Adhyaya 33
ఈ అధ్యాయంలో ధర్మారణ్యంలో జీర్ణోద్ధారము మరియు దానధర్మము యొక్క ధార్మిక-నైతిక భావం వివరించబడింది. శ్రీమాత ఆజ్ఞతో రాముడు జీర్ణోద్ధారాన్ని చేయాలని సంకల్పించి, దానాలను శాస్త్రోక్తంగా పంచుటకు అనుమతి కోరుతాడు. దానం ‘పాత్ర’కే ఇవ్వాలి, ‘అపాత్ర’కు కాదు—పాత్ర నావలాగా దాతను గ్రహీతను రెండింటినీ తరింపజేస్తుంది; అపాత్ర ఇనుప ముద్దలాగా నాశనకరం అని ఉపమానాలతో చెప్పబడింది. బ్రాహ్మణత్వం కేవలం జన్మతో కాదు; క్రియాశక్తి, యజ్ఞాది కర్మసిద్ధి ఫలానికి ప్రమాణమని నిర్ధారించబడింది. కొంతమంది బ్రాహ్మణులు నియమిత జీవనవృత్తులను చెప్పి, రాజదానాన్ని స్వీకరించుటకు భయపడతారు; రాజాశ్రయం ప్రమాదకరమని అంటారు. రాముడు వసిష్ఠుని సంప్రదించి త్రిమూర్తిని ఆహ్వానిస్తాడు; వారు ప్రత్యక్షమై జీర్ణోద్ధారాన్ని అనుమోదించి, ధర్మరక్షణలో రాముని పూర్వ కర్తవ్యాన్ని ప్రశంసిస్తారు. అనంతరం నిర్మాణం, దానాలు ప్రారంభమవుతాయి—సభామండపాలు, నివాసాలు, గోదాములు; ధనం, గోవులు, గ్రామాలు పండిత పురోహితులకు దానం చేయబడతాయి; ‘త్రయీవిద్య’ నిపుణుల స్థాపన కూడా జరుగుతుంది. దేవతలు చామరము, ఖడ్గము వంటి చిహ్నాలు ప్రసాదించి నియమాలు విధిస్తారు—గురుపూజ, కులదేవతాపూజ, ఏకాదశి మరియు శనివార దానం, దుర్బలుల పోషణ, అలాగే నిర్విఘ్నసిద్ధికి శ్రీమాతకు మరియు అనుబంధ దేవతలకు మొదటి నైవేద్యం. చివరికి తీర్థసౌకర్యాల విస్తరణ (చెరువులు, బావులు, కందకాలు, ద్వారాలు), రాజాజ్ఞను చెరిపివేయరాదని రక్షణాత్మక వాక్యాలు, హనుమంతుని రక్షకునిగా నియామకం, దివ్యాశీర్వాదం వర్ణించబడతాయి.
Shlokas
Verse 1
राम उवाच । जीर्णोद्धारं करिष्यामि श्रीमातुर्वचनादहम् । आज्ञा प्रदीयतां मह्यं यथादानं ददामि वः
రాముడు పలికెను—పూజ్యమాత ఆజ్ఞవలన నేను జీర్ణోద్ధారము చేయుదును. నాకు మీ అనుమతి ప్రసాదించండి, తద్వారా విధిపూర్వకంగా మీకు యథోచిత దానము ఇవ్వగలను।
Verse 2
पात्रे दानं प्रदातव्यं कृत्वा यज्ञवरं द्विजाः । नापात्रे दीयते किंचिद्दत्तं न तु सुखावहम्
హే ద్విజులారా, ఉత్తమ యజ్ఞము నిర్వహించి పాత్రుడికే దానము ఇవ్వవలెను. అపాత్రునికి ఏదియు ఇవ్వకూడదు; అటువంటి దానం సుఖఫలదాయకం కాదు।
Verse 3
सुपात्रं नौरिव सदा तारयेदुभयोरपि । लोहपिंडोपमं ज्ञेयं कुपात्रं भञ्जनात्मकम्
సుపాత్రుడు నావలాగా ఎల్లప్పుడూ దాతా-గ్రాహకుల ఇద్దరినీ తరింపజేస్తాడు. కుపాత్రుడు ఇనుప ముద్దలాంటివాడు; వినాశకరుడని తెలుసుకోవాలి।
Verse 4
जातिमात्रेण विप्रत्वं जायते न हि भो द्विजाः । क्रिया बलवती लोके क्रियाहीने कुतः फलम्
హే ద్విజులారా, కేవలం జన్మమాత్రంతో విప్రత్వం కలగదు. లోకంలో క్రియాచరణమే బలవంతం; క్రియలేనప్పుడు ఫలం ఎక్కడ?
Verse 5
पूज्यास्तस्मात्पूज्यतमा ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । यज्ञकार्ये समुत्पन्ने कृपां कुर्वंतु सर्वदा
కాబట్టి సత్యవాదులైన బ్రాహ్మణులు పూజ్యులు—అత్యంత పూజ్యులు. యజ్ఞకార్యం వచ్చినప్పుడు వారు ఎల్లప్పుడూ కరుణ చూపి సహాయపడుగాక।
Verse 6
ब्रह्मोवाच । ततस्तु मिलिताः सर्वे विमृश्य च परस्परम् । केचिदूचुस्तदा रामं वयं शिलोंछजीविकाः
బ్రహ్ముడు పలికెను—అప్పుడు అందరూ కలసి పరస్పరం ఆలోచించారు. కొందరు రామునితో—మేము శిలోఞ్చవృత్తితో జీవిస్తాము, అతి స్వల్ప సాధనాలతోనే జీవనం సాగిస్తాము—అని అన్నారు.
Verse 7
संतोषं परमास्थाय स्थिता धर्मपरायणाः । प्रतिग्रहप्रयोगेण न चास्माकं प्रयोजनम्
మేము పరమ సంతృప్తిని ఆశ్రయించి ధర్మపరాయణులమై నిలిచియున్నాము; దానాన్ని స్వీకరించే ఆచారంలో మాకు ఏ అవసరమూ లేదు.
Verse 8
दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजः । दशध्वजसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः
చక్రధారి పది సూనా (వధశాలలు) సమానుడు; ధ్వజధారి పది చక్రధారుల సమానుడు; వేశ్య పది ధ్వజధారుల సమానము; రాజు పది వేశ్యల సమానుడు (పాపభారంలో).
Verse 9
राजप्रतिग्रहो घोरो राम सत्यं न संशयः । तस्माद्वयं न चेच्छामः प्रतिग्रहं भया वहम्
ఓ రామా! రాజుని నుండి దానం స్వీకరించడం ఘోరమైనది—ఇది సత్యం, సందేహం లేదు. అందుకే భయము, అపాయం తెచ్చే ఆ ప్రతిగ్రహాన్ని మేము కోరము.
Verse 10
एकाहिका द्विजाः केचित्केचित्स्वामृतवृत्तयः । कुम्भीधान्या द्विजाः केचित्केचित्षट्कर्मतत्पराः
కొంతమంది ద్విజులు రోజుకోరోజు జీవనం సాగిస్తారు; కొందరు స్వయంగా లభించే ఆహారంతో (స్వామృతవృత్తితో) జీవిస్తారు. కొందరు కుండల్లో ధాన్యాన్ని నిల్వచేస్తారు; మరికొందరు షట్కర్మాలలో నిమగ్నులై ఉంటారు.
Verse 11
त्रिमूर्तिस्थापिताः सर्वे पृथग्भावाः पृथग्गुणाः । केचिदेवं वदंति स्म त्रिमूर्त्याज्ञां विना वयम्
మేమందరం త్రిమూర్తిచే స్థాపింపబడ్డవారము—ప్రత్యేక స్వభావాలు, ప్రత్యేక గుణాలు కలవారు. కొందరు ఇలా అంటారు: ‘త్రిమూర్తి ఆజ్ఞ లేక మేమేమీ చేయము।’
Verse 12
प्रतिग्रहस्य स्वीकारं कथं कुर्याम ह द्विजाः । न तांबूलं स्त्रीकृतं नो ह्यद्मो दानेन भषितम्
ఓ ద్విజులారా, మేము ప్రతిగ్రహం (దానం స్వీకారం) ఎలా చేయగలం? స్త్రీ తయారు చేసిన తాంబూలమును కూడా మేము తినము; దానంతో కలుషితమైనదాన్ని కూడా భుజించము।
Verse 13
रामेण ते यथान्यायं पूजिताः परया मुदा
రాముడు వారిని యథావిధిగా, పరమ ఆనందంతో పూజించి సత్కరించాడు।
Verse 14
विमृश्य स तदा रामो वसिष्ठेन महात्मना । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सस्मार गुरुणा सह । स्मृतमात्रास्ततो देवास्तं देशं समुपागमन् । सूर्यकोटिप्रतीकाशीवमानावलिसंवृताः
అప్పుడు రాముడు మహాత్ముడు వశిష్ఠునితో ఆలోచించి, గురువుతో కలిసి బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ మొదలైన దేవతలను స్మరించాడు. స్మరణమాత్రమే చేయగానే ఆ దేవతలు ఆ స్థలానికి వచ్చారు; కోటి సూర్యుల వంటి కాంతితో ప్రకాశించే దివ్య సమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు.
Verse 15
निवेदितं तु तत्सर्वं रामेणातिसुबुद्धिना
ఆ సమస్తమును అత్యంత సుబుద్ధిగల రాముడు యథావిధిగా నివేదించాడు (సమర్పించాడు)।
Verse 16
अधिदेव्या वचनतो जीर्णोद्धारं करोम्यहम् । धर्मारण्ये हरिक्षेत्रे धर्मकूपसमीपतः
అధిదేవి ఆజ్ఞానుసారంగా నేను జీర్ణోద్ధారాన్ని చేయుదును—ధర్మారణ్యంలోని హరిక్షేత్రంలో, ధర్మకూపమనే పవిత్ర కూప సమీపంలో।
Verse 17
ततस्ते वाडवाः सर्वे त्रिमूर्त्तीः प्रणिपत्य च । महता हर्षवृंदेन पूर्णाः प्राप्तमनोरथाः
అప్పుడు ఆ వాడవులందరూ త్రిమూర్తులకు ప్రణామం చేసి, మహా హర్షసమూహంతో నిండిపోయారు—తమ మనోరథం సిద్ధించగా।
Verse 18
अर्घ्यपाद्यादिविधिना श्रद्धया तानपूजयन् । क्षणं विश्रम्य ते देवा ब्रह्मविष्णुशिवादयः
వారు శ్రద్ధతో అర్ఘ్య, పాద్యాది విధానాలతో వారిని పూజించారు. ఆపై బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాదులు అయిన దేవతలు క్షణమాత్రం అక్కడ విశ్రాంతి పొందారు।
Verse 19
ऊचू रामं महाशक्तिं विनयात्कृतसंपुटम्
వినయంతో కరజోడించి నిలిచిన మహాశక్తిమంతుడైన రామునితో వారు పలికిరి.
Verse 20
देवा ऊचुः । देवद्रुहस्त्वया राम ये हता रावणादयः । तेन तुष्टा वयं सर्वे भानुवंशविभूषण
దేవులు పలికిరి: ఓ రామా! నీవు దేవద్రోహులైన రావణాదులను సంహరించితివి; అందువల్ల మేమందరం సంతోషించాము, ఓ భానువంశ విభూషణా।
Verse 21
उद्धरस्व महास्थानं महतीं कीर्तिमाप्नुहि
ఈ మహాపవిత్ర మహాస్థానాన్ని పునరుద్ధరించుము; అప్పుడు నీవు విస్తారమైన చిరస్థాయి కీర్తిని పొందుదువు।
Verse 22
लब्ध्वा स तेषामाज्ञां तु प्रीतो दशरथात्मजः । जीर्णोद्धारेऽनंतगुणं फलमिच्छन्निलापतिः
వారి ఆజ్ఞను పొందిన దశరథపుత్రుడు ఆనందించాడు; భూపతిగా ఉండి కూడా జీర్ణోద్ధార ఫలమైన అనంతగుణ ఫలాన్ని కోరుతూ కార్యంలో నిమగ్నమయ్యాడు।
Verse 23
देवानां संनिधौ तेषां कार्यारंभमथाकरोत् । स्थंडिलं पूर्वतः कृत्वा महागिरि समं शुभम्
ఆ దేవతల సన్నిధిలో అతడు కార్యారంభం చేశాడు; ముందుగా తూర్పు దిశలో మహాగిరి సమానమైన శుభమైన ఎత్తైన స్థండిలాన్ని సిద్ధం చేశాడు।
Verse 24
तस्योपरि बहिःशाला गृहशाला ह्यनेकशः । ब्रह्मशालाश्च बहुशो निर्ममे शोभनाकृतीः
దాని మీద అతడు అనేక బహిశాలలను, అనేక గృహశాలలను నిర్మించాడు; అలాగే అందమైన ఆకృతిగల బ్రహ్మశాలలను కూడా పలుమార్లు కట్టించాడు।
Verse 25
निधानैश्च समायुक्ता गृहोपकरणै र्वृताः । सुवर्णकोटिसंपूर्णा रसवस्त्रादिपूरिताः
అవి నిధులతో సమాయుక్తమై, గృహోపకరణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉండెను; స్వర్ణకోటులతో నిండిపోయి, రసపదార్థాలు, వస్త్రాదులతో పరిపూర్ణమయ్యెను।
Verse 26
धनधान्यसमृद्धाश्च सर्वधातुयुतास्तथा । एतत्सर्वं कारयित्वा ब्राह्मणेभ्यस्तदा ददौ
ధనధాన్యసమృద్ధిగా, సమస్త ధాతువులతో కూడినదిగా ఉన్న ఆ సమస్తాన్ని సక్రమంగా ఏర్పాటుచేసి, ఆయన అప్పుడు బ్రాహ్మణులకు దానంగా ఇచ్చెను।
Verse 27
एकैकशो दशदश ददौ धेनूः पयस्विनीः । चत्वारिंशच्छतं प्रादाद्ग्रामाणां चतुराधिकम्
ప్రతి ఒక్కరికీ పాలు ఇచ్చే పది పది ఆవులను ఇచ్చెను; గ్రామాలనూ నాలుగు వందల నాలుగు గా దానమిచ్చెను।
Verse 28
त्रैविद्यद्विजविप्रेभ्यो रामो दशरथात्मजः । काजेशेन त्रयेणैव स्थापिता द्विजसत्तमाः
దశరథపుత్రుడైన రాముడు త్రైవిద్య వేదపండిత బ్రాహ్మణులను మూడు విధాల దాన-వ్యవస్థలతో స్థిరపరిచెను।
Verse 29
तस्मात्त्रयीविद्य इति ख्यातिर्लोके बभूव ह । एवंविधं द्विजेभ्यः स दत्त्वा दानं महाद्भुतम्
అందువల్ల ‘త్రయీవిద్య’ అనే కీర్తి లోకంలో ప్రసిద్ధమైంది. ఈ విధంగా ద్విజులకు అద్భుతమైన దానమిచ్చి ఆయన మహాదానాన్ని ఆచరించెను।
Verse 30
आत्मानं चापि मेने स कृतकृत्यं नरेश्वरः । ब्रह्मणा स्थापिताः पूर्वं विष्णुना शंकरेण ये
నరాధిపతి తనను తాను కృతకృత్యుడిగా భావించెను—ఎందుకంటే బ్రహ్మ, విష్ణు, శంకరులు పూర్వం స్థాపించిన ధర్మ-ఆధారాలను ఆయన మళ్లీ ప్రతిష్ఠించెను।
Verse 31
ते पूजिता राघवेण जीर्णोद्धारे कृते सति । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि गोभुजा ये वणिग्वराः
జీర్ణోద్ధార కార్యం పూర్తైన తరువాత రాఘవుడు ఆ శ్రేష్ఠ వాణిజ్యులను సత్కరించాడు. గోసంపదను అనుభవించువారు అయిన వారి సంఖ్య ముప్పై ఆరు వేల.
Verse 32
शुश्रूषार्थं प्रदत्ता वै देवैर्हरिहरादिभिः । संतुष्टेन तु शर्वेण तेभ्यो दत्तं तु चेत नम्
శుశ్రూషా-సేవార్థంగా హరి-హరాది దేవతలు వారికి ఈ గౌరవాలను ప్రసాదించారు. శర్వుడు (శివుడు) సంతుష్టుడైనప్పుడు అది వారికి అనుమోదిత దానంగా లభించింది.
Verse 33
श्वेताश्वचामरौ दत्तौ खङ्गं दत्तं सुनिर्मलम् । तदा प्रबोधितास्ते च द्विजशुश्रूषणाय वै
వారికి ఒక శ్వేత అశ్వం, చామరాల జంట, మరియు అత్యంత నిర్మలమైన ఖడ్గం ప్రసాదించబడింది. అనంతరం ద్విజుల (బ్రాహ్మణుల) శుశ్రూషా-సేవకు వారు ఉపదేశింపబడ్డారు.
Verse 34
विवाहादौ सदा भाव्यं चामरै मंगलं वरम् । खङ्गं शुभं तदा धार्य्यं मम चिह्नं करे स्थितम्
వివాహాది శుభారంభాలలో చామరాల ద్వారా ఉత్తమ మంగళాన్ని ఎల్లప్పుడూ ప్రదర్శించాలి. అప్పుడు శుభమైన ఖడ్గాన్ని ధరించాలి—అది నా చిహ్నం, చేతిలో స్థితమైనది.
Verse 35
गुरुपूजा सदा कार्या कुलदेव्याः पुनःपुनः । वृद्ध्यागमेषु प्राप्तेषु वृद्धि दायकदक्षिणा
గురుపూజను ఎల్లప్పుడూ చేయాలి; కులదేవిని కూడా పునఃపునః ఆరాధించాలి. వృద్ధి-సమృద్ధి సందర్భాలు వచ్చినప్పుడు వృద్ధిని ప్రసాదించే దక్షిణను ఇవ్వాలి.
Verse 36
एकादश्यां शनेर्वारे दानं देयं द्विजन्मने । प्रदेयं बालवृद्धेभ्यो मम रामस्य शासनात्
ఏకాదశి శనివారమైతే ద్విజునికి దానం ఇవ్వవలెను; నా రాముని ఆజ్ఞచేత బాలులకు, వృద్ధులకు కూడా దానం సమర్పించవలెను।
Verse 37
मंडलेषु च ये शुद्धा वणिग्वृत्तिरताः पराः । सपादलक्षास्ते दत्ता रामशासनपालकाः
తమ తమ మండలాలలో శుద్ధులై వాణిజ్యవృత్తిలో నిమగ్నులైన ఉత్తములను—సపాదలక్షమందిని—రామశాసనాన్ని కాపాడువారిగా నియమించారు।
Verse 38
मांडलीकास्तु ते ज्ञेया राजानो मंडलेश्वराः । द्विज शुश्रूषणे दत्ता रामेण वणिजां वराः
వారు మాండలీకులు అని తెలిసికొనవలెను—రాజులు, మండలాధిపతులు. ద్విజుల శుశ్రూషకై రాముడు వాణిజుల్లో శ్రేష్ఠులను నియమించాడు।
Verse 39
चामरद्वितयं रामो दत्तवान्खड्गमेव च । कुलस्य स्वामिनं सूर्यं प्रतिष्ठाविधिपूर्वकम्
రాముడు రెండు చామరాలు మరియు ఖడ్గాన్ని దానమిచ్చాడు; కులస్వామి సూర్యుని ప్రతిష్ఠావిధి ప్రకారం సమ్యక్గా స్థాపించాడు।
Verse 40
ब्रह्माणं स्थापयामास चतुर्वेदसमन्वितम् । श्रीमातरं महाशक्तिं शून्यस्वामिहरिं तथा
అతడు చతుర్వేదసమన్వితుడైన బ్రహ్మను స్థాపించాడు; అలాగే శ్రీమాతృ, మహాశక్తి మరియు శూన్యస్వామి-హరినీ ప్రతిష్ఠించాడు।
Verse 41
विघ्नापध्वंसनार्थाय दक्षिणद्वारसंस्थितम् । गणं संस्थापयामास तथान्याश्चैव देवताः
విఘ్ననాశార్థంగా ఆయన దక్షిణ ద్వారమున నిలిచే గణదేవతను ప్రతిష్ఠించాడు; అలాగే ఇతర దేవతలనూ విధివిధానంగా స్థాపించాడు।
Verse 42
कारितास्तेन वीरेण प्रासादाः सप्तभूमिकाः । यत्किं चित्कुरुते कार्यं शुभं मांगल्यरूपकम्
ఆ వీరుడు ఏడు అంతస్తుల ప్రాసాదాలను నిర్మింపజేశాడు. మరియు మనిషి ఏదైనా శుభమంగళకరమైన కార్యాన్ని చేయునప్పుడు—
Verse 43
पुत्रे जाते जातके वान्नाशने मुंडनेऽपि वा । लक्षहोमे कोटिहोमे तथा यज्ञक्रियासु च
పుత్రుడు జన్మించినప్పుడు, జాతకర్మలో, అన్నప్రాశనంలో, అలాగే ముండనంలో కూడా; లక్షహోమం, కోటిహోమం మరియు యజ్ఞక్రియలలో కూడా—
Verse 44
वास्तुपूजाग्रहशांत्योः प्राप्ते चैव महोत्सवे । यत्किंचित्कुरुते दानं द्रव्यं वा धान्यमुत्तमम्
వాస్తుపూజ, గ్రహశాంతి చేయునప్పుడు, అలాగే మహోత్సవం వచ్చినప్పుడు—మనిషి ఏ దానమిచ్చినా, ధనం గానీ ఉత్తమ ధాన్యం గానీ—
Verse 45
वस्त्रं वा धेनवो नाथ हेम रूप्यं तथैव च । विप्राणामथ शूद्राणां दीनानाथांधकेषु च
హే నాథా! వస్త్రం గానీ గోవులు గానీ, అలాగే బంగారం వెండి కూడా—విప్రులకు, శూద్రులకు, మరియు దీనులు, అనాథులు, అంధులకు కూడా (దానంగా)।
Verse 46
प्रथमं बकुलार्कस्य श्रीमातुश्चैव मानवः । भागं दद्याच्च निर्विघ्नकार्यसिद्ध्यै निरन्तरम्
మొదట మనిషి బకులార్కునికీ శ్రీమాతృదేవికీ భాగాన్ని సమర్పించాలి; అప్పుడు అతని కార్యసిద్ధి నిరంతరం, నిర్విఘ్నంగా జరుగుతుంది.
Verse 47
वचनं मे समुल्लंघ्य कुरुते योऽन्यथा नरः । तस्य तत्कर्मणो विघ्नं भविष्यति न संशयः
నా వచనాన్ని అతిక్రమించి ఎవడు వేరేలా చేస్తాడో, అతని ఆ కార్యంలోనే విఘ్నం కలుగుతుంది—సందేహం లేదు.
Verse 48
एवमुक्त्वा ततो रामः प्रहृष्टेनांतरात्मना । देवानामथ वापीश्च प्राकारांस्तु सुशोभनान्
ఇలా చెప్పి, అంతరాత్మ ఆనందించిన రాముడు దేవతల (ఆలయాలు) మరియు బావులు/వాపీలు, అందంగా అలంకరించిన ప్రాకారాలను ఏర్పాటుచేశాడు.
Verse 49
दुर्गोपकरणैर्युक्तान्प्रतोलीश्च सुविस्तृताः । निर्ममे चैव कुंडानि सरांसि सरसीस्तथा
దుర్గోపకరణాలతో కూడిన విశాలమైన ప్రతోళీలు (ద్వారాలు) నిర్మించాడు; అలాగే కుండాలు, సరస్సులు, చెరువులనూ చేయించాడు.
Verse 50
धर्मवापीश्च कूपांश्च तथान्यान्देवनिर्मितान् । एतत्सर्वं च विस्तार्य धर्मारण्ये मनोरमे
మనోహరమైన ధర్మారణ్యంలో ఆయన ధర్మవాపీలు, బావులు, అలాగే దేవనిర్మితమని ప్రసిద్ధమైన ఇతర నిర్మాణాలన్నిటినీ విస్తరింపజేశాడు.
Verse 51
ददौ त्रैविद्यमुख्येभ्यः श्रद्धया परया पुनः । ताम्रपट्टस्थितं रामशासनं लोपयेत्तु यः
ఆయన పరమ శ్రద్ధతో మళ్లీ త్రివేదజ్ఞులైన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు దానములు ప్రసాదించాడు. తామ్రపట్టంపై లిఖితమైన రామశాసనాన్ని ఎవడు చెరిపివేయునో, వాడు మహాపాపానికి పాత్రుడు.
Verse 52
पूर्वजास्तस्य नरके पतंत्यग्रे न संततिः । वायुपुत्रं समाहूय ततो रामोऽब्रवीद्वचः
అతని పూర్వజులు ముందుగా నరకంలో పడతారు; అతనికి సంతానం ఉండదు. అప్పుడు రాముడు వాయుపుత్రుని పిలిచి ఈ మాటలు పలికెను.
Verse 53
वायुपुत्र महावीर तव पूजा भविष्यति । अस्य क्षेत्रस्य रक्षायै त्वमत्र स्थितिमाचर
హే వాయుపుత్ర మహావీరా! నీ పూజ ఇక్కడ ప్రతిష్ఠింపబడును. ఈ పవిత్ర క్షేత్ర రక్షణార్థం నీవు ఇక్కడే నివసించి, కాపలాదారుడిగా నిలిచియుండుము.
Verse 54
आंजनेयस्तु तद्वाक्यं प्रणम्य शिरसादधौ । जीर्णोद्धारं तदा कृत्वा कृतकृत्यो बभूव ह
ఆంజనేయుడు నమస్కరించి ఆ వాక్యాన్ని శిరస్సుపై ధరించాడు. తరువాత జీర్ణోద్ధారము చేసి కృతకృత్యుడయ్యెను.
Verse 55
श्रीमातरं तदाभ्यर्च्य प्रसन्नेनांतरात्मना । श्रीमातरं नमस्कृत्य तीर्थान्यन्यानि राघवः
అప్పుడు రాఘవుడు అంతరాత్మ శాంతితో శ్రీమాతను ఆరాధించాడు. శ్రీమాతకు నమస్కరించి, ఇతర తీర్థాలకూ ప్రయాణించాడు.
Verse 56
तेऽपि देवाः स्वकं स्थानं ययुर्बह्मपुरोगमाः
బ్రహ్ముడు ముందుగా నడిపించగా ఆ దేవతలందరూ తమ తమ ధామాలకు తిరిగి వెళ్లిరి।
Verse 57
दत्त्वाशिषं तु रामाय वांछितं ते भविष्यति । रम्यं कृतं त्वया राम विप्राणां स्थापनादिकम्
దేవతలు రామునికి ఆశీర్వదించి పలికిరి—“నీ అభీష్టము నెరవేరును. ఓ రామా, బ్రాహ్మణుల స్థాపనమును, వారి పోషణకు కావలసిన ఏర్పాట్లను చేసి నీవు అతి రమ్యమైన పుణ్యకార్యము చేసితివి.”
Verse 58
अस्माकमपि वात्सल्यं कृतं पुण्यवता त्वया । इति स्तुवंतस्ते देवाः स्वानि स्थानानि भेजिरे
“ఓ పుణ్యవంతుడా, మా పట్ల కూడా నీవు వాత్సల్యాన్ని చూపితివి.” అని స్తుతించుచు ఆ దేవతలు తమ తమ ధామాలకు వెళ్లిరి।