Mantra 60

Rishi: Tryambaka-śānti formula tradition (widely transmitted; often treated as a yajuṣ-prayer rather than ṛk with fixed r̥ṣi)

Devata: Tryambaka (Rudra-Śiva in beneficent aspect)

Chandas: Yajuṣ with metrical colouring (often treated as a mantra of mixed cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

त्र्य॑म्बकं यजामहे सुग॒न्धिं पु॑ष्टि॒वर्ध॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑नान्मृ॒त्योर्मु॑क्षीय॒ मामृता॑त् । त्र्य॑म्बकं यजामहे सुग॒न्धिं प॑ति॒वेद॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑नादि॒तो मु॑क्षीय॒ मामुत॑:

Transliteration

tryàmbakaṃ yajāmahe sugandhíṃ puṣṭi-várdhanam | urvārukám iva bándhanān mṛtyór mukṣīya mā́mṛtā́t || tryàmbakaṃ yajāmahe sugandhíṃ pati-védanam | urvārukám iva bándhanād itó mukṣīya mā́mutáḥ

Translation

మేము త్ర్యంబకుని యజిస్తాము—సుగంధియైనవాడు, పుష్టిని వర్ధింపజేసేవాడు. ఉర్వారుకము (దోసకాయ) బంధనమునుండి విడిపోవునట్లు, నేను మృత్యు బంధనమునుండి విముక్తుడనగుదును—అమృతత్వమునుండి కాదు. మేము త్ర్యంబకుని యజిస్తాము—సుగంధియైనవాడు, పతిని ప్రసాదించేవాడు. ఉర్వారుకము బంధనమునుండి విడిపోవునట్లు, నేను ఇక్కడి నుండి (ఇత:) విముక్తుడనగుదును, అక్కడి నుండి కూడా (ఉత:).

Padapatha (Word Analysis)

त्र्य॑म्बकम् । य॒जा॒म॒हे॒ । सु॒ग॒न्धिम् । पु॒ष्टि॒-वर्ध॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कम्-इ॑व । बन्ध॑नात् । मृ॒त्योः । मु॒क्षी॒य॒ । मा॒ । अमृता॑त् ।

त्र्य॑म्बकम् । य॒जा॒म॒हे॒ । सु॒ग॒न्धिम् । प॒ति॒-वे॒द॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कम्-इ॑व । बन्ध॑नात् । इ॒तः । मु॒क्षी॒य॒ । मा॒ । अमुतः॑ ।

Word by Word

त्र्यम्बकम्the three-eyed (Rudra)

यजामहेwe worship / we sacrifice to

सुगन्धिम्fragrant, of good fragrance

पुष्टिवर्धनम्increasing nourishment/prosperity

उर्वारुकम्a cucumber/gourd

इवlike, as

बन्धनात्from the bond/fetter

मृत्योःof death

मुक्षीयmay I be released

माnot

अमृतात्from immortality

Entities Mentioned

Tryambaka (Rudra-Śiva)

Mṛtyu (Death)

Amṛta (Immortality)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary