Mantra 30
Rishi: Vedic tradition (from the underlying Ṛgvedic source-hymn)
Devata: Soma/Indra-like radiant power (contextually determined in the Soma-yāga)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वि॒भ्राड् बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्यं मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् । वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति
Transliteration
vibhrā́ḍ bṛhát pibatu somyáṃ mádhv āyúr dádhad yajñá-patau ávihrutam | vātá-jūto yó abhirákṣati tmánā prajā́ḥ pupoṣa purudhā́ ví rājati
Translation
దీప్తిమంతుడు, మహానుడు (దేవుడు) సోమ్య మధువును పానము చేయుగాక; అతడు యజ్ఞపతికి అవిహృతం—అచలమైన—ఆయుష్షును దదాతు. వాయుప్రేరితుడైన అతడు, తనంతట తానే రక్షించువాడు; అతడు ప్రజలను పోషించాడు, అనేక విధాలుగా రాజత్వంలో ప్రకాశిస్తాడు.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒भ्राट् । बृ॒हत् । पि॑बतु । सो॒म्यम् । मधु॑ । आ॒युः । दध॑त् । य॒ज्ञप॑तौ । अवि॑ह्रुतम् । वात॑-जूतः । यः । अ॒भि॒रक्ष॑ति । त्मना॑ । प्र॒जाः । पु॒पोष । पु॒रु॒धा । वि । रा॑जति
Word by Word
विभ्राट्shining, radiant
विभ्राट्:
Kartā
TypeAdjective
Rootविभ्राज् (धातु) / विभ्राट् (प्रातिपदिक)
बृहत्great, vast
बृहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृह् (धातु) / बृहत् (प्रातिपदिक)
पिबतुlet (him) drink
पिबतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
सोम्यम्Soma-like; pertaining to Soma
सोम्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing; bestowing
दधत्:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (दधाति)
यज्ञपतौin/for the lord of the sacrifice
यज्ञपतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
अविह्रुतम्uninjured; not diminished/undisturbed
अविह्रुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवि-ह्रुत (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्गयुक्त)
वातजूतःwind-sped; impelled by the wind
वातजूतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवात-जूत (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अभिरक्षतिprotects, guards
अभिरक्षति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-रक्ष्
त्मनाby (his) self; with his own power
त्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; वैदिक रूप)
प्रजाःoffspring; creatures
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पुपोषhas nourished; nourished
पुपोष:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष्
पुरुधाin many ways; manifoldly
पुरुधा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरुधा (अव्यय)
विapart; widely; distinctly
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines; rules; is resplendent
राजति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootराज्
Entities Mentioned
S
SomaI
Indra (Indra-like radiant power)V
Vāyu (as wind-impulse)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes