत्वा प्रापुः पुरीं तदा

ఆపై మాధవుడు బలరామునితో కలిసి సమస్త వ్యవస్థలను సరిచేశాడు. శ్రీకృష్ణుడు కంసుని వధించాడని విని ప్రజలు అప్పుడు నగరానికి చేరుకున్నారు.

Verse 84

बांधवा मथुरायां ये पूर्वं कंसे न बाधिताः । उग्रसेनं तथा राज्ये स्थापयामास केशवः

మథురాలో ముందుగా కంసునిచే బాధింపబడని బంధువులను కేశవుడు సంరక్షించి, ఉగ్రసేనుని సింహాసనంపై స్థాపించి రాజ్యాన్ని ధర్మమార్గంగా పునః స్థిరపరిచెను।

Verse 85

असहिष्णुर्द्विजाः पित्रोरेवं कंसकृतागसम् । जघान मातुलं कंसं देवब्राह्मणकंट कम्

పితృసములైన పెద్దలపై కంసుడు చేసిన మహాపాపాన్ని సహించలేక, దేవబ్రాహ్మణులకు కంటకస్వరూపుడైన తన మాతులుడు కంసుని శ్రీకృష్ణుడు సంహరించెను।

Verse 86

ततः कदाचिकृष्णोऽयमात्मानं द्रष्टुमागतान् । नारदादीन्मुनीन्सर्वानिदं पप्रच्छ सत्तमः

తర్వాత ఒక సందర్భంలో నారదాది సమస్త మునులు శ్రీకృష్ణుని దర్శించుటకు వచ్చిరి; అప్పుడు సత్తముడైన కృష్ణుడు వారిని ఈ ప్రశ్న అడిగెను।

Verse 87

श्रीकृष्ण उवाच । मयाऽयं मातुलो विप्रा हतः कंसोऽतिपापकृत् । मातुलस्य वधे दोषः प्रोच्यते शास्त्रवित्तमैः

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే విప్రులారా! నేను ఈ అతిపాపకారి మాతులుడు కంసుని సంహరించితిని; అయినను శాస్త్రవేత్తలు మాతులవధలో దోషముందని చెప్పుదురు।

Verse 88

प्रायश्चित्तमतो ब्रूत तद्दोषविनिवृत्तये । अवोचन्नारदस्तत्र कृष्णमद्भुतविक्रमम् । वाचा मधुरया विप्रा भक्तिप्रणयपूर्वकम्

కాబట్టి ఆ దోషనివృత్తికి ప్రాయశ్చిత్తమును చెప్పుడి. అప్పుడు అక్కడ నారదుడు, హే విప్రులారా, భక్తి-ప్రణయపూర్వకంగా మధుర వాక్యాలతో అద్భుతవిక్రముడైన కృష్ణునితో పలికెను।

Verse 89

नारद उवाच । नित्यशुद्धश्च मुक्तश्च भद्रश्चैव भवा न्सदा

నారదుడు పలికెను—నీవు నిత్యశుద్ధుడవు, నిత్యముక్తుడవు, సదా మంగళస్వరూపుడవు।

Verse 90

सच्चिदानंदरूपश्च परमात्मा सनातनः । पुण्यं पापं च ते नास्ति कृष्ण यादवनंदन

నీవు సచ్చిదానందస్వరూపుడవు, సనాతన పరమాత్మవు. ఓ కృష్ణా, యాదవానందనా! నీకు పుణ్యమూ పాపమూ లేవు।

Verse 91

तथापि लोकशिक्षार्थं भवता गरु डध्वज । प्रायश्चित्तं तु कर्तव्यं विधिनानेन माधव

అయినప్పటికీ లోకశిక్షార్థం, ఓ గరుడధ్వజ మాధవా! ఈ విధి ప్రకారం నీవు ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలెను।

Verse 92

लोकसंग्रहणं तावत्कर्तव्यं भवताधुना । रामसेतौ महापुण्ये गंधमादनपर्वते

లోకసంగ్రహం, ప్రజాహితం కోసం నీవు ఇప్పుడు ఇది చేయవలెను—మహాపుణ్యమైన రామసేతువద్ద, గంధమాదన పర్వతంపై।

Verse 93

रामेण स्थापितं लिंगं रामनाथाभिधं पुरा । तस्याभिषेकतोयार्थं धनुष्कोट्या रघूद्वहः

పూర్వం రాముడు ‘రామనాథ’ అనే లింగాన్ని స్థాపించాడు. దాని అభిషేకజలార్థం రఘువంశశ్రేష్ఠుడు ధనుష్కోటి నుండి బయలుదేరెను।

Verse 94

गां भित्त्वोत्पादयामास तीर्थं कोटीति विश्रुतम् । तव पूर्वावतारेण रामेणाक्लिष्टकर्मणा

నీ పూర్వావతారమైన అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీరాముడు భూమిని చీల్చి ‘కోటితీర్థం’ అని ప్రసిద్ధమైన తీర్థాన్ని ప్రదర్శించాడు।

Verse 95

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं निर्मितं स्वयमेव यत् । तत्र स्नानं कुरुष्व त्वं धर्म्ये पापविनाशने

బ్రహ్మహత్యా దోషశుద్ధి కోసం స్వయంగా ప్రकटమైన ఆ తీర్థంలో—ధర్మ్యమైన పాపనాశక స్థలంలో—నీవు స్నానం చేయుము।

Verse 96

तेन ते मातुलवधाद्दोषः शीघ्रं विनंक्ष्यति । कोटितीर्थे हरेः स्नानं ब्रह्महत्यादिशोधकम्

ఆ స్నానంతో నీకు మాతులవధం వల్ల కలిగిన దోషం త్వరగా నశిస్తుంది. కోటితీర్థంలో హరి నిమిత్తం స్నానం బ్రహ్మహత్యాది పాపాలను కూడా శుద్ధి చేస్తుంది.

Verse 97

स्वर्गमोक्षप्रदं पुंसामायुरारोग्यवर्धनम् । इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं नारदस्य स माधवः

అది పురుషులకు స్వర్గమోక్షాలను ప్రసాదించి ఆయురారోగ్యాలను వృద్ధి చేస్తుందని ముని నారదుని వాక్యాన్ని విని మాధవుడు (అంగీకరించాడు)।

Verse 98

विसृज्य तानृषीन्सर्वांस्तस्मिन्नेव क्षणे द्विजाः । रामसेतौ ययौ तूर्णं स्वदोषपरि शुद्धये

అదే క్షణంలో ఆ సమస్త ఋషులను వీడుకొని, తన దోషపరిశుద్ధి కోసం ఆ ద్విజుడు వేగంగా రామసేతువుకు వెళ్లాడు.

Verse 99

दिनैः कतिपयैर्गत्वा कोटितीर्थं यदूद्वहः । स्नात्वा संकल्पपूर्वं च दत्त्वा दानान्यनेकशः

కొన్ని దినాలు ప్రయాణించి యదువంశశ్రేష్ఠుడు కోటితీర్థానికి చేరెను. అక్కడ సంకల్పపూర్వకంగా స్నానమాచరించి అనేక విధాల దానములు ఇచ్చెను.

Verse 100

स मातुलवधोत्पन्नदोषेभ्यो मुमु चे क्षणात् । निषेव्य रामनाथं च स्वपुरं मथुरां ययौ

మాతులవధమునుండి పుట్టిన దోషములనుండి అతడు క్షణమాత్రములోనే విముక్తుడయ్యెను. రామనాథుని సేవించి తన నగరమైన మథురకు వెళ్లెను.

Verse 104

श्रुत्वेमं पुण्यमध्यायं पठित्वा च मुनीश्वराः । ब्रह्महत्यादिभिः सत्यं मुच्यते पातकैर्नरः

ఓ మునీశ్వరులారా! ఈ పుణ్యాధ్యాయమును వినియు పఠించియు చేసినవాడు బ్రహ్మహత్యాది పాతకములనుండి నిజముగా విముక్తుడగును.