Mantra 14

Rishi: Traditionally attributed within the Śukla-Yajurvedic mantra-corpus to Ṛṣi lineages of the corresponding Ṛgvedic source; in ritual usage treated as ‘mantra of the Adhvaryu’ within the Vājasaneyin transmission.

Devata: Savitṛ; Bhaga (as invoked).

Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī-type cadence (as per the underlying Ṛgvedic model; exact metrical classification varies by pada-division).

Samhita Patha (Devanagari)

दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्म॒तिमा॑स॒वं वि॒श्वदे॑व्यम् । धि॒या भगं॑ मनामहे

Transliteration

devásya savitúḥ matím āsavám viśvádevyam | dhiyā bhágam manāmahe

Translation

మేము పవిత్ర ధియా (धिया) తో, సమస్త దేవతలకు సంబంధించిన దేవుడు సవితృ (सवितृ) యొక్క ప్రేరణను, మతిని (సమ్మతిని) చింతిస్తాము; మరియు భాగ (भगा) అనే భాగవితరణకర్త దేవుని ధ్యానిస్తాము.

Padapatha (Word Analysis)

दे॒वस्य॑ । सवि॒तुḥ । म॒तिम् । आ॒स॒वम् । वि॒श्वदे॑व्यम् । धि॒या । भग॑म् । म॒ना॒म॒हे॒ ।

Word by Word

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सवितुः: of Savitṛ
• सवितुः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• मतिम्: thought, intention
• मतिम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• आसवम्: impelling force / vivifying draught (āsava)
• आसवम्: कर्म (object; appositional to मतिम्)
• Type: Noun
• Root: आसव (प्रातिपदिक)

• विश्वदेव्यम्: universal, pertaining to all the gods
• विश्वदेव्यम्: कर्म (qualifier of the object)
• Type: Adjective
• Root: विश्वदेव्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to/fit for all the gods’)

• धिया: with (our) insight / by devotion
• धिया: करण (instrument)
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• भगम्: Bhaga; the distributor of fortune
• भगम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• मनामहे: we contemplate / we worship
• मनामहे: क्रिया (finite verb; governs कर्म)
• Type: Verb
• Root: √मन् (मनुते/मन्यते) ‘to think, to revere, to worship’

Entities Mentioned

• Savitṛ
• Bhaga
• Viśve Devāḥ (implicit via viśvadevyam)