Mantra 3
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (formulaic).
Devata: Agni Vaiśvānara.
Chandas: Yajus (prose-formula).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒भि॒धा अ॑सि॒ भुव॑नमसि य॒न्ताऽसि॑ ध॒र्ता । स त्वम॒ग्निं वै॑श्वान॒रᳪ सप्र॑थसं गच्छ॒ स्वाहा॑कृतः
Transliteration
abhidhā́ asi bhúvanam asi yantā́ ’si dhartā́ | sá tvám agníṃ vaiśvānaráṃ sapráthasaṃ gaccha svā́hā-kṛtaḥ
Translation
నీవు ఆవరణము; నీవు భువనము; నీవు నియంత, నీవు ధర్త. స్వాహా చేత సంస్కృతుడవై, విస్తారంగా వ్యాపించే అగ్ని వైశ్వానరుని వద్దకు వెళ్ళు.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि॒धा: । अ॒सि॒ । भुव॑नम् । अ॒सि॒ । य॒न्ता । अ॒सि॒ । ध॒र्ता । स: । त्वम् । अ॒ग्निम् । वै॒श्वा॒न॒रम् । स-प्र॑थसम् । ग॒च्छ॒ । स्वाहा॑-कृत: ।
Word by Word
अभिधाःthou placest upon / thou bestowest (upon)
अभिधाः:
—
TypeVerb
Rootअभि-धा (√धा)
असिthou art
असि:
—
TypeVerb
Root√अस्
भुवनम्world; being; existence
भुवनम्:
प्रथमा (सम्बोधन-समाना/विशेषण-स्थानम्) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootभुवन (भू + यु/अन; प्रातिपदिकम्)
असिthou art
असि:
—
TypeVerb
Root√अस्
यन्ताrestrainer; controller
यन्ता:
कर्तृ (विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootयन्तृ (√यम् + तृच्)
असिthou art
असि:
—
TypeVerb
Root√अस्
धर्ताsupporter; bearer
धर्ता:
कर्तृ (विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootधर्तृ (√धृ + तृच्)
सःhe / that (one)
सः:
कर्तृ (वाक्य-प्रवर्तकः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
त्वम्thou
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि
वैश्वानरम्Vaiśvānara (belonging to all men / universal)
वैश्वानरम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective (as epithet)
Rootवैश्वानर
सप्रथसम्widely spreading; broad-expanding
सप्रथसम्:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस-प्रथस् (प्रथस्-प्रातिपदिकम्; उपसर्ग-सहितम्)
गच्छgo
गच्छ:
—
TypeVerb
Root√गम्
स्वाहाकृतःmade/uttered with ‘svāhā’; consecrated by svāhā
स्वाहाकृतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective/Participle
Rootस्वाहा-कृत (√कृ + क्त; समासः)
Entities Mentioned
A
Agni VaiśvānaraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes