Adhyaya 17

Verse 1

श्रीसूत उवाच । पुनरित्याह कक्षीवान्पितरं तं मुनीश्वराः । यथोदंकेन गुरुणा प्रेषितोऽहमिहा धुना

శ్రీసూతుడు పలికెను—అప్పుడు కక్షీవాన్ మళ్లీ తన తండ్రితో అన్నాడు—“ఓ మునీశ్వరా, గురువు ఉదంకుడు నన్ను ఇప్పుడు ఇక్కడికి పంపినట్లుగా…”

Verse 2

समागतोस्मि तीर्थेऽस्मिन्नागस्त्ये मुनिसत्तम । स्वनयस्य सुतोद्वाहसिद्ध्यर्थं गुरुचोदितः

ఓ మునిసత్తమా, గురువు ఆజ్ఞతో నేను ఈ అగస్త్య తీర్థానికి వచ్చాను; స్వనయుని కుమారుని వివాహసిద్ధి కోసం అవసరమైన ఉపాయాన్ని సాధించుటకై.

Verse 3

उपायं तन्निगदितमत्र कुर्व न्न्यवर्तिषम् । वर्षत्रयावसाने मामुद्वाहोपायसंयुतम्

ఇక్కడ చెప్పబడిన ఆ ఉపాయాన్ని ఆచరించి నేను వెనుదిరగలేదు. మూడు సంవత్సరాల ముగింపున నేను వివాహోపాయంతో సమృద్ధుడనయ్యాను.

Verse 4

स्वनयोत्रैव तिष्ठन्तमाससाद यदृच्छया । स च मामेत्य कन्यां ते दास्यामीति वचोऽब्रवीत्

నేను ఇక్కడే ఉండగా స్వనయుడు యాదృచ్ఛికంగా నన్ను చేరాడు. నా దగ్గరకు వచ్చి—“నీకు వివాహార్థం ఒక కన్యను ఇస్తాను” అని పలికాడు.

Verse 5

ततोस्मदनुरोधेन त्वामाह्वयदयं नृपः । इतीरयित्वा पितरं कक्षीवान्विरराम सः

తర్వాత నా అభ్యర్థన మేరకు ఈ రాజు నిన్ను పిలిపించాడు. ఈ మాట తండ్రికి చెప్పి కక్షీవాన్ మౌనమయ్యాడు.

Verse 6

सुदर्शनोऽथ विप्रेंद्रः पुरोधाः स्वन यस्य सः । प्रययौ राजसविधं स्वनयाय निवेदितुम्

అప్పుడు స్వనయుని రాజపురోహితుడైన, బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడు సుదర్శనుడు, స్వనయునికి తెలియజేయుటకు రాజసన్నిధికి వెళ్లాడు.

Verse 7

राजानं तं समासाद्य स्वनयं स सुदर्शनः । प्राप्तं निवेदयामास तं दीर्घतमसं मुनिम्

సుదర్శనుడు స్వనయ రాజుని చేరి, దీర్ఘతమస ముని వచ్చారని తెలియజేశాడు.

Verse 9

अगस्त्यतीर्थतीरे तं सपुत्रमृषि सत्तमम् । ददर्श राजा स्वनयो ब्रह्माणमिव देवराट्

అగస్త్య తీర్థ తీరంలో రాజు స్వనయుడు, కుమారునితో కూడిన ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుని దర్శించాడు—దేవరాజు ఇంద్రుడు బ్రహ్మను దర్శించినట్లుగా.

Verse 10

ववंदे दीर्घतमसश्चरणौ लोकमंगलौ । उत्थाप्य नृपतिं विप्रास्तदा दीर्घतमा मुनिः

అప్పుడు బ్రాహ్మణులు రాజును లేపిరి; ముని దీర్ఘతమా లోకమంగళకరమైన పాదయుగ్మానికి ప్రణామం చేసెను।

Verse 11

आशिषं प्रयुयोजाथ स्वनयाय नृपाय सः । अत्रांतरे समायात उदंकोऽपि महानृषिः

ఆయన తన కుమారుడైన రాజుకు ఆశీర్వాదం ప్రసాదించెను; అంతలో మహర్షి ఉదంకుడును అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 12

रामसेतौ धनुष्कोटौ स्नातुं शिष्यगणैर्वृतः । लक्षसंख्यो मुनिगणस्तेन साकं मुनीश्वरः

రామసేతువద్ద ధనుష్కోటిలో స్నానార్థం శిష్యగణములతో చుట్టుముట్టబడిన మునీశ్వరుడు వచ్చెను; ఆయనతో లక్షల సంఖ్యలో మునిగణమూ వచ్చిరి।

Verse 13

उदंकोऽगस्त्यतीर्थेस्मिन्स्नातुं संप्राप्तवान्मुनिः । उदंकमागतं दृष्ट्वा कक्षीवान्प्रणनाम तम्

ముని ఉదంకుడు ఈ అగస్త్యతీర్థానికి స్నానార్థం వచ్చెను; ఆయన రాకను చూచి కక్షీవానుడు ఆయనకు ప్రణామం చేసెను।

Verse 14

अकरोदाशिषं विप्रः शिष्यायाथ गुरुस्तदा । अथ दीर्घतमा विप्रस्तमुदंकं महामुनिम्

అప్పుడు గురురూప బ్రాహ్మణుడు శిష్యునికి ఆశీర్వాదం ఇచ్చెను; అనంతరం బ్రాహ్మణుడు దీర్ఘతమా మహాముని ఉదంకుని సంబోధించెను।

Verse 15

कुशलं परिपप्रच्छ सोऽपि तं मुनि पुंगमम् । उभौ तौ मुनिशार्दूलौ सर्वलोकेषु विश्रुतौ

అతడు ఆ మునిపుంగవుని కుశలక్షేమం అడిగెను; ఆ ఇద్దరు మునిశార్దూలులు సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధులు.

Verse 16

कथयामासतुस्तत्र कथाः पापप्रणाशिनीः । अथ राजाप्युदंकं तं प्रणनाम मुनीश्व रम्

అక్కడ వారు పాపనాశినీ కథలను చెప్పిరి; అనంతరం రాజు కూడా ఆ మునీశ్వరుడైన ఉదంకునకు నమస్కరించెను.

Verse 17

उदंकोप्याशिषं तस्मै प्रायुंक्त स्वनयाय वै । राजाथ स्वनयः प्रीतस्तत्र वाक्यमभाषत

ఉదంకుడు అతనికీ అతని కుమారునికీ ఆశీర్వాదం ప్రసాదించెను; అప్పుడు రాజకుమారుడు సంతోషించి అక్కడ పలికెను.

Verse 18

मुनिं तं दीर्घतमसं विवाहः क्रिय तामिति । तथास्त्वित्यवदत्सोऽपि तदा दीर्घतमा मुनिः

అతడు—“ఆ ముని దీర్ఘతమసునితో వివాహం జరగనీ” అని అన్నాడు; అప్పుడు ముని దీర్ఘతమా కూడా “తథాస్తు” అని పలికెను.

Verse 19

श्व एव क्रियतां राजन्सुमुहूर्ते महामते । अत्रैव पाणिग्रहणं क्रियतां गन्धमा दने

అతడు చెప్పెను—“ఓ రాజా, ఓ మహామతీ, రేపే శుభ సుముహూర్తంలో ఇది జరగనీ; ఇక్కడే గంధమాదనంలో పాణిగ్రహణం చేయబడనీ.”

Verse 20

तस्मादिहानय क्षिप्रं कन्यामंतःपुरं तथा । इत्युक्तः स्वनयो राजा गत्वा स्वपटमण्डपम्

కాబట్టి అంతఃపురములోనుండి ఆ కన్యను త్వరగా ఇక్కడికి తీసుకురండి. ఇలా ఆజ్ఞ పొందిన రాజు స్వనయ తన రాజమండపమునకు వెళ్లెను.

Verse 21

आहूय शतसंख्याकान्वृद्धान्वर्ष वरांस्तदा । आनेतुं प्रेषयामास कन्यामंतःपुरं तथा

అప్పుడు వందమంది వృద్ధులైన, శ్రేష్ఠులైన పెద్దలను పిలిపించి, కన్యను అంతఃపురమునుండి తీసుకురావడానికి వారిని పంపెను.

Verse 22

ते वर्षवरमुख्यास्तु स्वनयेन प्रचोदिताः । मनोजवान्समारुह्य वाजिनो मधुरां ययुः

స్వనయుని ప్రేరణతో ఆ వృద్ధులలో శ్రేష్ఠులు మనోజవమైన అశ్వాలను ఎక్కి మధురాకు బయలుదేరిరి.

Verse 23

गत्वा चांतःपुरं तूर्णं वृत्तं सर्वं निवेद्यच । कन्ययांतःपुरेणापि सहिताः पुनराययुः

వారు త్వరగా అంతఃపురమునకు వెళ్లి జరిగినదంతా నివేదించి, కన్యను మరియు అంతఃపుర స్త్రీల సహితంగా మళ్లీ వచ్చిరి.

Verse 24

ततः परस्मिन्दिवसे शुभे दीर्घतमा ऋषिः । गोदानादीनि पुत्रस्य विधिवन्निरवर्तयत्

తదుపరి శుభదినమున దీర్ఘతమా ఋషి తన కుమారునికి గోదానాది విధివిధాన కర్మలను యథావిధిగా నిర్వహించెను.

Verse 25

निर्वृत्तेष्वथ कक्षीवान्गोदानादिषु कर्मसु । उद्वोढुं राजतनयां पित्रा च गुरुणा सह

గోదానాది కర్మములు సమాప్తమైన తరువాత కక్షీవాన్ తండ్రి మరియు గురువుతో కూడి రాజకుమారిని వివాహమాడుటకు బయలుదేరెను।

Verse 26

चतुर्दंतं महाकायं गजं सर्वांगपांडुरम् । आरुह्य हर्षसंयुक्तो द्वितीय इव देवराट्

నాలుగు దంతములు గల మహాకాయ, సర్వాంగములూ పాండురమైన గజమును అధిరోహించి, హర్షసంయుక్తుడై రెండవ దేవరాజువలె సాగెను।

Verse 27

मनोरमायाः कन्यायाः पूरयंश्च मनोरथम् । ब्राह्मणैर्बहुसाहस्रैः सहितः स्वस्तिवाचकैः

మనోహర కన్య యొక్క మనోరథమును నెరవేర్చుచు, స్వస్తివాచకులైన అనేక సహస్ర బ్రాహ్మణులతో కలిసి అతడు ముందుకు సాగెను।

Verse 28

तोरणालंकृतद्वारं राजर्षे पटमण्डपम् । कृतमंगलकृत्योऽसौ कक्षीवान्मुदितो ययौ

మంగళకార్యములు నిర్వహించి హర్షితుడైన కక్షీవాన్, తోరణాలతో అలంకృత ద్వారముగల రాజర్షి యొక్క పటమండపమునకు వెళ్లెను।

Verse 29

ततः स्वनयकन्या सा कृतमंगलभूषणा । चतुर्दंतमहाकायश्वेतदंतावलस्थितम्

అనంతరం స్వనయుని కుమార్తె మంగళాభరణములతో అలంకృతమై, తెల్లగా మెరయు దంతములు గల చతుర్దంత మహాకాయ గజముపై ఆసీనమయ్యెను।

Verse 30

कक्षीवंतं समायांतं दृष्ट्वा स्वोद्वाहनोत्सुकम् । प्रतिज्ञा मत्कृते दानीं निर्वृत्तेति मुदं ययौ

తన వివాహానికి ఉత్సుకుడై వచ్చిన కక్షీవానుని చూచి రాజు పరమానందించాడు; “నా నిమిత్తం చేసిన ప్రతిజ్ఞ ఇప్పుడు నెరవేరింది” అని మనసులో హర్షించాడు.

Verse 31

कक्षीवान्दीर्घतमसा तथोदंकेन संयुतः । पटाकारबहिर्द्वारं क्रमाद्राज्ञः समाययौ

కక్షీవాన్ దీర్ఘతమస ఋషితోను, ఉదంకతోను కలిసి, పతాకలతో అలంకరించబడిన రాజు బాహ్యద్వారానికి క్రమంగా చేరాడు.

Verse 32

स्वनयस्तु ततो दृष्ट्वा कक्षीवंतं समागतम् । प्रत्युज्जगाम सहितः सुदर्शनपुरोधसा

అప్పుడు స్వనయుడు కక్షీవానుని వచ్చినట్లు చూసి, తన రాజపురోహితుడు సుదర్శనునితో కలిసి స్వాగతార్థం ముందుకు వెళ్లాడు.

Verse 33

कक्षीवतो वरस्याथ कन्यकापरिचारिकाः । राजतैः स्वर्णपात्रैश्च चक्रु र्नीराजनाविधिम्

అనంతరం వధువు సేవికలైన యువతులు వరుడు కక్షీవానునికి వెండి, బంగారు పాత్రలతో మంగళ నీరాజన (ఆరతి) విధిని నిర్వహించారు.

Verse 34

स्वनयेन समाहूतो ब्राह्मणैः परिवारितः । प्रविवेशाथ लक्ष्मीवान्कक्षीवान्राजमंदिरम्

స్వనయుడు పిలిచిన వెంటనే, బ్రాహ్మణులచే పరివృతుడైన భాగ్యవంతుడు కక్షీవాన్ అప్పుడు రాజమందిరంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 35

ततो वरेण सहितं तं दीर्घतमसं मुनिम् । सोदंकमनयद्राजा स्वगृहं विनयान्वितः

అనంతరం వినయసంపన్నుడైన రాజు వరుడితో పాటు ఉదంకుని సహితంగా ముని దీర్ఘతమసుని తన గృహానికి తీసికొనిపోయెను।

Verse 36

उदंकदीर्घतमसोरर्घ्यं च प्रददौ नृपः । अलंकृते प्रपामध्ये वस्त्रचामरतोरणैः

వస్త్రాలు, చామరాలు, తోరణాలతో అలంకరించబడిన మండపమధ్యంలో రాజు ఉదంకుడికీ దీర్ఘతమసునికీ అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించెను।

Verse 37

वरो दीर्घतमाश्चान्ये सोदंका मुनयस्तदा । न्यषीदन्स्वनयश्चापि सामात्यः सपुरोहितः

అప్పుడు వరుడు, దీర్ఘతమసుడు మరియు ఇతర మునులు ఉదంకునితో కలిసి ఆసనమందిరి కూర్చుండిరి; స్వనయుడు కూడా మంత్రులు, పురోహితుడితో కూడ కూర్చుండెను।

Verse 38

ततो दुहितरं कन्यां सुकेशीं तां मनो रमाम् । भूषणालंकृतां गात्रे दिव्यवस्त्रधरां शुभाम्

అనంతరం అతడు తన కుమార్తెను—సుకేశిని, మనోహరిని, శుభలక్షణయుతురాలిని—అంగాంగాలలో భూషణాలతో అలంకరించి, దివ్యవస్త్రాలు ధరింపజేసి ముందుకు తీసికొనివచ్చెను।

Verse 39

बिंबोष्ठीं चारुसर्वांगीं पीनोन्नतपयोधराम् । प्रपायामध्यमनयन्महाजनसमाकुलम्

బింబఫలమువంటి పెదవులు గలది, సుందర సర్వాంగి, పుష్టిగా ఉన్నతమైన స్తనములు గల ఆ కన్యను అతడు మహాజనసమూహంతో నిండిన మండపమధ్యానికి తీసికొనిపోయెను।

Verse 40

ततो वरस्य कंठे सा मालां चंपकनिर्मिताम् । निवेशयामास शुभा जनमध्ये मनोरमा

అప్పుడు సమవేత జనుల మధ్య ఆ శుభమయమైన మనోహర కన్య వరుని కంఠమున చంపకపుష్పమాలను ధరింపజేసెను।

Verse 41

उदंकस्तत आगत्य प्रतिष्ठाप्यानलं स्थले । कृत्वाग्निमुखपर्यंतं लाजाहोमादिकं तथा

తదుపరి ఉదంకుడు అక్కడికి వచ్చి యథాస్థానమున పవిత్రాగ్నిని ప్రతిష్ఠించి, అగ్నిముఖపర్యంతం లాజాహోమాది కర్మలను విధివిధానంగా నిర్వహించెను।

Verse 42

पाणिमग्राहयत्तस्याः कन्यायाश्च वरेण तु । उदंकः सर्वकर्माणि कारयामास तत्र वै

అప్పుడు ఉదంకుడు వరునిచేత కన్య పాణిగ్రహణం చేయించి, అక్కడ మిగిలిన సమస్త సంస్కారకర్మలను విధివిధానంగా చేయించెను।

Verse 43

वरवध्वोस्तदा विप्राः प्रायुंजत तदाशिषः । ततः स राजा स्वनयो वरं दीर्घतमोमुनिम्

అప్పుడు బ్రాహ్మణులు వరవధువులకు ఆశీర్వచనములు పలికిరి. అనంతరం రాజు తన అల్లుడిని మరియు దీర్ఘతమ మునిని కూడా సత్కరించెను।

Verse 44

उदंकं वरपक्षीयान्स्वपक्षीयांस्तथाद्विजाः । त्रिलक्षं ब्राह्मणानन्नैर्भोजयामास षड्रसैः

అతడు ఉదంకుని సత్కరించి, వరపక్షీయులును స్వపక్షీయులును అయిన ద్విజులతో కూడ మూడు లక్షల బ్రాహ్మణులకు షడ్రసములన్నములతో భోజనం పెట్టెను।

Verse 45

ततः संभावयामास तांबूलाद्यैरनेकधा । अथामंत्र्य मुनिश्रेष्ठमुदंकः स्वाश्रमं ययौ

అనంతరం అతడు తాంబూలాది అనేక ఉపచారాలతో వారిని విధివిధానంగా సత్కరించాడు. తరువాత మునిశ్రేష్ఠుని అనుమతి తీసుకొని ఉదంకుడు తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు।

Verse 46

अन्ये च ब्राह्मणाः सर्वे स्वदेशान्प्रययुस्तदा । एवं विवाहे निर्वृत्ते कक्षीवद्राजकन्ययोः

ఇతర బ్రాహ్మణులందరూ ఆ సమయంలో తమ తమ దేశాలకు తిరిగి వెళ్లారు. ఈ విధంగా కక్షీవత్ మరియు రాజకన్య వివాహం యథావిధిగా పూర్తయ్యింది।

Verse 47

प्रविश्यागस्त्यतीर्थं स तिरोधत्त गजोत्तमः । ततो दीर्घतमा विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

ఆ శ్రేష్ఠ గజము అగస్త్య తీర్థంలో ప్రవేశించి కనుమరుగయ్యాడు. అప్పుడు దీర్ఘతమా మొదలైన బ్రాహ్మణులు తమ కుమారుడు, కోడలితో కలిసి (ముందుకు సాగారు)।

Verse 48

अगस्त्यस्य महातीर्थे स्नानं कृत्वेष्टदायिनि । श्लाघमानश्च तत्तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ఇష్టఫలప్రదమైన అగస్త్య మహాతీర్థంలో స్నానం చేసి, సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఆ తీర్థాన్ని అతడు స్తుతించాడు।

Verse 49

प्रयातुं स्वा श्रमं पुण्यं वेदारण्यं मनो दधे । राजानं च तमागंतुमापृच्छन्मुनिसत्तमः

అతడు తన పుణ్యాశ్రమమైన వేదారణ్యానికి వెళ్లాలని మనసులో నిర్ణయించుకున్నాడు. అలాగే మునిసత్తముడు రాజును కూడా అక్కడికి రావాలని ప్రార్థించాడు।

Verse 50

स्वनयोऽपि तदा राजा स्वदुहित्रे मुदान्वितः । ददौ शतसहस्राणि स्वर्णानि स्त्रीधनं तदा

అప్పుడు రాజు కూడా పరమానందంతో తన కుమార్తెకు స్త్రీధనంగా లక్ష స్వర్ణముద్రలను దానంగా ఇచ్చెను।

Verse 51

गवां सहस्रं प्रददौ दासीनां च सहस्रकम् । ग्रामं पंचशतं चापि ददौ दुहितृवत्सलः

కుమార్తెపై అపార స్నేహమున్న రాజు వెయ్యి ఆవులు, వెయ్యి దాసీలు మరియు ఐదు వందల గ్రామాలను కూడా ప్రసాదించెను।

Verse 52

दिव्यवस्त्रा युतं चापि शतं भूषणपेटिकाः । हारमालासहस्रं च ददौ दुहितृसौहृदात्

కుమార్తెపై ప్రేమతో రాజు వంద దివ్యవస్త్ర సమూహాలు, ఆభరణాల పెట్టెలు, అలాగే వెయ్యి హారాలు మాలలును ఇచ్చెను।

Verse 53

एतत्सर्वं समादाय स पुत्रः सस्नुषो मुनिः । राज्ञा च समनुज्ञातः प्रययौ वेदकाननम्

ఈ సమస్త దానాలను స్వీకరించి ఆ ముని తన కుమారుడు, కోడలితో కలిసి, రాజు అనుమతి పొందిన తరువాత వేదకాననమనే అరణ్యానికి బయలుదేరెను।

Verse 54

वेदारण्यं समासाद्य तदा दीर्घतमा मुनिः । उवास ससुखं विप्राः पुत्रेण स्नुषया सह

హే విప్రులారా! అప్పుడు దీర్ఘతమస ముని వేదారణ్యాన్ని చేరి తన కుమారుడు, కోడలితో కలిసి సుఖంగా అక్కడే నివసించెను।

Verse 55

सेवन्वेदाटवीनाथं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । न्यवसत्तु चिरं कालं कक्षीवानपि भार्यया

వేదాటవీ నాథుడు, భోగమోక్ష ఫలప్రదుడైన ప్రభువును సేవిస్తూ కక్షీవాన్ కూడా భార్యతో కలిసి అక్కడ దీర్ఘకాలం నివసించాడు।

Verse 56

स्वनयोपि स राजर्षिः स्नात्वा कुंभजनिर्मिते । तत्र तीर्थे महापुण्ये सहितः सर्वसैनिकैः

ఆ రాజర్షి కూడా కుంభజుడు (అగస్త్యుడు) నిర్మించిన ఆ మహాపుణ్య తీర్థంలో స్నానం చేసి, సమస్త సైన్యంతో కలిసి అక్కడే నిలిచాడు।

Verse 57

अतःपुरं समादाय मुदितः स्वपुरं ययौ । अगस्त्यतीर्थमाहात्म्यादेवं कक्षीवतो मुनेः । अनन्यसुलभो विप्रा विवाहः समजायत

అనంతరం అంతఃపురాన్ని (గృహస్థాశ్రమాన్ని) వెంట తీసుకొని ఆనందంగా తన నగరానికి వెళ్లాడు। ఓ విప్రులారా! అగస్త్య తీర్థ మహాత్మ్యంవల్లనే ముని కక్షీవాన్‌కు సాధారణంగా దుర్లభమైన వివాహం ఇలా సిద్ధించింది।

Verse 58

श्रीसूत उवाच । इतिहासस्त्वयं पुण्यो वेदसिद्धो मुनीश्वराः

శ్రీ సూతుడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరులారా! ఈ ఇతిహాసం పుణ్యమైనది, వేదప్రామాణ్యంతో సిద్ధమైనది।

Verse 59

धन्यो यशस्य आयुष्यः कीर्तिसौभाग्य वर्द्धनः । श्रोतव्यः पठितव्योऽयं सर्वथा मानवैर्द्विजाः

ఇది ధన్యకరమైనది, యశస్సును ప్రసాదించేది, ఆయుష్షును వృద్ధి చేసేది, కీర్తి మరియు సౌభాగ్యాన్ని పెంపొందించేది. కనుక, ఓ ద్విజులారా! మనుష్యులు దీనిని ఎల్లప్పుడూ వినాలి, పఠించాలి।

Verse 60

पठतां शृण्वतां चेममितिहासं पुरातनम् । नेहामुत्रापि वा क्लेशो दारिद्यं चापि नो भवेत्

ఈ ప్రాచీన పవిత్ర ఇతిహాసాన్ని పఠించువారికీ శ్రవించువారికీ ఇహలోకములో గాని పరలోకములో గాని క్లేశము ఉండదు; దారిద్ర్యమూ కలుగదు।