Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; individual mantra-r̥ṣi not marked in the provided excerpt).
Devata: Prasava/impelling deity (often Savitṛ-like function) and Viśve Devāḥ by predicate; the oblation itself is identified as amṛta.
Chandas: Mixed/prose-like yajus (non-metrical sacrificial formula).
Samhita Patha (Devanagari)
तस्या॑स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे त॒न्वो॒ य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑ । शु॒क्रम॑सि च॒न्द्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वम॑सि
Transliteration
tásyās te satyásavasaḥ prasavé tanvò yántram aśīya svā́hā | śukrám asi candrám asy amṛ́tam asi vaiśvadevám asi
Translation
హే సత్యసవస్ (సత్య ప్రేరణాశక్తి గలదానా)! నీ ప్రసవం (ప్రేరణ)లో నా తనువు (శరీరం) యొక్క యంత్రం—నియంత్రణ బంధం—నాకు లభించుగాక. స్వాహా. నీవు శుక్రము (దీప్తి); నీవు చంద్రము (ప్రకాశము); నీవు అమృతము; నీవు వైశ్వదేవము (సర్వ దేవతలది).
Padapatha (Word Analysis)
तस्याः । ते । सत्य-सवसः । प्रसवे । तन्वः । यन्त्रम् । अशीय । स्वाहा । शुक्रम् । असि । चन्द्रम् । असि । अमृतम् । असि । वैश्व-देवम् । असि ।
Word by Word
तस्याःof that (her/that rite)
तस्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/thy
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्यसवसःO true-impelling one (true in impulse)
सत्यसवसः:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसत्य-सवस् (प्रातिपदिक; समासः)
प्रसवेin/at the impelling (setting in motion)
प्रसवे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
तन्वःof the body/self
तन्वः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
यन्त्रम्restraint; control; instrument
यन्त्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
अशीयmay I obtain/partake
अशीय:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु; ‘to attain/eat’—here ‘to obtain/partake’)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार; होम-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/उद्गार)
शुक्रम्bright; pure; shining
शुक्रम्:
प्रेडिकेट/विशेषण (असि-सम्बन्ध)
TypeAdjective/Noun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
चन्द्रम्luminous; moon-like
चन्द्रम्:
प्रेडिकेट/विशेषण (असि-सम्बन्ध)
TypeAdjective/Noun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अमृतम्immortal; nectar
अमृतम्:
प्रेडिकेट/विशेषण (असि-सम्बन्ध)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वैश्वदेवम्pertaining to all the gods
वैश्वदेवम्:
प्रेडिकेट/विशेषण (असि-सम्बन्ध)
TypeAdjective/Noun
Rootवैश्वदेव (प्रातिपदिक; ‘belonging to all the gods’)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
P
Prasava (Savitṛ-like impelling power)V
Viśve Devāḥ (All the Gods)A
Agni (as the receiving fire)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes