Adhyaya 20

Verse 1

श्रीसूत उवाच । लक्ष्मणस्य महातीर्थे ब्रह्महत्याविनाशने । स्नात्वा स्वचित्तशुद्ध्यर्थं जटातीर्थं ततो व्रजेत्

శ్రీసూతుడు పలికెను—బ్రహ్మహత్యాపాపాన్ని నశింపజేసే లక్ష్మణ మహాతీర్థంలో స్నానం చేసి, స్వచిత్తశుద్ధి కొరకు తరువాత జటాతీర్థానికి వెళ్లవలెను।

Verse 2

जन्ममृत्युजराक्रांतसंसारातुरचेतसाम् । अज्ञाननाशकं नास्ति जटातीर्थादृते द्विजाः

హే ద్విజులారా! జన్మ-మరణ-జరలతో ఆవరించబడిన సంసారంతో బాధపడే మనస్సులకు జటాతీర్థం తప్ప అజ్ఞాననాశకము మరొకటి లేదు।

Verse 3

लोके मुमुक्षवः केचिच्चित्तशुद्धिमभीप्सवः । वाचा पठंति वेदांतांस्तूष्णीन्नानुभवंति ते

లోకంలో కొందరు ముముక్షువులు చిత్తశుద్ధి కోరి వేదాంతాన్ని మాటలతో మాత్రమే పఠిస్తారు; కాని మౌనంలో దాని అనుభవాన్ని వారు పొందరు।

Verse 4

पूर्वपक्षमहाग्राहे सिद्धांतझषसंकुले । वेदांताब्धाविहाज्ञानं मुह्यंति पतिता द्विजाः

వేదాంతమనే ఈ సముద్రంలో—పూర్వపక్షమనే మహాగ్రాహం, సిద్ధాంతమనే చేపల గుంపులతో నిండిన చోట—అజ్ఞానవశాత్తు పతిత ద్విజులు మోహితులై తికమకపడతారు।

Verse 5

प्रथमं चित्तशुद्ध्यर्थं वेदांतान्संपठंति ये । विवदंते पठित्वा ते कलहं च वितन्वते

మొదట చిత్తశుద్ధి కోసం వేదాంతాన్ని అధ్యయనం చేసే వారు, చదివిన తరువాత కూడా వాదాలలో పడుతూ కలహాన్ని విస్తరింపజేస్తారు।

Verse 6

चित्तशुद्धिर्न वेदांताद्बहुव्यामोहकारणात् । ततो वयं न वेदांतान्मुनींद्रा बहु मन्महे

కేవలం వేదాంతం వల్లనే చిత్తశుద్ధి కలగదు; అది అనేక విధాల మోహానికి కారణమవుతుంది. అందువల్ల, ఓ మునీంద్రులారా, మేము వేదాంతాన్నే ఎక్కువగా ఆధారపడము।

Verse 7

चित्तशुद्धिं यदीच्छध्वं लघूपायेन तापसाः । उद्घोषयामि सर्वेषां जटातीर्थं निषेवत

ఓ తపస్వులారా, సులభమైన ఉపాయంతో చిత్తశుద్ధి కావాలనుకుంటే, నేను అందరికీ ప్రకటిస్తున్నాను—జటాతీర్థాన్ని ఆశ్రయించి సేవించండి।

Verse 8

पुरा सर्वोपकारार्थं तीर्थमज्ञाननाशनम् । एतद्विनिर्मितं साक्षाच्छम्भुना गन्धमादने

పూర్వకాలంలో అందరి ఉపకారార్థం, అజ్ఞాననాశకమైన ఈ తీర్థాన్ని గంధమాదన పర్వతంపై సాక్షాత్తు శంభువు నిర్మించాడు।

Verse 9

निहते रावणे विप्रा जटां रामस्तु धार्मिकः । क्षालयामास यत्तोये तज्जटातीर्थमुच्यते

ఓ విప్రులారా, రావణుడు హతుడైన తరువాత ధర్మాత్ముడైన రాముడు ఏ నీటిలో తన జటలను కడిగాడో, అదే జటాతీర్థమని పిలువబడుతుంది।

Verse 10

वर्षाणां षष्टिसाहस्रं जाह्नवीजलमज्जनम् । गोदावर्यां सकृत्स्नानं सिंहस्थे च बृहस्पतौ

జాహ్నవీ (గంగా) జలంలో అరవై వేల సంవత్సరాలు మునిగిన ఫలం, సింహస్థ కాలంలో బృహస్పతి ఉన్నప్పుడు గోదావరిలో ఒక్కసారి స్నానం చేయడమే సమానము।

Verse 11

तावत्सहस्रस्नानानि सिंहं देवगुरौ गते । गोमत्यां लभ्यते वर्षैस्तज्जटातीर्थदर्शनात्

దేవగురు బృహస్పతి సింహరాశిలో ఉన్నప్పుడు గోమతీ నదిలో సహస్రస్నానాల పుణ్యం సంవత్సరాల క్రమంలో లభిస్తుంది; అదే పుణ్యం జటాతీర్థ దర్శనమాత్రంతోనే సిద్ధిస్తుంది।

Verse 12

जटातीर्थे मनुष्याणां स्नातानां द्विजपुंगवाः । अन्तःकरणशुद्धिः स्यात्ततोऽज्ञानं विनश्यति

హే ద్విజశ్రేష్ఠా! జటాతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనుష్యులకు అంతఃకరణశుద్ధి కలుగుతుంది; దానివల్ల అజ్ఞానం నశిస్తుంది।

Verse 13

अज्ञाननाशे ज्ञानं स्यात्ततो मुक्तिमवाप्स्यसि । अखण्डसच्चिदानंदसंपूर्णः स्यात्ततः परम्

అజ్ఞానం నశించినప్పుడు జ్ఞానం ఉదయిస్తుంది; అప్పుడు నీవు ముక్తిని పొందుతావు। ఆపై నీవు అఖండ పరమసత్యమైన సచ్చిదానందస్వరూపంలో సంపూర్ణుడవవు।

Verse 14

अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । पितुः पुत्रस्य संवादं व्यासस्य च शुकस्य च

ఇక్కడ కూడా వారు ఒక ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తారు—తండ్రి-కొడుకుల సంభాషణ, వ్యాసుడు మరియు శుకుడు మధ్యది।

Verse 15

पुरा मुनिवरं कृष्णं भावि तात्मानमच्युतम् । पारंपर्यविशेषज्ञं सर्वशास्त्रार्थकोविदम् । प्रणम्य शिरसा व्यासं शुकः पप्रच्छ वै द्विजाः

హే ద్విజులారా! పూర్వకాలంలో శుకుడు శిరస్సు వంచి వ్యాసునికి ప్రణామం చేసి—మునివరుడైన కృష్ణద్వైపాయనుడు, భవిష్యత్తులో అచ్యుతావతారుడు, పరంపరా విశేషజ్ఞుడు, సమస్త శాస్త్రార్థకోవిదుడు—అని స్తుతించి, ఆయనను ప్రశ్నించాడు।

Verse 16

श्रीशुक उवाच । भगवंस्तात सर्वज्ञ ब्रूहि गुह्यमनुत्तमम्

శ్రీశుకుడు పలికెను— ఓ భగవన్, ప్రియ తండ్రీ, సర్వజ్ఞా! నాకు ఆ అనుత్తమ గుహ్యరహస్యాన్ని చెప్పుము।

Verse 17

अन्तःकरणशुद्धिः स्यात्तथाज्ञानविनाशनम् । ज्ञानोदयश्च येन स्यादंते मुक्तिश्च शाश्वती

ఏ ఉపాయంతో అంతఃకరణశుద్ధి కలుగుతుంది, అజ్ఞానం నశిస్తుంది, జ్ఞానోదయం కలుగుతుంది, చివరికి శాశ్వత మోక్షం లభిస్తుంది?

Verse 18

तमुपायं वदस्वाद्य स्नेहान्मम महामुने । वेदांताश्चेतिहासाश्च पुराणादीनि कृत्स्नशः

ఓ మహామునీ! నాపై స్నేహంతో ఈ రోజే ఆ ఉపాయాన్ని చెప్పుము. వేదాంతాలు, ఇతిహాసాలు, పురాణాదులు—అన్నీ నేను అధ్యయనం చేశాను.

Verse 19

अधीतानि मया त्वत्तः शोधयंति न मानसम् । अतो मे चित्तशुद्धिः स्याद्यथा तात तथा वद

మీ వద్ద నేర్చుకున్నవన్నీ కూడా నా మనస్సును శుద్ధి చేయడం లేదు. కాబట్టి, ఓ తండ్రీ, నా చిత్తశుద్ధి కలిగే విధంగా చెప్పుము.

Verse 20

इति पृष्टस्तदा व्यासः शुकेन मुनिसत्तमाः । रहस्यं कथयामास येनाविद्या विन श्यति

ఇలా శుకుడు అడగగా, మునిశ్రేష్ఠుడు వ్యాసుడు అప్పుడు అవిద్య నశించే ఆ రహస్యాన్ని వివరించుట ప్రారంభించాడు.

Verse 21

व्यास उवाच । शुक वक्ष्यामि ते गुह्यमविद्याग्रन्थिभेदनम् । बुद्धिशुद्धिप्रदं पुंसां जन्मादिभयनाशनम्

వ్యాసుడు పలికెను—హే శుకా! అవిద్యాగ్రంథిని ఛేదించే గూఢోపదేశాన్ని నీకు చెప్పుదును; అది మనుష్యులకు బుద్ధిశుద్ధిని ప్రసాదించి జన్మాది భయాలను నశింపజేయును.

Verse 22

रामसेतौ महापुण्यं गन्धमादनपर्वते । विद्यते पापसंहारि जटातीर्थमिति श्रुतम्

రామసేతువద్ద మహాపుణ్యమైన గంధమాదన పర్వతంపై ‘జటాతీర్థం’ అనే పాపసంహారక తీర్థం ఉందని శ్రుతి చెబుతుంది.

Verse 23

जटां स्वां शोधयामास यत्र रामो हरिः स्वयम् । रामो दाशरथिः श्रीमांस्तीर्थाय च वरं ददौ

అక్కడ స్వయంగా హరిస్వరూపుడైన రాముడు తన జటలను శుద్ధి చేసెను; ఆ శ్రీమంతుడైన దాశరథి రాముడు ఆ తీర్థానికి ఒక వరం ప్రసాదించెను.

Verse 24

स्नाति येऽत्र समागत्य जटातीर्थेऽतिपावने । अन्तःकरणशुद्धिश्च तेषां भूयादिति स्म सः

అతడు ప్రకటించెను—ఇక్కడికి వచ్చి అత్యంత పవిత్రమైన జటాతీర్థంలో స్నానం చేసే వారికి అంతఃకరణశుద్ధి కలుగుగాక.

Verse 25

विना यज्ञं विना ज्ञानं विना जाप्यमुपोषणम् । स्नानमात्राज्जटातीर्थे बुद्धिशुद्धिर्भवेन्नृणाम्

యజ్ఞం లేక, జ్ఞానం లేక, జపం ఉపవాసం లేక—జటాతీర్థంలో స్నానం మాత్రముచేతనే మనుష్యులకు బుద్ధిశుద్ధి కలుగును.

Verse 26

सर्वदानसमं पुण्यं स्नानादत्र भविष्यति । दुर्गाण्यनेन तरति पुण्यलोकान्समश्नुते

ఇక్కడ స్నానం చేయుటవలన సమస్త దానములకు సమానమైన పుణ్యం కలుగును. దీనివల్ల కష్టదుర్గతులను దాటి పుణ్యలోకములను పొందును.

Verse 27

महत्त्वमश्नुते स्नानाज्जटातीर्थे शुभोदके । जटातीर्थं विना नान्यदंतःकरण शुद्धये

శుభజలముగల జటాతీర్థంలో స్నానం చేయుటవలన మహత్త్వం పొందును. అంతఃకరణ శుద్ధికి జటాతీర్థం తప్ప మరొకటి లేదు.

Verse 28

विद्यते नियमो वापि जपो वा नान्यदेवता । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ఇక్కడ ప్రత్యేక నియమములు గానీ, జపముగానీ, ఇతర దేవతారాధన గానీ అవసరం లేదు. ఈ తీర్థం సర్వలోకాలలో ధన్యము, యశస్సు ప్రసాదించేది, ఆయుష్షు వృద్ధిచేయేదిగా ప్రసిద్ధం.

Verse 29

पवित्राणां पवित्रं च जटातीर्थं शुकाधुना । सर्वपापप्रशमनं मंगलानां च मंगलम्

ఓ శుకా! వినుము—జటాతీర్థం పవిత్రములలో పరమ పవిత్రము. ఇది సమస్త పాపములను శమింపజేసేది, మంగళములలో పరమ మంగళము.

Verse 30

भृगुर्वै वारुणिः पूर्वं वरुणं पितरं शुक । बुद्धिशुद्धिप्रदोपायमपृच्छत्पावनं शुभम् । प्रोवाच वरुणस्तस्मै बुद्धिशुद्धिप्रदं शुभम्

ఓ శుకా! పూర్వకాలంలో భృగుపుత్రుడు వారుణి తన తండ్రి వరుణుని బుద్ధిశుద్ధిని ప్రసాదించే పవిత్రమైన, శుభమైన ఉపాయమును గురించి అడిగెను. అప్పుడు వరుణుడు అతనికి బుద్ధిశుద్ధి ప్రసాదించే ఆ శుభోపాయమును వివరించెను.

Verse 31

वरुण उवाच । रामसेतौ भृगो पुण्ये गन्धमादनपर्वते

వరుణుడు పలికెను—హే భృగూ! పుణ్యమైన రామసేతువద్ద, పవిత్ర గంధమాదన పర్వతంపై, ఈ వృత్తాంతాన్ని వినుము।

Verse 32

स्नानमात्राज्जटा तीर्थे बुद्धिशुद्धिर्भवेद्ध्रुवम् । स पितुर्वचनात्सद्यो भृगुर्वै वरुणात्मजः

జటాతీర్థంలో స్నానమాత్రముచేతనే బుద్ధిశుద్ధి నిశ్చయంగా కలుగును। అందుచేత వరుణాత్మజుడు భృగువు పితృవాక్యానికి వెంటనే బయలుదేరెను।

Verse 33

गत्वा स्नात्वा जटातीर्थे बुद्धिशुद्धिमवाप्तवान् । विनष्टाज्ञानसंतानस्तया शुद्ध्या तदा भृगुः

జటాతీర్థానికి వెళ్లి స్నానము చేసి భృగువు బుద్ధిశుద్ధిని పొందెను. ఆ శుద్ధిచేత అప్పుడే అతనిలోని అజ్ఞానసంతతి నశించెను।

Verse 34

उत्पन्नाद्वैतविज्ञानः स्वपितुर्वरुणादयम् । अखण्डसच्चिदानंदपूर्णाकारोऽभवच्छुक

స్వపిత అయిన వరుణుని ఉపదేశముచేత అతనిలో అద్వైతవిజ్ఞానం ఉద్భవించెను. ఓ శుకా! అతడు అఖండ సత్-చిత్-ఆనంద పరిపూర్ణ స్వరూపుడయ్యెను।

Verse 35

शंकरांशोऽपि दुर्वासा जटातीर्थेऽभिषेकतः । मनःशुद्धिमवाप्याशु ब्रह्मानंदमयोऽभवत्

శంకరాంశుడైన దుర్వాసుడు కూడ జటాతీర్థంలో అభిషేకముచేత శీఘ్రంగా మనశ్శుద్ధిని పొంది బ్రహ్మానందమయుడయ్యెను।

Verse 36

दत्तात्रेयोऽपि विष्ण्वंशस्तीर्थेऽस्मिन्नभिषेचनात् । शुद्धांतःकरणो भूत्वा ब्रह्माकारोऽभवच्छुक

విష్ణువంశుడైన దత్తాత్రేయుడుకూడా ఈ తీర్థంలో స్నానం చేయగా అంతఃకరణం శుద్ధమై, ఓ శుకా, బ్రహ్మస్వరూపంగా స్థితి పొందెను।

Verse 37

इच्छेदज्ञाननाशं यः स स्नायात्तु जटाभिधे । तीर्थे शुद्धतमे पुण्ये सर्वपापविनाशने

అజ్ఞాననాశం కోరువాడు ‘జటా’ అనే తీర్థంలో తప్పక స్నానం చేయాలి; అది అత్యంత శుద్ధమైనది, పుణ్యమైనది, సమస్త పాపనాశకము.

Verse 38

जटातीर्थमतस्त्वं च शुक गच्छ महामते । मनःशुद्धिप्रदं तस्मिन्स्नानं च कुरु पुण्यदे

కాబట్టి, ఓ మహామతి శుకా, నీవు జటా-తీర్థానికి వెళ్లు; అక్కడ స్నానం చేయి—అది మనశ్శుద్ధిని ప్రసాదించి పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.

Verse 39

पित्रैवमुक्तो व्यासेन शुकः पुत्रस्तदा द्विजाः । रामसेतुं महापुण्यं गन्धमादनपर्वतम्

తండ్రి వ్యాసుడు ఇలా ఉపదేశించగా, ఓ ద్విజులారా, కుమారుడైన శుకుడు మహాపుణ్య రామసేతువైపు మరియు గంధమాదన పర్వతం వైపు ప్రయాణించాడు.

Verse 40

अगमत्स्नातुकामः सञ्जटातीर्थे विशुद्धिदे । स्नात्वा संकल्पपृर्वं च जटातीर्थे शुको मुनिः

స్నానం చేయాలనే కోరికతో అతడు సంపూర్ణ శుద్ధిని ఇచ్చే జటా-తీర్థానికి వెళ్లెను; ముని శుకుడు ముందుగా సంకల్పం చేసి జటా-తీర్థంలో స్నానం చేసెను.

Verse 41

मनःशुद्धिमनुप्राप्य तेन चाज्ञाननाशने । स्वस्वरूपं समापन्नः परमानंदरूपकम्

మనశ్శుద్ధిని పొందినవాడు, దానివల్ల అజ్ఞానం నశించినపుడు, పరమానందస్వరూపమైన తన స్వస్వరూపంలో స్థిరపడతాడు।

Verse 42

ये चाप्यन्ये मनःशुद्धिकामाः संति द्विजोत्तमाः । जटातीर्थे तु ते सर्वे स्नातुं भक्तिपुरःसरम

మరియు మనశ్శుద్ధిని కోరే ఇతర శ్రేష్ఠ ద్విజులు కూడా—వారందరూ భక్తిని ముందుంచి జటాతీర్థంలో స్నానానికి వస్తారు।

Verse 43

अहो जना जटातीर्थे कामधेनुसमे शुभे । विद्यमानेऽपि किं तुच्छे रमंतेन्यत्र मोहिताः

అయ్యో! కామధేనువుతో సమానమైన శుభ జటాతీర్థం ఉన్నప్పటికీ, మోహితులైన జనులు ఎందుకు తుచ్ఛమైన ఇతర స్థలాల్లో రమిస్తారు?

Verse 44

भुक्तिकामो लभेद्भुक्तिं मुक्तिकामस्तु तां लभेत् । स्नानमात्राज्जटातीर्थे सत्यमुक्तं मया द्विजाः

భోగాన్ని కోరేవాడు భోగాన్ని పొందుతాడు; మోక్షాన్ని కోరేవాడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు—జటాతీర్థంలో కేవలం స్నానం మాత్రముచేత. ఓ ద్విజులారా, ఇది నేను సత్యంగా ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 45

वेदानुवच नात्पुण्याद्यज्ञाद्दानात्तपोव्रतात् । उपवासाज्जपाद्योगान्मनःशुद्धिर्नृणां भवेत्

మనుష్యులకు మనశ్శుద్ధి కేవలం వేదపఠనం, పుణ్యకర్మ, యజ్ఞం, దానం, తపోవ్రతం, ఉపవాసం, జపం లేదా యోగసాధన మాత్రముచేతనే కలగదు।

Verse 46

विनाप्येतानि विप्रेंद्रा जटातीर्थेऽतिपावने । स्नानमात्रान्मनःशुद्धिर्ब्राह्मणानां ध्रुवं भवेत्

హే విప్రశ్రేష్ఠులారా! అత్యంత పవిత్రమైన జటాతీర్థంలో ఆ ఇతర ఆచారాలు లేకున్నా, కేవలం స్నానమాత్రంతోనే బ్రాహ్మణులకు మనశ్శుద్ధి నిశ్చయంగా కలుగుతుంది.

Verse 47

जटातीर्थस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । शंकरो वेत्ति तत्तीर्थं हरिर्वेत्ति विधिस्तथा

జటాతీర్థ మహాత్మ్యాన్ని నేను పూర్తిగా చెప్పలేను. ఆ తీర్థాన్ని శంకరుడు తెలుసు, హరి తెలుసు, అలాగే విధి (బ్రహ్మ) కూడా తెలుసు.

Verse 48

जटातीर्थसमंतीर्थं न भूतं न भविष्यति । जटातीर्थस्य तीरे यः क्षेत्रपिंडं समाचरेत्

జటాతీర్థానికి సమానమైన తీర్థం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులోనూ ఉండదు. జటాతీర్థ తీరంలో ఎవడు క్షేత్ర-పిండ కర్మను ఆచరిస్తాడో…

Verse 49

गयाश्राद्धसमंपुण्यंतस्य स्यान्नात्र संशयः । जटातीर्थे नरः स्नात्वा न पापेन विलिप्यते । दारिद्र्यं न समाप्नोति नेयाच्च नरकार्णवम्

అతనికి గయా-శ్రాద్ధంతో సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. జటాతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి పాపంతో లేపబడడు; దారిద్ర్యాన్ని పొందడు, నరకసముద్రంలోకీ వెళ్లడు.

Verse 50

श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा जटातीर्थस्य वैभवम्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—హే విప్రులారా! ఈ విధంగా మీకు జటాతీర్థ వైభవం వివరించబడింది.

Verse 51

यत्र व्याससुतो योगी स्नात्वा पापविमोचने । अवाप्तवान्मनःशुद्धिमद्वैतज्ञानसाधनाम्

అక్కడ పాపవిమోచనకరమైన ఆ తీర్థంలో వ్యాసపుత్రుడైన యోగి స్నానం చేసి మనశ్శుద్ధిని పొందెను; అదే అద్వైతజ్ఞానసాధనకు ఉపాయం.

Verse 52

यस्त्विमं पठतेऽध्यायं शृणुते वा समाहितः । स विधूयेह पापानि लभते वैष्णवं पदम्

ఏకాగ్రచిత్తంతో ఈ అధ్యాయాన్ని పఠించినవాడు గానీ వినినవాడు గానీ, ఇక్కడే పాపాలను తొలగించుకొని పరమ వైష్ణవ పదాన్ని పొందును.