Mantra 21
Rishi: Vena (named within the mantra as the visionary figure).
Devata: Soma/Indra-as-vṛṣabha; Śrī as the invoked prosperity-power.
Chandas: Mixed/irregular in the excerpted transmission; broadly Tr̥ṣṭubh-family diction with an appended clause.
Samhita Patha (Devanagari)
आ सु॒ते सि॑ञ्चत॒ श्रिय॒ᳪ रोद॑स्योरभि॒श्रिय॑म् । र॒सा द॑धीत वृष॒भम् ।।तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒न:
Transliteration
ā́ suté siñcata śríyaṃ ródasyor abhíśriyam | rasā́ dadhīta vṛṣabhám || táṃ pratnáthā ’yáṃ venáḥ
Translation
సోమ పీడన సమయంలో సమృద్ధిని చల్లండి—అవును, రెండు లోకాలపై సమృద్ధి. రసంతో ఆయన వృషభాన్ని స్థాపించుగాక. అతనినే ఈ వేనుడు (దర్శి) ప్రాచీనకాలం నుంచే అన్వేషిస్తూ వచ్చాడు.
Padapatha (Word Analysis)
आ । सुते । सिञ्चत । श्रियम् । रोदस्योः । अभि-श्रियम् । रसा । दधीत । वृषभम् । तम् । प्रत्नथा । अयम् । वेनः ।
Word by Word
आtowards; hither; forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
सुतेin/at the pressed (Soma)
सुते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुता (सु √सु ‘to press (Soma)’)
सिञ्चतsprinkle; pour
सिञ्चत:
—
TypeVerb
Root√सिच् (सिञ्चति)
श्रियम्splendour; prosperity
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक: श्रिय्/श्री)
रोदस्योःof the two worlds (heaven and earth)
रोदस्योः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्यावापृथिव्यौ)
अभिश्रियम्surpassing splendour; eminent prosperity
अभिश्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभि-श्री (प्रातिपदिक: अभिश्रि/अभिश्री)
रसाwith sap/juice; with essence
रसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
दधीतmay he place; may he set
दधीत:
—
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
वृषभम्the bull (strong one)
वृषभम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तम्him; that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रत्नथाas of old; in the ancient way
प्रत्नथा:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय; प्रत्न ‘ancient’ + -था)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
वेनःVena (the inspired one/seer)
वेनः:
Kartā (apposition to अयम्)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ś
Śrī (Prosperity/Auspicious Splendor)S
SomaI
Indra (as Vṛṣabha, the Bull)D
Dyāvā-Pṛthivī (Rodasyau: Heaven-and-Earth)V
Vena (Ṛṣi/Seer)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes