Adhyaya 24

Verse 1

श्रीसूत उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा शिवतीर्थं ततो व्रजेत् । यत्र हि स्नानमात्रेण महापातककोटयः

శ్రీసూతుడు పలికెను—చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి, తరువాత శివతీర్థానికి వెళ్లవలెను; అక్కడ స్నానమాత్రంతోనే మహాపాతకాల కోట్లకొద్దీ నశిస్తాయి।

Verse 2

तत्संसर्गाश्च नश्यंति तत्क्षणादेव तापसाः । अत्र स्नात्वा ब्रह्महत्यां मुमुचे कालभैरवः

ఓ తపస్వులారా, ఆ పాపాల సంగదోషమూ క్షణమాత్రంలోనే నశిస్తుంది. ఇక్కడ స్నానం చేసి కాలభైరవుడు బ్రహ్మహత్యాపాపం నుండి విముక్తుడయ్యాడు।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कालभैरवरुद्रस्य ब्रह्महत्या महामुने । किमर्थमभवत्सूत तन्नो वक्तुमिहार्हसि

ఋషులు పలికిరి—ఓ మహామునీ, కాలభైరవ-రుద్రునికి బ్రహ్మహత్య ఎందుకు కలిగింది? ఓ సూతా, దానిని మాకు ఇక్కడ చెప్పవలసినది।

Verse 4

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि मुनयः सर्वे पुरावृत्तं विमुक्तिदम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

శ్రీసూతుడు పలికెను—ఓ మునులారా, విముక్తిని ప్రసాదించే పురాతన వృత్తాంతాన్ని నేను చెప్పుదును; దాని శ్రవణమాత్రంతోనే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 5

प्रजापतेश्च विष्णोश्च बभूव कलहः पुरा । किंचित्कारणमुद्दिश्य समस्तजनसन्निधौ

పూర్వకాలంలో ప్రజాపతి మరియు విష్ణువుల మధ్య, ఏదో కారణాన్ని ఉద్దేశించి, సమస్త జనుల సన్నిధిలో కలహం ఏర్పడింది।

Verse 6

अहमेव जगत्कर्ता नान्यः कर्तास्ति कश्चन । अहं सर्वप्रपंचानां निग्रहानुग्रहप्रदः

‘నేనే జగత్తు కర్తను; నన్ను తప్ప మరెవ్వరూ సృష్టికర్తలు లేరు. సమస్త ప్రపంచాలకు నియమం మరియు అనుగ్రహం ప్రసాదించేవాడను నేనే।’

Verse 7

मत्तो नास्त्यधिकः कश्चिन्मत्समो वा सुरेष्वपि । एवं स मनुते ब्रह्मा देवानां सन्निधौ पुरा

‘నాకంటే అధికుడు ఎవడూ లేడు; దేవులలో కూడా నాతో సమానుడు లేడు।’ అని బ్రహ్మ పూర్వకాలంలో దేవతల సన్నిధిలో భావించాడు।

Verse 8

तदा नारायणः प्राह प्रहसन्द्विजपुंगवाः । किमर्थमेवं ब्रूषे त्वमहंकारेण सांप्रतम्

అప్పుడు నారాయణుడు చిరునవ్వుతో, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఇలా అన్నాడు—‘ఇప్పుడు అహంకారంతో నీవు ఎందుకు ఇలా పలుకుతున్నావు?’

Verse 9

वाक्यमेवंविधं भूयो वक्तुं नार्हसि वै विधे । अहमेव जगत्कर्ता यज्ञो नारायणो विभुः

‘ఓ విధి (బ్రహ్మా), ఇలాంటి మాటలు మళ్లీ పలకవద్దు. నేనే జగత్తు కర్తను—యజ్ఞస్వరూపుడైన, సర్వవ్యాపి నారాయణుడను।’

Verse 10

मां विनास्य प्रपञ्चस्य जीवनं दुर्लभं भवेत् । मत्प्रसादाज्जगत्सृष्टं त्वया स्थावरजंगमम्

నన్ను విడిచినచో ఈ ప్రపంచజీవనం దుర్లభమగును. నా ప్రసాదముచేతనే నీచేత స్థావర‑జంగమమయిన ఈ జగత్తు సృష్టింపబడెను।

Verse 11

विवादं कुर्वतोरेवं ब्रह्मविष्ण्वोर्जयैषिणोः । देवानां पुरतस्तत्र वेदाश्चत्वार आगताः । प्रोचुर्वाक्यमिदं तथ्यं परमार्थप्रकाशकम्

ఇట్లు విజయాకాంక్షతో వాదించుచున్న బ్రహ్మ‑విష్ణువుల యెదుట, దేవతల సమక్షమున నాలుగు వేదములు అక్కడికి వచ్చి పరమార్థప్రకాశకమైన సత్యవాక్యమును పలికెను।

Verse 12

वेदा ऊचुः । त्वं विष्णो न जगत्कर्ता न त्वं ब्रह्मन्प्रजापते

వేదములు పలికెను— ఓ విష్ణో, నీవు జగత్కర్తవు కావు; ఓ బ్రహ్మన్ ప్రజాపతే, నీవు కూడా సృష్టికర్తవు కావు।

Verse 13

किं त्वीश्वरो जगत्कर्ता परात्परतरो विभुः । तन्मायाशक्तिसंक्लृप्तमिदं स्थावरजंगमम्

కాని పరాత్పరుడైన సర్వవ్యాపి ఈశ్వరుడే జగత్కర్త. ఆయన మాయాశక్తిచేత ఈ స్థావర‑జంగమ జగత్తు నిర్మితమైంది।

Verse 14

सर्वदेवाभिवंद्यो हि सांबः सत्यादिलक्षणः । स्रष्टा च पालको हर्ता स एव जगतां प्रभुः

నిజముగా సమస్త దేవతలచే అభివంద్యుడైన, సత్యాది లక్షణములతో యుక్తుడైన సాంబుడు (శివుడు) తానే స్రష్ట, పాలక, హర్త; ఆయనే లోకాల ప్రభువు।

Verse 15

एवं समीरितं वेदैः श्रुत्वा वाक्यं शुभाक्षरम् । ब्रह्मा विष्णुस्तदा तत्र प्रोचतुर्द्विजपुंगवाः

వేదములు పలికిన శుభాక్షరమయ వాక్యమును విని, అక్కడ బ్రహ్మా మరియు విష్ణువు—ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు—అప్పుడు పలికిరి।

Verse 16

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः । पार्वत्यालिंगितः शंभुर्मूर्तिमान्प्रमथाधिपः । कथं भवेत्परं ब्रह्म सर्वसंगविवर्जितम्

బ్రహ్మా-విష్ణువులు పలికిరి—“శంభువు పార్వతిచే ఆలింగితుడు; ఆయన మూర్తిమంతుడు, ప్రమథాధిపతి. అట్లయితే సర్వసంగవివర్జిత పరబ్రహ్మ ఆయన ఎలా అవుతాడు?”

Verse 17

ताभ्यामितीरिते तत्र प्रणवः प्राह तौ तदा । अरूपो रूपमादाय महता ध्वनिना द्विजाः

ఆ ఇద్దరు అట్లని పలికినపుడు, ఆ స్థలమున ప్రణవుడు వారిని అప్పుడు సంబోధించెను—ఓ ద్విజులారా—నిరాకారుడైయుండి రూపమును ధరించి మహాధ్వనితో।

Verse 18

प्रणव उवाच । असौ शंभुर्महादेवः पार्वत्या स्वातिरिक्तया । संक्रीडते कदाचिन्नो किं तु स्वात्मस्वरूपया

ప్రణవుడు పలికెను—“ఆ శంభు మహాదేవుడు పార్వతిని తనకు భిన్నమని భావించి ఎప్పుడూ క్రీడించడు; తన స్వాత్మస్వరూపముగానే ఆమెతో క్రీడించును।”

Verse 19

असौ शंभुरनीशानः स्वप्रकाशो निरंजनः । विश्वाधिको महादेवो विश्वाधिक इति श्रुतः

ఆ శంభువు ఎవరికీ అధీనుడు కాదు; స్వప్రకాశుడు, నిరంజనుడు. మహాదేవుడు విశ్వాతీతుడు; శ్రుతులలో ఆయన ‘విశ్వాధికుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు.

Verse 20

सर्वात्मा सर्वकर्तासौ स्वतन्त्रः सर्वभावनः । ब्रह्मन्नयं सृष्टिकाले त्वां नियुंक्ते रजोगुणैः

ఆయనే సర్వాత్ముడు, సర్వకర్త, స్వతంత్రుడు, సమస్త భావాలను ప్రేరేపించువాడు. ఓ బ్రహ్మా, సృష్టికాలమున రజోగుణబలముచే ఆయనే నిన్ను కార్యమున నియోగించును.

Verse 21

सत्त्वेन रक्षणे शंभुस्त्वां प्रेषयति केशव । तमसा कालरुद्राख्यं संप्रेरयति संहृतौ

రక్షణార్థం, ఓ కేశవా, శంభువు సత్త్వగుణబలముచే నిన్ను ప్రేరేపించి పంపును; సంహారకాలమున తమోగుణముచే ‘కాలరుద్ర’నామకుని సంచోదించును.

Verse 22

अतः स्वतन्त्रता विष्णो युवयोर्न कदाचन । नापि प्रजापतेरस्ति किं तु शंभोः स्वतन्त्रता

అందుచేత, ఓ విష్ణో, మీ ఇద్దరికీ ఎప్పుడూ స్వతంత్రత లేదు; ప్రజాపతికీ లేదు. స్వతంత్రత శంభువుకే మాత్రమే ఉంది.

Verse 23

ब्रह्मन्विष्णो युवाभ्यां तु किमर्थं न महेश्वरः । ज्ञायते सर्वलोकानां कर्ता विश्वाधिकस्तथा

హే బ్రహ్మా, హే విష్ణో, అయితే మీ ఇద్దరూ మహేశ్వరుని ఎందుకు గుర్తించరు—ఆయనే సమస్త లోకాల కర్త, విశ్వమంతటిని అతిక్రమించినవాడని?

Verse 24

सापि शक्तिरुमा देवी न पृथक्छंकरात्सदा । शंभोरानंदभूता सा देवी नागंतुकी स्मृता

ఆ శక్తియే ఉమాదేవి; ఆమె శంకరుని నుండి ఎప్పుడూ వేరుకాదు. శంభువుని ఆనందస్వరూపిణిగా ఆ దేవి ‘నాగంతుకీ’—అంటే బయటనుండి వచ్చినది కాదు—అని స్మరింపబడును.

Verse 25

अतो विश्वाधिको रुद्रः स्वतंत्रो निर्विकल्पकः । सर्वदेवैरयं वन्द्यो युवाभ्यामपि शंकरः

అందుచేత రుద్రుడు విశ్వాతీతుడు, స్వతంత్రుడు, నిర్వికల్పుడు. ఆ శంకరుడు సమస్త దేవతలచే వంద్యుడు; మీ ఇద్దరికీ కూడా పూజ్యుడు.

Verse 26

कर्ता नास्यास्ति रुद्रस्य नाधिकोऽस्माच्च विद्यते । न तत्समोऽपि लोकेषु विद्यते शतशस्तथा

రుద్రునికి కర్త ఎవ్వరూ లేరు; ఆయనకన్నా అధికుడు కూడా లేడు. సమస్త లోకాలలో ఆయనకు సమానుడైనా లేడు—వందలలోనూ కాదు.

Verse 27

अतो मोहं न कुरुतं ब्रह्मविष्णो युवां वृथा । इत्युक्तं प्रणवेनाथ श्रुत्वा ब्रह्मा च केशवः

కాబట్టి ఓ బ్రహ్మా, విష్ణూ—వ్యర్థంగా మోహంలో పడకండి. ప్రణవుడు పలికిన ఈ మాటలు విని బ్రహ్మా, కేశవుడు ఆశ్చర్యపడ్డారు.

Verse 28

मायया मोहितौ शंभोर्नैवाज्ञानममुंचताम् । एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा प्रददर्श महाद्भुतम्

శంభువు మాయచేత మోహితులైన ఆ ఇద్దరూ వెంటనే అజ్ఞానాన్ని విడువలేదు. ఆ మధ్యలోనే బ్రహ్మ ఒక మహద్భుతాన్ని దర్శించాడు.

Verse 29

व्याप्नुवद्गगनं सर्वमनंतादित्य सन्निभम् । तेजोमण्डलमाकाशमध्यगं विश्वतोमुखम्

అది సమస్త గగనాన్ని వ్యాపించి, అనంత సూర్యుని వలె ప్రకాశించింది. ఆకాశమధ్యంలో నిలిచిన ఆ తేజోమండలం అన్ని దిశలకూ ముఖమై ఉంది.

Verse 30

तन्निरूपयितुं ब्रह्मा ससर्जोर्ध्वगतं मुखम् । तपोबलविसृष्टेन पंचमेन मुखेन सः

ఆ రహస్యాన్ని నిర్ధారించుటకు బ్రహ్మా తపోబలముచే ప్రదర్శితమైన తన పంచమమైన ఊర్ధ్వముఖాన్ని సృష్టించాడు।

Verse 31

निरूपयामास विभुस्तत्तेजोमण्डलं मुहुः । तत्प्रजज्वाल कोपेन मुखं तेजोविलोकनात्

విభువు ఆ తేజోమండలాన్ని మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించాడు; ఆ అగ్నితేజాన్ని చూచుటవల్ల ముఖము కోపంతో జ్వలించెను।

Verse 32

अनंतादित्यसंकाशं ज्वलत्तत्पंचमं शिरः । दिधक्षुः प्रलये लोकान्वडवाग्निरिवाबभौ

ఆ జ్వలించే పంచమ శిరస్సు అనంత సూర్యులవలె ప్రకాశించింది; ప్రళయంలో లోకాలను దహించదలచిన వడవాగ్నివలె కనిపించింది।

Verse 33

व्यदृश्यत च तत्तेजः पुरुषो नीललोहितः । दृष्ट्वा स्रष्टा तदा ब्रह्मा बभाषे परमेश्वरम्

అప్పుడు ఆ తేజస్సు పురుషరూపముగా నీలలోహితుడిగా దర్శనమిచ్చెను; ఆయనను చూచి స్రష్ట బ్రహ్మా పరమేశ్వరునితో పలికెను।

Verse 34

वेदाहं त्वां महादेव ललाटान्मे पुरा भवान् । विनिर्गतोऽसि शंभो त्वं रुद्रनामा ममात्मजः

మహాదేవా, నిన్ను నేను ఎరుగుదును; పూర్వము నీవు నా లలాటమునుండి ప్రదర్శితుడవైనావు। శంభో, నీవు నా కుమారుడు—రుద్రనామధేయుడు।

Verse 35

इति गर्वेण संयुक्तं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कालभैरवनामानं पुरुषं प्राहिणोत्तदा

గర్వముతో కూడిన ఆ మాటలు విని మహేశ్వరుడు అప్పుడు ‘కాలభైరవ’ అనే పురుషుణ్ణి పంపెను।

Verse 36

अयुद्ध्यत चिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । महादेवांशसंभूतः शूलटंकगदाधरः

దీర్ఘకాలం కాలభైరవుడు బ్రహ్మతో యుద్ధం చేసెను—అతడు మహాదేవుని అంససంభూతుడు, శూలం, టంకం, గదను ధరించినవాడు।

Verse 37

युद्ध्वा तु सुचिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । वदनं ब्रह्मणः शुभ्रं व्यलोकयत पंचमम्

అత్యంత దీర్ఘకాలం బ్రహ్మతో యుద్ధం చేసిన తరువాత కాలభైరవుడు బ్రహ్ముని ప్రకాశవంతమైన ఐదవ ముఖంపై దృష్టిని నిలిపెను।

Verse 38

विलोक्योर्ध्वगतं वक्त्रं पञ्चमं भारतीपतेः । गर्वेण महता युक्तं प्रजज्वालातिकोपितः

భారతీపతియైన బ్రహ్ముని పైవైపు ఉన్న, మహాగర్వంతో నిండిన ఐదవ ముఖాన్ని చూసి అతడు తీవ్రమైన కోపంతో జ్వలించెను।

Verse 39

ततस्तत्पंचमं वक्त्रं भैरवः प्राच्छिनद्रुषा । ततो ममार ब्रह्माऽसौ कालभैरवहिंसितः

అప్పుడు భైరవుడు తన ఖడ్గధారతో ఆ ఐదవ ముఖాన్ని ఛేదించెను; కాలభైరవుని దెబ్బకు బ్రహ్ముడు అక్కడే పతనమై నిశ్చేష్టుడయ్యెను।

Verse 40

ईश्वरस्य प्रसादेन प्रपेदे जीवितं पुनः । ततो विलोकयामास शंकरं शशिभूषणम्

ఈశ్వర ప్రసాదంతో అతడు మళ్లీ జీవితం పొందెను. ఆపై చంద్రశేఖరుడైన శంకరుని దర్శించెను.

Verse 41

वासुक्याद्यष्टभोगींद्रविभूषणविभूषितम् । दृष्ट्वा वेधा महादेवं पार्वत्या सह शंकरम्

వాసుకి మొదలైన అష్టభోగీంద్రుల ఆభరణాలతో అలంకృతుడై, పార్వతీ సమేతుడైన మహాదేవ శంకరుని చూచి వేదా (బ్రహ్మ) దర్శించెను.

Verse 42

लेभे माहेश्वरं ज्ञानं महादेवप्रसादतः । ततस्तुष्टाव गिरिशं वरेण्यं वरदं शिवम्

మహాదేవుని కృపవల్ల అతడు మాహేశ్వర జ్ఞానాన్ని పొందెను. ఆపై వరేణ్యుడైన, వరదుడైన శివ గిరీశుని స్తుతించెను.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । मह्यं प्रसीद गिरिश शशांककृतशेखर । यन्मयापकृतं शंभो तत्क्षमस्व दयानिधे

బ్రహ్మ అన్నాడు—హే గిరీశా, చంద్రశేఖరా, నాపై ప్రసన్నుడవు. హే శంభో, నేను చేసిన అపరాధమేదైనా క్షమించు, హే దయానిధీ.

Verse 44

क्षमस्व मम गर्वं त्वं शंकरेति पुनःपुनः । नमश्चकार सोमं तं सोमार्धकृतशेखरम्

అతడు మళ్లీ మళ్లీ—“హే శంకరా, నా గర్వాన్ని క్షమించు” అని చెప్పి, అర్ధచంద్రశేఖరుడైన ఆ ప్రభువుకు నమస్కరించెను.

Verse 45

अथ देवः प्रसन्नोऽस्मै ब्रह्मणे स्वांशजाय तु । मा भैरित्यब्रवीच्छंभुर्भैरवं चाभ्यभाषत

అప్పుడు దేవుడు తన అంసజుడైన బ్రహ్మపై ప్రసన్నుడై—“భయపడకుము” అని పలికెను; శంభువు భైరవునికీ మాటలాడెను।

Verse 46

ईश्वर उवाच । एष सर्वस्य जगतः पूज्यो ब्रह्मा सनातनः । हतस्यास्य विरिंचस्य धारय त्वं शिरोऽधुना

ఈశ్వరుడు పలికెను—“ఈ సనాతన బ్రహ్మ సమస్త జగత్తుకు పూజ్యుడు; కాబట్టి హతుడైన ఈ విరిఞ్చి శిరస్సును ఇప్పుడు నీవు ధరించుము.”

Verse 47

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहकाम्यया । भिक्षामट कपालेन भैरव त्वं ममाज्ञया

“బ్రహ్మహత్య పాపశుద్ధి కొరకు, లోకసంగ్రహ హితార్థముగా, ఓ భైరవా! నా ఆజ్ఞచే కపాలంతో భిక్షాటన చేయుము.”

Verse 48

उक्त्वैवं शंकरो विप्रास्तत्रैवांतरधीयत । नीलकण्ठो महादेवो गिरिजार्द्धतनुस्ततः

ఇట్లు పలికి, ఓ విప్రులారా! శంకరుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను; అప్పుడు గిరిజార్ధతనువైన నీలకంఠ మహాదేవుడూ అదృశ్యుడయ్యెను।

Verse 49

भैरवं ग्राहयामास वदनं वेधसो द्विजाः । चरस्व पापशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहणाय वै

ఓ ద్విజులారా! భైరవుడు వేదసుడు (బ్రహ్మ) యొక్క వదనము/శిరస్సును గ్రహించెను; “పాపశుద్ధి కొరకు, లోకసంగ్రహార్థముగా సంచరించుము” అని నియమమయ్యెను।

Verse 50

कपालधारी हस्तेन भिक्षां गृह्णातु भैरवः । इतीरयित्वा गिरिशः कन्यां कांचिद्भयंकरीम्

"కపాలధారి అయిన భైరవుడు చేతితో భిక్షను స్వీకరించుగాక" అని పలికి, శివుడు ఒక భయంకరమైన కన్యను సృష్టించాడు.

Verse 51

ब्रह्महत्याभिधां क्रूरां वडवानलसन्निभाम् । तां प्रेरयित्वा गिरिशो भैरवं पुनरब्रवीत्

బడబాగ్ని వలె ఉన్న ఆ క్రూరమైన 'బ్రహ్మహత్య' అనే కన్యను ప్రేరేపించి, శివుడు మళ్ళీ భైరవునితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 52

ईश्वर उवाच । भैरवैतद्व्रतं त्वब्दं ब्रह्महत्याविशुद्धये । चर त्वं सर्वतीर्थेषु स्नाहि शुद्ध्यर्थमात्मनः

ఈశ్వరుడు పలికెను: "ఓ భైరవా! బ్రహ్మహత్య పాప నివారణకు నీవు ఒక సంవత్సరం పాటు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించు. ఆత్మశుద్ధి కొరకు సకల తీర్థాలలో సంచరించి స్నానం చేయి."

Verse 53

ततो वाराणसीं गच्छ ब्रह्महत्याप्रशांतये । वाराणसीप्रवेशेन ब्रह्महत्या तवाधमा

"తదనంతరం బ్రహ్మహత్య శాంతి కొరకు వారణాసికి వెళ్ళు. వారణాసిలో ప్రవేశించినంత మాత్రాన నీ ఆ నీచమైన బ్రహ్మహత్య..."

Verse 54

पादशेषा विनष्टा स्याच्चतुर्थांशो न नश्यति । तस्य नाशं प्रवक्ष्यामि तव भैरव तच्छुणु

"...మూడు వంతులు నశిస్తుంది, కానీ నాలుగవ వంతు నశించదు. ఓ భైరవా! ఆ మిగిలిన భాగం ఎలా నశిస్తుందో చెబుతాను, విను."

Verse 55

दक्षिणांभोनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते । सर्वप्राण्युपकाराय कृतं तीर्थं मया शुभम्

దక్షిణ సముద్ర తీరంలో, గంధమాదన పర్వతంపై, సమస్త ప్రాణుల ఉపకారార్థం నేను ఒక శుభ తీర్థాన్ని స్థాపించితిని।

Verse 56

शिवसंज्ञं महापुण्यं तत्र याहि त्वमादरात् । तत्प्रवेशनमात्रेण ब्रह्महत्या तवाशुभा

అది ‘శివ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన మహాపుణ్యస్థలం—నీవు భక్తితో అక్కడికి వెళ్ళు. అందులో ప్రవేశమాత్రంతోనే నీ అశుభ బ్రహ్మహత్యా (పాపం) తొలగిపోతుంది.

Verse 57

शिवतीर्थस्य माहात्म्यान्निःशेषं नश्यति ध्रुवम् । उक्त्वैवं भैरवं रुद्रः कैलासं प्रययौ क्षणात्

శివతీర్థ మహాత్మ్యంతో అది నిశ్శేషంగా నిశ్చయంగా నశిస్తుంది. ఇలా భైరవునికి ఉపదేశించి రుద్రుడు క్షణంలోనే కైలాసానికి బయలుదేరెను.

Verse 58

ततः कपालपाणिस्तु भैरवः शिवचोदितः । देवदानवयक्षादिलोकेषु विचचार सः

అనంతరం కపాలపాణి అయిన భైరవుడు, శివుని ప్రేరణతో, దేవ-దానవ-యక్షాది లోకాలలో సంచరించెను.

Verse 59

तं यांतमनुयाति स्म ब्रह्महत्यातिभीषणा । भैरवः सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च

అతడు ఎక్కడికి వెళ్లినా అత్యంత భయంకరమైన బ్రహ్మహత్య అతని వెంట వెంటనే అనుసరించెను. భైరవుడు సమస్త తీర్థాలు మరియు పుణ్యక్షేత్రాలనూ దర్శించుచూ సాగెను.

Verse 60

चरित्वा लीलया देवस्ततो वाराणसीं ययौ । वाराणसीं प्रविष्टे तु भैरवे शंकरांशजे

లీలగా స్వేచ్ఛతో సంచరిస్తూ దేవుడు భైరవుడు అనంతరం వారాణసీకి వెళ్లెను. శంకరాంశజుడైన భైరవుడు వారాణసీలో ప్రవేశించగానే తదనంతర ఘటనలు వెలుగుచూశాయి.

Verse 61

चतुर्थांशं विना नष्टा ब्रह्महत्यातिकुत्सिता । चतुर्थांशेन दुद्राव भैरवं शंकरांशजम्

అత్యంత నిందితమైన భయంకర బ్రహ్మహత్యాపాపం చతుర్థాంశం తప్ప నశించింది. మిగిలిన ఆ ఒక చతుర్థభాగంతో అది శంకరాంశజుడైన భైరవుణ్ణి ఇంకా తరిమింది.

Verse 62

ततः स भैरवो देवः शूलपाणिः कपालधृक् । शिवाज्ञया ययौ पश्चाद्गंधमादनपर्वतम्

అప్పుడు త్రిశూలధారి, కపాలధారి అయిన దేవుడు భైరవుడు శివాజ్ఞతో అనంతరం గంధమాదన పర్వతానికి వెళ్లెను.

Verse 63

शिवतीर्थं ततो गत्वा भैरवः स्नातवान्द्विजाः । स्नानमात्रेण तत्रास्य शिवतीर्थे महत्तरे

ఓ ద్విజులారా, అప్పుడు భైరవుడు శివతీర్థానికి వెళ్లి స్నానం చేసెను. ఆ మహత్తర శివతీర్థంలో కేవలం స్నానమాత్రంతోనే (దాని మహిమ వెల్లడైంది).

Verse 64

निःशेषं विलयं याता ब्रह्महत्यातिभीषणा । अस्मिन्नवसरे शंभुः प्रादुरासीत्तदग्रतः । प्रादुर्भूतो महादेवो भैरवं वाक्यमब्रवीत्

అత్యంత భయంకరమైన బ్రహ్మహత్య నిశ్శేషంగా లయమైంది. ఆ క్షణమే శంభువు అతని ముందర ప్రత్యక్షమయ్యెను; ప్రత్యక్షమైన మహాదేవుడు భైరవునితో వాక్యమాడెను.

Verse 65

ईश्वर उवाच । निःशेषं ब्रह्महत्या ते शिवतीर्थे निमज्जनात्

ఈశ్వరుడు పలికెను—శివతీర్థంలో మునిగినందువల్ల నీ బ్రహ్మహత్య పాపం నిశ్శేషంగా నశించింది।

Verse 66

नष्टा भैरव नास्त्यत्र संदेहस्तव सुव्रत । इदं कपालं काश्यां त्वं स्थापयस्व क्वचित्स्थले

హే భైరవా, అది నశించింది—ఇందులో నీకు సందేహం లేదు, ఓ సువ్రతా. ఈ కపాలాన్ని కాశీలో ఏదో యోగ్యస్థలంలో స్థాపించు.

Verse 67

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । भैरवोऽपि तदा विप्रा ब्रह्महत्याविमोचितः

ఇట్లు చెప్పి భగవాన్ శంభువు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను. ఓ విప్రులారా, భైరవుడూ అప్పుడు బ్రహ్మహత్య నుండి విముక్తుడయ్యెను.

Verse 68

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद्ययौ वाराणसीं पुरीम् । कपालं स्थापयामास प्रदेशे कुत्रचिद्द्विजाः । कपालतीर्थमित्याख्यामलभत्तत्स्थलं तदा

శివతీర్థ మహాత్మ్యంతో అతడు వారాణసీ నగరానికి వెళ్లెను. ఓ ద్విజులారా, ఏదో ప్రాంతంలో కపాలాన్ని స్థాపించెను; ఆ స్థలం అప్పటినుంచి ‘కపాలతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి పొందెను.

Verse 69

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्पुण्यं शिवतीर्थं विमुक्तिदम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఇదే ఆ పుణ్యమైన శివతీర్థ ప్రభావము; అది ముక్తిని ప్రసాదించేది.

Verse 70

महादुःखप्रशमनं महापातकनाशनम् । नरकक्लेशशमनं स्वर्गदं मोक्षदं तथा

ఇది మహాదుఃఖాన్ని శమింపజేస్తుంది, మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది, నరకక్లేశాలను శాంతింపజేస్తుంది; స్వర్గాన్ని ప్రసాదించి, మోక్షమును కూడా ఇస్తుంది।

Verse 71

शिवतीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं विमुक्तिदम् । इदं पठन्सदा मर्त्यो दुःखग्रामाद्विमुच्यते

శివతీర్థ మహాత్మ్యాన్ని నేను ప్రకటించాను; అది విముక్తిని ప్రసాదించేది. దీనిని నిత్యం పఠించే మానవుడు ‘దుఃఖగ్రామం’ నుండి విముక్తుడవుతాడు।