Mantra 14
Rishi: Not specified in the provided excerpt (requires Anukramaṇī data).
Devata: Agni
Chandas: Not securely determinable from the excerpt alone (requires metrical scan with full pada-accent tradition).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒यं ते॒ योनि॑रृ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आरो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥
Transliteration
a̱yáṃ te̱ yóni̍r ṛ̱tviyó̱ yáto̍ jā̱tó áro̍cathāḥ | táṃ jā̱nánn agne̱ āro̱hā́thā no vardhayā ra̱yím ||
Translation
ఇది నీ యోని-స్థానం, ఓ ఋత్వియ అగ్నీ; ఇక్కడి నుంచే జన్మించి నీవు ప్రకాశించితివి. దీనిని తెలిసి, ఓ అగ్నీ, నీ ఆసనమునకు आरोహణము చేయుము; మా కొరకు ధన-సంపదను వృద్ధి చేయుము.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । ते॒ । योनि॑ः । ऋ॒त्वियः॑ । यतः॑ । जा॒तः । अरो॑चथाः । तम् । जा॒नन् । अ॒ग्ने॒ । आरो॒ह । अथ॑ । नः॒ । व॒र्ध॒य॒ । र॒यिम् ॥
Word by Word
अयम्this (one/this place)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb; source; abode
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
ऋत्वियःthe priest of the season (ṛtvij)
ऋत्वियः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋत्विय (प्रातिपदिक)
यतःfrom which; whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
जातःborn
जातः:
Kartā
TypeVerb-derived adjective (past participle)
Root√जन् (जायते) + क्त (जात)
अरोचथाःyou shone forth; you became manifest
अरोचथाः:
Kriyā
TypeVerb
Root√रुच् (रोचते/रोचयति) — वैदिक प्रयोगः
तम्that (him/it)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जानन्knowing
जानन्:
Kartā
TypeVerbal participle
Root√ज्ञा (जानाति) + शतृ (जानन्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आरोहascend; mount
आरोह:
Kriyā
TypeVerb
Root√रुह् (रोहति) + आ- (उपसर्ग)
अथthen; and then
अथ:
(Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
नःof us / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्धयincrease; make grow
वर्धय:
Kriyā
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति)
रयिम्wealth; bounty
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (ṛtviya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes