Mantra 85

Rishi: Yājñavalkya-tradition.

Devata: Indra/Marut-complex (victory and force; contextual Marut-anukrama).

Chandas: Yajus/prose-cadence.

Samhita Patha (Devanagari)

स्वत॑वाँश्च प्रघा॒सी च॑ सान्तप॒नश्च॑ गृहमे॒धी च॑ । क्री॒डी च॑ शा॒की चो॑ज्जे॒षी

Transliteration

svatávāṁś ca praghāsī́ ca sāntapanáś ca gṛha-medhī́ ca | krīḍī́ ca śākī́ cojjéṣī ||

Translation

స్వబలవంతుడూ ప్రఘాసీ (ఉత్సాహవంతుడూ), సాంతపన (ఉష్ణ-తేజస్సు/ఉగ్రత కలవాడూ), గృహమేధీ (గృహసమృద్ధి కర్త); క్రీడీ (క్రీడాశీలి) మరియు శాకీ (సమర్థుడు)—అతడు విజయంతో ప్రదర్శించుగాక.

Padapatha (Word Analysis)

स्वत-वान् च । प्र-घासी च । सान्तपनः च । गृह-मेधी च । क्रीडी च । शाकी च । उत्-जेषी ।

Word by Word

• स्वतवाँश्च: self-possessed / self-controlled
• स्वतवाँश्च: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्वतवत् (प्रातिपदिक) < स्वतः (अव्यय) + वत् (तद्धित)

• प्रघासी: one who eats much; a glutton (lit. ‘devourer’)
• प्रघासी: Kartā
• Type: Noun
• Root: प्रघासिन् (प्रातिपदिक)

• सान्तपनः: one who causes/undergoes heating or austerity; a mortifier/penitent
• सान्तपनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सान्तपन (प्रातिपदिक) < सन्तप् (धातु) + अन (कृदन्त/प्रातिपदिक)

• गृहमेधी: householder; performer of domestic rites
• गृहमेधी: Kartā
• Type: Noun
• Root: गृहमेधिन् (प्रातिपदिक) < गृह + मेधिन्

• क्रीडी: player; one who sports
• क्रीडी: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्रीडिन् (प्रातिपदिक) < क्रीड् (धातु) + इन्

• शाकी: able one; competent person
• शाकी: Kartā
• Type: Noun
• Root: शाकिन् (प्रातिपदिक) < शक् (धातु) + इन्

• उज्जेषी: victorious; one who wins (conquers)
• उज्जेषी: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: उद् + जि (धातु) → उज्जेषिन्/उज्जेषी (प्रातिपदिक; विजयी-अर्थ)

Entities Mentioned

• Indra
• Maruts (Indra/Marut-complex)