Mantra 57
Rishi: RV-derived; attribution depends on RV source
Devata: Mitra-Varuṇa (dual)
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like brevity; exact meter depends on RV parallel
Samhita Patha (Devanagari)
मि॒त्रᳪ हु॑वे पू॒तद॑क्षं॒ वरु॑णं च रि॒शाद॑सम् । धियं॑ घृ॒ताची॒ᳪ साध॑न्ता
Transliteration
mitráṃ huve pūtá-dakṣaṃ váruṇaṃ ca riśā́dasam | dhíyaṃ ghṛtā́cīṃ sā́dhantā
Translation
శుద్ధబలముగల మిత్రుని మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము; హానిని నివారించు వరుణుని కూడా (ఆహ్వానిస్తున్నాము). ఈ ఇద్దరూ ఘృత-జిహ్వ (ఘృతమయ వాక్కు) గల ప్రార్థనా-ధియను సిద్ధింపజేస్తారు.
Padapatha (Word Analysis)
मि॒त्रम् । हु॒वे । पू॒त-द॑क्षम् । वरु॑णम् । च । रि॒शाद॑सम् । धिय॑म् । घृ॒ताची॑म् । साध॑न्ता
Word by Word
मित्रम्Mitra (the deity)
मित्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
हुवेI invoke / I call
हुवे:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/आह्वयति) धातु
पूतदक्षम्of purified power/skill
पूतदक्षम्:
कर्म (मित्रम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूत-दक्ष (समास; पूत = purified, दक्ष = power/skill) प्रातिपदिक
वरुणम्Varuṇa (the deity)
वरुणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
रिशादसम्the destroyer of harm/hostility
रिशादसम्:
कर्म (वरुणम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरिशादस् (प्रातिपदिक; ‘हानिकर/दुष्ट-नाशक’ अर्थे)
धियम्thought / insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधि (प्रातिपदिक; बुद्धि/प्रज्ञा/धारणा)
घृताचीम्ghee-flowing / anointed with ghee
घृताचीम्:
कर्म (धियम् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootघृताची (प्रातिपदिक; घृत + अची ‘घृत-प्रवाहिणी/घृत-युक्ता’)
साधन्ता(the two) accomplishing / bringing to fulfillment
साधन्ता:
कर्तृ
TypeVerb
Root√साध् (साधयति) धातु; वर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्) रूप
Entities Mentioned
M
MitraV
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes