Mantra 97
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Soma and the yajña (as ritual totality); functionally offered into Agni.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
क॒न्या॒ इव वह॒तुमेत॒वा उ॑ अ॒ञ्ज्य॒ञ्जा॒ना अ॒भि चा॑कशीमि । यत्र॒ सोम॑: सू॒यते॒ यत्र॑ य॒ज्ञो घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि तत्प॑वन्ते
Transliteration
kanyā́ iva vahátum etávā u añjy-añjānā́ abhí cākāśīmi | yátra sómaḥ sūyáte yátra yajñó ghṛtásya dhā́rā abhí tát pavante ||
Translation
పెళ్లి ఊరేగింపుకు వెళ్లే కన్యలవలె, తమ్మును అలంకరించుకుంటూ—వీటిని నేను దర్శిస్తున్నాను. ఎక్కడ సోమం పీడించబడుతుంది (సూయతే), ఎక్కడ యజ్ఞం జరుగుతుంది—అక్కడికే ఘృతధారలు ప్రవహిస్తాయి; అక్కడికే అవి తమ మార్గాన్ని పవిత్రం చేసుకుంటూ సాగుతాయి.
Padapatha (Word Analysis)
क॒न्याः । इ॒व॒ । व॒ह॒तुम् । ए॒त॒वाः । ऊ॒ (उ) । अ॒ञ्जि॒-अ॒ञ्जा॒नाः । अ॒भि । चा॒क॒शी॒मि॒ । यत्र॑ । सोमः॑ । सू॒यते॑ । यत्र॑ । य॒ज्ञः । घृ॒तस्य॑ । धारा॑ः । अ॒भि । तत् । प॒व॒न्ते
Word by Word
कन्याa maiden, girl
कन्या:
Kartā (उपमा-कर्तृ)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
वहतुम्to the bridal procession; to marriage (as destination)
वहतुम्:
Karma (गमनस्य लक्ष्य)
TypeNoun
Rootवह (धातु) → वहतु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
एतवाgoing, coming (as one who goes)
एतवा:
Kartā
TypeVerb
Rootइ (धातु) → एतृ/एतव (कृदन्त)
उindeed; and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
अञ्जिwith ointment; with unguent
अञ्जि:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअञ्जि (प्रातिपदिक)
अञ्जानाanointing (herself)
अञ्जाना:
Kartā
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु) → अञ्जान (कृदन्त, शतृ/शानच्)
अभिtowards; upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि
चाकशीमिI look; I behold
चाकशीमि:
Kartā
TypeVerb
Rootकश्/कास् (धातु) → चाकश् (द्वितीय-आवृत्ति/दीप्ति-दर्शनार्थ)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सूयतेis pressed/produced
सूयते:
Karma (कर्मणि-प्रयोगः; ‘is pressed/produced’)
TypeVerb
Rootसू (धातु, प्रसव/सवन)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र
यज्ञःsacrifice; ritual
यज्ञः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee
घृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/निर्देश)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
धाराःstreams
धाराः:
Kartā
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अभिtowards; upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि
तत्that (place/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवन्तेthey flow; they purify/stream
पवन्ते:
Kartā
TypeVerb
Rootपू (धातु; पवने/शोधने)
Entities Mentioned
S
SomaY
Yajña (as ritual totality)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes