Mantra 84
Rishi: Not explicit in this unit; Savitar-hymn tradition
Devata: Savitar
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
Transliteration
ádabdhebhíḥ savitaḥ pāyúbhiṣ ṭváṃ śivébhir adyá pári pāhi no gáyam | híraṇya-jihvaḥ suvitā́ya návyase rákṣā mā́kīr no aghá-śaṃsa īśata ||
Translation
హే సవితా! అడ్డుకోలేని రక్షకులతోను, శివమైన (శుభకరమైన) పాలకులతోను ఈ రోజు మా ప్రాణ-ధనమైన (గయం) ను చుట్టుముట్టి కాపాడు. స్వర్ణ-జిహ్వా! సుమార్గదర్శనం మరియు నూతన కల్యాణం కోసం మమ్మల్ని రక్షించు; అఘ-శంసుడు (దుష్టవాక్యుడు/అశుభవక్త) మాపై అధికారము పొందనీయకు.
Padapatha (Word Analysis)
अद॑ब्धेभिः । स॒वि॒तः॒ । पा॒युभिः॑ । त्वम् । शि॒वेभिः॑ । अ॒द्य । परि॑ । पाहि । नः॒ । गय॑म् । हिर॑ण्य-जिह्वः । सु॒वि॒ताय॑ । नव्य॑से । रक्षा॑ । मा । कि॒ः । नः॒ । अ॒घ-श॑ंसः । ई॒श॒त॒ ।
Word by Word
अदब्धेभिःwith uninjured/undefeatable
अदब्धेभिः:
करण (यैः—‘अदब्धैः’)
TypeAdjective
Rootअदब्ध (प्रा॰; a-दब्ध, ‘अहिंसित/अपराजित’)
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रा॰)
पायुभिःwith protections/guardians
पायुभिः:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रा॰; ‘रक्षक/पालक’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शिवेभिःwith auspicious
शिवेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootशिव (प्रा॰)
अद्यtoday/now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
परिaround, completely
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘पालने’)
नःus/for us
नः:
कर्म (रक्षणस्य विषयः) / सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
गयम्our household/abode (gaya)
गयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगय (प्रा॰; ‘गृह/आयतन’ इत्यर्थे वैदिकः) अथवा ‘गय’ (समृद्धि/गृहस्थ-कल्याण)
हिरण्यजिह्वःgolden-tongued
हिरण्यजिह्वः:
कर्ता (द्वितीय-वाक्ये) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootहिरण्य-जिह्व (समासः; प्रा॰)
सुवितायfor well-being/prosperity
सुविताय:
सम्प्रदान (यस्यार्थम्) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootसुवित (प्रा॰; ‘सुख-गमन/कल्याण/सौभाग्य’)
नव्यसेfor the ever-new (one)
नव्यसे:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रा॰)
रक्षprotect
रक्ष:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु; ‘पालने/रक्षणे’)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
किःanyone
किः:
कर्ता (ईशत्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अघशंसःevil-speaker/one who utters harm
अघशंसः:
कर्ता (ईशत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअघ-शंस (समासः; प्रा॰ ‘पापं शंसति/अघं वदति’)
ईशतmay (he) not have power over / may not rule
ईशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु; ‘ऐश्वर्ये/प्रभुत्वे’)
Entities Mentioned
S
SavitarRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes