Mantra 1
Rishi: Traditional Śukla-Yajurvedic attribution; not explicitly marked here
Devata: Savitṛ (primary), with Aśvins and Pūṣan as enabling powers
Chandas: Yajus (prose-formula)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे॒ नारि॑रसि
Transliteration
devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinór bāhúbhyāṃ pū́ṣṇo hástābhyām | ā́ dadé ná áriḥ asi
Translation
దేవ సవితృ యొక్క ప్రసవం (ప్రేరణ) వలన, అశ్వినుల భుజములతో, పూషణుని హస్తములతో నేను నిన్ను గ్రహిస్తున్నాను. నీవు శత్రువు కావు.
Padapatha (Word Analysis)
देवस्य । त्वा । सवितुः । प्र-सवे । अश्विनोः । बाहु-भ्याम् । पूष्णः । हस्त-भ्याम् । आ । ददे । न । अरिः । असि
Word by Word
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेin/at the impelling (instigation)
प्रसवे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेhas placed/has given (I take/receive)
ददे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु) [आ + दा]
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अरिःan enemy
अरिः:
कर्ता (of ‘असि’)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛA
AśvinsP
PūṣanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes