Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Technical yajus formula (ṛṣi not specified).
Devata: Agni; Indra; Viśve Devāḥ (with chandas as operative principle).
Chandas: Gāyatrī / Triṣṭubh / Jagatī; Anuṣṭubh as abhigara.

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒ग्नये॑ त्वा गाय॒त्रच्छ॑न्दसं गृह्णामीन्द्रा॑य त्वा त्रि॒ष्टुप्छ॑न्दसं गृह्णामि॒ विश्वे॑भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यो॒ जग॑च्छन्दसं गृह्णाम्यनु॒ष्टुप्ते॑ऽभिग॒रः

upayā́magṛhīto ’sy agnáye tvā gāyatrácchandasaṃ gṛhṇāmi | índrāya tvā triṣṭúpcchandasaṃ gṛhṇāmi | víśvebhyas tvā devébhyo jágacchandasaṃ gṛhṇāmi | anuṣṭúp te ’bhigaráḥ

ఉపయామ-గృహీతుడవు నీవు. అగ్నికై నేను నిన్ను గాయత్రీ-ఛందస్సుగా గ్రహిస్తున్నాను; ఇంద్రునికై నిన్ను త్రిష్టుప్-ఛందస్సుగా గ్రహిస్తున్నాను; విశ్వదేవులకై నిన్ను జగతీ-ఛందస్సుగా గ్రహిస్తున్నాను. అనుష్టుప్ నీ అభిగరము (ఆవరణ-ఉచ్చారణ)గా ఉంది.

उपयाम-गृहीतः । असि । अग्नये । त्वा । गायत्र-छन्दसम् । गृह्णामि । इन्द्राय । त्वा । त्रिष्टुप्-छन्दसम् । गृह्णामि । विश्वेभ्यः । त्वा । देवेभ्यः । जगत्-छन्दसम् । गृह्णामि । अनुष्टुप् । ते । अभिगरः ।

उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (formula/act of taking)
उपयामगृहीतः:
विशेषणम् (कर्मणि-भावः) / विधेय-विशेषणम्
TypeAdjective (participial)
Rootउपयाम- (प्रातिपदिक); गृहीत (√ग्रह्) (कृदन्त)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
अग्नयेfor Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि-
त्वाyou (the offering/oblation)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गायत्रच्छन्दसम्(as) the Gāyatrī metre
गायत्रच्छन्दसम्:
कर्म (गृह्णामि इत्यस्य)
TypeNoun (compound)
Rootगायत्री- (छन्दस्-विशेषः) + छन्दस्-
गृह्णामिI take / I grasp
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र-
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
त्रिष्टुप्छन्दसम्(as) the Triṣṭubh metre
त्रिष्टुप्छन्दसम्:
कर्म (गृह्णामि इत्यस्य)
TypeNoun (compound)
Rootत्रिष्टुप्- (छन्दस्-विशेषः) + छन्दस्-
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह्
विश्वेभ्यःfor all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व-
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवेभ्यःfor the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव-
जगच्छन्दसम्(as) the Jagatī metre
जगच्छन्दसम्:
कर्म (गृह्णामि इत्यस्य)
TypeNoun (compound)
Rootजगत्- + छन्दस्-
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह्
अनुष्टुप्Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुप्:
विधेय/सम्बोधन-प्राय (अभिगरः इत्यस्य छन्दो-निर्देशः)
TypeNoun
Rootअनुष्टुप्- (छन्दस्-विशेषः)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अभिगरःthe ‘abhigara’ (accompanying/covering formula)
अभिगरः:
विधेय (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootअभिगर-
A
Agni
I
Indra
V
Viśve Devāḥ (All-gods)
C
Chandas (Metre)