
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు తీర్థయాత్ర క్రమాన్ని వివరిస్తాడు. ‘సర్వపాతకనాశన’మని చెప్పబడిన అగ్నితీర్థంలో స్నానం చేసి శుద్ధుడైన యాత్రికుడు చక్రతీర్థానికి వెళ్లవలెనని ఆదేశం. చక్రతీర్థంలో ఏ సంకల్పంతో స్నానం చేస్తే ఆ సంకల్పానుగుణమైన ఫలం లభిస్తుందని చెప్పి, ధర్మబద్ధమైన కోరికల సిధ్ధికి ఇది కేంద్రస్థానమని స్థాపిస్తాడు. ఈ తీర్థ మహిమను పూర్వకథ ఆధారంగా నిలుపుతారు. గంధమాదనంలో అహిర్బుధ్న్య ఋషి తపస్సు చేస్తుండగా భయంకర రాక్షసులు తపోవిఘ్నం కలిగించేందుకు వేధిస్తారు; అప్పుడు సుదర్శనుడు ప్రత్యక్షమై వారిని సంహరించి, భక్తుల ప్రార్థనకు స్పందించి అక్కడే నిత్యంగా నిలిచినట్లు చెబుతారు. అందువల్ల ‘చక్రతీర్థ’మనే పేరు, అక్కడ రాక్షసాదిబాధలు ఉద్భవించవని పేర్కొంటారు. ఇంకొక కథలో సవితృ/ఆదిత్యునికి ‘ఛిన్నపాణి’ అనే బిరుదు ఎలా వచ్చిందో వివరిస్తారు. దైత్యపీడిత దేవతలు బృహస్పతి సలహాతో బ్రహ్మను ఆశ్రయిస్తే, బ్రహ్మ గంధమాదనంలో సుదర్శన అనుగ్రహ-రక్షణతో మాహేశ్వర మహాయజ్ఞాన్ని విధిస్తాడు; హోతృ, అధ్వర్యు మొదలైన ఋత్విజుల పాత్రలు వివరంగా చెప్పబడతాయి. ప్రాశిత్ర భాగాన్ని పంచే వేళ స్పర్శమాత్రంతో సవితృ చేతులు తెగిపోతాయి; అష్టావక్రుడు అతనికి స్థానిక తీర్థం (మునితీర్థం, ఇప్పుడు చక్రతీర్థం)లో స్నానం చేయమని ఉపదేశిస్తాడు. స్నానానంతరం సవితృకు స్వర్ణహస్తాలు పునః లభిస్తాయి. ఫలశ్రుతిలో ఈ అధ్యాయం పఠన-శ్రవణం దేహపూర్ణత, ఇష్టసిద్ధి, మోక్షకామికి విముక్తి ఇస్తుందని చెప్పబడింది.
Verse 1
श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्
శ్రీ సూతుడు పలికెను—సర్వ పాపనాశకమైన అగ్నితీర్థమనే తీర్థంలో స్నానం చేసి, శుద్ధాత్ముడై, తరువాత చక్రతీర్థానికి వెళ్లవలెను.
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
ఓ ద్విజోత్తములారా! చక్రతీర్థంలో ఏ ఏ కోరికను ఉద్దేశించి మనిషి స్నానం చేస్తాడో, ఆ కోరికనే అతడు పొందుతాడు.
Verse 3
पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने
పూర్వకాలంలో గంధమాదన పర్వతంపై అహిర్బుధ్న్యనామ మహర్షి, దృఢవ్రతుడై తపస్సు చేస్తూ, అక్కడ సుదర్శనుని భక్తితో ఉపాసించాడు।
Verse 4
तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः
అక్కడ తపస్సు చేస్తున్న ఆ మునిని ఘోరరూప రాక్షసులు ఎల్లప్పుడూ బాధించేవారు; ఓ విప్రులారా, వారు తపోవిఘ్నం చేయడానికే పరితపించేవారు।
Verse 5
सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा
అప్పుడు భక్తరక్షణ కోరికతో సుదర్శనుడు అక్కడికి వచ్చి, బాధిస్తున్న యాతుధానులను పూర్వకాలంలోనే లీలగా సంహరించాడు।
Verse 6
तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्
అప్పటినుంచి, ఓ ద్విజులారా, భక్తుని ప్రార్థనవల్ల ఆ చక్రం అహిర్బుధ్న్యుడు స్థాపించిన తీర్థంలో శాశ్వత సన్నిధిని పొందింది।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्
అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం ‘చక్రతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది; సుదర్శనుని ప్రసాదంతో ఆ తీర్థంలో మునిగిస్నానం చేస్తే శుభఫలం లభిస్తుంది।
Verse 8
रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्
ఈ పవిత్ర తీర్థాన్ని ఆశ్రయించినవారికి రాక్షస‑పిశాచాది వల్ల కలిగే బాధ ఎప్పుడూ ఉండదు. పూర్వం చేతులు తెగిన రవి (సూర్యుడు) ఈ పావన తీర్థంలో స్నానం చేసి, తీర్థ మహిమవల్ల స్వర్ణమయమైన రెండు చేతులను పొందాడు.
Verse 9
ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः
ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతనందన! ఆదిత్యుని చేతులు ఎలా తెగిపోయాయి? అతడు ఆ స్వర్ణమయమైన రెండు చేతులను ఎలా పొందాడు? మాకు చెప్పుము.
Verse 10
श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः
శ్రీ సూతుడు చెప్పెను—పూర్వకాలంలో ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు దైత్యులచే నిరంతరం బాధింపబడుచుండిరి.
Verse 11
किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः
“మేమేమి చేయాలి?” అని ఆలోచించి దేవతలు సమూహమై పరస్పరం మంత్రించారు. బృహస్పతిని ముందుంచి వారు చాలాసేపు సంప్రదించారు.
Verse 12
तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः
తురాసాహను నాయకునిగా చేసుకొని వారు స్వయంభూ (బ్రహ్మ) ధామానికి వెళ్లిరి. అక్కడ బ్రహ్మను దర్శించి భక్తితో స్తుతించారు.
Verse 13
ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः
అప్పుడు దేవతలు తమ రాకకు కారణాన్ని ఆయనకు నివేదించారు. దేవులు పలికిరి— “భగవన్, భారతీనాథా! అపారబలముగల దైత్యులు మమ్మల్ని బాధిస్తున్నారు.”
Verse 14
बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः
“హే దేవా! వారు మమ్మల్ని నిత్యం వేధిస్తున్నారు; దీనికి ప్రతిక్రియ చెప్పుము.” అని దేవులు పలికినపుడు బ్రహ్మ కరుణతో వారికి వాక్యమాడెను.
Verse 15
ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्
బ్రహ్మ పలికెను— “హే విబుధులారా, భయపడకుడి; దీనికి ఉపాయమును నేను చెప్పుదును. అసురనాశకమైన మహేశ్వర మహాయజ్ఞమును నిర్వహించుడి.”
Verse 16
प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः
“హే దేవులారా! తత్త్వదర్శి మునులతో కలిసి దీనిని ప్రారంభించుడి. మరియు సమస్త దేవతలు విధిఫలలోభం లేకుండా ఈ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించుదురు గాక.”
Verse 17
माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः
“గంధమాదన పర్వతమున మహేశ్వర మహాయజ్ఞము చేయబడుగాక. హే దేవశ్రేష్ఠులారా, మీరు ఆ యజ్ఞమును ఇతరత్ర చేయుదురైతే…”
Verse 18
यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते
అప్పుడు దేవద్వేషులైన దురాత్ములు యజ్ఞానికి విఘ్నాలు కలిగించుదురు; కాని ఈ యజ్ఞం గంధమాదన పర్వతమున జరిగితే…
Verse 19
सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने
సుదర్శన ప్రసాదముచేత అప్పుడు ఏ విఘ్నమూ కలుగదు; గంధమాదనమున ‘అహిర్బుధ్న్య’ అనే మహర్షి నివసించుచున్నాడు।
Verse 20
अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने
అనుగ్రహార్థం ఆ తీర్థమున సుదర్శనుడు సన్నిధిగా ఉండును; కాబట్టి ఓ మీరందరూ, ఆ యజ్ఞాన్ని గంధమాదనమున చేయుడి।
Verse 21
नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्
అసురనాశకమైన చక్రతీర్థమునకు దూరముకాదు; అప్పుడు బ్రహ్మవచనముచేత ప్రేరితులై వారు వెంటనే గంధమాదనమునకు వేగముగా వెళ్లిరి।
Verse 22
बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्
బృహస్పతిని ముందుంచి వారు యజ్ఞసిద్ధి కోరి బయలుదేరిరి. వారు నమస్కరించి మహాత్ముడైన మునీశ్వర అహిర్బుధ్న్యుని వందించారు।
Verse 23
अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः
తపోధనులైన ఆ మునులు, యజ్ఞకర్మలలో నిపుణులైనవారితో కలిసి, ఆ ఆశ్రమానికి అతి దూరం కాని చోట యజ్ఞవాటికను సిద్ధం చేసిరి।
Verse 24
इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः
దేవతలు అసురవినాశకరమైన ఇష్టిని ఆరంభించిరి; ఆ కర్మలో స్వయంగా బృహస్పతి హోతృగా నిలిచెను।
Verse 25
बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः
పాకశాసనుడైన ఇంద్రుని కుమారుడు జయంతుడు మైత్రావరుణుడయ్యెను; ఇక్కడ వసువులలో ఎనిమిదవ వసువు అచ్ఛావాకుడిగా నిలిచెను।
Verse 26
ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्
అక్కడ శక్తిపుత్రుడైన పరాశరుడు గ్రావస్తుతుడయ్యెను; మహాతేజస్సుగల అష్టావక్రుడు అధ్వర్యు పదవిని వహించెను।
Verse 27
तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः
అక్కడ మహాముని విశ్వామిత్రుడు ప్రతిప్రస్థాతగా అయ్యెను; వరుణుడు నేష్టగా, ధనేశ్వరుడు (కుబేరుడు) ఉన్నేతగా నిలిచెను।
Verse 28
ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः
సవితృ దేవుడు యజ్ఞభారంలో సగం మోసుతూ బ్రహ్మా-పురోహితుడయ్యాడు; బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసీ అయ్యాడు।
Verse 29
आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्
శునఃశేపుడు ఆగ్నీధ్రుడయ్యాడు, పావకుడు పోతృగా నిలిచాడు; వాయువు ఉద్గాతృ అయ్యాడు, పరేతరాట్ ప్రస్తోతృ అయ్యాడు।
Verse 30
प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्
అక్కడ కుంభసంభవుడైన అగస్త్యుడు ప్రతిహర్తృగా నిలిచాడు; విశ్వామిత్రుని కుమారుడైన మహానుభావుడు మధుచ్ఛందుడు సుబ్రహ్మణ్యుడయ్యాడు।
Verse 31
यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः
దేవరాజుడు పురందరుడు (ఇంద్రుడు) స్వయంగా యజమానుడయ్యాడు; ఇక్కడ వ్యాసపుత్రుడైన ముని శుకుడు ఉపద్రష్టగా (సాక్షి-పరిశీలకుడిగా) నిలిచాడు।
Verse 32
ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ
తర్వాత ఆ మహేశ్వర క్రతువులో అక్కడ ఉన్న సమస్త ఋత్విజులు విధివిధానంగా దేవరాజుడు పురందరుడు (ఇంద్రుడు)ను దీక్షింపజేశారు।
Verse 33
प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः
ఈ విధంగా గంధమాదనంలో మహాయజ్ఞం ప్రారంభమైంది. సుదర్శనుని అసహ్య ప్రభావంతో తీవ్రంగా పీడితులై విఘ్నకర బలాలు అణచివేయబడ్డాయి.
Verse 34
नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः
యజ్ఞం ప్రారంభమైనప్పుడు అక్కడ అసురులకు విఘ్నం కలిగించేందుకు ఏ చీలికా దొరకలేదు. ఈ విధంగా ఆ మహాక్రతువు నిరంతరాయంగా సాగింది.
Verse 35
भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्
అక్కడ హరి హవిని భక్షించగా హుతవాహన అగ్ని జ్వలించింది. అధ్వర్యుడు కలతపడకుండా విధివిధానంగా సమస్త కర్మక్రమాన్ని నిర్వహించాడు.
Verse 36
मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्
మంత్రపూతమైన పురోడాశాన్ని పవిత్ర అగ్నిలో ఆహుతిగా సమర్పించాడు. తరువాత అధ్వర్యుడు భక్తితో హుతశేష పురోడాశాన్ని విభజించాడు.
Verse 37
ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्
హోతృముఖ్యులైన ఋత్వికులకు పాపనాశక భాగాన్ని ఇచ్చాడు. అలాగే సవితృదేవునికీ బ్రహ్మకూ ఒక్కొక్క భాగం ఇచ్చాడు; అది అత్యంత ఉగ్ర తేజస్సుతో ప్రకాశించింది.
Verse 38
ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा
అక్కడ అతను 'ప్రాశిత్ర' అనే పురోడాశ భాగాన్ని ఇచ్చాడు. అప్పుడు సవితృ దేవుడు ఆ ప్రాశిత్రాన్ని తన రెండు చేతులతో స్వీకరించాడు.
Verse 39
सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्
సవితృడు తాకిన వెంటనే, ఆ భయంకరమైన ప్రాశిత్రం, ఋత్విక్కులందరూ చూస్తుండగానే అతని రెండు చేతులను ఖండించింది.
Verse 40
ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्
అప్పుడు ఆ ఉగ్రమైన తేజస్సు గల ప్రాశిత్రం వల్ల చేతులు తెగిపోగా, అతను భయపడి, విచారకరమైన ముఖంతో "ఇదేమిటి?" అని అన్నాడు.
Verse 41
सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः
సవితృడు ఋత్విక్కులందరినీ పిలిచి ఇలా అన్నాడు. సవితృడు పలికెను: "పురోడాశానికి సంబంధించిన ఈ 'ప్రాశిత్ర' అనే భాగం నాది."
Verse 42
दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः
"నాకు ఇవ్వబడినప్పటికీ, మీరందరూ చూస్తుండగానే ఇది నా చేతులను ఖండించింది. కనుక మీ ఋత్విక్కులందరూ కలిసి..."
Verse 43
कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्
“ఈ రెండు చేతులను మళ్లీ నిర్మించండి; లేకపోతే ఈ యజ్ఞాన్ని నేను నాశనం చేస్తాను।” సవితృ వాక్యాన్ని విని వారు అందరూ కలిసి ఆలోచించారు.
Verse 44
तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत
అక్కడ సమస్త మునీంద్రులు మరియు దేవతల మధ్యలో మహాతేజస్సు గల అష్టావక్రుడు ఆ ఋత్విజులను ఉద్దేశించి పలికాడు.
Verse 45
अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्
అష్టావక్రుడు అన్నాడు—“ఓ ఋత్విజులారా, మీరందరూ ఏకాగ్రచిత్తంతో నా మాట వినండి. ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, నేను జీవించి ఉండగానే విరిఞ్చి (బ్రహ్మ) యొక్క వంద యుగచక్రాలు గడిచిపోయాయి.”
Verse 46
जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्
కోట్ల కొద్దీ చతురానన బ్రహ్మలు జన్మిస్తారు, మరణిస్తారు; వారందరినీ చూస్తూనే నేను నా ప్రాణాన్ని నిలుపుకున్నాను.
Verse 47
तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे
ఆ సమయంలో, లోకేశ్వర అనే ప్రజాపతి పాలిస్తున్నప్పుడు, శ్యామలాపురంలో హరిహరుడు అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు నివసించేవాడు.
Verse 48
व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः
అరణ్యవాసి వ్యాధుడు క్రీడార్థం లక్ష్యవేధం చేస్తూ బాణాలు విడిచెను; లక్ష్యమధ్యాన్ని తాకిన బాణాలవల్ల అతని పాదాలు ఛిన్నమయ్యెను.
Verse 49
स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा
అప్పుడు మునుల ప్రేరణతో అతడు గంధమాదనానికి చేరెను; ఈ మునితీర్థంలో స్నానం చేసి పూర్వంలాగానే తన పాదాలను తిరిగి పొందెను.
Verse 50
तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत
అప్పట్లో ఈ పుణ్యతీర్థం ‘మునితీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి; ఇప్పుడు ఇది ‘చక్రతీర్థం’ అనే నామాన్ని, చక్రనామాన్ని, పొందింది.
Verse 51
तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते
కాబట్టి ఇక్కడ మునితీర్థంలో ప్రాశిత్రం స్వీకరించి చేతులు ఛిన్నమైనవాడు స్నానం చేయుగాక; మీకు ఇష్టమైతే సవిత కూడా ఇక్కడ స్నానం చేయుగాక.
Verse 52
ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः
మహర్షి అష్టావక్రుడు ఇలా ఉపదేశించగా ఎనిమిది ఋత్వికులు అందరూ ఆనందభరితులై సవితను సంభోదించిరి.
Verse 53
सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः
హే సవితా, ఈ తీర్థంలో స్నానం చేయుము; నీ చేతులు మళ్లీ లభించును. అష్టావక్రుడు చెప్పినట్లే సమాహితచిత్తంతో చేయుము.
Verse 54
ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः
అనంతరం సవితా అత్యంత మహత్తరమైన చక్రతీర్థానికి వెళ్లెను. అక్కడ వరప్రదమైన ఆ తీర్థంలో చేతులు తిరిగి పొందుటకై స్నానము చేసెను.
Verse 55
उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत
అక్కడ భక్తితో స్నానము చేసి లేచిన వెంటనే, అతడు రెండు స్వర్ణమయమైన చేతులతో యుక్తుడై కనిపించెను.
Verse 56
हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च
అతనిని స్వర్ణహస్తుడిగా చూచి సమస్త ఋత్విజులు హర్షించిరి. అనంతరం ఆ యజ్ఞాన్ని సమాప్తం చేసి, దైత్యసంఘాలను కూడా జయించి—
Verse 57
इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः
ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు సంతోషించి స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్లిరి. అందుచేత ఈ తీర్థానికి వచ్చి సమస్త మానవులు—
Verse 58
सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि
తమ తమ అభీష్టసిద్ధి కొరకు దీనిని యత్నపూర్వకంగా సేవించవలెను—అంధులు, అపాంగులు, మూకులు, బధిరులు, కుబ్జులైనవారైనా సరే।
Verse 59
खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः
ఖంజులు, పంగులు మరియు ఇతర అంగహీనులూ; చేతులు-కాళ్లు తెగిపోయినవారూ, ఇతర అవయవాలు వికృతమైనవారూ కూడా।
Verse 60
मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्
మనుష్యులచేతనే కాక ఇతరులచేత కూడా, వికలమైన అవయవాల పూరణార్థం, ఈ తీర్థాన్ని సేవించవలెను—ఇది సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదించేది।
Verse 61
एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः
హే విప్రులారా! ఈ విధంగా మీకు చక్రతీర్థ మహిమ చెప్పబడింది—అక్కడ పూర్వకాలంలో స్నానం చేసి ప్రభాకరుడు తెగిన తన చేతులను మళ్లీ పొందెను।
Verse 62
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः
ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ అధ్యాయాన్ని పఠించినవాడు గానీ, వినినవాడు గానీ—అతని వికల అవయవాలు సంపూర్ణమగును; సందేహం లేదు।
Verse 63
मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः
మోక్షాన్ని కోరుకునే మానవునికి నిశ్చయంగా ముక్తి కలుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు।