Mantra 28
Rishi: RV seer-tradition (Indra prosperity motif)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
आ तत्त॑ इन्द्रा॒यव॑: पनन्ता॒भि य ऊ॒र्वं गोम॑न्तं॒ तितृ॑त्सान् । स॒कृ॒त्स्वं ये पु॑रुपु॒त्रां म॒हीᳪ स॒हस्र॑धारां बृह॒तीं दुदु॑क्षन्
Transliteration
ā́ tát te indra āyávaḥ panantā́bhi yá ū́rvaṃ gómantaṃ títṛtsān | sakṛ́t sváṃ yé puruputrā́ṃ mahī́ṃ sahásradhārāṃ bṛhatī́ṃ dudúkṣan
Translation
ఇంద్రా, నీకోసం ఆయవులు (ఆయు-వంశీయులు) స్తుతిగీతాలు పాడుతున్నారు—దాటాలని కోరుతూ, గోవులతో సమృద్ధమైన ఆవరణం (ఊర్వ) వైపు సాగేవారు. ఒక్కసారిగా వారు తమ మహత్తర భూమిని—బహుపుత్రిక, సహస్రధార, ఉన్నత (మాత)—దోహించారు.
Padapatha (Word Analysis)
आ । तत् । ते । इ॒न्द्र॒ । आ॒यवः । प॒न॒न्त॒ । अ॒भि । ये । ऊ॒र्वम् । गोम॑न्तम् । तितृ॑त्सान् । स॒कृत् । स्वम् । ये । पु॒रु॒पु॒त्राम् । म॒हीम् । स॒हस्र॑धाराम् । बृ॒ह॒तीम् । दु॒दु॒क्षन्
Word by Word
आtowards; hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
तेof you; your
ते:
—
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवःhelps; aids
अवः:
Karma
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
पनन्तthey bring/offer; they set in motion
पनन्त:
Kartā
TypeVerb
Rootपन् (धातु) / पन (गतौ/स्तुतौ)
अभिtowards; upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
ऊर्वम्the udder; fullness (source of milk)
ऊर्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्व (प्रातिपदिक)
गोमन्तम्rich in cows; cattle-possessing
गोमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगोमन्त् (प्रातिपदिक)
तितृत्सान्those wishing to cross over
तितृत्सान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतितृत्सु (इच्छार्थक-नाम/कृदन्त-प्रातिपदिक; √तॄ/तॄत् ‘तरितुम्’ से)
सकृत्once; at one time
सकृत्:
—
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
स्वम्one’s own; proper
स्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
येwho (plural)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
पुरुपुत्राम्having many sons; many-offspringed
पुरुपुत्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपुरुपुत्रा (प्रातिपदिक; पुरु+पुत्र)
महीम्the great (one); the earth/large one
महीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
सहस्रधाराम्having a thousand streams
सहस्रधाराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहस्रधारा (प्रातिपदिक)
बृहतीम्the lofty/great (one)
बृहतीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहती (प्रातिपदिक)
दुदुक्षन्they milked; they caused to yield milk
दुदुक्षन्:
Kartā
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraP
Pṛthivī (Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes