Mantra 42
Rishi: Indra (Maghavan/Vṛtrahan) victory-impulsion anuvāka
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
उद्ध॑र्षय मघव॒न्नायु॑धा॒न्युत्सत्व॑नां माम॒कानां॒ मना॑ᳪसि । उद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒ वाजि॑ना॒न्युद्रथा॑नां॒ जय॑तां यन्तु॒ घोषा॑:
Transliteration
úd dharṣaya maghavan ā́yudhāny utsátvanāṃ māmakā́nāṃ mánāṃsi | úd vṛtrahan vā́jināṃ vā́jināny úd rathā́nāṃ jáyatāṃ yantu ghóṣāḥ ||
Translation
ఓ మఘవన్! ఆయుధాలను ఉద్ధీపింపజేయి; నా వీరుల మనస్సులను ఉన్నతం చేయి. ఓ వృత్రహన్! వాజులనూ వారి బలాన్నీ లేపి నిలుపు; జయించే రథాల—జయఘోషం ముందుకు సాగుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
उद्-धर्षय । मघवन् । आयुधानि । उत्-सत्वनाम् । मामकानाम् । मनांसि । उद्-वृत्र-हन् । वाजिनाम् । वाजिनानि । उद्-रथानाम् । जयताम् । यन्तु । घोषा:
Word by Word
उद्धर्षयstir up / excite / rouse
उद्धर्षय:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-हृष्
मघवन्O bountiful one (Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
आयुधानिweapons
आयुधानि:
कर्म (उद्धर्षय) / (उत्सत्वनाम्-विशेष्य)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
उत्सत्वनाम्of the champions / of the vigorous ones
उत्सत्वनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootउत्सत्व (प्रातिपदिक)
मामकानाम्of my people / of those belonging to me
मामकानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
मनांसिminds / intentions
मनांसि:
कर्म (उद्धर्षय)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
उद्वृत्रहन्O slayer of Vṛtra (Indra), rise up
उद्वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक) + उद्
वाजिनाम्of the prize-winners / of the swift ones
वाजिनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
वाजिनानिprizes / winnings
वाजिनानि:
कर्म (उद्धर्षय) / (जयताम्-विशेष्य)
TypeNoun
Rootवाजिन (प्रातिपदिक)
उद्रथानाम्of the chariots (raised/advancing)
उद्रथानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + उद्
जयताम्let them conquer / may they be victorious
जयताम्:
(क्रिया-विशेषण/आशीः) / कर्तृ (यन्तु)
TypeVerb (participial finite form)
Rootजि
यन्तुlet (them) go / proceed
यन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया
घोषाःshouts / battle-cries
घोषाः:
कर्तृ (यन्तु)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Indra (Maghavan)I
Indra (Vṛtrahan)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes